Генетика және селекция [ 7 бет ]

Жоспар

Жоспар:
1. Тұқым қуалаушылық.
2. Өзгргіштік.
3. Сұрыптау.



Дисциплина: Биология
Тип работы: Реферат

Для получения этой работы Вам нужно оплатить через терминалы QIWI
  1. На экране нажмите «Оплата услуг»
  2. Затем нажмите «Другие услуги»
  3. Выберите «Образовательные услуги»; нажмите stud.kz

  4. Введите номер счета,
  5. Терминал покажет ваш пароль, нажмите "Вперед"
  6. Внесите 200 тенге
  7. Не забудьте взять квитанцию, там будет распечатан ваш пароль!
  8. После оплаты можете скачать свой файл на сайте введя полученный пароль в поле снизу

Зарабатывайте вместе с нами!!!


Что нужно для этого сделать:
  1. Нужно
  2. Загрузить свои работы на сайт
  3. Установите свою цену (цена должна быть адекватной, иначе врядли кто-то купит)
  4. Мы добавляем лишь свою комиссию
  5. Заработанные деньги можно вывести на банковскую карточку


Урезанное содержание работы для ознакомления
Генетика және селекция негіздері.
Жоспар:
1. Тұқым қуалаушылық.
2. Өзгргіштік.
3. Сұрыптау.
Генетика - ... ... ... және ... зеріттейтін ғылым. Тұқым қуалаушылық - ағзалардың ұрпақтан ұрпаққа өздерінің белгілерін (құрылысы, даму, ... ... беру ... ... деп ... жаңа белгілерді иемдену қабілетін айтамыз. Тұқым қуалаушылықпен өзгергіштік тірі ағзалардың бір-біріне қарама-қарсы, ... ... ... ... ... ... Тұқым қуалаушылық.
Ген - тұқым қуалаушылықтың материалдық және функционалдық бірлігі. Ген (генетикалық тұрғыдан) - ағзаның бір ... ... ... анықтайтын хромосома бөлігі. Гомологиялық хромосомалардың белгілі бөлігінде орналасып, бір белгінің қалыптасуына әсер ... жұп ... ... деп ... ... гомологиялық хромосомалардың бірінде гүлдің күлтесінің түсін белгілейтін генде ақ күлтені белгілейтін ген, ал екішісінде қызыл күлтені қалыптастыратын ген орналасуы мүмкін. ... ... ... ... ақ және қызыл күлте, бір-біріне аллельді гендер. Гомологиялық хромосомалар - пішіні, мөлшері мен тұқым қуалаушылық ақпараттары бірдей жұп ... ... ... тек ... ... ғана ... Олар ... жыныс жасушаларында (гамета) және прокариоттарда болмайды.
Ағзалар гомозиготты және ... ... ... ... деп ... ... екеуі де доминантты (АА) не екеуі де рецессивті (аа) болатын организмді айтады. Гетерозиготалы организмнің ... ... екі ... ... деп ... ішкі және сыртқы белгілерінің жиынтығын айтады, яғни тұқымның түсі мен пішіні, гүлінің реңі, сабағының ұзындығы т.б. ... ... және ... ... ... байланысты қалыптасады. Генотип- ағзаның гендерінің толық жиынтығы. Генотип фентипті анықтайды.
Доминатты ... ... ... ... ... ... ... белгі. Оларды үлкен әріптермен белгілейді. Мысалы, А, В, С және т.с.с. доминантты ген гомозиготада да (АА), гетерозиготада да (Аа) бірден ... Ал ... ... көрінбей қалған белгіні рецессивті (басылыңқы) деп атайды. Оларды кіші ... ... ... а,в,с және ... ... ... гомозигота күйінде (аа) болса ғана көрінеді.
Буындастыру (гибридизация).
Генетикадағы қолданылатын ең негізгі әдіс ... ... ... бір ... ... ... ... ажратылатын екі ағзаны будандастырады. Ата-ананың бір-бірінен ажратылатын белгілерінің ... ... ... ... ... шағылыстырылған ата-ана бір-бірінен бір белгі бойынша ажратылады.
Дигибридті будандастыруда бір-бірінен екі белгі бойынша ажратылатын ... ... ... бір-бірінен бірнеше белгі бойынша ажраты-латын даралар шағылыстырылады.
Будандастыруды және оның нәтижелерін сызба нұсқа түрінде жазу үшін ... ... ... - ... Parental - ... - ұрпақ (лат.filia-ұрпақ)
Ғ¹- бірінші ұрпақ, яғни олар Р-ның ұрпағы.
