Өзін өзі тану [ 73 бет ]

1- тақырып. Студенттік өмір - қайталанбас сәт
2- тақырып. Менің жан дүнием
3- тақырып. Менің жан дүнием.
4- тақырып. Mенің жүрек қалауым
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
С.Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті
Колледж
Қоғамдық пәндерПЦК
ПӘННІҢ ОҚУ - ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕНІ
0518000 «Есеп және аудит (салалар ... өзі ... ... ету ... ... өзі ... ... және аудит»
|Құжат атаулары |Авторы ... жылы ... |
|1 |2 |3 |4 ... парақ |Шакарманова М.П. |2011 | ... ... ... М.П. |2011 | ... | | | ... ... М.П. |2011 | ... тану» пәнінің оқулық және оқулық-әдістеме әдебиетпен
қамтамасыздандыру картасы
|Негізгі және қосымша ... ... |Сем| ... автор, баспа, баспа жылы) ... саны |
| |р | |
| | ... |
| | | ... | |
|Негізгі ... ... ... ... Алматы, 2007ж. |1-2|15 |8 | ... ... 1 курс ... дәптері. |1-2|2 |23 | ... 2007ж. | | | | ... ... ... ... Оқу ... |1-2| |10 | |
|Алматы, 2007ж. | | | | ... ... ... ... |1-2|20 |10 | ... ... ... 2007ж. | | | | ... оқу ... ... ... |1-2|30 |12 | ... ... ... Мұғалімдерге арналған| | | | ... ... ... 2007ж. | | | | ... ... | | | | ... С. Назарбаева. Әтика жизни. Алматы, 2001ж.|1-2|30 |23 | ... ... ... Ақиқатты тани біл... |1-2|3 |5 | ... әр ... ... 2005ж | | | | ... ... ... ... кабинеттер, лабораториялар
тізімі
«Өзін өзі тану» пәні
|Аудиторияның |Мамандырылған аудиторияның атауы ... ... | ... |
|316 ... ... ... |
| | | ... ... ... ________________20____ж.
Түсінік хат
Оқу - әдістемелік кешені - " ... тану " пәні ... ... және ... ... дайындауға арналып, барлық қажетті оқу-
әдістемелік ... ... осы курс ... ... беруші
мұғалімнің жұмысын тиімді ұйымдастыруға арналған. Өзін - өзі тану ... ... ... ... ... ... және ... жетілдіруге бағытталғандығымен ерекшеленеді.
Табиғат - дүниедегі барлык орын алған құбылыстардың ... ... ... ... ... ... үясы ... кұт берекесі. өмірдің
алғашкы бастауы да ... ... Адам оның ... ... ... ... ... соны білсем, түсінсем деп армандаған. Тек
үздіксіз, тұракты акыл- ой ... ... ғана бір ой- ... ойды
тудырады, яғни екінші бір ой пайда болады. Сана мен ақыл процесінің ен
жоғарғы ... тек осы ... ғана ... жан иесі ете ... ... ... касиеттерін басқарады, онын баска да адами касиеттері акылға
бағынышты. ... акыл ... ғана ... ... ... ... кас пен ... ізгілік пен залымдыкты ажыратады: санасыз немесе
акылсыз ешнәрсе танылмайды, білінбейді. Сана адаммен ... ... ... ... ... ... өсіп жетіледі. Абайдың ілімі
бойынша акылды адам көргенін, білгенін сынап, орындысын, орынсызын ... ... есеп алып ... ... ылғи баға ... отырады.
Бүл курс тұлғаның студент ... жаңа ... ... ... болуға және адами касиеттері мен өзіндік сана- сезімінің
жетілуіне кемектесуге ... ... ... өзін - өзі тану курсы
әлеуметтенудін дәл осы сатысында тұлғанын ... ... мен өзін - ... орай накты ұстанымдар калыптастыруына көмектеседі.
Бағдарламаның мақсаты - Студенттерді жалпы адамзаттык құндылыктар
жүйесімен өзінің тағдырына, ... - ... іс - ... ... түсінуге және де айналадағы болып ... ... ... ... ... ... Өзін -өзі тану ... әлеуметтік ортасын түсінуге және өмірдегі өзгеріп жаткан жагдайларға
бейімделуге көмектеседі.
Бағдарламаның міндеті – тұлға аралық және топтық қарым-қатынас ... ... ... ... ... үғымдарын тануға үйретеді;
- жанжалсыз, келісті карым-катынас жасауға ... ... ... ... бағытталғандығымен ерекшеленеді.
0518000 «Есеп және аудит (салалары бойынша)»
«Өзін-өзі тану» пәні ... ... ... ... ... |Оқу|Бақылау|Бар|1 семестр |2 семестр |3 ... |
| ... |лық| | | |
| |і | |сағ| | | |
| | | |ат | | | |
| | ... ... | |ан | | |ығы |
| ... Бақыттың кілті өз қолында | | | | |
|1 ... ... |2 |2 | | |
| ... сәт | | | | |
|2 ... жан ... |2 |2 | | |
|3 ... ... қалауым |2 |2 | | |
|4 ... ... ... |2 |2 | | |
|5 ... ... ... |2 |2 | | |
| ... Адами құндылықтар | | | | |
|6 ... ... |1 |1 | | |
|7 ... ... және ... |1 |1 | | |
|8 ... қараша шаңырағы |1 |1 | | |
|9 ... ... |1 |1 | | ... ... ... |1 |1 | | ... және Сен |1 |1 | | ... ... |1 |1 | | ... ... ... мекеніміз |2 |2 | | ... Жер ... ... |2 |2 | | |
| ... Өмір әдебі | | | | ... ... |2 |2 | | |
| ... | | | | ... пен кедейлік туралы диалог |2 |2 | | ... ... ... және жеке |2 |2 | | |
| ... | | | | ... |2 |2 | | ... болу құқығы |2 |2 | | |
| ... Әлем ... әсем ең! | | | | ... ... |2 |2 | | ... ... күші |2 |2 | | ... көз ... |2 |2 | | ... ... |2 |2 | | |
| ... |39 |39 | | |
1- ... ... өмір - ... ұлы ... Абай ... ... халықтардың білгенін білу
үшін, солармен тең болу үшін, өз халқыңның қорғаны мен тірегіне ... ... ... деп өсиет еткен. Бүгінгі күннің жастары Қазақстанның әлемдегі
барынша дамыған 50 мемлекеттің қатарына кіру жөніндегі аға ... ... мен ... ... ... жеткізетін ұрпақ болып
табылады. Қазақстанның бәсекеге қабілеттілігі материалдық ... ғана ... ... ... ... ... ... тиіс.
Қазақстан Президенті Н.Ә.Ыазарбаев Астанада Л.Н.Гумилев атындағы
Еуразия үлттық университетінде осы оқу ... ... ... ... мен оқу-білімді жетілдіру арқылы білім әкономикасына" атты
лекциясында жеке түлғаны функционалдық ... ... ... ... тұжырымдамасына көшу кажеттілігін айрықша атап өтті. Бүл
тұжырымдама білім берудің ... ... ... және ... нақты
адамның мүмкіндіктерін және оның өзін-өзі іске асыруы мен өзін-өзі дамытуға
қабілеттілігін ескеруге мүмкіндік береді".
Үздіксіз білім ... ... ... алуы барған сайын үлкен мәнге
ие болып отыр. Жақсы да терең ... ... ... ... та, ... ... болғанына көп уақыт өте қойған жоқ. Соңғы ... ... ... ... ... мен білімнің жаңару жеделдігі
тән. Бүгінде тіпті жоғарғы білімнің өзі де кепке жетпейді.
2- тақырып. Менің жан ... адам ... ... ... ... дейді, ал сәтсіздікке ұшыраған
адам өзінен тағдыры бет бұрғанын айтады. Бipaқ ... ... ... 6iз өз ... ... ... ... жазушы
Роберт Әнтонидің ойынша, 6iздің ... ... ... сәтсіздікке
ұшырауымыз санамыздың табиғатына байланысты. Ойымыз бен ic-әрекетімізді өз
өміріміздің шығармашылық мақсатына ... ... ... шын ... иeci бола ... Егер ойымызды мақсатымызға "байлап" қоя
алсак, eш6ip күмәнсіз 6iз ... иeci ... ... ... iшкi ... сенуге дайын емеспіз. Өзіміздің ... ... ecкi ... ... жөн ... ойдағыдай болмаған соң, тағдырымызды, жұлдыздарды т.б. кінәлауға
дайын тұрамыз.
Өмip сүру үшін және ... ... үшін адам өз ... ceнyi қажет, қоршаған
шындықты оңды қабылдауы ... ... ... ... және ол ... ... ceнyi керек.
3- тақырып. Менің жан дүнием.
Кітап дегеніміз - қағаз бен ... ... ... ол ... ... ... ой. Өмірімізде осылай болмай ма? Біз өмірдің қағазы ... ... алу, ... ... ұйқы т.с.с. қараймыз. Өмірдің
күнделікті ... ... да, жай ... "Бүл - ... дейміз. Мүның
мәнісі де, қагаз бен басылған әріптерге қарап: "Бү_л - кітап" деген сияқты.
Бірақ біздің бәріміз білеміз, біздің ... де, ... ... мәні
бар; ал өмірдің мәні, мақсаты -оның қағазы мен ... ... оның ... ... ең ... мәнді болуы керек. Өз өміріңіздің ... ... тағы бір рет ... Біз ... бен ... ... идеясын
жеткізе алмас едік, ал өмірдің күнделікті ірілі-үхақты жақтарына мән
бергенде, ... ... ... ... түсінеміз. Өздеріңіздің не істеп,
не қойып жүргендеріңізді түсін>те тырысыңыздар. Өз ... ... ... үңіліңіз, өткен өміріңіздің жарқын жақтарын еске түсіріңіз.
Жалғыз осы идеямен бүкіл өмір кітабын түсінуге қадам ... ... ... өмірдің мәніне анағұрлым тереңірек үңілуге мүмкіндік береді. Бұл
ізденіс, ... ... да өз ... береді: ол сізді толық жауаптар
алуға даярлап, ... ... және ... де ... ... ... тақырып. Mенің жүрек қалауым
Адамның өмірінде дер кезінде өзінің ... бір ... ... ... тауып, дүрыс бағытын анықтауы өте маңызды. Өзін
неге, қандай іске арнағанын біреу ерте, біреу кеш ... "Осы ... ... ... ... және ... неге икемім, ебім бар?" Біреулер
бүл сұраққа 10-12 жасынан бастап жауап іздей бастаса, ... ... де ғана ... көңіл аударады екен. Бірақ сіз қанша жаста болсаңыз
да, өз өміріңізді жақсы жаққа ... ... кеш ... Тек қана тура
жолды, өмір ... ... ... өзі ... оның өзі әрқашан кім болуға
талаптанса, сол ... ... ... жас ... де, ... де ... неге арнап, бағыттайтынын әлі білмейді, өмір жолын айқындамайды.
Олардың таңдауы өте көп, қайсысын ... ... ... де ... Не ... керісінше, олар өздерін еш нәрсе қолынан келмейді
деп есептеп, не ... ... Бүл ... не ... ... ... өз
тандауын жасап, өмірден өз орнын табуына қалай көмектесуге болады?
Ең алдымен, әркімнің ... ... ... - әр ... ... туралы
ойлаған дұрыс, ал өмірдің мақсаты - алға ұмтылу ғой. "Өмірдің мәні мақсатқа
жету ... ... ... мен ... ... тұрмыс-
тіршіліктің әрбір сәтінде алда үлкен мақсат тұруға тиіс", - деп ... ... ... ... табу үшін оқу ... ... жұмыс істеу
мақсат, өзіңці тәрбиелеу мақсат. Көпжылдық ізденіс пен қажырлы еңбектің
нәтижесінде ғана белгілі бір ... ... ... ... ... ... Адам ... ағымында
Адамның өзін-өзі тануындағы тарихтың маңызын Х.Ортега-и-Гассеттің
"Өткеніміз басқа бір жерде, өз ... ... ... дәл ... менде.
Өткен дегеніміз - бүл мен, бүл менің өмірім" деген сөздері айқын бейнелеп
береді. Тарихи сана мен ... тану ... ... ... ... ... жол тандау тәрізді шешуші кезеңцерде өте ... ... ... ... - өткеннің болашаққа жолды айқындап
көрсетіп ... ... кім ... ... кімбіз? Болашақта кім боламыз? Қазіргі әлемде
жүріп жатқан жаһандану үдерісі әрбір үлт үшін осы сұрақтардың ... да ... ... түседі. Қоғамымызға бүкіләлемдік ... аса ірі ... ... өзіңді сенімді сезінуге мүмкіндік
беретін ақпарат алуда тарихи-мәдени мұраларды зерттеп-білу, оқып-танысудың
маңызы зор.
Туысқаншыл, бауырмал халықтардың бірі - ... ... Олар ... ... ... ... ... езілген еңсесі, тапталған
рухы, намысы көтеріліп, өшуге айналған сананы оятып, үлтгық салт-дәстүрді
жаңғыртып, барымызды түгендеп, ... ... ... кезде өзімізді,
шыққан тегімізді танып, білу кажеттігі де ... ... ... ... ... ... ана ... жусан иісімен, күйдің күмбірімен, саумал иісті
самалдьщ лебімен ... ... ... ояу, көзі ... ... енері мен мәдениетін, тұмса ... ... ... салтын
білетін, "Мен қазақпын!" дей алатын азамат өзінің шыққан тегін, кіндік
кесіп, кір ... ата ... ... жеті ... ... түлуы шарт.
"Жеті атасын білген ү_л жеті рулы елді біледі" ... сөз ... ... ... ... тегін айтпаған болар. "Қырық рулы елміз, қарға ... ... сөз де ... келе жатыр. Бүл қазақтың аралас-кұралас,
алыс берісті, құда-жекжат, жамағайын ... ... ... ... қаймағымыз бұзылмаған заманадан жеткен ұғым. Өткенімізді қарап
отырсақ, ел бастаған көсем де, ділмар шешен де, ... ... ел ... да осы сөзді жиі айтқан. Алысты жақын тұтқан, жақынды бауыр түтқан.
Туыстық желіні үзбеген. ... ... ... сөз бастаған,
кішісі ағаның сөзін қостаған. Сүттей ұйып ғұмыр ... Ел ... ... ... ... атын ұран ғып ... қанымыз, жанымыз бір,
руымыз, туымыз бір, тегіміз, кегіміз бір, еліміз, жеріміз бір, ... бір Ер ... ... ... ... ... бәтуаласып,
баталасып, бес қаруын асынып, ат құйрығын ... бір ... ... ... ... мәдениеті
Тілдесу - бұл қазіргі адам өміріндегі күнделікті ең ... ... ... ... әр ... қажет. Тілдесу арқылы біз
жаңа ақпарат аламыз, басқа ... ... ... ... дос
табамыз, отбасын қүрамыз, еңбек етеміз, оқимыз, өмірімізге керектінің бәрін
табамыз. Адам әлеуметтік мәніс екені ... ... ... тыс ... ... қасиетке ие бола алмайды. Осы орайда жануарлар ... ... ... туралы оқиғаларды еске түсіруге болады. ... ... бүл ... жануарлар әлемінен бөлетін қасиеттері
жетілмеген.
Тілдесудің вербальды және вербальды емес жақтарын ... ... ... емес ... ... ... әңгіме барысында біз
барлық мағлұматты аламыз. Адам ... ... ... ма, ... ... ма, өзі қазір айтып тұрған нәрсені, шын ... тү_р ма, ол өз ... мән ... ... ... ... ұғыну үшін бізге әр сөздің ... ... Осы және тағы да ... көп ... вербальды емес
сигналдар арқылы тілдесу барысында қабылдаймыз. Сөздер және оның мағынасы
шамалы, ... ... емес ... ... ... Махаббат шуағы
Қазақ халқының рухани бастауларының бірі - шығыс мүсылман әдебиетінде
махаббат жайлы жырлар ... бойы ... ... жол ... ... зор маңызға ие болды.
Орта ғасырларда махаббат үғымы көркем ... ғана ... дін, ... ... ... ... ... бастау
алатын кәусар бүлақ саналды. Ортағасырлық ... және ... діни ... ... ... поәзия-сында да басты
тақырып ... ... ... ... ... ... ... табар түйіні осы махаббат категориясы
еді.
Махаббат үғымының сырлы әлемін жүрек пен ... ... ... оның ... ... ... мойындағанның өзінде,
ғалам жаратылысының мәні, хақты тану мүмкіндігі, адам ... ... ... қатысты ақыл-ой деңгейіндсгі толганыстарды шешуде де махаббат
философиялық категория қызметін атқарды. Бүл ... ... - ... ... телеологиялық себебі оның рухани жетілуінің, әстетикалық
лоззапануының, әтикалық ғибраттануының негізі.
8- тақырып. Мен және ... үшін жеке ... ... ... әлеуметтік мәртебесі,
беріктігі, өктемдігі, шешімділік, батылдық маңызды орын алады. Ал әйелдер
үшін келісімге келуге ... ... ... ... ... ... ... абайлағыштық, нәзіктік, оң-тайлылық қасиеттер тән болып
табылады. Бірақ бүл ... ... да ... ... ... орын ... ... нақты күнделікті өмірінде бүл қасиеттер әр түрлі
керініс береді.
Қоғамдағы әйелдер мен ерлердің ... ... ... ... және ... ... ... жыныстық рөлдерінің
әлеуметтік негізі болуы; белгілі бір әлеуметтік және мәдени ... ... ... ... ... ... және ... модельдері туралы гендерлік
стереотиптерінің полярлы болуы.
Ерлер мен әйелдер отбасын құру міндетін атқарады, ал ... ... ... ... ретінде танылады. Бүл одақта махаббат, нәзіктік, қамқорлық,
әмоционалдық және психологиялық қолдау, ... ... ... рухани бірлік
орын алады.