Ғ²- реті ... ... ... яғни олар ... ұрпақтары.
- аналық жынысы
- аталық жынысы
Х - шағылыстыру белгіс
: - ұрпақтардың фенотиптері немесе генотиптері бойынша ажраудың сандық арақатнасы.
Гибродологиялық әдіс ... рет ... ... ... ... ... (1865). Ол тәжрибелерінде өздігінен тозаңданатын асбұршақ өсімдігін ... ... ... бір, екі және одан да көп ... бойынша ажратылатын таза іріктемелер (гомозиготаларды) будандастырды. Сөйтіп, ол бірінші, екінші және т.с.с. реттік ұрпақ типтерінің статистикалық арақатнастарын матиматикалық жол мен ... ... ... ... тұқым қуалаушылық заңдары ашылды.
1) Гибридті бірінші ұрпақтың біркелкілік заңы (Мендельдің бірінші
заңы)
Г.Мендель тұқымы сары асбұршақ өсімдігіне ... ... ... будандастырды. Екеуі де таза іріктемелер, яғни гомозиготалар еді.
Гибридті бірінші ұрпақтың біркелкілік ... ... ... таза іріктемелер будандастырылғанда гибридті бірінші ұрпақтың барлығының ... ... ... ... ... көрінген белгіні Мендель доминатты, ал көрінбей қалған белгіні рецессивті белгі деп атады.
1) күлгін гүлден алынған аталық
2) ақ гүл аталықтарынан алынған ... ... гүл ... ... тозаңданған гүлден жетілген бұршаққын.
4) бұршаққыннан шыққан дәндер егілді.
5) зеріттелінген ұрпақ: барлығы күлгін гүлдер.
2) Белгілердің ... заңы ... ... ... ... ... гибридтер болып табылатын бірінші реттік ұрпақтарды (Ғ1) ... ... ... Ғ2 ... Ғ¹ - де ... ... ... қайта көрінген. Және Ғ2 доминантты белгі мен рецессивті белгінің арасында белгілі матиматикалық арақатнас байқалған. Алынған Ғ2 ... (3/4)- і сары ... ... (1/4)-і ... тұқымды (рецессивті) еді. Яғни фенотип бойынша ажырау арақатнасы қалыпты болған (3:1).
Сонымен ажырау заңы (Мендельдің екінші заңы) бойынша: гибрид болып ... ... ... ... өзара будандастырудың нәтижесінде алынған Ғ2-де фенотиптерінің арасында 3:1 арақатнасы бойынша ажырау байқалады, рецесивті даралар ұрпақтардың жалпы санына (1/4)-ін ... ... ... ... будандастырғанда пайда болған ұрпақтың бір бөлігінің доминантты, ал бір бөлігінің рецессивті белгіні көрсетуі.
Моногибридті будандастыруда фенотип бойынша ажырау ... 3:1 ... ... ... ... 1:2:1 (толымсыз доминанттылық қатнаста). Дигибридті будандастыру жағдайында фенотип бойынша ажырау- 9:3:3:1 немесе (3+1)2, ал полигибритті будандастырудағы арақатнасты (3+1)n ... ... ... ... немесе тұқым қуалаудың аралық сипаты.
Доминантты ген рецессивті генге қарсы басымдылығын әрқашан көрсете алмайды. ... ... ... ... деп аталады. Толымсыз доминанттылық кезінде гетерозиготалар ата-енесінің аралық белгісін көрсетеді. Мысалы, намазшамгүлдің реңінің тұқым қуалауы толымсыз доминанттылыққа ... ... ... ... ... ... ... екі белгі бойынша -тұқым түсі жәнетұқым бетінің тегістігі бойынша ажратылатын асбұршақ өсімдіктерін будандастырды. Сары тегіс тұқымды асбұршақ пен жасыл ... ... ... ... ... де таза іріктемелер, яғни гомоиготалар еді. Кейін олардың ұрпағын өзара шағылыстырды. Бұл зеріттеулердің нәтижесінде ол заңдылық тапты: ұрпақтарда әр ... ... жеке ... ... ... ажырайды (3:1), яғни екінші белгіден тәуелсіз ажырайды.
Ұрпақтың
9/16-ы сары тегіс тұқымды
3/16-і сары кедір-бұдыр ... ... ... тұқымды
1/16-і жасыл кедір-бұдыр тұқымды
Екі белгіні бірге қарастырғанда фенотиптік арақатнасы 9:3:3:1.
Екі белгіні бөлек қарастырғанда түс бойынша ... 12/16-і ... 4/16-і ... яғни ... ... ... 3:1. ... бетінің тегістігі бойынша 12/16 - і тегіс, ал 4/16-і кедір-бұдыр, яғни арақатнас моногибридті будандастырудағыдай 3:1.
Мендельдің үшінші заңы немесе ... ... ... ... ... ... ... әр белгі басқа белгілерден тәуелсіз ажырайды.
Белгілердің тәуелсіз комбинациясының цитологиялық негізінде мейоз ... ... ... ... екі ... ... ... түрде жылжуы жатыр. Мендельдің үшінші заңы тек басқа хромосома-ларда орналасқан гендер ғана жүзеге асады. Бұл заң бір ... ... ... ... гендерге байланысты емес.
Тіркес тұқымқуалау
Генетика ғылымы дами келе барлық белгілердің тұқымқуалауы Мендель заңына сәйкес келе бермейтіні анықталды. Мысалы, белгілердің тәуелсәз ажырау ... тек ... жұп ... ... ... ғана байқалады.
ХХ ғ-дың 20-шы жылдарының басында Т.Х.Морган және оның шәкірттері тіркес тұқым ... ... ... ... ретінде жеміс шыбыны дрозофила таңдалды. өйткені оның тіршілік уақыты қысқа болғандықтан бір ... ... ... реттік ұрпақ алуға болады және кариотипте не бары 4 жұп, яғни 8 ... ... заңы ... бір ... ... ... ... бірге тұқым қуалайды.
Бір хромосомада орналасқан гендер тіркескен ... деп ... Бір ... ... гендер тобы тіркесу топтарын құрайды.
Бірақ кроссинговер немесе хромосомалардың айқасуы деп аталатын үрдістің нәтижесінде ... ... ... ... ... I- де ... гомологтық бөліктерімен алмасуы. Кроссинговердің нәтижесінде сапа жағынан жаңа хромосомалар пайда болады, яғни генетикалық рекомбинацияға әкеледі. Гендер бір-бірінен неғұрлым алыс ... ... ... ... жиі ... ... Яғни, кроссинговер жиілігі гендердің арақашықтығына тура пропорционалды. Осыған байланысты гендердің хромосомада қандай кезек пен ... және ... ... ... есептеу арқылы генетикалық карталар құрылған.
Жыныс генетикасы
Екі жыныста да біркелкі ұқсас болып келетін хромосомалар аутосомдар деп ... Ал ... және ... жыныста екі түрлі болып келетін және ағзаның жынысын белгілейтін хромосомаларды жыныс хромосомалары деп ... ... ... 46 ... немесе 23 жұп хромосома бар: 22 жұп ... ... және 1 жұп ... ... Жыныс хромосомаларын Х және У ретінде белгілейді. ... ... екі Х- ... (ХХ), ал ... ... бірХ және бірУ ... (ХУ) ... жынысының хромосома бойынша анықталуының 5 типі бар:
1.ХХ, ХУ- сүтқоректілерге (соның ішінде ... да), ... ... ... ... (дрозофила), қосмекенділердің басым бөлігіне және кейбір балықтарға тән. Яғни бұл ... ... ... ... хромосомалары бойынша гомогаметалы, ал аталық даралар гетерогаметалы.
2. ZW, ZZ - ... ... ... ... қосмекенділерге және балықтарға, кейбір бунақденелерге тән. Бұл ... ... ... ... аталықтары гомогаметалы.
3. ХХ, Х0-(О арқылы хромосома болмауын белгілейді) кейбір бунақ денелерге тән. ... ... ... ... ... ... ... жоқ.
4. гаплоидті тип (2n, n) араларда және ... ... ... ... ұрықтанбаған гаплойдті (n) жұмыртқа жасушасынан дамиды (партеногенез), ... ... ... ... (2n) жұмыртқа жасушаларынан дамиды.
5. ХО, ХХ-кейбір бунақденелерде кездеседі.
Жыныс хромосомаларында Х- және У- хромосомаларында орналасқан гендердің тұқымқуалауы ... ... ... ... деп ... ... ... жыныс белгілерінің қалыптасуына ешқандай қатысы жоқ гендер болуы мүмкін.