9- тақырып. Рухани келісім
Діннің адамзат тарихында алатын орны ерекше. Дін дегеніміз қоғамның
рухани ... бір ... ... кез келген дінді үстану немесе
ұстанбау қү_қығы (шр. Үлтаралық, дінаралық ... ... ... ... ... мси діни ... және ... адамдарға деген
курметпен қараушылық.
Біздің еліміз жер көлемі бойынша әлемде 9-ыншы орынды псмденетін ірі
мемлекет. ... ... ... қақ ... орналасқан. Осы үлан-
байтақ өлке Батыс пен Шығыстың сан түрлі халықтарының тоғысқан жері ... ... ... Әлемдік және дәстүрлі ... ... ... Н.Ә.Назарбаев "Сан ғасырлар бойында Үлы Даланың аумағы әр ... - ... ... ... ... иудаизм, ислам
және тағы басқаларды ұстанған көптеген халықтардың ықпалдаса өмір сүруімен
ерекшеленеді" деп атап ... Осы ... ... ... деп
танылған құндылықтарды бойына дарытуына, жаңалықтарға бейімделуіне, түрлі
халықтардың дәстүрлеріне түсіністікпен қарап, керек дегендерін қабылдауына
мүмкіпдік берді. Осы ... ... бас ... Иона ... өз ... 100-ден астам халықтар татулықта әрі келісімде өмір сүруде.
Біз бүл елден үйренуіміз керек, мұның өзі барлық діндерге де ... ... ... ... ... - ортақ мекеніміз
Қазақстан - 130-дан астам үлттар мен үлт ... ... ... ... қоғамының мәні - әр түрлі улт өкілдерінің
өзара төзімділік және ... ... ... ... және ... тұрақтылық, азаматтық татулық және үлтаралық келісім - бүл,
біріншіден, бүкіл ... ... ... ... ... ... ... екіншіден,
мемлекеттік үлт саясаты көрегенділігінің айғағы.
Қазақстандықтар халықтар достығының қол ... ... ... жақсы үғынады. Әр түрлі үлттар арасында түсініспеушілік болмаса,
заң алдында барлық адамның тендігі ... ... ... ... өмірдің болмайтынын жақсы ұғынып, түсінеді.
Қазақстанның әрбір азаматы біздің ... ... ... ... ... Негізгі Заңының да "Біз, ... деп ... ... - ... емес. Қазақстан халқы - ... ... ... ... әрбір үлт қайталанбас ұғым, өзінің тілі, әдет-
ғұрыптары мен дәстүрлері бар. Осыған ... ... ... ... ... мына ... ... атап өту керек: "Біздер
испандықтармыз, бірақ барлық басқа испандықтарға қарағанда біз өзіміздің
өзгеше ... ... Біз ... ... ... ... Біздің испандықтар болып қала
бергіміз келеді, өз ... ... ... ... ... қалаймыз және біздің басқа халық екендігімізді
Испанияда кабылдаса дейміз".
11- тақырып. Біз - Жер шарының ұрпағымыз
Адамның ... ... оның ... адамзатқа, біздің ортақ үйіміз Жер
планетасына қатыстылығын сезіну болып табылады. Әрбір адам ... ... ... үшін ... ... түсінуі қажет.
Қазіргі уақыгга күн тәртібінде шешілуі тиіс адамзат тағдыры, Жер уітінде
өмірді, ... ... қалу ... ... ... тұр. ... бейбітшілікті сақтау, соғыстарды болғызбау, и микалық және діни
қақтығыстарға жол ... ... ... ... жаңа ... ... ... күрес, чилықаралық терроризм, әлеумеггік
сипаттағы аурулардың кеңінен ітек алуы ... ... ... т.б.) ... ... Бұл ... ... бүкіләлемдік
қауымдастықтың (іірлесіп күш жұмсауының арқасында ғана жеңуге болатын
шығар.
Халықаралық ... емес ұйым - Рим ... ... ... ... ... ... зерттеумен және Оолжаумен айналысушы А.Печчеи
антропогендік фактордың адамзат ... ... ... ... ... бүкіл проблемаларымыз адамның бойында, онда біздің
барлық ұмтылыстарымыз бен мүдделеріміз.
12- тақырып. Әлемді ... ... адам ... ... өнер туындыларын және ой жүйелерін тудыра
алғанымен, бүл игіліктің ең ... оның өзі ... ... ... ... адам мақсатын назарға алу арқылы
анықтауға ... ... адам - бүл ... ... өз ... ... тән ... жол аша алатын адам. Спиноза да "ізгілік адамның
өз күшін пайдалануды білдіреді, ал ... - өз ... ... ... мәні - ... - деген. Бүл айтылғандардан
шығатыны - ... ... - бүл ... әлеуметтік
құндылықтарды білдіретін жалпы әтикалық ұғым ғана ... ... ... ... ... ... ... бойынша, әлемнің өзі -қайырымдылық.
Қараңғылық - жарықтың болмауын басады, ал адам шыр етіп ... ... да, ... да емес бір жан ғой, ол бірақ ... ... ... Ғүлама зүлымдықты білімсіздіктің белгісі, ызаны ... ... ... ... ... ... мен таптарға бөлінген күрес
майданындағы қорғаныс құралы деп білді. Қайырымдылық ... ал ... ... ол бір сәт парасатгылықтың болмауынан пайда болады.
Қайырымдылық сүйіспеншіліктен басталады. Тіптен жануарларга да сүю
тән. Яғни, "глас генома" - ... ... ... ... ... ... жүреді. Махаббат өмірдіц кемелденуіне бастайды, ол ... ... ... ... адам ... ал ... ... сүйікті
болмаған адам томаға-түйық және лас ойларға бейім. Тек ... ... ... қоғамда ғана зүлымдық белең алады.
13- тақырып. Байлық және кедейлік туралы диалог
Америка ... ... адам ... ... ... Оның пирамидасының негізінде ... ... ... шөл, ... ... жатса, ең басында - өзін-өзі
дамытуы мен өзін-өзі көрсетудегі қажеттіліктері орналасқан.
Қазіргі заманда көптеген адамдардың ... ... ... ... ... ... Шын ... солай ма?
Бір аңызда ш2кірт баланың өз ұстазынан былай деп сұрағаны ... ... ... емес ... ... ... ¥стаз бүл сұраққа
былай деп ... ... ... ... сатып алуға болады, бірақ
ұйқыны сатып ала алмайсың; тамақ аласың, бірақ ... ... ... ... денсаулықты емес; күтушіні сатып аласың, бірақ достарды емес;
әйелдерді ... ... ... ... ... ... ... аласың, бірақ
отбасын емес; көңілді көтере аласың, бірақ қуанышты емес; ... ... ... ... ... ала алмайсың".
Көріп отырғаньшыздай, материалдық байлық - өмірдің мұраты емес, ол адамның
өзін-өзі көрсету ... ... ... жету. Материалдық ауқаттылыққа
қарамастан, ақшаны ... ... ... ... ... ... ... Адамның байлығы ақшаның санымен өлшенбейді, адамның
нағыз капиталы оның білімі, оның ... ... ... ... ... ... ... Конфуций, адамға көмектесу үшін оған "балық емес, ... ... ... ... ... - адамға дайын игілікті, байлықты беріп, оны
асыраушысына ... ... ... етіп ... оның ... өмір ... қажет норсені өзі табуына үшін қүрал, кілт беру керек
дегені.
14- тақырып. Еркін болу ... ... ... ... ... сияқты өте биік
сөздердің арасында "еркіндік" сөзінің орны ерекше. Адамға ... ... ... ... ... ... және келіседі, ол керемет
құндылық, байлық: еркіндіксіз өзің бола ... өз ... үшін ... ... езің ... де ... ... осы "азаттық","еркіндік",
"бостандық" дегеннің езі не, оны қалай түсінуге болады? ... ... ... бір-біріне қандай қатысы бар, қандай байланысы
бар? "Сөз ... "ар ... ... ... ... ... азат қоғам" - біз бұл сөздерді үнемі
естиміз және пайдаланамыз. Бірақ ... ... ... не? Ол шын
мәніндегі байлық, игілік ... ... ... ... ... билігі және де басқа ресурстары
қаншалық көп болса, ол кез келген мәжбүрлеуден азат, ... кез ... ... азат деп ... ... ... пен байлық кей жағдайда
өзін өзі қолдаудың жүйесіне, қүралына айналады. Адам оларды өзі үшін ... ... ... көп ... ... ... ... бостандық туралы ой миыңа кіріп те шықпайды. Бенедикт Спиноза
бостандықты ... ... ... ... ... ... ... көрінісі, соның салдары деп санаған.
Орыс философы Н.А.Бердяев адамды ... ... ... оның ... өзі мен ... ... өзгерту мүмкіндіктері деп
есептеді. Өз ... ... өзі ... алатын адамды ғана азат деп
атауға болады. ... ... не ... ете ... адамдар оны
өте тез жоғалтып алуы мүмкін" деп ескерткен. Нағыз ... ... пен ... ... ... ... ... емес, сондықтан да бүкіл
әтикалық жүйелер адам еркінің бостандығын мойындайды.
15- тақырып. Өнердің таңғажайып күші
"Өнер" ұғымының ... ... ... ... ... ... ... театр, сәулет т.б. қамтитыны белгілі. Бірақ картина
мен музыкалық шығарманың, роман мен ... ... мен ... ... біріктіретін, жалпы не, қандай күш бар? ... ... бір ғана ... үғымымен танып, біріктіреміз?
Мұның себебі, жақсы романды оқу да, әдемі өнер туындысын, мысалы картина
немесе мүсінді тамашалау да, ... ... ... да ... ... да, ... қуанышқа бөлейді де, қайғыға батырады, ... ... ... олар ... жазушының, суретшінің, композитордың
т.б. соңынан ертіп, солармен ... ... ... ... ... ... қоршаған әлемді игерудің әр түрлі тәсілдерін ойлап
тапты. Мысал ретінде ғылымды алайық. Ғылым да, өнер ... біз өмір ... ... ... әлемді бейнелейді. Әрбір ғылым саласы әлемнің
зандылықтарын, күлияларын зерттеп, ғылым тілімен бейнелейді: ... ... ... ... - Жердің құрылымын, зоология - жануарлар әлемін,
лингвистика - адамдар сөйлейтін тілдерді зерттейді. Бірақ барлық ғылымдарды
біріктіретін бір ... - олар ... әр ... шексіз бояулары мен
дыбыстарын, табиғаттағы затгар мен ... ... ... ... ... ... тән, олардың бағынатын жалпы заңдылықтарын
анықтауға ұмтылады.
Сіз өзіңіз ауырлық ... ... ... қуалаушылықты, рулық кұрылыстың
ыдырауы мен әлемнің шексіздігін көріп, байқауға немесе естуге тырысыңыз.
Өнер әлемді тек өзіне ғана тән тәсілмен бейнелейді. ... ... мен ... ойын, сезімдерін білдіру тәсілі көркем образ деп
аталады. Образды, ғылыми үғымнан ерекшелейтін ... -оны әр ... ... кабылдап, көруге және естуге болады. Шын суреткер - бір қалыптан
шыққандай өз тегі, өз заманының ... үлы ғана ... ол - ... дара ... ... ... қатынас-көзқарасымен өзі
жасаған туындыға өз қолтаңбасын қалдыра алатын адам.
16 тақырып. Өзіңді өзің билей біл.
Әмоция мен сезімсіз ... ... өте ... ... неше
түрлі бояулар береді.Болып жатқан оқиғаларға мән береді. Егер әмоциялар
болмаса,болып ... ... ... ... ғана айналар еді.
- Әмоциялық мәдениет деген не? Оған қалай үйрену ... ... сөзі ... сөз ... ... ... ... ақылсыз сөз-қайғы береді»
Бұл сөздің шындығын өмірдегі мысалдармен дәлелдеп ... А.Н. ... ... ... ... ... оқып
,талқылау(28-29 бет)
Өз қалаңызда «сөз тазалығы» акциясын ... ... ... ... Сенім – менің серігім
Оқушыларды бүгінгі сабақтың тақырыбымен таныстырып, ... ... ... ... ... ән ... да, ... өздерінің ең жақын,
әрі сенімді досын биге шақырады. Би аяқталған соң, мұғалім шеңберде тұрып,
Ә. ... ... ... Оқушылар терең тыныс алып, көз
алдарына достарымен бірге ... ... ... ... ... ... тұрады. Олар өздерінің кімге сенуге ... ... ... сезінеді.
18 тақырып. Өмір, қымбатсың маған!
Мұғалім оқушылардың назарын «Оқып үйренейік» айдарына аударады.
Сабақтың тақырыбы бойынша ... ... ... оқу ... өмір
туралы ойларын бір жүйеге түсіруге көмектеседі. Ақпаратта айтылған әр ойды
тиянақтап, оны мысалмен дәлелдеуіне мұғалім ... ... Адам ... өзін-өзі тану, құндылықтарды пайымдау, жақсы ... өз ... ... ... талпынады. Халқымыз:
«Жақсының жақсылығын айт – нұры тасысын,
Жаманның жамандығын айт – құты ...... ... ... ... жаманнан бойын аулақ ұстап, бойына
жақсы қасиеттерді дарыта алғанда ғана дұрыс өмірлік айқындамасын таба
алады. Суреттермен жұмыс істеу оқушылардың өмірге ... ... ... әр ... ... ала ... ықпал етеді. Оқушылардың қоршаған
ортаға, онда өмір сүріп ... ... ... өмірінде болып жатқан
түрлі оқиғалар мен жағдайларға жаңаша қарауын, әсемдікті түсіне білуін
дамытуда тапсырманың алатын орны ерекше. Суретшілердің өмірді осылай
бейнелеуіне не шабыт ... деп ... ... ... ... көрсетеді?
19 тақырып.
«Азамат боп мен ертең,
Отанға қызмет етемін»
Балалардың санасында «Азамат», Қазақстандық деген түсініктерді
қалыптастыру,баланың ... ... ... ... ... сезімдерін тәрбиелеу, Республикамыздың өткен
қазіргі болашақ өміріне қызығушылығын қалыптастыру, туған еліне, жеріне
деген сүйіспеншілігін ... ... ... ... ... сүйетін, қорғайтын патриоттар бар ... ... ... ... үшін ... үшін ... ... тақырып. Қызға- нәзіктік, ұлға- батылдық
Әңгімелесу. Мәтінмен ... ... « Неге ... Ә .Хасенова.
-Нәзікеннің бойыннан қыздарға тән қандай қасиеттерді байқадыңдар?
Мұрат неліктен өз ойын ... ... ... ... ... ... қызы мінезді,ұлы өнерлі келеді . Халық мақалы.
Мақалдың мағынасын қалай түсінесіңдер?
Мәтінмен жұмыс істеу:
« ... ... С. ... ... 53-57 беті.
Мұрат пен Жаннұрдың татуласуына не себепкер ... ... ... ... ... ... бала мен ер баланың арасында нағыз достық болуы мүмкін бе?
Қыздарды қандай қасиеттері үшін ... ... ... мен ... арасында сыйластыққа қалай қол жеркізуге болады?
Сахналау : Мәтінді рөлге бөліп сахналаңдар. Оқулықтың 57 беті.
Жаңа ақпарат:
Қыз ... ... ... пен ... , ер ... ... пен ... тән.Осыны түсіне білсе, олар күнделікті өмірде
бір-біріне көмектесуге дайын тұрады.
Ер ... мен қыз ... ... ... ... ... ... сыйластықтан басталады.
Үйге тапсырма оқулықтың 58 беті.
Суретке қарап, «Біз қалай достасып кеттік» Тақырыбына әңгіме
құрастырыңдар.
Студенттердің дайындық деңгейіне қойылатын талаптар:
«Бақыттың ... өз ... ... ... ... ... «Өмір
неткен әсем ең» бөлімдері бойынша сұрақтарға жауап дайындау:
1. Өзін-өзі тану пәні нені ... ?
2. Сіз үшін ... ... мәні ... ... және ... ... ұғымының мәні неде деп ойлайсіз?
4. Сіз Жеңімпаздар мен ... ... ... ... ... ұғымын қалай түсінесіз?
6. «Оптимист» және «Пессимист» категориясына анықтама бер?
7. Адамдар бір- бірін неге алдайды?
8. Неге бір ... ... да ... ... ... мәдениет, өнер немесе тарих қайраткерін өмірде өз орнын тауып,
өзін-өзі толық іске асырған деп айта аласыз ба? Ол тұлғаларды атаныз.
10. Сіз ... ... ... ... ... Тарихта сіздің орныңыз қандай болады деп ойлайсыз?
12. Тілдесу мәдениеті дегеніміз ... ... ... ... деген не?
14. Өз достарыңыздың қандай қасиеттерін сіз ерекше бағалайзыз?
15. Отбасы дегенді қалай түсінеміз?
16. Махаббатта соншама «көзсіз», «соқыр» болу қажет пе? ... ... ... ... нені ... ... ... қажеттілікке нені жатқызуға болады?
19. Сіз үшін патриот болу деген нені білдіреді?
20. Ұлтық сәйкестік дегенді қалай түсінесіз?
21. Қандай адам, сіздіңше, ... ... ... ... ... құндылықтармен байланысты?
23. «Байлық» ұғымы- көпжақты ұғым. Сіз қалай түсінесіз?
24. Сіз қалай ойлайсыз, ... ... ... ... кең ... ... кейбір дамыған мемлекеттерге ғана тән құбылыс па?
25. Еркіндікті қалай түсінуге болады?
26. Өнер адамға қалай әсер ... ... ... ... ... ... және ... әйел мен ерлерге тән
қасиеттер.
29. Классикалық өнер деп қандай өнер түрін айтамыз?
30. Әрбір адамға ... ... ... деп ... ... ... әрқайсымыз табиғатты таза күйінде сақтау үшін не істей аламыз?
32. Адамдар өмірге не үшін ... ... ... және ғылым министрлігі
С.Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті
Колледж
Қағамдык пәндер ПЦК
0518000 «Есеп және аудит (салалары ... ... ... алушылар
үшін
«Өзін-өзі тану» пәні бойынша
теориялық КЕШЕНІ
Павлодар
1 -сабақ
Студенттік өмір - қайталанбас сәт
Лекция-әңгіме
Болмасаң да үқсап бақ,
Бір ғалымды ... ... ... ... ... сүйсеңіз.
Абай
Сабақтың мақсаты: адамның өзі мен қоршаған ортаны тану, бағалау ... ... ... тануға және өзін толықтай іс жүзінде көрсете алуы а
ұмтылыстарын одан әрі ... ... ... ... ... рөлі мен оның өзін ... іске ... туралы түсініктерін терендету;
- рефлексия мен өзін өзі таныстыру дағдыларын қалыптастыру.
Сабақтың жабдықталуы: студент дәптері, хрестоматия, "Өзін-озі тану" ... оқу ... ... өлеңі.
Лекция-әңгіме
Қазақтың ұлы ойшылы Абай жастарға "Өзге халықтардың білгенін білу
үшін, солармен тең болу үшін, өз халқыңның ... мен ... ... ... ... деп өсиет еткен. Бүгінгі күннің жастары Қазақстанның әлемдегі
барынша ... 50 ... ... кіру жөніндегі аға ұрпақтың барлық
ойлары мен жоспарларын қисынды ... ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілігі материалдық баюға ғана ... ... ... ... баюына жеткізуі тиіс.
Қазақстан Президенті Н.Ә.Ыазарбаев Астанада Л.Н.Гумилев атындағы
Еуразия үлттық университетінде осы оқу ... ... ... ... мен оқу-білімді жетілдіру арқылы білім ... ... жеке ... функционалдық әзірлеу түжырымдамасынан жеке
тұлғаны дамыту ... көшу ... ... атап ... ... ... берудің даралық сипатын көздейді және "әрбір нақты
адамның мүмкіндіктерін және оның ... іске ... мен ... ... ескеруге мүмкіндік береді".
Үздіксіз білім беру, ересектердің білім алуы барған сайын ... ... ... ... ... да терең білім қарттыққа дейінгі тыныш та, ... ... ... көп ... өте ... жоқ. ... ... адам
қызметінің түрлі салаларындағы технологиялар мен білімнің жаңару жеделдігі
тән. Бүгінде тіпті жоғарғы білімнің өзі де ... ... ... ... ... бұл ... былай дейді:
"Бізге төрт және тіпті алты жылдық емес, кырық жылдық білімі бар ... ... жаңа ... ... меңгеру мамандар үшін біліктілікті
сақтаудың бірінші дәрежелі шартына айналуда.
Ақпараттық қоғамда компьютерлер немесе байланыс сызықтары емес, ... ... ... ... мен ... ... әлеуеті шешуші мәнге ие
болады. Қазір айтып жүргеніндей, креативтілік шешуші мәнге ие ... Джон ... ... ... ... ... нәрсе туралы
армандауға қабілетті адамдар керек!" Ал мұндай адамдар тек өмір ... ... ғана ... ... ... және оның ... ең
қажеттісін тандап алуға қабілеті жеткенде ғана ие ... ... ... ... ... ... Жак ... өзінің 21 ғасыр
адамының өміріндегі өзекті компетенцияларын анықтап, ... ... - ... ... деп атауы да тепн емес. Компетенция дегеніміз барльқ
нәрсе ұмыт болғанда сақталатын адамның ... Бүл ... ... ... ... қоры ... ... және
Сезінетін Адам" болудың интегралды компетенциясы ... ... ... ... ... және табиғаттың алдындағы жауапкершілігін сезіну
кабілеті.
Білімге байланысты айтылған пікірлерінің ... ... ... ... ... мәні ... ешқашан да аяқталған болуы мүмкін емес.
Біз өмір бойы білім аламыз, менің өзімнің жеке білім алу ... ... ... ... ... еш ... да болмайды. Тек надан адам ғана өзінің
білімін толык, алдым деп ... ... ... ... ... ... аса ... келеді сондықтан тек надандар ғана қайсыбір
проблеманы шешу ешқашан ғылымның қолынан ... деп ... айта ... айтуынша, білімді, сауатты адамдар - бүл XXI ғасырдағы
адамзат дамуының негізгі қозғаушы ... ... да күні ... ... ... компаниялардың менеджерлері болатын жастар мұны өте
жак,сы ... ... ... алға ... ... өз орнын басқаға, бәсекеге әлдеқайда
қабілетті маманға беруше тура келеді
Жетекші ... ... ... ... ... ... карай жүр, немесе жол бер".
К,азіргі бәсекелі дүниеде нак, осы қағидат басшылық етеді және бүл қағидат
көп ретге ... ... ... ... ... ... ... реформалардың алдыңғы шебінде жастар болуы тиіс және сол жастардың
күш-жігері мен бастамашылдығы, олардың болашакка ... - көп ... ... ... ... ұрпақ жаңа идеяларға ашық, олар жаһандык, тұрғыда пайымдап, ... ... ... ... ... даралануы туралы
біз байыпты түрде ойлай басгагаи бүгінгі таңда жастардың бүл ... ... ... да ... ... отыр.
Жаңа міндеттерді іске асыру осы замангыша ойлайтындардьң, ескірген
касаңдықгар мен ... ... мен ... ада ... ... ... ... үрпактың өзін танытуы үшін мүмкіндіктер коп.
Бүгінгі күн - ... ... ... ... адамдардың, арманға бай
және оларды жүзеге асыруга ерік-жігері бар адамдардың уақыты..
Мемлекет олар үшін ... ... ... отыр. Бернард ... шак - бүл ... ... оны ... ету - ... тек оку, ... ... еңбек ету, өзіңмен жүмыс істеу
керек. Үлы Абайдьң ... ... ... ... ... ... адам баласы адам баласынан акыл, гылым, ар, ... ... ... Одан ... ... ... гой демектің бәрі де
акымакшыльҗ".
Пікірлесу үшін сұрақтар:
1.С13Д1Ң
ойыңызша, "Білім-өм1рл1к азық" және "Үздксіз, өмір бойы ... ... ... ... және ... Адам" үгымының мәнң неде деп ойлайсыз?
З.С13Д1Ң ойыңызша, адамның кәсіби біліктілігін не күрайды?
Хрестоматиядан оқу, білімге ... ... ... ... ... ... ... екендігі туралы", "Білім,
акылдың қасиеттері, пайдасы туралы", Өзінді-өзі тани біл", ... ... ... ... ... ... бойынша қандай қорытынды жасауга болатынын айтыңыздар.
2-сабақ
Менің жан
дүнием
Лекция-
әңгіме -1
Әp6ip адам - өз ... ... ... ... ... ... ... білуге баулу.
Міндеттері
- жағымды ой, ішкi үйлесімдік сезімін қалыптастыру;
- адамның iшкi ... ... ... ... және ... өз күшіне сену және өз-өзіне оң баға беруді дамытуына ыкпал ету.
Сабақтын жабдықталуы: студент дәптері, хрестоматия.
Ciз өзіңізді cәттi адам деп ... ба? ... ciзгe cәттi ... ... ме? ... армандарымыз бен іске аспаған орасан
жоспарларымызды ... 6iз ... ... ... ... Бұл қаншалыкты дурыс? Сәтті адам туралы көбінe жулдызы жанды
дейді, ал сәтсіздікке ұшыраған адам ... ... бет ... ... ... бәрін тағдырға артып, 6iз өз ... ... ... ... ... ... ... 6iздің
сәттілікке жетуіміз немесе сәтсіздікке ұшырауымыз ... ... ... бен ic-әрекетімізді өз ... ... ... ... ... шын мәнінде тагдырымыздың иeci бола
аламыз. Егер ойымызды мақсатымызға "байлап" қоя ... eш6ip ... ... иeci ... Дегенмен, 6iз өзіміздің iшкi мумкіндіктерімізге
сенуге дайын емеспіз. Өзіміздің және басқалардың ... ... ... жөн көреміз. Жұмысымыз ойдағыдай болмаған ... ... т.б. ... дайын тұрамыз.
Өмip сүру үшін және өмірге куану үшін адам өз ... ceнyi ... ... оңды ... ... өзгерістен қорықпауы керек және ол ... ... ceнyi ... ... материалды оқьңыз.
Талқылауға арналған сұрақтар:
1 .Сіз Жеңімпаздар мен Жеңілгендер ұғымын қалай түciнeciз?
2.Біздің жeңicтepiмiз бен ... ... неге ... ... жолы болу үшін ... қандай қасиеттер керек деп ойлайсыз?
4.Адамға өз бастамаларында жеңіске жетіп, табысқа кенелуі үшін не кедергі
жасайды?
5.Адамның ... ... ... ... ... Ол неге байланысты деп
санайсыз?
6. Адамның өз күшіне сенуі үшін не қажет деп санайсыз?
7.Адамның ... ... ... ... болуы мүмкін бе және оның пайдасы бар
ма?
3-сабақ
Менің жан дүнием.
Лекция-әңгіме-2
Шыдамды,сабырлы ... ... ... ... ... ... адам ... табады..
В.Ян
Мақсаты: адамның рухани дүниесін бағалай білуге баулу.
Міндеті:
- өмірге ... ... және өмір ... ... дамыту;
- адам өмірі туралы түсінікті терендету;
- ... ... және өз ... сену ... пайда болуына
ықпал ету.
Сабақтың жабдыкңгалуы: студент ... ... ... ... ... кейін. біз еркіндікті сезініп, өзімізді
түсінуге тырысамыз, өз өмір ... ... ... ... Осы ... адам ... ағаш ... жұлынып, еркін ұшуға бет
алған бір жапырақ ... ... ... сізге не ұнайды: сізді жел
қайда үлпырса, солай қарай оның ... ұшу ма әлде ... тек ... ... жету үшін ғана ... ... ... жатқан кез келген кітапты алыңыз. Оның қандай ... ... ... ... ... да, ... ... Енді осы кітапты
жел айдап, алыстағы аралдың жағалауына апарып тастаған деп елестетіңіз. ... ... ... және ... ... олардың ешқайсысы әліппені
білмейді.
Не болады? Олар ... ... да, ... ... ... кітаптағы
жазуларга қарап, тасқа басылған әр түрлі белгілерге жай і ана көз тастайды.
Олар кітапты өнердің бір ... түрі ... ... ... ... бұл ... түсіне ме? Осы кітаптан қандай да бір нақты
пайда таба ма?
Кітап дегеніміз - қағаз бен ... ... ... ол ... ... айтылған ой. Өмірімізде осылай болмай ма? Біз өмірдің қағазы мен
сиясына: ... алу, ... ... ұйқы ... қараймыз. Өмірдің
күнделікті көріністеріне қараймыз да, жай ғана: "Бүл - өмір" дейміз. Мүның
мәнісі де, қагаз бен ... ... ... "Бү_л - ... деген сияқты.
Бірақ біздің бәріміз білеміз, біздің өміріміздің де, ... ... ... ал ... ... мақсаты -оның қағазы мен сиясында емес, оның ... ... ең ... ... болуы керек. Өз өміріңіздің қағазы мен
сиясына тағы бір рет қараңызшы. Біз ... бен ... ... ... ... ... ал өмірдің күнделікті ірілі-үхақты жақтарына ... ... ... ... ... ... ... не істеп,
не қойып жүргендеріңізді түсін>те тырысыңыздар. Өз өміріңіздің көрінетін
жағының мәніне үңіліңіз, өткен өміріңіздің жарқын ... еске ... осы ... ... өмір ... түсінуге қадам жасайсыз. Осының ... ... ... анағұрлым тереңірек үңілуге мүмкіндік береді. Бұл
ізденіс, ... ... да өз ... ... ол ... толық жауаптар
алуға даярлап, анағұрлым терең және мәнді де мазмұнды өмірге жетелейді.
Өмірдің мәні ... ... ... ... ... ... Адам ... мәні дегенді сіз қалай түсінесіз?
2. Сіздің өміріңіздің мәні неде екенін ойланыңыз, егер мүмкін ... ... ... Егер сіз дәл ... өз ... мәні неде ... айқындамаған
болсаңыз, оның қандай болатыны туралы ойланыңыз.
4. Адамның өмірінде алға қойған мақсаты болса, ол ... кез ... ... деген пікірмен келісесіз бе?
5. Байлық, жақсы ... ... ... адамды әрқашан да бақытты
жасамайтыны туралы не ойлайсыз?
6. Адам өмірінің қандай салаларында біз ... үшін ... және ... таба
аламыз?
7. Ақша мен билік адам өмірінің мәні бола ала ма? ... ... - ... ... ... жетудің құралы ма?
• Өмір - мен үшін ... ... ... ... де ... ... еркіндігі мен азаттығы үшін қажет болса, ... де ... ... ... Біз ... қып-қысқа өмірімізді неге арнауды білмейміз, дегенмен
мәңгі өмір сүргіміз келеді. - А.Франс
... үшін өмір ... ... ... өз ... ... ... - Ж.Гюйо
• Жылдардың саны адам өмірінің ұзақтығын білдірмейді. Адам өмірі ... ... ... - ... ... ішіп-жеу үшін өмір сүреді, ал мейірімді адамдар өмір сүру
үшін ішіп-жейді. - Сократ
... адам ... соң, ... ... ... - Абай
• Еш нәрсе талап етпеген адам еш нәрсе бермейді де. - Гилле
• Кісі болу дегеніміз - ... болу ... сөз. - ... Не ... не күш-қайраты жоқ адам ғана нағыз сорлы. -Бенцел-Штернау
• Аң мінезді адам - аңнан да ... - ... ... ... жан ... ... - М.Горький
• Кішкентай адамдарға ұнағың келсе, өзің де кішкентай бол. -Л.Берне
• Өзі жөнінде еш нәрсе айтпайтын, ал айта ... еш ... ... ... жұрт сенбейді. - Ф.Честерфилд
• Рухы ұқсастардың бәрі - ... ... ... етіндей жек көретін
адам ғана жақсылықты жанындай жақсы көреді. -Ф.Шиллер.
• Адамның ішкі ... ... - көз. - ... ... даңқы болса да, қанша білікті болса да, табиғаты түзу жан ... - жас ... да, ... ... да - ... көтермейді. -
М.А.Шолохов
• Қашан бір бала ғылым-білімді махаббатпен көксерлік болса, сонда ғана
оның аты адам ... - ... ... ... ... отырғызсаң да, батпақ көрсе қарғып түседі. - Публий
Сир
• Жақсы адам жатына да жақындай, ... адам ... да ... ... -сабақ
Mенің жүрек қалауым
Лекция-әңгіме
Ұлы адамдар өз
ескерткішінің тұғырын
өзі орнатады, ал
мүciнін болашақ соғады.
В.Гюго
Сабақтың мақсаты: ... ... ... ... ... білу ... қалыптастыру.
Міндеттер:
- өзінің нақты беймділігін табуға ұмтылысын дамыту;
- "бейімділік", "икемдік" уғымдарының мәнін ашу;
- өз ... мен ... ... ... іскер-ліктерін
қалыптастыру.
Сабақтың жабдықталуы: студент дәптері, хрестоматия, "Өзін-өзі ... ... оқу ... өмірінде дер кезінде өзінің бейімділігін, бір нәрсеге икемдігін,
өзінің жолын тауып, дүрыс ... ... өте ... Өзін ... ... ... біреу ерте, біреу кеш түсінеді. "Осы өмірде менің немен
айналысқым келеді және менің неге ... ебім бар?" ... бүл ... ... ... ... ... бастаса, кейбіреулер қырыққа келгенде ... ... ... ... ... Бірақ сіз қанша жаста болсаңыз да, өз
өміріңізді жақсы жаққа бүруға ешқашан кеш ... Тек қана тура ... ... тандауды адамның өзі жасайды: оның өзі ... кім ... сол ... ... ... жас ... де, ... де өз
өмірін неге арнап, бағыттайтынын әлі білмейді, өмір ... ... ... өте көп, ... жүректері қалайтынын өздері де ... Не ... ... олар ... еш нәрсе қолынан келмейді
деп есептеп, не істерін білмейді. Бүл ... не ... ... ... ... ... ... өз орнын табуына қалай көмектесуге болады?
Ең алдымен, әркімнің есінде болатын нәрсе - әр істің мақсаты туралы
ойлаған ... ал ... ... - алға ... ғой. "Өмірдің мәні мақсатқа
жету жолындағы әрекеттің парасаттылығы мен пәрменділігінде, ендеше тұрмыс-
тіршіліктің ... ... алда ... ... ... ... - деп ... мақсатымыз -өмір жолын табу үшін оқу мақсат, өзіңмен жұмыс істеу
мақсат, өзіңці тәрбиелеу ... ... ... пен қажырлы еңбектің
нәтижесінде ғана белгілі бір ... ... ... ... ... ... мамандық таңдауда сізге ата-анаңыз, мүғалім-дер мен өз
саласы бойынша тәжірибесі мол ... ... ... ... Бірақ ең
тәжірибелі деген кісінің өзінің де ... ... ... ... жоқ. Ең ... шешуші мәселелер, мысалы, мамандық тандау, өмірлік
серігіңізді таңдауды сіз өзіңіз ғана ... сол үшін ... ... ... ... Егер ... соңында ол қатені өзіңіздің
түзетуіңізге тура ... ал енді ... ... ... сіз өз ... ... сарп ... құрбан етіп, өзгенің қатесін түзетуге мәжбүр
боласыз.
Өмір жолыңызды ... ... ішкі ... ... жөн,
ол көп жағдайда анағұрлым қателеспейтін жетекші болады. Жай ғана уақытты
өткізіп өмір сүруге ... ... ... жағдай жасау керек, себебі адамның
қолында - іс, басында - ой болмаса, тап сол сәтте-ақ ... де, ... ... ... ... Бүгініміз -өткеннің нәтижесі, әрі
болашақтың бастамасы болғандықтан, "ұйықтар алдында өткен күнде ... ... не ... ой елегінен бір өткізбей тұрып, көз жүмушы болма"
(Пифагор).