Жыныс хромосомасы ХУ типіне жататын ағзалардың Х - хромосомасындағы көптеген гендердің ... жұбы У- ... ... Сол сияқты, У- хромосомасының аллельді жұбының екіншісі Х- хромосомасында болмауы мүмкін. ... ... ... деп ... Мұндай жағдайда генотиптегі дара рецессивті ген бірден фенотипте көрінеді. Мысалы, гемофиля (қанның ұйымауы) ауруының гені (бұл белгіні рецессивті ген қалыптастырады) Х- ... ... ... ... Бұл ... ... дара ауру болады, өйткені оның У- хромосомасында бұл ... ... ... ... доминантты белгі) аллелі жоқ.
Тұқым қуалаушылықтың хромосомалық теориясы
Томас Морган және оның шәкірттері тіркес тұқым қуалауды зеріттеу бағытында жүргізген ... ... ... ... тұқым қуалаушылықтың хромосомалық теориясын жариялады. Теорияның негізгі қағидалары:
- Тұқым қуалауда негізгі ролді хромосомалар атқарады;
- Гендер хромосомалар бойымен ... ... ... ... Әр ... ... нақты белгілі орында (локуста) орналасады; аллельді гендер гомологтық хромосомалар бірдей локустарда орналасады;
- Бір хромосомада орналасқан гендер тіркесу топтарын құрайды;
- ... ... ... ... мен алмасуы (кроссиговер) болуы мүмкін;
- Кроссиговер жиілігі гендердің арақашықтығына тура пропорционалды. Адамдың тұқым қуалаушылығын зеріттеу әдістері.
1. Будандастыру (гибритизация) әдісі бойынша бір ... ... ... бойынша айырмашылығы бар екі ағзаны будандастырады. Будандастырудың нәтижесінде алынған ұрпақ гибридтер деп аталады.
2. Генеологиялық әдіс. Бұл әдіс ... ... ... ... ... мен ... немесе аурулардың тұқым қуалауын оның шежірелік қатысын ... ... ... таралуын және ата-бабасынан ұрпақтан - ұрпаққа қалай берілгенін зеріттеу жатады. ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін анықтауға болады.
3. Егіздерді салыстыру әдісі. Бұл әдісті бір ... ... (бір ... дамығандықтан) генотипі бірдей болғандықтан әр түрлі белгілердің қалыптасуна сыртқы ортаның әсерін зеріттелінеді.
4. Цитогенетикалық әдіс. Бұл әдісте кариотип, яғни хромосомалардың ... ... және ... ... Адамда пайда болған хромосомдық және геномдық мутацияларды байқауға мүмкіндік туғызады. Мұндай өзгерістер түрлі аурулардың тууына себепкер болады. ... ... ... ... ... ... қолданады.
5. Биохимиялық әдіс. Адамда болатын зат алмасудың бұзылуы түрлі тұқым қуалайтын өзгерістермен тікелей байланысты. Бұл әдіспен гендік ... ... ... ... ... ... та үлкен маңызы бар. Мысалы, ДНҚ-ға талдау жасау арқылы баланың ата-анасын дәл анықтап табуға болады.
6. Популяциялық әдіс. Бұл әдіспен ... және ... ... ... ... ... әдіс ... популяция генофондында түрлі аурулардың қаншасы гетерозиготалық және гомозиготалық күйде ... ... ... ... ... деп ... жаңа белгілердің пайда болуы үрдісін айтамыз. Фенотиптің өзгеруінің себебі сыртқы ортаның геннің ... ... ... ... ... ... өзгерітер болуы мүмкін. Осыған байланысты тұқым қуаламайтын (модификациялық) ... және ... ... ... ... ажратады.
Модификациялық өзгергіштік
Модификациялық өзгергіштік:
- Тек фенотипке әсер етеді, генотиппен байланысы жоқ
- Тұқым қуаламайды
- Ағзаның сыртқы ортаға бейімделуі үшін маңызы зор
Модификациялық өзгергіштіктің ... ... өзі ... ... ... ... тұқым қуалауы жатыр. Сыртқы ортаның жағдайына байланысты белгі әр түрлі дәрежеде қалыптасады. Белгінің өзгергіштік шегі реокция мөлшері деп ... ... ... үшін ... ... ... қажет. Бұл үшін вариация қатарын құрып, белгінің орташа көрсеткіші анықталады. Белгі орташа дәреже қалыптасқан даралардың саны ең көп кездеседі. Белгі ... ... ... ... ... оны ... ... саны да аз болады.