Егер сіз өз таңдауыңызды жасасаңыз, әрқашан ойлаңыз: сіз оған ... бе, ... ... ... ... ... салмағын
сезесіз бе? Әрбір мамандық пайдалы және игілікті, ал әрбір адам ... ... ... лайықты, керек, өз орны бар адам, азамат
бола алады. Бейімділік тек ... ... ғана ... ... Ең
соңында әр адам өз орнында адамдардың жүрегіне жол таба алатындай, жердің
нәрі және ... ... ... тек қана ... істер жасауы тиіс. Сондықтан
сіздердің болашақта немен айналысып, өздеріңізді неге ... ... әлі де ... кеш ... орныңызды тауып, жүрегіңіз қалайтын іспен шүғылдаиу неліктен
қажетті деген сұраққа қосымша ... ... ... ... ... ... отырып, сіз оған бар уақытыңызды арнап, тез
арада өз салаңызда озық маман боласыз, өз ... ... ... ... ... ... ... күш-жігер беріп, қуатыңызға қуат
қосып, өзіңізді жігерлі, қуанышты, мықты^кәне сергек сезінесіз.
3. Сіз ... ... ... ... ... не екенін
ұмытасыз.
4. Сіз ... ... ... адам және ... ... Ең ... тек сүйікті ісіңізбен шүғылдану арқылы сіз шын ... ... ... қамсыз адам боласыз.
Ә дегеннен ... ... ... ісіңізді таба алмасаңыз,
уайымдамаңыз. Ештеңеден қорықпаңыз. Есесіне тәжірибе ... ... ... - ең ... ... ... сіз екінші, үшінші жұмыста
өзіңізді сынап көрерсіз. ... ... өз ... ... көңіліңізге ұнайтын істі табарсыз. Сондықтан, міндетті түрде
іздеңіз, ойланып, ... ... ... табанды болыңыз,
ұнжырғаңызды түсірмей, сеніммен ... жопе ... ... ... ... ... ... алдамайды, көздеген межеден шығатын
боласыз.
Талқылауга арналган ... ... ... ... ... икемдік, әуестіктің орны мен
маңызы қандай?
2. Сіз бүл ... ... ... Сіздің өмірдегі мақсатыңыз, жүрек қалауыңыз, тандауыңыз ... Өз ... ... ... ... ашу үшін
сізге не қажет?
1 - тапсырма. Хрестоматиядан үлы ... ... ... ... ... ағымында
Лекция-әңгіме
Сағаттың шықылдағы емес ермек,
һәмишә өмір өтпек - ол білдірмек.
Бір минут бір кісінің өміріне үқсас,
Өтті, елді - тағдыр жоқ қайта ... ... ... ... пен ... мұраларды тану, бағалау
қабілетін дамыту.
Міндеттер:
- өткен тарихымызға, үрпақтар сабақтастығына өз үлесін қосуға тәрбиелеу;
- ... ... ... ... ... орны мен ... ... адамның әлеуметтік белсенділігін танытуын қамтамасыз ету.
Сабактыц жабдықталуы: студент дәптері, хрестоматия, "Өзін-өзі тану"
пәніне кіріспе" оқу құралы, ... ... ... ... ... Х.Ортега-и-Гассеттің
"Өткеніміз басқа бір жерде, өз дәуірінде ... ... дәл ... ... ... - бүл мен, бүл ... ... деген сөздері айқын бейнелеп
береді. Тарихи сана мен өзін-өзі тану ... ... ... ... ... жол ... ... шешуші кезеңцерде өте ... ... ... ... - ... ... ... айқындап
көрсетіп отыратын сәулесі".
Біз кім болдық? Қазір кімбіз? Болашақта кім боламыз? Қазіргі әлемде
жүріп ... ... ... ... үлт үшін осы ... ... да айқындап, нақтылай түседі. ... ... ... аса ірі ... ... өзіңді сенімді сезінуге мүмкіндік
беретін ақпарат алуда тарихи-мәдени мұраларды ... ... ... ... ... бірі - ... ... Олар қалай
туысады? Алыс-жақынын қалай ажыратады? Халықтың езілген ... ... ... ... өшуге айналған сананы оятып, үлтгық ... ... ... ... ... ... ... өзімізді,
шыққан тегімізді танып, білу кажеттігі де айқын. Қоңыр қазақтың ... ... ... ана сүтімен, жусан иісімен, күйдің күмбірімен, саумал иісті
самалдьщ ... ... ... ... ояу, көзі ... ... енері мен мәдениетін, тұмса ... ... ... ... "Мен ... дей ... азамат өзінің шыққан тегін, кіндік
кесіп, кір жуған ата жүртын қастерлеп, жеті ... ... ... шарт.
"Жеті атасын білген ү_л жеті рулы елді біледі" дегенді сөз ... ... ... ... ... айтпаған болар. "Қырық рулы елміз, қарға тамырлы
қазақпыз" деген сөз де баяғыдан келе ... Бүл ... ... ... құда-жекжат, жамағайын жұрағаттығын аңғартатын сонау іргеміз
сөгіліп, қаймағымыз бұзылмаған заманадан жеткен ұғым. ... ... ел ... ... де, ... шешен де, ақиық ақын, ел ... да осы ... жиі ... ... ... тұтқан, жақынды бауыр түтқан.
Туыстық желіні үзбеген. Береке-бірлікті ... ... сөз ... ... ... ... Сүттей ұйып ғұмыр кешкен. Ел шетіне жау
келсе, даңқты бабаларының атын ұран ғып ... ... ... бір,
руымыз, туымыз бір, тегіміз, кегіміз бір, ... ... бір, ... бір Ер ... ... алаштың азаматымыз десіп бәтуаласып,
баталасып, бес қаруын асынып, ат құйрығын түйісіп, бір байрақтың ... ұл ... па, ата ... ... па" ... екен атамыз қазақ,
кейінгі үрпағымыз да елдігімізді ... ... ... ... ... жалғастырар, дамытып алға апарар деген ниет, үмітпен.
Осы тұрғыда жас ... ... ... ара ... танып, тармақтап,
жүйелеп ажырата білуі де заман ... туып ... ... ... өз ... ... ерлікке толы өткенін білу
рефлексияны қалыптастырады, адамның өмірлік қызметіне қатысты: мен кіммін,
қайданмын, ... ... ... ... ... ... із қалдырамын?
деген сұрақтар туындап, мазалайды. Өзінің мәдени мұрасының құндылықтарын
сезіну патриотизм сезімін қалыптастырып, қоғамдық ... оң ... ... және осы ... оның жалпымемлекеттік маңызды идеологиялық мәні
бар. Біздің өткеніміздің нақты ... ... ... бере ... ... кездің түсінігін байытамыз және біздің болашағымыздың рухтандырушы
бейнесін қалыптастыра аламыз.
Еліміздің қуатты тарихи-мәдени мұрасының болуы ... пен ... ... ... ... фактор болып табылады. Қазақ
үлтының бай тарихи жолын, оның мәдениетінің ... ... ... танып, білуі және осымен бір мезгілде әтномәдени өзара
айырбастың жүруі - өзара толеранттылық пен ... ... ізгі ... ... Ал қазақ мәдениеті біздің даламызға келген көптеген
әтностардың ... ... ... және ... ... ... бойы ... қазақстандықтардың қазіргі ұрпақтарына берілген.
Пікірлесуге арналған сұрақтар:
1. Сіз "тарихи жады" ұғымын қалай түсінесіз?
2. Адам гарихтан ... ... ... ала ... ... сіздің орныңыз қандай болады деп ойлайсыз?
4. Қалдырған ізіңіз ... ... ... ... танысып шығыңыздар.
Музыка: С.Тұрысбеков. "Көңіл толқыны" - Ыңғайланып отырып, өз ... ... ... ... кеудеңізге жинақтайсыз да, өзіңізді-өзіңіз өмірдің ең жарқын,
қуанышты жақтарын ғана ... ... ... және ... ... ... жылылық және достық ... ... ... бен ... ... ... ... жүзіңізді
нұрландырған өмірдің ең қуанышты, ең қызықты сәттерін еске ... Осы ... ... анық және дәл еске түсіруге тырысасыз.
- Бүл: досыңызбен ... ... ... ... ... ... ... тапсырғаннан кейінгі шатгық сезімі, алыс та қиын сапардан ... ... ... тауға шығып, шынды бағындыру бақыты, табиғатпен
танысу бақыты, ... ... ... ... ... ... ізгі ... орындалу бақыты, өнермен сырласып, одан
ләззат алу қуанышы болуы мүмкін.
- ... ... ... ... ақтарылып, ашыла
бастаганын анық сезінесіз.
- Көзіңізге қуаныш әжімдері жиналып, езуіңізге ... ... ... ... ... кернеп, шаттық баурай бастады.
- Әсем музыка ... ... ... ... ... ... бара
жатқанын сезесіз.
- Сіз осыған дейін болған қуаныш сезімін одан да терең сезіне ... Егер ... ... жеп, ... оны ... аластап,
жүрегіңізден шығарып, өміріңізде қуаныш ... ... ... өмірдің бақытын сезінесіз.
- Қуаныш, сіз үшін - өзіңізді оршаған орта - ... ... ... ... Осы ... құйқылжыған шаттық әуені - сіздің жүрегіңіздің ... ... Сіз ... әлемді құшағыңызға алып, қуаныштан өз қолдарыңыз ... ... ... жайып жібергіңіз келеді.
6-сабак
Тілдесу
мәдениеті
Лекция-әңгіме
Таза мінсіз асыл тас
Су тубінде жатады.
Таза мінсіз асыл сөз
Ой түбінде жатады.
Су түбінде жатқан тас
Жел толқытса шығады.
Ой түбінде жатқан ... ... ... ... өзара түсінушілікке қол жеткізу құралы ретінде ... ... ... ... қалыптастыру.
Міндеттері:
- адамдар арасында тілдесу мәдениетінің дамуына ықпал ... адам ... ... рөлі ... ... ... жеке ... дығдысын калыптастыру.
Әдістемелік жабдықталуы: студент дәптері, ... ... ... ... оқу ... - ... ... бір түрі. Тілдесу барысында түлғаның
ең жағымды жақтары анықталады және ашылады. Мәдениетті адам үшін ... оның ... ... орны ... ... деп ... ... адамдар бір-біріне ықпал ... ... ең ... - ... ... ... ... қарым-қатынас феноменіне маңызды мән
беріледі. Дәстүрлі қазақ ... ... ... ... тапқан.
Тілдесу - өмірлік қажеттілік.
Тілдесу - бұл қазіргі адам өміріндегі ... ең ... ... Тілдесу мәдениеті әр адамға қажет. Тілдесу арқылы біз
жаңа ақпарат аламыз, ... ... ... ... келтіреміз, дос
табамыз, отбасын қүрамыз, еңбек етеміз, оқимыз, өмірімізге ... ... Адам ... ... ... ... сондықтан қоғамнан тыс ол
нағыз адамдық қасиетке ие бола алмайды. Осы ... ... ... ... ... туралы оқиғаларды еске түсіруге ... ... ... бүл ... ... ... ... қасиеттері
жетілмеген.
Тілдесудің вербальды және вербальды емес жақтарын қарастыруға болады
(1-сызба). Вербальды емес ... ... ... ... ... біз
барлық мағлұматты аламыз. Адам бізді көргеніне қуанышты ма, ... ... ма, өзі ... ... ... ... шын ... тү_р ма, ол өз сөзіне
қандай мән береді, міне, осының бәрін ... үшін ... әр ... ... ... Осы және тағы да басқа көп мәліметтерді вербальды емес
сигналдар арқылы ... ... ... ... және оның ... ... ... емес мәлімет береді.
1-сызба
| ... ... ... |
| ... |
|Интонация,тембр,сөздің |
|мәнерлігі,пауза,мимика,|
|әріптестер арасындағы |
|қашықтық және т.б. |
|Сөз,айтылған сөздің |
|мағынасы ... ... ... ... интонациясы мен мимикасының мәнін нақты және жиі табамыз.
Адамның дене қимылы мен дене ... ... ... ... ... еркін сезінетіндей қашықтықты белгілеу қиынырақ түседі. Тілдесудің
маңызды құрамы ... ... ... ... ... арналган сұрақтар:
1. Адам өмірінде тілдесудің қандай маңызы бар?
2. Сәтті қарым-қатынас орнату үшін қандай қасиеттер керек?
3. ... ... "Ең ... ... - бұл адам ... ... қалай түсінесіздер?
4. "Сені түсінсе - сол бақыт" деген ... ... ... мен ... бір ... ... ... отырады (егер топ үлкен болса
бірнеше топқа бөлінуге болады). Оқытушы төменде кестеде көрсетілген ... ... ал ... міндеті - оқытушының көңіл-күйін, дәл
осы ... ... ... ... ... Бүл ... ... болады. Оқытушының орнына екі, үш студентті қоюға ... ... ... ... ... ... қолданылатын дене қимылы мен дене қалпының мәні
|Дене қимылы мен қалпы |Түсіндірмелер ... ... ... ... ... ... емес немесе сізбен |
|көзқарас ... ол үшін осы ... ... емес |
| ... ... ... ... айқасқан | ... ... | ... ... ... | ... белінде |Ол ... ... ... ... тұр |
|Тұрған қалыпта бір аяғы | ... ... тұр | ... ... ... ... ... нәрсемен келіспейді, бірақ |
|тазалау ... оны ... ... ... жұдырықтай жиырылып, |Әңгімелесуші сізді сынап тұр ... ... | ... ... отыр ... іші пысып отыр ... ... ... ... ... кетуді ойлап тұр |
|бағытталып тұр | ... ... ... |Асығады, кетуді қалайды ... | ... ... ... адам ... деген теріс қатынасыңызды |
|айқастырулы ... ... ... ... ... өз |
| ... аздап сенбейді ... ... | ... ... | ... аяғына қойған | ... ... ... әмоциясын ұстауға тырысады |
|Адам қолында, тізесінде ... өзі ... ... ... ... ... ... жай ғана |сенбейді. Жаңа топта немесе жаңа жерге келген|
|бір нәрсені үхтайды ... үшін бұл ... ... ... ... өз ... толық сенімді емес. Оның |
| ... ... болу ... ... ... басу | ... қүлағын қасу | ... ... ... ... | ... қарау | ... тік ... | ... тығу | ... алақан | ... ... ... іш, бас|Адам сізбен қарым-қатынасқа ыңғайлы, ол сізге|
|қолмен немесе басқа ... ... ... оған ... ... ... аяқ, | ... айқаспаған | ... ... | ... бір ... ... ... ... жүрекке басу |Түсіну, ... ... риза болу ... ... салынған, |Әңгімелесуге жайғасқан ... ... | ... | ... ... самайында |Қызығушылық ... ... ... адам ... ... ... ... –сабақ
Махаббат шуағы
Лекция-әңгіме
Мен шын көңілден
Махаббат дегеніміз
қасиетті қүбылыс
деп санаймын. Оның
әрбір көрінісі -
жүбайлық, ... ... ... ... одан ... ... түседі.
С.Назарбаева
Мақсаты: өзін және басқаларды бағалай білуге үйрету.
Міндеттер:
- сүю және ... ... ... ... ... көпжақты сезім
екендігін түсініп, кеңейту;
- махаббаттың әр алуан көрінісін тану білігін дамыту.
Сабақтың ... ... ... ... - адам жанының асыл қасиеті, асқақ мұраты, таным тұғыры, ... ... ... ... философия тарихында Әмпедокл
өзінің
2. Қандай ... ... деп ... ... ... болу себебі
неде, олардан қандай қорытынды жасауға болады?
3. Жобаны дайындау барысында сіз қандай ... ... ... ... ... танысу барысында сізде
жаңа идеялар туды ма?
Студенттер оқытушымен бірге үлкен шеңбер ... ... Бұл ойын ... ... доп қажет. Оқытушы допты бір студентке лақтырады ... ... ... ... сөз, тілек т.б.) айтады. Допты ... ... ... қатысушыға өз сөздерін арнап, допты лақтырады, ... ... ... ... ... ... тілектерін айтады.
космологиялық ілімінде Махаббатты бүкіл әлемді ұйымдастырып түрған бастапқы
күш деп білді.
Платон оны сезімдік және ... ... деп ... ... ... ... - сүлулыққа сұқтанатын махаббаттың ең төменгі сатысы, ал
рухани махаббат - адамның белсенді танымдық қызметінің ... ... ... діні махаббатты Христос Құдайдың негізгі сипаты деп ... ... ... өзі ... мағынасында ұғынылды. Ортағасырлық
христиан әтикасында, ... және ... ... ... ... ... тыс тұрған күш - христиандық махаббат ("адамды сүю")
ілімі жасалды. Бүл ерекше ... ... ... сүй", ... ... ... негізінде таралды.
Ағартушылар махаббат адам бойындағы табиғи сезімдер ... бірі ... ... ... махаббатты ынтымақ сезімі және қоғамдық
тәртіптер мен сүлулықтың үйтқысы деп ... ... ... - ... өміріндегі тәрбие құралы және адам ... ... ... ағартушылар әтикасы махаббат мәселесін әлеуметтік өмірмен
байланыста қарастырды.
Қазақ халқының рухани бастауларының бірі - ... ... ... ... жырлар ғасырлар бойы жалпы жұртшылыққа жол ... ... зор ... ие ... ... ... ... көркем шығарманың ғана ... ... ... ... ... өзекті мәселелері бастау алатын кәусар
бүлақ саналды. Ортағасырлық мүсылман және ... ... ... ... ... ... да ... тақырып махаббат болды,
көптеген онтологиялық, аксиологиялық, гносеологиялық ... ... ... осы ... ... ... ... сырлы әлемін жүрек пен көкейкөздің (интуицияның) үлесіне
қалдырып, оның тылсым бейсаналық табиғатын ... ... ... мәні, хақты тану мүмкіндігі, адам ... ... ... ... ... ... толганыстарды шешуде де махаббат
философиялық категория қызметін атқарды. Бүл бойынша ... - ... ... ... ... оның ... жетілуінің, әстетикалық
лоззапануының, әтикалық ғибраттануының негізі.
Махаббат әрбір адамды бейтарап қалдырмайды, адам өмірінің мәні мен
маңызы, ... ... ... ... ... әрбір адамның жеке көзқарасы,
өзіндік ой-пікірі, түсінігі болуы зандылық.
Махаббат әрбір адамның әлемдегі, ... ... ... ... ақиқат мәнді, жаратылыс сырын тануға ... ... ... ... Сол себептен махаббаттың сипаты да түрліше.
Мысалы, адам мен Құдай, ер мен әйел, ... бен ... ... мен ... ... махаббат. Өз кезегінде адам мен Алла арасындағы махаббат
- имандылықтың, ер мен әйел ... - • ... ... беріктігінің,
үхтаз бен шәкірт махаббаты - ... ... мен ... ... ... - ... т.б. қастерлі қүндылықтардың кепілі ... ... ... ... ... ... ... халқына деген
сүйіспеншілік сезімі де махаббатттың бір көрінісі.
Ер-азаматтың қорғауға міндетті үш ... - ... ... ... ... ... құндылықтар. Махаббатты осылайша жіктеуге махаббат
иесі сезімінің нысанын, ... ... ... ... болады.
Махаббаттың сезімдік әсер тұрғысынан күйініш пен сүйініш, қорқыныш пен ... ... ... адам ... ... ынтық сезім, қанат бітірер
ұшқыр қиял, риясыз пейіл, мейірім-шапағат гүрінде көрініс беруі махаббаттың
бар түріне тән ... ... ... табылады. Яғни махаббаттың қай түрі
болсын, адамды һгілікке, ... ... ... ... ... толғандыратын да, көптеген коркем
шығармаларға өзек болған тақырып та ер мен әйел ... ... ... ... ... ... махаббат жүбайлық жұп құру
кезінен бастап жаңа сатыға көтеріледі. Некедегі ер мен әйелдің ... ... ... ... ... жауапкершілігі, ізгі мақсат,
ортақ мүддеге ... ... ... шығуымен махаббат жаңа сапалық
озгерісте дамып, тәрбиелік мәні ... ... ер мен ... ... пен ... ... да махаббаттардың барлығы олардың ... ... ... ... қамтып, орқайсысының мәнін арттыратын
адамның хақиқатты мақсат ... ... ... махаббатының алғашқы
сатыларының бірі. Хақиқатты сүю - адамды иманының, Отанының, ... жете ... ... ... да қатар сүюге қайшы
келмейтін махаббат. Мүндай хақты сүю ... ... өз ... ... жаратушы Алланы қалаған, дәстүрлі казақ ... ... ... хақ ... жеткен ғұламалар өз
хикметтерінде ... ... ... ... ғалам жаратылуың сыры,
адамның рухани кемелденуінің жебеушісі ретінде қарастырған Иассауи, ... ... ... ... ... ... ... болады.
(Қазақстан. Ұлтық әнциклопедия)
8-сабақ
Мен және Сен
Лекция-әңгіме
Әйелге деген
махаббат біз үшін өтеуіне
ештеңе
жүрмейтін ұлы маңызға ие;
ол ... ... ... ... құрметтей білуге үйрету.
Міндеттер:
- ерлер мен әйелдер арасындағы ... ... ... ерлер мен әйелдер бастауының үйлесімі туралы түсініктерін ксңейту және
тереңдету;
- тұлғааралық қатынастардағы гендерлік ерекшеліктерді ... ... ... ... дәптері, ... ер адам ... ... ... ... оның мәні ... ... қандай? Ежелгі мифтердің көпшілігінде ер адамдар белсенді, әлеуметтік-
шығармашылық бастау ретінде бейнеленсе, ал әйелдер - ... ... ... ... ... ... әйелдер бастауы Инь және
ерлер бастауы Янь - полярлы ... ... ... саналады, олардың өзара
әрекеті шексіз, шетсіз Әлемнің өмір сүруін қамтамасыз етіп ... ... ... ... ... жұмсақтықты, енжарлықты,
көнгіштікті көрсетсе, "Янь" - жарықты, ... ... ... ... Ай, жер және су ... мифтерде әйелдер
бастауы ретінде түсіндірілсе, Күн, от пен жылу - ... ... ... үшін жеке ... ... бағалау, әлеуметтік мәртебесі,
беріктігі, өктемдігі, шешімділік, ... ... орын ... Ал ... ... ... ұмтылыс, басқаларға қам-қорлық жасау, сезімге берілу,
ішкі түйсік, ... ... ... ... тән болып
табылады. Бірақ бүл қасиеттердің бар-лығы да абсолютті емес, салыстырмалы
күйде орын алады. Адамның ... ... ... бүл ... әр түрлі
керініс береді.
Қоғамдағы әйелдер мен ерлердің мәртебесі ... ... ... және ... бағыттары айқындалады: жыныстық рөлдерінің
әлеуметтік ... ... ... бір ... және ... ... жынысына байланысты болуы;
- мінез-қүлықтың "ерлер" және ... ... ... ... ... ... мен ... отбасын құру міндетін атқарады, ал отбасы ... ... ... ретінде танылады. Бүл одақта махаббат, нәзіктік, қамқорлық,
әмоционалдық және психологиялық қолдау, ... ... ... ... ... алады.
Талқылауга арналған сұрақтар:
1. Қазір көбінесе ... ... ... ... ... ... ... табиғаттан беріле ме әлде жасанды ма?
2. Адам туғанда белгілі бір жынысты ... ... ... ал ... ... ... рөлдерін біліп, үйреніп, жаттығу керек. Ер балалар
ерлердің рөлін, кыздар ... ... ... себебі неде деп ойлайсыз? Олар неліктен өз рөлдерін м і қаруға
кейде ... ... ... мен ер ... ... физилогиялық жағынан іаиа емес,
психологиялық әр түрлі қабілеттерімен ерекшеленеді деген шкір ... ... ... ... ... ... - әйел өмірінің тарихы, ал ер адамның омірінің бір
әпизоды" (Жан Поль Сартр) деген түжырыммен келісесіз бе?
Сәмуәль ... ... ... сан жетпейді; ал .ніслдердің
екі-ақ кемістігі бар: олардың сөзі ештеңені де ... ... ... ... ... ... ... болады деп иііпайсыз ба?
5. "Нағыз еркек", "Нағыз әйел" деген ... нені ... ... тән ... ... ... ... (Студенттер өз и.щгерлеріне
нағыз еркек пен нағыз ... ... ... ... ... пен романтикалылық тек әйелдерге ғана тән қасиет агіі
саналады. Бүл қасиеттер нағыз ... де тән ... ... бе?
Мақсатқа талпынушылық, табандылық, ержүректік тәрізді ерлерге тән қасиеттер
нағыз әйелдерге де ... ... ... ... жоқ ел ... ... ел озады.
Халық даналығы
Тұрақты үнқатысудың құндылығы мынада, орын алып ... ... ... "алтын ортаны" іздеудің мәні мен
үдерісінің өзі ... Және ең ... - ... ... ... ... ... мен айқындық уақытын қалыптастырады. Мен діни
үнқатысудың сөзсіз құндылығын осыдан
көремін.
Н.Назарбаев
Сабақтың мақсаты: адамның діни ... ... ... дін ... ... ... ... дамыту;
әр алуан діндердің гуманистік негіздерін түсінуді терендету;
адамдармен қарым-қатынаста ... ... ... ... ... ... ... адамзат тарихында алатын орны ерекше. Дін дегеніміз ... ... бір ... ... кез ... дінді үстану немесе
ұстанбау қү_қығы (шр. Үлтаралық, дінаралық келісім, төзімділік дегеніміз -
өзге үлттар мси діни ... және ... ... ... ... ... жер көлемі бойынша әлемде 9-ыншы орынды псмденетін ірі
мемлекет. Қазақстан Еуразия құрлығының қақ о|)і'асында ... Осы ... өлке ... пен ... сан ... халықтарының тоғысқан жері болды
деп айтуға болады. ... және ... ... съезінде Қазақстан
Президенті Н.Ә.Назарбаев "Сан ғасырлар ... Үлы ... ... әр ... - ... ... ... христиандық, иудаизм, ислам
және тағы басқаларды ұстанған көптеген халықтардың ықпалдаса өмір сүруімен
ерекшеленеді" деп атап ... Осы ... ... ... ... ... ... дарытуына, жаңалықтарға бейімделуіне, түрлі
халықтардың дәстүрлеріне түсіністікпен қарап, керек дегендерін ... ... Осы ... ... бас ... Иона ... өз сөзінде
"Қазақстанда 100-ден астам халықтар татулықта әрі ... өмір ... бүл ... ... ... мұның өзі барлық діндерге де қатысты" деп
атап өтті.
Тәуелсіздік жылдары Қазақстанды мекендейтін 130-ға жуық үлт пен ... діни ... ... ... ... ... берік орнықты.
Соның арқасында дамудың қазақстандық моделі ойдағыдай жүзеге асырылып,
әкономиканы реформалауда зор ... қол ... ... ... тату ... ... ... қауіпсіздікті сақтауда
өңірдің көшбасшысы атанды.
Қазақстан Президентінің еліміздің халқына Жолдауында шешімін табуға
тиіс міндеттер қатарында ... ... және ... келісім жағдайларына кепілдік беруді" атап өткен болатын.
Толеранттық ... сөз бүл ... ... ... ... ... менің үстанымдарыма қаншалықты жат болса да қабылдаймын
дегенді.білдіреді. Осыдан адамдар ... ... ... ... ... Сондықтан, Елбасы қолдап келе жатқан толеранттық ұғымы бізге
де жат ... ... яғни ... ... мен ... ... ... бір-біріне көмегі осыдан басталады. Өткен тарихқа көз салсақ,
толеранттық ... ... ... ... ... ... ... де көреміз. Мәселен, Қазыбек бидің қалмақ ханы Қонтайшыға
айтқан: "біз қазак деген мал ... ... деп ... сақтай
білген елміз, дәм-тұзды ақтай білген елміз" деп келетін сөздері өзара
татулыққа шақырғанының белгісі.
"Өркениеттер ... деп атап ... ... Азия аумағында көптеген
бағыттағы діни ағымдар өмір сүрген. Біздің ... ... - ... пен адамдардың бір-біріне деген қүрметіне негізделген
адамзат тарихындағы теңдесі жоқ тәжірибе. Осы ... ... ... ... бізге мұра болып қалды және бүгін тәуелсіз
Қазақстанның ... ... ... ... үлттар мен әр түрлі сенімдегі
азаматтар бір отбасындай тату-тәтті өмір сүріп жатыр. Біздің республикамыз
әлемдік ... ... ... мен әтностық топтардың толеранттылық
жағдайында өмір сүрулерінің бірегей үлгісі ретінде мойындалып отыр.
Конституция деңгейінде конфессиялық және басқа да ... ... ... кез ... ... тыйым салынады. "Қазақстан
Республикасындағы ар-ождан және діни ... ... ... Заң ... ... ... етуі үшін ... құқықтық негіздерді
қалыптастырып берді. Еліміз адам ... ... ... қырықтан астам
халықаралық келісімдер мен шарттарға қосылды, олардың арасында Б¥¥-ның осы
саладағы іргелі пактілері де ... біз ... ... өз ... ... ... ... және қолайлы жағдай жасау жөніндегі міндеттілігін ... ... ... ... діни ... ... күрт есірді - олардың саны
тәуелсіздік жылдарында бес есе артты.
Қазақстан халқының басым көпшілігі өздерін мүхылман санайды. ... ... ... ... ие ... басқа діндерді ү-стаушылардың
өздерінің ... ... ... тіпті де кедергі
келтірмейді.
Мү_сылмандықтан өзге конфессиялардың діни мекемелерінің санының өсуі ... ... ... православие дін орындарының саны төрт
есе, католик шіркеулерінің саны екі есе ... ... ... ... ... мен ... ... жұмыс істейді,
елде сондай-ақ 21 иудей қауымдастығы бар, көптеген ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы конфессияаралық үнқатысуды ынталандырып отыру
біздің жұмысымыздағы маңызды бағыт болып табылады.
Елімізде үлтаралық және ... ... ... халықтарының
Ассамблеясы сынды бірегей институты құрылды.
Ұлтаралық және дінаралық келісімнің ... ... ... әр ... конфессиялардың өзара іс-әрекет етуінің жалпы
әлемдік үдерісіне қосқан үлесі. Жаһандық өлшеммен ... ... ... ... рөлі ... бола ... қана ... олар адамның
шынайы рухани қазынаны сақтап ... ... ... да айналып келеді.
Қазақстанда Әлемдік және дәстүрлі діндер лидерлерінің екі съезі (2003,
2006 ... ... ... ірі шаралардың өткізілуі мемлекеттер мен
халықтар ... ... ... мен ... ... ... қосты. Мәдениеттердің кақтығысына қарсы тұру, күш ... ... ... ... ... ... бейбітшіліктің
салтанатына қол жі-ікпу - ... ... мен ... ізгі ... бірлесе пп.ірып қол жеткізуге тиісті мақсаттар осындай.
Пкірлесуге арналган сұрақтар:
... ... ал оған бару жолы әр ... ... ұғымға пчдіц
көзқарасыңыз қандай?
• Сіз үшін "руханилық" ұғымы нені білдіреді?
• Сіздің замандасыңызға ... ... деп ... ... Рухани азық, рух қажеттілігі дегенді қалай түсінесіз?
Осы тақырып бойынша ... ... гг іп ... ... - ... ... Отаным,
сенен аяр жаным жоқ?
сенен іркер
күшім жоқ, - деп
ер ... ... өрге ... ... ... пен ... ... дамыту.
Міндеттері:
ортақ мекен сезімі мен ... ... ... ... ... ... ... азаматтық түсінігін тереңдету;
әр ұлт өкілдерімен сыйластық, достық қарым-қатынас орнату біліктілігін
дамытуға көмектесу.
Сабақтың жабдықталуы: студент дәптері, ... ... ... ... оқу ... аудиоматериалдар.
Қазақстан - 130-дан астам үлттар мен үлт ... ... ... ... ... мәні - әр түрлі улт өкілдерінің
өзара төзімділік және рухани, мәдени қүндылықтарына қарау және ... ... ... татулық және үлтаралық келісім - бүл,
біріншіден, бүкіл қазақстандықтардың ... ... ... ... ... ... ... үлт саясаты көрегенділігінің айғағы.
Қазақстандықтар халықтар достығының қол ... ... ... ... ... Әр ... ... арасында түсініспеушілік болмаса,
заң алдында барлық адамның тендігі болмайынша, ... ... ... ... ... жақсы ұғынып, түсінеді.
Қазақстанның әрбір азаматы біздің бірлігіміз -көпжақтылығымызды
сақтауда екенін түсінеді. Еліміздің ... ... да "Біз, ... деп ... ... - ... емес. Қазақстан халқы - ... ... ... ... ... үлт ... ... өзінің тілі, әдет-
ғұрыптары мен дәстүрлері бар. Осыған орай, Каталон үкіметінің ... ... мына ... ... атап өту керек: ... ... ... ... ... ... біз өзіміздің
өзгеше екендігімізді ... Біз ... ... ... ... ... ... болып қала
бергіміз келеді, өз ... ... ... ... ... ... және ... басқа халық екендігімізді
Испанияда кабылдаса дейміз".
Қазақстанда барлық әтностардың еркін дамуы үшін ... ... ... ... ... ... ... қачақ үлты болып
табылады. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... құру гуралы" Жарлығымен елдегі
қоғамдық ... пен ... ... ... ... 1995 жылдың
1 наурызында Қазақстан халықтарының ... ... ... ... жанындағы кеңесші орган болып табылады.
Бүл орган: модени-ағартушылық - тілдер мен ... ... ... ... және ... тәрбиелік
-казақстандық және ұлтгық ... ... ... ... ... ... ... пен келісімді мыгайту;
Қазақстанды мекен еткен ұлт өкілдері арасында достық карым-қатынастардың
дамуына ... ... ... ... ... жөнінде
үхыныстар дайындаумен ... ... ... ... ... 19 ... жоне аймақтық үлттық газет,
радио және ... 6 ... ... оқыту 23 тілде
жүргізілетін 170 ... тіл ... ... ... аз улт ... 101 мектебі, 12 Достық Үйі ... ... ... ... ... ... ең күрделі тарихи ксзевдерде
төтеп ... ... одан алып ... ... ... идея ... Біздің үлттық идеямыз - қазақстандық патриотизм, ал идеямыз ... - ... ... ... ... адам баласының баршасына дерлік тән сезім ... ... ... ... ... ... сипатталады, ол несімен
дараланады деген ... ... ... ... ... ұғым. Ол
адамның бойындағы туа біткен сезім смес. Патриотизм дегеніміз - өз Отанына
деген ... өз ... ... өз ... ... үшін ... ... исн ерлік жасауға дайын тұрушылық. Патриотгық сезім ... ... ... ... ... ұзақ уақыттар бойына
қалыптасады.
Патриоттық сезімнің ... мен ... көзі Отан ... Туған жер, табиғат, оның байлықтары, тіл, дәстүр, ... ... ... ... ... ... - жалпы үлттық құндылықтар
ешкімді де бейтарап ... ... Олар ... адам ... жылылық,
жақындық, туыстық сезімдерді ұялатып жатады. Бір сөзбен ... - ... ... ... келсек, ол тек қазақтардың ғана өз Отанына
сүйіспеншілігі емес, онда мекендеген бүкіл ұлт пен ұлыс өкілдерінің ... ... ... ... Отанын зарлатып, күштеп, үгітгеп жел сөздің
күшімен алдап-арбап суйгізе алмайсың. Елін сүю ... жеке ісі, өз ... ... ... ... ... бірге өзі келмейді, ол адам өсе, есейе
келе, өз ... ... ... өз ... ... ете ... ... бірте-бірте қалыптасатын қүдіретті сезім.