Тұқым қуалайтын өзгергіштік
Тұқым қуалайтын өзгергіштік:
- Генотипке әсер етеді
- ... ... ... ... ... тірі ... алуан түрлілігінің негізі болып табылады. Тұқым қуалайтын өзгергіштіктің екі типін ажратады: ... және ... ... өзгергіштік. Жынысты көбею нәтижесінде генотиптері сан алун организмдер түзіледі. Организм генотиптерінің әр түрлі ... ... ... түрлі комбинациялар немесе үйлесімдер құруына байланысты.
Оның себебі:
а) ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіз ажырауы;
ә) гамета қарама-қарсы жынысты гаметамен ұрықтанғанда белгілі тәртіппен емес, кездейсоқ ұрықтанады.
б) кроссинговер (хромосома ... ... ... ... ... ... (екі ... қосылып жалғасуы);
тұқым қуалаушылық фактор (ген) бұл кезде өзгермейді, тек ... жаңа ... ... ... ол организмнің жаңа фенотипінің пайда болуына әкеп соғады.
2. Мутациялық өзгергіштік мутацияның нәтижесінде пайда ... ... ... ... яғни хромосомалар мен олардың гендерінің өзгеруі. Бұл кездейсоқ пайда ... ... ... ... ... ... ... гендік,хромосомдық және геном-дық деп бөлінеді.
1. Геномдық мутация хромосомалар ... ... ... ... ... ... ... келесі типтерін айырады:
а)полиплоидия- хромосома санының гаплоидты жиынтыққа еселеніп көбеюі (3n- триплоидия, 4n - тетраплоидия және т.с.с.). Полиполидияның себептері әр ... ... ... ... ... саны екі есе ... ... түзілуі; сомалық жасушалардың немесе олардың ядроларының қосылуы; хромосомалардың екі еселеніп,бірақ жасушаның бөлінбеуі. Полиполидия өсімдіктерде жиі, жануарларда аз ... ... ... ... ... ... артуы емес, белгілі хромосомалар санының артуын немесе кемуін айтады (2n +1,2,3 ... 2 n -1,2,3 және ... (2n+1) ... - Даун ... ... ауру ... 21-жұп хромосомадан үш, яғни тағы бір хромосома артық болады. Оларда барлығы 46-ның орнына 47 хромосома болады, сондықтан ... ақыл ... дене ... ... ... ... ... синдромымен ауыратын адамда бір жыныс хромосомасы артық (ХХҮ).
2. Хромосомалық мутацияда хромосомалар құрамы ... ... ... ... бір ... ішінде немесе хромосомааралық болып келеді. Бір хромосома ішінде болатын мутацияға мыналар жатады:
- Делеция ... - ... бір ... ... ... ... хромосоманың үлкен бөлігінің жетіспеушілігі ағза үшін өте қауіпті.
- Инверсия - хромосома бөлігінің 180°-қа бұрылуына байланысты гендердің ... ... ... ... - хромосоманың бір бөлігінің екі еселенуі;
- Транслокация- ... ... ... ... оған ... емес ... ... хромосома бөлігімен алмасуы. Сол сияқты бұған хромосомалар арасында көпірлердің пайда болуын да жатқызуға болады.
3. Гендік ... ... ... түрі ... ... ... және жиі кездеседі. Гендік мутация ДНҚ молекуласындағы нуклеотидтердің орналасуы ретінің өзгеруіне байланысты болады. Мысалы, ДНҚ құрамындағы қатар ... екі ... орын ... ... бір нуклеотидтің түсіп қалуы мүмкін.
Мұндай мутацияны селекцияда, өсімдіктердің жаңа сорттарын, жануарлардың тұқымдарын және микроорганизмдердің жаңа ... алу үшін ... ... ... ... факторлар
Мутация барлық тірі организмдерге тән қасиет. Ол пайдалы да, зиянды да болуы ... ... ... ... мен ... үшін зиянды болып келеді. Себебі ораганизмде қалыптасқан үйлесімділік бұзылады. Мутация сыртқы орта факторларының әсерінен ... ... ... мутогендер деп атайды. Мутагендер табиғи және жасанды болады. Табиғи мутациялар ДНҚ-ның репликация, репарация, ... ... ... ... ... ... пайда болады. Жасанды мутагендер сыртқы мутагендердің әсерінен пайда болады. Олардың үш түрі ... ... ... және ... мутагендер.