Отан сүю сезімі градуспен өлшенбейді, ... ... ... Оған бул ... ... Оньщ өз ... бар. Ол мынау: әр
адам өз ... ... ... ... ... ғылыми, қорғаныс
қабілетін арттыру үшін нақты үлес қосса, оның әлем алдындағы айбары мен
даңқының артуы жолында адал ... ... ез ... ... ... де ... соның үнамды бет-бейнесі үшін, соның атақ-даңқы үшін жүрек қалауымен
қызмет ... сол ... ... ... ... ... ... Сіз үшін патриот болу деген нені білдіреді?
• Үлттық сәйкестік дегенді қалай түсінесіз?
• Жаһанданукезеңівдеүлтіъіқерекшелікгісакгапкалумүмкінбе?
... ... ... ... үйлестіруге бола
ма?
11-сабақ
Біз - Жер шарының ұрпағымыз
Лскция-әңгіме
Табиғатта не ... бар ғой ... ... бәрі ... емес деп есепте.
Софокл
Сабақтың мақсаты: адамзаттың ... үйі ... ... құрметгеу, бағалау сезімдерін дамыту.
Міндеттер:
біздің планетамызда болып жатқан ... ... ... ... ... бар екенін ұғындыру;
- әлемнің түтастығы және адамның, қоғам мен табиғаттың өзара і ... ... ... және ... тереңдету;
- диалог пен ... ... ... жабдықталуы: студент дәптері, хрестоматия, "Өзін-о іі тану"
пәніне кіріспе" оқу қүралы.
Адамның өзін-өзі ... оның ... ... ... ... үйіміз Жер
планетасына қатыстылығын сезіну болып табылады. Әрбір адам Жерде болып
жатқанның о.ірі үшін ... ... ... ... ... күн тәртібінде шешілуі тиіс адамзат тағдыры, Жер ... ... ... қалу тәрізді жаһандық мәселелер тұр. Атап
айтқанда: бейбітшілікті сақтау, соғыстарды болғызбау, и ... және ... жол ... ... ... ... жаңа көздерін
табу, демография, кедейшілікпен күрес, чилықаралық терроризм, әлеумеггік
сипаттағы аурулардың кеңінен ітек алуы ... ... ... т.б.) ... ... Бұл ... ... бүкіләлемдік
қауымдастықтың (іірлесіп күш жұмсауының арқасында ғана жеңуге болатын
шығар.
Халықаралық үкіметгік емес ұйым - Рим ... ... ... заманның жаһандық мәселелерін зерттеумен және Оолжаумен ... ... ... ... ... ... ... былайша
сипаттайды: "Біздің бүкіл проблемаларымыз адамның бойында, онда біздің
барлық ұмтылыстарымыз бен мүдделеріміз, ... ... мен ... ... де ... ... ішінде және сыртында".
Қазіргі әлемнің басты ерекшеліктерінің бірі - адамзатгың біртұтас
ақпарат және ... ... ... бірігуін білдіретін
жаһандану үдерісі болып табылады. Жаһандану кезеңінде халықаралық аренада
аса шапшаңдықпен қатал бәсекелестік ... ... ... адамға, қоғамға,
мемлекеттерге "шақыру" тастайды, әлемнің өзара байланысын ... ... оны ... те, ,әл с і з, осал ... ... сұрақтар:
1. Адамзаттың қандай жаһандық мәселелері бізде, Қазақстанда Һпрініс ... ... ... ... ... ... ... жолдарын
білесіз?
3. Қазіргі жаһандану ... ... ... ... ... ... табатынын айтыныз.
4. Жаһанданудан, адамзаттың жаһандық мәселелерінен тыс қалу мүмкін бе?
3-БӨЛІМ
ӨМІР ӘДЕБІ
12 - ... ... ... ... бас ... бүгу керек.
В.Гюго
Сабақтың мақсаты: адамның өзін және ... ... ... ... ... ... ... жетілдіруге ұмтылысын дамыту;
- қайырымдылықтың білім, жауапкершілік және төзімділіктің ... ... ... ... өз ... ... ... үйлесімді дамуына
көмектесу.
Сабақтың ... ... ... ... ... және оның ... зұлымдық өзінің
абстракциялық ... ... пен ... ... ұғымы адамдардың ең жалпы мүдделерін, болашаққа деген үмітін,
талап-тілектерін білдіреді. Зүлымдық керісінше, өмірге кедергі жасап, оны
жоюға ... адам ... ... өнер туындыларын және ой жүйелерін тудыра
алғанымен, бүл игіліктің ең ... оның өзі ... ... айтуынша, ізгілікті адам мақсатын назарға алу ... ... ... адам - бүл ... ... өз әрекетінде адам
бойына тән мүмкіндіктерге жол аша ... ... ... да "ізгілік адамның
өз күшін пайдалануды білдіреді, ал күнәһарлық - өз ... ... ... мәні - ... - ... Бүл ... - ... анықтамасы - бүл ... ... ... ... ... ұғым ғана ... ... жүзеге асатын адамгершілік.
Жүсіп Баласағұнның қисыны ... ... өзі ... - ... болмауын басады, ал адам шыр етіп дүниеге келгенде
кайырымды да, зүлым да емес бір жан ғой, ол ... ... ... ... Ғүлама зүлымдықты білімсіздіктің белгісі, ызаны ... ... ... ... ... ... мен таптарға бөлінген күрес
майданындағы қорғаныс құралы деп ... ... ... ал ... ... ол бір сәт парасатгылықтың болмауынан пайда болады.
Қайырымдылық сүйіспеншіліктен басталады. Тіптен жануарларга да сүю
тән. Яғни, "глас генома" - ... ... ... ... Махаббат
сүлулықпен ұштаса жүреді. Махаббат өмірдіц кемелденуіне бастайды, ол алға
дамудың қуатты күші. ... адам ... ал ... немесе сүйікті
болмаған адам томаға-түйық және лас ойларға бейім. Тек ... ... ... қоғамда ғана зүлымдық белең алады.
Гуманистік әтиканың көптеген өкілдері адам жаратылысынам қайырымды
және зүлымдық оның ... тыс ... ... жауапты ұстанады.
Ізгілікті адам концепциясының айшықты көрінісі XX ғасырдың үлы ... ... ... туралі.і ілімінде байқалады. Мысалы, адам
өзінің ішкі үмтылысында өміргс қолынан келгенше көмектесуге тырысқанда ғана
нагьп ... ... Ол үшін өмір ... ... ... өзге ... алдындағы парыздан бас тартып, өздерін еркін
Сезінген адамдарды мақтау да, даттау да ... емес деп ... ... ... ... ... ... біздің өзге адамдарға
қатынасымызда адам ... ... ... ... Сен
бақыттысың, сондықтан көп ... ... ... ... Өзгелерге
қарағанда саған денсаулық, қабілет, талант, табыс, байлық және т.б. ... ... - ... ... сен ... ... деп ... тиіс
емессің. Сен оның ақысын өтеуің керек. Сен өзге өмір үшін өз ... ... ... ... ... ... өмір келісімдерге толы,
өз өмірімді сақтау үшін мен зиян келтіруі мүмкін өзге ... ... ... Мен ... ... жою ... ... табамын. Менің бақытым өзгелерге зиян ... ... ... емес, тек өмір қажеттілігі мен әтиканың қойыртпағы
болып ... ... ... ... ретінде түтынады. Гуманистік
әтика бүл ... ... және ... Ол тек өмірді
сақтауға және дамытуға қызмет ететін нәрселерді ғана ... ... ... ... өзге ... ... мейлі ол қандай
жағдайда жасалсын, зұлымдықты сипаттайды. Адам ... зиян ... ... ... бағынатынын және бүл үшін өзіне
қаншалықты кінә ... ... өзі ... ... тиіс. Адам
осылайша адамгершілік тұрғыда шыңдалады. ... ... ... ... - бүл ... ... ... өз күшін дұрыс
пайдалануы. Жақсылық, ... - бүл ... өмір ... үшін
жауапкершілік. Зұлымдық ... ... ... ... - бұл өз-өзіңе деген қатынастағы жауапсыздық.
Талқылауға
арналган сурақтар:
- Қайырымдылықты жүмсақтықпен, ... ... ... қасиеттермен жиі қатар қояды. ... ... ... Сіз ... ... - ... деген максимасын қалай
вінесіз?
- ... ... ... пен ... ... ... деп ... ... ... ... пен жамандық
туралы өз ойларыңызды ортаға салыңыздар.
Дәстүрлі әтиканың нормаларын ... ... ... ... бейнелейді: "Жапан далада шөлден қаталап бара жатқан ... ... ... да оның жанына тоқтамай өтпейді. Ол бейшараға
су беріп, тамақтандырады, ... ... ең ... ... дейін апарып
тастайды. Онымен енді ешқашан кездеспейтіндей, әрі қарай сапар шеге береді.
Төсінде осындай ... ... орыи ... даланың өз заңы бар: "Адамды
кездестірсең, оны қуант: мүмкім сен оны соңғы рет ... ... ... ... ... ... тәуелділігі олардың өзара қарым-
қатынастарына үлкен де биік ... ... ... ... тұлғаның
бойында өзінің кәсіби мәдениетімен қоса, адамгершілік мәдениеті де ... ... ... және жауапкершілік мамандардың кәсіби
әдебінің негізі болуы тиіс.
13 -сабақ
Байлық және ... ... ... келе ... ... өз теріңе малшын!
Асылды сонда ғана табасың.
Егер одан
таппасаң, еш жерден таппайсың.
МПришвин ... ... ... өзін
және өзінің болашағын бағалау қабілетін дамыту. Міндеттер:
- өмірде өзін-өзі жан-жақты ... ... ... ... ... және ... байлығы жөніндегі ұғымын қалыптастыру,
кеңейту;
- адамның іскери белсенділігі мен ... ... ... ... ... хрестоматия, "Өзін-өзі тану" пәніне
кіріспе" оқу құралы, аудиоматериалдар.
Америка психологы А.Маслоу адам ... ... ... Оның пирамидасының негізінде адамның ... ... шөл, ... ... ... ең ... - өзін-өзі
дамытуы мен өзін-өзі көрсетудегі қажеттіліктері орналасқан.
Қазіргі заманда көптеген адамдардың ... ... ... ... ... байлық. Шын мәнінде солай ма?
Бір аңызда шәкірт баланың өз ұстазынан былай деп сұрағаны ... ... ... емес деген қаншалықты дұрыс?". ¥стаз бүл сұраққа былай деп
жауап беріпті: "Ақшаға төсек-орын ... ... ... бірақ ұйқыны сатып
ала алмайсың; тамақ аласың, бірақ ... ... ... ... ... ... ... сатып аласың, бірақ достарды емес; әйелдерді
сатып аласың, бірақ махаббатты ... ... ... аласың, бірақ отбасын
емес; көңілді көтере ... ... ... ... ... сатып аласың,
бірақ ақылды сатып ала алмайсың".
Көріп отырғаньшыздай, материалдық байлық - ... ... ... ол ... ... ... толық бақытқа жету. Материалдық ауқаттылыққа
қарамастан, ақшаны бірінші орынға қоятын ... ... ... ... ... ... ... санымен өлшенбейді, адамның
нағыз капиталы оның білімі, оның кәсіби ... ... ... ... ... ... ... адамға көмектесу үшін оған "балық емес, кармақ"
беру керек деген. Мұның мәнісі - адамға дайын игілікті, байлықты ... ... ... ... ... етіп ... оның орнына
өздігінше өмір сүруге қажет норсені өзі табуына үшін қүрал, кілт беру керек
дегені.
Қазіргі заманғы адамның, біздің ... ... ... ... ... сапасы мен мәні - өркениеттің басты байлықтарына қолының жетуі
(білім, денсаулық сақтау, ... ... т.б.) және ... жеке ... ... өсу Мүмкіндігі. Осыған сәйкес, кедейлік - материалдық және
рухани байлықтарға қол жетпеуі, мүмкіндіктердің тарылуы, тіпті ... ... ... ... ... ... Төнген
қауіп-қатер ретінде қарастырылады. Кедейлік - адамды ... әр ... ... ... ... ... ... саналады. Кедейшілікпен күрес ібүкіл әлемдік қауымдастықтың күш-
жігерімен ... ... ... бірі ... ... Сонымен
бірге, әрбір адам өзінің Мвселелерін өзі шешіп, өз тағдырын, өз бақытын өзі
жасауы тиіс.
Адам бақытының барлық факторларын сыртқы және ішкі деп ... ... ... ... ... ... адамның қоғамдағы
және отбасы жағдайы, еңбегі мен ... ... ... Ал ішкі ...... ... ... еркін,
мінезін, темпераментін,адамгершілік қасиеттерін қамтиды. ... ... үшін ... ... ... ... ... бола тұрса да, адамдар өзіне ақылы мен
жүргіне білім берудің орнына байлық жинау үшін мың есе көп күш ... ... қам ... ... ... сұрақтар
- Ақша сіз үшін-мұрат па, құрал ма?
- Сіз ... ... ... ... ... ... ... адам, сіздіңше, нағыз бақытты адам?
14-сабақ
Еркін болу қуқығы
Лекция-әңгіме
Парасатсыз адам - ерік-жігерсіз ... ... жоқ ... соны ... алдайды,
көзін буалдырландырады, канайды.
Ойшыл адам ғана азат әрі дербес.
Л.Фейербах
Сабақтың мақсаты: өзін және өзгені бағалай білуге үйрету.
Міндеттер:
- тәуелсіз және еркін адам ... ... ... ... ... ... екендігі туралы түсінігін кеңейту және
терендету;
- өз бетінше шешімдер қабылдап, олар үшін ... ... ... ... ... ... ... "Өзін-өзі тану"
пәніне кіріспе" оқу құралы.
Адамзаттың аспанында ... ... ... ... өте ... ... ... сөзінің орны ерекше. Адамға еркіндіктің
ауадай қажет ... ... ... ... және келіседі, ол керемет
құндылық, байлық: еркіндіксіз өзің бола ... өз ... үшін ... өзіңці езің көрсете де алмайсың. Бірақ осы "азаттық","еркіндік",
"бостандық" дегеннің езі не, оны қалай түсінуге ... ... ... ... ... қандай қатысы бар, қандай байланысы
бар? "Сөз бостандығы", "ар бостандығы", ... ... ... ... азат қоғам" - біз бұл сөздерді үнемі
естиміз және пайдаланамыз. Бірақ ... ... ... не? Ол ... ... игілік пе?
Көпшілік кейде адамның күші, байлығы, билігі және де басқа ресурстары
қаншалық көп болса, ол кез келген ... ... ... кез ... соншалықты азат деп ойлайды. Алайда билік пен байлық кей жағдайда
өзін өзі қолдаудың ... ... ... Адам ... өзі үшін ... ... ... көп уақыт ... ... ... ... ... ой ... кіріп те шықпайды. Бенедикт ... ... ... ... ... ... ... надандықтың көрінісі, соның салдары деп санаған.
Орыс философы ... ... ... ... ... оның таңдауға,
шығармашылыққа, өзі мен ... ... ... ... деп
есептеді. Өз тағдырын, іс-әрекетін өзі анықтай ... ... ғана азат ... ... ... ... не екенін ете түсінбейтін адамдар оны
өте тез жоғалтып алуы мүмкін" деп ескерткен. Нағыз ... ... пен ... ... айыра алусыз мүмкін емес, сондықтан да бүкіл
әтикалық жүйелер адам еркінің бостандығын мойындайды.
Студенттер үш ... ... ... ... топ ... ... ... оқып, талдайды. Мәтінді оқып болғаннан ... әр ... ... ... ... айқындап, топ болып қайтадан
талқылайды.
1-тапсырма. "Менің еркін болғым келеді"
Еркіндікті екі түрлі түсінуге болады: бір нәрседен "азат, ... ... және бір ... үшін ... ... ... болу". Сіз үшін осы екі үғым
нені білдіретіні туралы ойланып, кестені толтырыңыз.
2- тапсырма. "Адам құқықтарының декларациясы"
І.Қазіргі ... адам ... ... ие? ... ... ... қажет
негізгі құқықтарды жазыңыз.
2. Топта барлықтарыңыз ... ... ... ... ... ең ... ... ... ... тізімін жасаңыздар.
3. Хрестоматиядан Адам құқықтарының жалпы декларациясын оқып, ... онда ... ... ... ... ... өнерді түсінетін
және сұлулықтан ләззат алуға қабілетті
адамдарды тудырады.
К.Маркс
Сабақтың мақсаты: өнер ... ... ... ... ... ету.
Міндеттер:
- өнер жанрларына қызығушылығын дамыту;
- "өнер", "көркем образ" ұғымдарының мәнін түсіну, әстетикалык ... ... ... ... адам мен ... өміріндегі
өнердің рөлін түсінуіне мүмкіндік жасау;
- өзінің әстетикалық әсерлерін ... ... ... дамыту.
Сабақтың жабдықталуы: студент дәптері, хрестоматия, Құрманғазының
"Сарыарқа" ... ... ... ... ... ... ... күйін тындау, Қазақстан
суретшілері картиналарының репродукцияларын ...... ... шығарманы білесіздер ме?
• Шығарманың авторы кім?
... ... ... сізде қандай да бір образ туды ма? Суреттеп
беруге тырысыңыз.
• Тыңдалған музыка мен ... ... ... ... ... Өнер ... ... қандай сезімге бөлейді? Олар қандай ұғымдармен
байланысты?
"Өнер" ... ... ... ... ... ... ... кино, театр, сәулет т.б. қамтитыны белгілі. Бірақ картина
мен музыкалық шығарманың, роман мен статуяның, ... мен ... ... ... жалпы не, қандай күш бар? Бүлардың барлығын
неліктен бір ғана "өнер" үғымымен танып, біріктіреміз?
Мұның себебі, жақсы романды оқу да, ... өнер ... ... ... ... тамашалау да, жақсы музыканы тың-дау да жүректі тербетіп,
жылатады да, күлдіреді; қуанышқа бөлейді де, қайғыға ... ... ... ... олар ... ... ... композитордың
т.б. соңынан ертіп, солармен бірге суреткерлердің ... ... ... ... ... ... аясы дегенді білмейді. Қай жерде
тұрасың, ешқандай айырмасы жоқ: кәдімгі көпқабатты үйде тұрасың ба, немесе
әйгілі ... ... ... үлкен үйіңде түрасың ба, бәрібір, ... ... ... су ... болды. Ал әдемі натюрмортты тамаққа
сала алмайтыныңыз сияқты, керемет ... ... ... ... да, ... ... де қорғай алмайды. Әрине, егер мүсін - ескерткіш болса, ... ... ... ... ... ... ... 5-те Абайдың
қасында кездесеміз".
Көз алдыңызға елестетіп көріңізші, бір мезгілде бүкіл жер ... өнер ... ... ... ... адам ... ... мәнсіз, кедей, жалаңаштанып қалғандай көрінетінін сезесіз. Мұның
себебі, адам өзін ... адам ... ... үшін оған материалдық
құндылықтардан басқа да байлық керек: ол -сүлулық. ... ... ... ... - бәрі сүлулық
заңдылықтарына сәйкес жаратылған, жасалған әстетикалық құндылықтар. Олар
қоршаған ... ғана ... ... ... ... де ... білуге
көмектеседі. Сүлулық адамды әр түрлі ... ... ... мен ... ... біреудің қайғысын бөлісу т.с.с.
Алайда, өмірдегі, табиғаттағы, өнердегі сүлулық жай ғана ... ... ... ... Өнер ... ... да әдемі,
сүлу бейне болуы мүмкін емес. ¥лы ... ... Гойя және ... картиналарында көбінесе үхқынсыз, тіпті тұрпайы ... олар ... ... өте кең мағынадағы ұғым. Бұл - өнер
туындыларында көрініс тауып, бейнеленген үлы ... ... ... ... ... ... ... танымның, қоршаған әлемді игерудің әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... да, өнер тәрізді, біз өмір сүріп
отырған бізден тәуелсіз әлемді бейнелейді. ... ... ... ... ... ... ғылым тілімен бейнелейді: астрономия -
аспан денелерін, геология - Жердің құрылымын, зоология - жануарлар әлемін,
лингвистика - ... ... ... ... ... ... ғылымдарды
біріктіретін бір нәрсе - олар әлемнің әр ... ... ... мен
дыбыстарын, табиғаттағы затгар мен ұғымдардың бәрін түгел қарастырмайды.
Ғылым құбылыстардың барлығына тән, олардың ... ... ... ... ... ауырлық күшін немесе тұқым қуалаушылықты, рулық кұрылыстың
ыдырауы мен әлемнің шексіздігін көріп, байқауға немесе естуге тырысыңыз.
Өнер әлемді тек ... ғана тән ... ... ... ... мен ... ойын, сезімдерін білдіру тәсілі ... ... ... ... ... ... ... нәрсе -оны әр түрлі ... ... ... және ... ... Шын суреткер - бір қалыптан
шыққандай өз тегі, өз ... ... үлы ғана ... ол - ... дара ... шеберлігімен, ерекше қатынас-көзқарасымен өзі
жасаған туындыға өз қолтаңбасын ... ... ... ... ... көркем образ сол түрге тән құралдар арқылы
жасалады. Әр ... ... ... әр ... ... ... ... көрнекі күбылыс тұрғысында тікелей
сезінуге ... ... ... ... ... біраз
мағлұмат береді.
Адамзат ақыл-ойы дарытқан ғылым-білім, парасат мұратын өз бойына жан-
жақты сіңірген көркемөнер үлгілері ғана ұрпақтан ... ... ... қала ... Шын ... ... өнер туындыларының қай-қайсынан да
біз осындай жаратылыс тынысына жан біткендей, суреткер ... ... біте ... ... ... ... ... бай
білім, өлмес бейнелер қуанышын табамыз. (З.Серіщалиев).
Талқылауға арналған сұрактар:
1. ... ... өнер неге ... оның ... ... ... Өнер ... қалай әсер етеді?
3. Адамдар неге өнермен айналысады?
4. ... әр ... ... ... құралдар қолданылады?
5. Суретші үшін ... ... ... ... да, ... ... біреудің жетегіне ермейді?
6. Сіздің өміріңізде өнердің алатын орны қандай?
7. ... ... ... келе ме? ... ... бойынша хрестоматияда ... ... ... адам өміріндегі орны туралы пікіріңізді ортаға
салыңыз. 2. Хрестоматиядан "Джоконда" ... ... ... Сіздің
өміріңізде өнер туындысының сізге қатты әсер еткен кезі болды ма? ... әсер еді? Осы ... ... ... Сабақ тақырыбы: Өзіңді өзің билей біл.
Сабақтың мақсаты: оқушылардың бойынан ... ... ... өз ... ... үйрету.
Сабақ барысы:
1.Қуаныш шеңбері
-Қайырлы күн!Өзін өзі тану сабағына қош ... ... ... ... ... бойыңыздағы
жылу,қуаныш әнергиясын бір-біріңізге сыйлаңыз.
2.Әпиграфпен жұмыс.
«Сөз – ізгі істің басы» (Л.Н.Толстой)
«Адамның қылығы - өзінің бейнесін көрсететін айна» ... ... ... ... ... ... ... бар» (Сенека)
Қазір сабақта не туралы әңгіме болады?Кімнің қандай ойы бар?
3. Әңгімелесу.
-Қазір бойларыңды қандай әмоция билеп отыр?
- Бойларыңда қандай әмоция жиі ... ... ... ... ... және қалай?
-Өз әмоцияларыңды билеу сізге қиынға соға ма?
4. Кластер бойынша жұмыс.
«Әмоция» деген сөзді естігенде көз ... не ... ... ... әр ... әмоциядағы адамдардың суреті.
-Осы адамдардың қандай әмоциялық күйде екенін айтып беріңдерші.
6. «Әмоциялар» мәтінімен жұмыс.
Мәтінді оқу,талқылау.
- Сіздің өміріңізде әмоцияның ролі ... Не ... ... әлде қуаныш?Жауаптарыңды дәлелдеңдер.
- Қандай адамдармен араласу жеңілірек?Әмоционалды әлде ақыл мен шешімге
келетін ... ... Өзін өзі ... ... ... ... ... бағдарламасы.
Әмоция мен сезімсіз өмірді елестету өте ... ... ... ... ... ... ... мән береді. Егер әмоциялар
болмаса,болып жатқан оқиғалар ... ... ғана ... ... ... ... ... не? Оған қалай үйрену керек?
8. Шығармашылық қызмет (топпен ... ... адам ... ... ... ... Бүгінгі өмірде әдепті адам қажет пе?
- Неге ... адам ... ... ... , ... бар ... ... қалай ұстауға болады?
9. Цитата бойынша жұмыс.
Тақтада В.А.Сухомлинскийдің сөзі ... сөз ... ... ... ал
дөрекі, ақылсыз сөз-қайғы береді»
Бұл сөздің шындығын өмірдегі мысалдармен дәлелдеп беріңіз.
Зейнеткер А.Н. Алексееваның астана ... ... ... ... ... қалаңызда «сөз тазалығы» акциясын өткізудің жоспарын жасаңыздар.
10. «Жүректен жүрекке» шеңбері.
Слайдтарды қарау. «Шеге туралы аңыз»
17. Сабақтың тақырыбы: Сенім – ... ... ... ... деген сенімді қарым-қатынас
жасауы туралы түсініктерін кеңейту.
Міндеттері: «сенім» ... ... ашу; өз ... қарым-қатынас құра білу қабілеттерін дамыту; өзіне, өзгеге және
қоғамға сенім білдіруге дағдыландыру.
Көрнекі құралдар: кітап, дәптер, ... ... ... ... ... ... ... бүгінгі сабақтың тақырыбымен таныстырып, шаттық шеңберге
шақыру. Жеңіл әуенді, көңілді ән қосылады да, балалар өздерінің ең жақын,
әрі ... ... биге ... Би ... соң, мұғалім шеңберде тұрып,
Ә. Табылдиевтің өлеңімен таныстырады.
Сенім
Ә.Табылдиев
Еңбек етсем, ертеңгі
Бақытыма сенемін!
Мақсатыма жеткізер
Уақытыма сенемін!
Достық іспен қасты да
Жеңеріме сенемін!
Ақыл сана ... ... ... ... ақ ... ... ақ ... сенемін!
«Ойланайық, әңгімелесейік»
Шаттық шеңберінде таныс болған жаңа ұғым «сенім» туралы оқушылар өз
ойларын, түсініктерін ортаға салу мақсатында төмендегі ... ... ... ... ... ... ... білімдерін анықтау.
Сенім деген сөзді қалай түсінесіңдер?
Өзіңе сенім артқан кезде қандай сезімде боласың ... адам ... ие ... ... ... сене ... бола ма ... Сенім деген біреуге сенім арту , сенім артқан адамың сол істі
уақытында ... ... ... ... керек.
Диана: тәртіпті, ұқыпты, өз ісіне нақты көңіл ... ... ... ... Еріншек, жалқау, өзіне-өзі сенбейтін адамдарға сенуге болмайды.
Сабақ әрі қарай «Тыныштық сәті» релаксация тәсілін өткізумен
жалғасады.
Оқушылар терең тыныс алып, көз ... ... ... ... ... ... ... әуен ойналып тұрады. Олар өздерінің
кімге сенуге болады, кімге сенуге болмайтындығын сезінеді.
Мәтінмен ... ... ... ... М. ... ... ... кезекпен – кезек оқушылар оқып шығу.
«Сенім» М. Гумеровтің ... ... ... ... ... бір ... кісі тоқтатты. Баланың
бас-аяғына көз жүгіртті де, ентіге сөйледі.
- Қай ... ... ... қарағым ?
- Мен ұшпаймын, ата.
- Е, ендеше неге келдің ?
- Жай, ұшақтардың самғағанын ... ... ... ... мына ... ... тұр. Билет жайын біліп келейін,–
деді де, әлгі кісі касса жаққа беттеді.
Сәлден кейін Кәрімнің қасына әлгі жолаушыға ілесіп ... бір ... ... ... жалтақтай қарап, ақырын сөйлей бастады. Оның айтуынша қария
мына танысына жүгін әкелуді тапсырыпты. Кәрімнің күдіктенбеске ... Тірі ... ... ... ... – деді ... ... Жарайды онда, өзіне айтайын, – деді де, жайына кетті.
Бір кезде әлгі қарт ... ... ... билеті бар. Кәрім оған
жаңағы оқиғаны айтып берді.
- Қой, ешкімге заттарымды әкел дегем жоқ,- деді жолаушы.
- Рахмет, айналайын! Мың да бір ... ! ... ... ... ... ... ... жоқ.
Сұрақтар:
Қарттың балаға өз жүктерін тапсырып кетуінің себебі неде ?
Бала қарттың сенімін қалай ақтайды ?
Дәптермен жұмыс.
«Мен өзіме сенемін» атты әссе жазу үйге ... ... ... тұрып, бір-бірінің жақсы қасиеттерін айту.
Мысалы: Айдана, сен сондай жауапты қызсың, саған сенуге болады. ... ... ... ... сен ... ... ақ жарқын, сезімтал
қызсың.
Сабақты «Біз бақытты баламыз» әнімен аяқтау.
Біз бала ... ... ... ... ... ... ... көңілді,
Жырлаймыз шаттық өмірді,
Орман , тау қосылып, бірге жырласын,
Сәбидің ... әлем ... ... ... ... ... Сабақтың тақырыбы Өмір, қымбатсың маған!
Мақсаты: оқушыларға өмір құндылығы туралы ... одан әрі ... ... өмір ... ... тереңірек білім беру;
– өмірге құштарлықтарын дамыту;
– өмірдің мәнін түсінуге тәрбиелеу.
Көрнекіліктер: фотосуреттер, ... ... жаңа ... ... ... ояту мақсатында олар шеңберге
жиналып, «Өмір жыры» әнін айтады.
Мәтінмен жұмыс
Сабақтың күрделілігін ескере отырып, оны мәтінмен жұмыс жүргізуден бастау
тиімді ... Ш. ... ... ... ... ... өмір тек
бақыт, қуаныш, шаттықтан ғана емес, оның көлеңкелі жақтары да болатындығын
ұғынады. Мұғалімнің міндеті – өмірді жақсы, қызық қылу ... ... ... ... оқушылардың көзін жеткізе білу.
ӨМІР ДЕГЕН ТҰРМАЙДЫ ҚАП-ҚАРАДАН
Ш. Сариев
Өмір деген тұрады: Таң мен ... екі ... ... ... ... ... дүниеге,
Адамдар Армен келіп, Армен көшкен.
Өмір деген екі өзен: Мұң – ... ...... ... – Намыс.
Бір таяздап, өмірде бір тереңдеп,
Бір лайланып, өмірде бір тұнамыз.
Күн десең де, ... түн ... ... ... ... ... қос тағдыр бар:
Жусан – Жантақ, Гүл –Тікен, Гүл мен Шеңгел.
Өмір дәмі, екі дәм: Ащы –Тәтті,
Таңдайыңа тиеді: Жұмсақ – Қатты.
Жолында жолығатын екі ... Адам үшін сын ... дәмі – екі дәм: Улы – ... ... ... шулы – шусыз.
Кез келіп тағдырына келеді Адам,
Жұмыр Жер құрлығында сулы – сусыз.
Қолға түспес дүние жұрт таласқан,
Кітап – Өмір ... ... ... ... ... әр кез ашық Күн, Бұлт та ... ... тұрмайды: Қап-қарадан.
Өмір деген тұрады: Ақ – Қарадан,
Ақ – Қара, екі арасын ашып ... өз ... ... ... «ақ» және ... деп нені ... отыр?
Қай уақытта адам өмірі «аққа» толы болады?
Адам өз бақытын табу үшін не істеуі керек?
Оқу ақпараты
Мұғалім оқушылардың назарын «Оқып үйренейік» айдарына ... ... ... ... ... ... оқу оқушылардың өмір туралы
ойларын бір жүйеге түсіруге көмектеседі. Ақпаратта айтылған әр ойды
тиянақтап, оны мысалмен дәлелдеуіне мұғалім жетекшілік етеді.
Адам өмір бойы ... ... ... пайымдау, жақсы қасиеттерді өз
бойына дарыту арқылы кемелденуге талпынады.
Халқымыз:
«Жақсының жақсылығын айт – нұры тасысын,
Жаманның жамандығын айт – құты ...... ... ... ... ... ... аулақ ұстап, бойына жақсы
қасиеттерді дарыта алғанда ғана дұрыс өмірлік айқындамасын таба алады.
Тапсырма
Тапсырманы орындау оқушылардың өмірге түрлі қырынан қарауына ... ... ... бұл тапсырма олардың өз ойын пайымдап,
шығармашылықпен түйіндей білуге үйретеді.
* * *
Өмір жолы ... ... ... тәрізді. Оның бұлтарысы да, жазығы да көп.
Асуы қиын асқарымен қатар, төмен ... ... өтер ... да ... жолы кейде ұзақ, кейде қысқа келеді. Бірақ қауіп-қатерсіз,
қиындықсыз болмайды. ... ... жел ... ... ... ... жауын нөсерлей құйып, бұрын суы толарсақтан келер тайыз жыра, кенет
сарылдай аққан, өткел бермес, долы өзенге ... ... ... Бұндай
бөгеттен тек шаршамайтын, талмайтын керуен ғана өте алады. Тоқтамай көшіп
өзінің деген жеріне жетеді.
І. ... * ... ... ... ... ... жиырма жылдық өмірім өтті. Біріне-бірі
жалғасып келіп, біріне-бірі айқасып жатқан әдемі шақ, қымбат күндер
жүрегіңді жүз бұрап, сол ... ... ... ... Бір тізбегі – сегіз
жылдық бақытты шағың, бала кезің; одан соң оқумен өткен он жылың, одан
кейін – армия, ... ... ... ... ...... жас жігітінің
өмірі жаңа ғана басталды.
Б. Бұлқышев
* * ... ... ... өмір ... ... жағдайға байланысты.
«Бақыттымын» деп паңданып, аяғын еріне басып жүрген көп кісілердің бақытсыз
екенін өздері сезбеген. Тарихта дәулетке, атаққа паңданып, мәз болып,
өмірін ... ... аз ... ... ... ... ... әңгімелесу оқушылардың өмірлік
айқындамасын анықтауға мүмкіндік береді. Оқушылар сұрақтарға жауап беру
арқылы өмірдің мәнін, өмір сүру мақсаттарын түсініп, ... өз ... ... ... тек бақытты кездерден тұра ма?
«Елім үшін жаным құрбан» деген мақалды қалай түсінесіңдер?
Бейбіт заманда елі үшін ... пида ... ... ... ... ... ... істеу оқушылардың өмірге бейнелі түрде қарауына, өмірдің
әр сәтінен ләззат ала білуіне ... ... ... ... ... өмір сүріп жатқан адамдарға, олардың өмірінде болып жатқан түрлі
оқиғалар мен ... ... ... ... түсіне білуін дамытуда
тапсырманың алатын орны ерекше.
Суретшілердің өмірді осылай ... не ... ... деп ... ... ... сәттерін көрсетеді?
Жүректен жүрекке
Оқушылар шеңберге жиналып, «Балдәурен» әнін ... ... ... айтады.
19 Сабақтың тақырыбы:
«Азамат боп мен ертең,
Отанға қызмет етемін»
Мақсаты:Балалардың санасында ... ... ... ... жақсы адам болуға деген ынта-ықыласын дамыту.
Қазақстанға деген патриоттық сезімдерін тәрбиелеу, Республикамыздың өткен
қазіргі болашақ өміріне қызығушылығын қалыптастыру, туған еліне, жеріне
деген ... ... ... ... ... ... ... Балалар өлеңмен кіреді «Ел қорғауға әзірміз»
1. Балалар бүгін неге әскери киім кидіңдер?
2. Әскер не үшін керек?
3. Қазақстан әскері қандай?
4. Солдаттарды тағы қалай ... ... ... ... ... қайда оқиды?
Біз сендермен әскери училищеге саяхатқа бардық, онда не ұнады сендерге?
Қазақстан әскерінің солдаты қандай болу керек? Мен бүгін сендерге бір
күн солдат болуға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... тез, әдемі жинау. Оңға бұрыл!
Ұйықтайтын бөлмеге алға бас! Екінші тапсырма: Уақытында тез киімдеріңді
шешіп, киініңдер.
1,2,3, баста. Қазір біздің ... ... ... құралдар дайын. Дайындал! Баста! Шеңбер бойынша адымдап жүріңдер.
Сапқа тұрыңдар! ... Мен ... ... ... ... бос уақыттарың келді. Балалар бос уақытта солдаттар ... ... ... ... ... ерекше
болады. Үлгіге қарап, хаттарыңды жазып аяқтаңдар. 2-3 бала оқиды:
1 хат:
Мен казармада тұрамын.
Жарғы оқып жатырмын.
Спортпен айналысып ... ... ... ... мақтады.
Домбырада ойнаймын.
Хат кімге: Анама, Атама, Әжеме, Әкеме, Ініме.
Мырза: Ел қорғайға дайындықтарыңды дәлелдедіңдер. Сондықтан сендерге
озат белгілерді тапсырамын. Отанға қызмет ... ... ... ... ... ... ... міндеттерінді
жақсы атқарған үшін сендерге әскери тағам ұсынамын.
Қойытылған сүт, Кәмпит, Шырын.
Мырза Салықов Бүгінгі әскери сабаққа қатысқаныңызға көп рахмет. Біздің
сыйлығымыз.
Балалар сізге өлең, тақпақтар, мақалдар айтып береді.
1.Сүйікті туған жер
Тыныштық тілейді
Содан ... тау ... ... ... ... ... жаны тым ... шалқиды
Күнде шабыт туғызып.
3.Бұлақ күліп ақса да
Құстар сайрап жатса ... ... ... ... ... ғой үлкендік
Жас өмірді күзеткен.
5. Балғын бөбек балалар
Болсыншы деп көңілді
Ер жауынгер ағалар
Күзетеді өмірді.
Мақалдар
1. Жері байдың — елі бай
2. Отан — ... ... ... ... Ер ... ... туады
Ел үшін өледі
5. Ердің көркі-елінен
Отан көркі — жерімен
6. Дос болсаң — берік бол,
Досыңа серік бол.
7. Бірлік ... ... ... Жауға жаныңды берсең де, сырыңды берме
9. Балам өсті дегенше
Батыр өсті десеңші
10. Жолдас қадірін жорықта бісесің
Дос қадірін соғыста білесің
11. Батыр бір рет ... мың рет ... ... үшін жан пида.
Қорытынды:
Болашақта өз Отанын сүйетін, қорғайтын патриоттар бар екендігін ... ... ... үшін отқа түс, күймейсің
Арың үшін алыссаң өлмейсің.
20 Сабақтың тақырыбы: Қызға- нәзіктік, ұлға- батылдық
Мақсаты:
-адамның ... ... мен ішкі ... ... ... ... ... беру;
Міндеттері:
- оқушыларды қыздың нәзіктігін, ұлдың батылдығын ажырата алуға үйрету;
- оқушыларды сыртқы сұлулықты дұрыс түсіне білуге үйрету;
- ... ... ... ... ;
Шаттық шеңбері : «Балалық»
Сөзі – Ғ. Жандыбаевтікі.
Күндей жайнап, гүлдей бойлап,
Туған жерден нәр алып,
Күліп ойнап, күнде тойлап,
Өскен біздің балалық.
Қамсыз, алаңсыз,көңіл шат ... алау жүз, ... ... ... ... ... балалық
Құлыншақтай ентелеп, желдей өскен балалық.
Қызық думан, арман қуған.
Ақ ниеттен жаралап, естен кетпес, қайда ... ... ... Мәтінмен жұмыс істеу: « Неге ұялды?» Ә ... ... ... тән ... ... байқадыңдар?
Мұрат неліктен өз ойын жүзеге асыра алмады?
Дәйексөзбен жұмыс істеу:
Озар елдің қызы мінезді,ұлы ... ... . ... ... ... ... ... жұмыс істеу:
« Жайма –шуақ» С. Сарғасқаев. Оқулықтың 53-57 беті.
Мұрат пен ... ... не( ... ... ... ... ... жауапкершілік жүктейді?(
( Қыз бала мен ер баланың арасында нағыз достық болуы мүмкін ... ... ... үшін ... ... ... мен ... арасында( сыйластыққа қалай қол жеркізуге болады?
Сахналау : Мәтінді рөлге бөліп ... ... 57 ... ... ... табиғатынан нәзіктік пен ұяңдық , ер балаларға – батылдық пен
ұстамдылық тән.Осыны түсіне білсе, олар ... ... ... ... ... ... мен қыз ... арасындағы достық өзара түсіністік, келісім және
сыйластықтан басталады.
Үйге тапсырма оқулықтың 58 беті.
Суретке қарап, «Біз қалай достасып кеттік» Тақырыбына әңгіме құрастырыңдар.
Жүректен ... ... И. ... Р. ... ... қыздарына қайран қалам,
Жанары, жаны жаздай жайраңдаған.
«Қыз өссе, елдің көркі» деген ... ... ... ... ... ... үшін жатқа қолдан,
Арулар аз болды ма атқа қонған.
Көңілде қалған сыз бар өткен күннен.
Өмірде қалған із бар « ... ... ... жан ... ... ... ілінді.
Ерліктің қос қанаты деп білем мен ,
Аяулы Әлия мен ... ... ... тану. Хрестоматия. Алматы, 2007ж.
2. Өзін-өзі тану. 1 курс студент дәптері. Алматы, 2007ж.
3. «Өзін-өзі тану» пәніне кіріспе. Оқу ... ... ... ... тану. Оқытушыларға арналған әдістемелік құрал. Алматы, 2007ж.
5. Жоғарға оқу орындарында ... ... ... ... ... ... оқу-әдістемелік құрал. Алматы, 2007ж.
Қосымша:
1. С. Назарбаева. Әтика жизни. Алматы, 2001ж.
Өзін-өзі тану. Ақиқатты тани біл... Даналық әр ... ... ... пысықтауға тестік арналған сұрақтар
«Мен»деген қызығушылығын ... ... ... ... ... ... тану» курсының міндеттері*Барлық жауаптар дүрыс;
Адам белсенділігінің түрлеріне ие болған адам-бұл:*Іс-әрекет ... ... және ... ... форма мен түрлерінде
көрсетілген, адамның шығармашылық қабілетінің, қоғамның ... ... ... ... ... ... ... жыныс.*Гендер;
Адам осы мақсаттарға талпынады және оларды іске асыру мүмкін деп есептейді.
Осы мақсаттарға жетудің қиындық деңгейі.*Өз-өзін сынау білу ... ... жеке ... ... не ... ... ... дұрыс;
Адам өзінің танымдық мінез-құлқын және ... және ... ... ... өмірін әр-түрлі аспектілерінде негізгі кезеңдерін ... ... ... дамуын анықтау өзінің тұлғааралық мүмкіншіліктерін сапасын
және Адам арасындағы орнын қалай атайды?*Өзін-өзі актуализациялау;
Адамгершілік, адамды сүйю, адамды сыйлау қалай?*Гуманность;
Адамда ... ... ... ... ... болуы қалай
аталады:*Қобалжу;
Адамдар арасындағы қатынасы олардың жалпы қызығушылығына ... ... және ... ... мен ... бірге тұруының негізгі талаптар мен ережелерді ... ... ... ... ... ... табу,
бұл:*Мінез-құлық мәдениеттілік
Адамды қойған мақсатқа талпыну, қиышылдықтарды жеңу қабілеті:*Ерік;
Адамның әлеуметтік қатынастардың субъектісі мен объектісі ретінде ... ... ... ... ... сипаттамасы.*Темперамент;
Адамның қабілеті өз бетімен жауапты шешімдерді қабылдау және оның ... ... ... ... ұзақ ... дейін және әлсіз емес қысым әнергия
қозғалысынан белгілі мақсаттан ... ... ... ... тануда қалай
аталады:*Қуаныш;
Адамның қоршаған ортамен белсенді өзара әрекеті, ол кезде Адам белгілі ... ... ... ... мақсатқа жету бұл:*Іс-әрекет;
Адамның мінез-құлығын суреттейтін, тұрақты әмоционалдық қалпы.*Көңіл күйі;
Адамның мінез-құлық сапалы нәтижеге жетуі бұл-*Мақсат;
Адамның морально-тәртіптік және еріктік сапаларының жиынтығы.*Мінез;
Адамның ... ... ... ... ... ортаның қысымына
және кездейсоқ әсеріне ғана бейімделмей, өзінен шығатын сенімі мен,
біліммен ... ... ... ... ... оның орны және ... өз ... құлығын және әрекетін саналы реттелуі-бұл:*Ерік;
Адамның психикалық іс-әрекеттің сырттай ... ... ... ... ... ерекшеліктерін бейнелейтін түсінік.*Индивид;
Арнайы әтника мінез-құлық тобының моделі-бұл:*Ізгіліктің дәстүрі;
Бағыттаушылығы мен құндылықтарына ... ... ... ... ... ... тұлғаға әсер ететін күшті әмоционалды қалып, сананың өзгеруі ... ... ... адам қарым-қатынаста тең құқықты партнер, серіктес түрінде ... ... ... ... ... ... жағынан ерекшеленетін
адам.*Индивидуальность;
Басқа адамның әмоционалдық жағдайын ұғу мынаған жатады:*Бір-бірін ұғу және
қабылдау;
Бейнеге еліктеу қажеттілігі:*Мұрат;
Белгіленген қоғам және жеке ... үшін ... ... ... өз ... жағынан жоғары әмоционалдық әсер.*Абырой;
Белгілі іс-әрекет процесінде дамудың жоғарғы деңгейіне жеткен, жалпы
мақсаттармен және ... ... ... ... ... қажетсіну, оның жанында болып ... ол үшін ... ... не деп ... ... көтерілу процесі
Дамудың негізгі факторлары:*А, В, D;
Даралық ерекшеліктері сипатталады;*Барлық жауаптар дұрыс;
Даралық-бұ*Индивидтің тұлғалық және психикалық ... ... ... ... ... және ... адамдарға қатынасы ... ... ... ... ... жеке ... ... түрлі жағдайларда өзінің «Меніне» қатер ... ... ... ... ... ... ... және тәуелсіз түрткілердің жиынтығы. Жеке тұлғаның мінез-
құлқы мен іс-әрекетін бағыттайды және ... ... ... ... ... шығармашылық іс-әрекет бұл-*Елестеумен;
Жаңашыл білімдерді игеру талпынысы:*Білімпаздық;
Жеке тұлға дегеніміз не?*Бұл әлеуметтік жүйелі сапа, ... ... ... ... тұлға темпераментінде қай жағында қарастырылады?
Жеке тұлғалық бұл-*Анықталған жеке тұлғаның қасиеттері, белгілері;
Жеке тұлғамен орындалатын әлеуметтік функция, оның ... ... ... не деп ... ... ... мінездемесі-өз әсеріне партнерлерді
өзіне қарату ... және ... ... не ... ... ... ... жүйесі, әлеуметтік көмекте қалыптасқан,
басқа адамдарға ... ... ... ... ... ... принциптері және дүниетанымы
бұл:*Наным, сенімділік;
Жоғарғы моральді адамның талабына байланысты ... ... ... ... ... ... дамыған топ, құндылықтар яғни толық әлеуметтік құндылықтарға ... Бұл ... ... ... шарттардың пайда болу ... ... ... ... әлеуметтік қасиет, жеке тұлғаның іс-әрекетте және қарым-қатынаста
қабылданады ол мына түсінікпен белгіленеді?*Жеке тұлға;
Жүйке жүйесінің ... ... типі ... қай ... тән*Холерик;
Индивидтің ойының, сенімінің, қанағатының және қажетсінудің субъективті
жүйесі.*Жеке әлем;
Қабілетке тән:*Нышан;
Қабілеттіліктер-бұл жеке тұлғаның жеке ... ... ... ... кішкентай топтың қолбасшысы бола ... ... ... әсер ... ... да бір ... ... болуы.;*Іс-әрекетті индивидуалды
істеу ерекшелігі;
Қандай мотивтер тобы А.Маслоу бойынша ... ... ... ... ... мотиві;
Қандай процесс келесі мінездемеде көрсетілген: «Бұл ... ... ... және ... оның ... ... ... және
іскерлігіне бағытталған».*Оқыту;
Қарым-қатынаста тұлға аралық және ... ... ... мақсаты болып табылатын оқытудың ... ... ... ... мінез-құлық пен салтының стандарттары.*Мораль қалпы;
Қоғамдық тәжірибені жаңғыртуға бағытталған, заттықәрекеті, орындау әрекет
формасы:*Ойын;
Қозғалысты қарым-қатынасқа тез ... ... ... ... ... мен ... спецификалық танымдылық
бағыттаушылық.*Қызығушылық;
Күшті, тұрақты, жігерлі ... жету ... ... ... ... ... жоғары мәртебелі ұжым мүшесі.*Көшбасшы;
Маслоу теориясын жақтаушылар былай айтады, яғни Адам ... ... ... ... ... ... қажеттілігі;
Мәліметтер ауысуындағы екі немесе одан да көп ... ... ... ... ... ... ... жаста;
Мінезге қатысты күш, мінездің...*Сапасы;
Мінездің ерекшелігін анықтауға болады:*Сапасы, әртүрлі жағдайда өзінді
тұрақты көрсетуі;
Мінез-құлқының бағыттауыш функциясы.*Адамгершілік;
Мінез-құлықтың ... ... ... моделінің авторы кім?*Маслоу;
Негізінде әлеуметтік факторлармен алдын ала анықталған жеке тұлғалық
сапасы:*Құндылық бейімделуі;
Өз ... ... ... ... шешу ... ... ... тән
сипаттама.*Өздік;
Өзіндік белсенділігі бойынша мақсаттарды қоя білу және олардың ... ... Бұл ... ... ... сана ... бейнесі;
Өзінің жеке және кәсіби мүмкіндігінің толығымен анықтау және оларды өзін-
өзі актуализациялау негізінде анықталады.*Өзін-өзі реализациялау;
Өзінің психикалық ... ... ... жетуге бағытталған
әрекеттердің саналы акттың ... ... ... ... ... ... ... ойланған көрсету;
Өзін-өзі қарапайм, тәкәпәр сынау:*Адамның өз-өзіне деген ... ... ... қалай анықтауға болады?*Өзінің бейнесі;
Өз-өзін бағалау, өзінің қасиеттерін және қанағаттанушылығын ... ... ... ... ... ... баяулығы, тез шаршау,
жоғары әмоционалды сезімталдық, жақсы әмоциядан теріс әмоцияның көп ... қай ... ... тіл құралы ретінде мәліметті беру процесін қолдану.*Сөз;
Реализация мақсатына бағытталған ... не деп ... ... жеке ... ... және ... ... не?*Адамның психикалық әрекеті біреуінің
көрінуі;
Сезімтал және ... ... тән ... ... ... да бір жаман факторға төмендеудің ... ... ... әлсізденуі.*Толеранттылық;
Сөйлеу емес белгілер жүйесін пайдаланатын коммуникация:*вербалсыз сөйлеу;
Субъект алдында және оның ішкі жоспарының сана, бейнелері келесі ... ... ... ... ... мен күйі туралы мәлімет алуы-
бұл:*Интроспекция;
Субъектінің уайымы ... ... ... емес ... қажеттіліктерді және
реалды немесе объектіден көрінетін, қабілетті немесе қабілетті ... ... ... ... және ... ... түсіндіру және бекітілуімен
сипатталады.*Өзін-өзі анықтау
Танымдылық әрекеттермен ... ... ... ... ... және ұрпақтан-ұрпаққа берілетін танымы іс-әрекеттің формасы
және мінез-құлқы, құндылықтары көріністерді айтатын.*Дәстүр;
Темперамент дегеніміз не?*Бұл адамға арналған типті мінез ... ... ... ... ... ... жеке ... құндылық ретінде тануда.*Референтті;
Тұлғаға мадақтауды, құрметтеуді туғызатын сапаларды бойға беру және оның
мүмкіндіктеріне сөзсіз сенуді қалай анықтайды?*Харизма;
Тұлғалық дамуының ... ... ... ... ... ... тану,
өзін-өзі реализациялау, анықтау және бағыттау.*Өзін-өзі дамыту;
Тұлғаның тұрақты жеке ерекшеліктерінің жиынтығы.*Мінез;
Тұрақты жеке тұлға келбеті, ... ... ... ... ... ... болған негізінде пайда болған адамның басқа
адамнан алшақтау ... мен ... ... ... ... ... ... техникалық қалып.*Рух
Әмоционалдық күй, басқа адамның қайғысына өту ол:*Әмпатия;

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Өзін-өзі тану» пәні: қазіргі жағдайы мен келешегі28 бет
Студенттердің рухани-адамгершілік дамуына «Өзін-өзі тану» дәрісінің ықпалы3 бет
Өзін - өзі тану тұлғаның дамуының факторы82 бет
Өзін өзі тануда» интерактивті әдіс - тәсілдерді оқыту38 бет
12 жылдық білімге көшу жағдайында балаларды психологиялық тестілеу арқылы дамыту мен түзетудің маңызы10 бет
«Қорқыт», «Қойлыбайдың қобызы», «Оқжетпестің қиясында» поэмаларындағы этно психологиялық жақтары31 бет
Абайдың поэмалары «Ескендір»3 бет
Басшылық12 бет
Бағаның нарықтық экономикадағы рөлі. Баға белгілеу факторлары30 бет
Ес жайындағы теориялар10 бет

2008-2014 © stud.kz группа сайтов Stud.kz
Создание сайта - студия Riskk | Time 0.0287

Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

FAQ
Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін жұмасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: +7 777 614 50 20
Жабу / Закрыть
Көмек / Помощь