Физикалық мутагендер радиоактивті сәулелер, ультракүлгін сәулелер, лазер сәулелер, гамма сәулелер,жоғары ... ... ... және т.б. ... ... ... ... никотин қышқылдары т.б. химиялық қосылыстар жатады. өте жоғары концентрациядағы кейбір гербицидтер мен ... де ... ... ... ... ... ... тудыратын вирустар мен қарапайымдар жатады.
Мутацияның басым бөлігі өте зиян, яғни түрлі ауруға және өлімге шалықтырады.
3. Сұрыптау.
Сұрыптау (селекция) ... ... жаңа ... мен ... тұқымдарын және микроағзалардың халықшаруашылығына қажетті штаммдарын алу. Селекцияның теориялық негізі болып генетика табылады.
Селекцияның негізгі әдістері
Селекцияның негізгі әдістеріне ... ... ... мутагенез, жасушалық және гендік инженерия жатады.
Сұрыптау. Сұрыптау табиғи және ... ... ... ... бөлінеді. Қолдан сұрыптау мақсатқа сай және мақсатсыз болады. Адамның белгілі мақсатсыз ең ... ... ... ... нашар дараларды қорекке қолданып бағалы іріктемелер және тұқымдарды дамытуын мақсатсыз сұрыптау дейміз. Іріктемелер мен қолтұқымдардың құнды бір немесе бірнеше ... ... ... ... сай ... деп ... ... үрдісінде қолдан сұрыптау мен қатар ағзалардың қоршаған орта жағдайларына бейімділігін арттыратын табиғи сұрыптаудың да ... ... ... және жеке болып екіге бөлінеді. Жаппай сұрыптау дегеніміз бастапқы материялдардан сұрыптаушыға пайдалы, тиімді ... бар ... ... бөліп алу. Жеке сұрыптау адамның назарын аударатын белгілері бар және олардан ұрпақ алуға болатын жекелеген дараларды бөліп алуға негізделген.
Будандастыру (гибритизация). ... ... жаңа ... ... Жаңа ... ... комбинациясы түзілуі үшін гибритизация жүргізіледі. Гибритизацияны түріші және түраралық деп бөледі.
Түріші ... ... бір ... жататын дараларды будандастыра-ды. Туыстас ағзаларды және туыс емес ағзаларға гибритизация жүргізуге болады.
Туыс ағзаларды будандастыру инбридинг деп аталады. Мысалы, ... ... ... ... ... болады.
Туыс емес ағзаларды будандастыру аутбридинг деп аталады. Аутбридингтің нәтижесінде гетеозисті гибридтерді ... ... ... ... гибридтердің ата-енелік ағзалармен салыстырғанда тіршілік қабілетінің жоғары болып, түсімділігінің артуы гетерозис деп ... ... бұл ... ... ... мутациялар гетерозиготалы күйге көшеді. Бірақ екінші ұрпақта гетерозис қабілеті бірден жоғалады.
Түрарасы гибритизация (әріден будандастыру) кезінде басқа түрге жататын даралар ... ... ... көп ... ... бермейді, өйткені олардың ата-енесінің хромосома санындағы айырмашылығы соншалықты оларда мейоз үрдісі бұзылған.
Полиплоидия деп ... ... ... ... ... ... айтамыз. Полиплоидия негізінен үш себептен туындауы мүмкін: бөлінбейтін жасушадағы хромосома санының екі ... ... ... ... ... ядроларының қосылуы, дұрыс жүрмеген мейоз барысында хромосомалар саны екі есеге азаймаған гаметалардың түзілуі.
Мутагенез. Табиғи орта жағдайында мутацияның пайда болу ... ... ... аз ... ... селекцияда жасанды мутагенез қолданыла-ды. Жасанды мутагенез дегеніміз тәжрибеде ағзада мутацияны тудыру үшін мутагендік фактормен өңделуі.
Биотехнология және оның ... ... ... ... мен ... ... ... адам өз пайдасына өндірісте пайдалану. Биотехнология сұрыптауда жаңа мүмкіндіктер береді. Оның басты бағыттары: микробиологиялық синтез, гендік және жасушалық инженерия.
Микробиологиялық ... ... ... ... ферменттер, органикалық қышқылдар, дәрілік препараттар алу мақсатында ... ... ... ... ... түзілетін лизин амин қышқылы, сірке қышқылы, лимон қышқылы, сүт қышқылы, витаминдер, антибиотиктер ... ... ... ... ... тыс, ... ... ортада өсіріп, ұлпа культурасын алады. Жануарлар жасушаларынан бүтін ағзаны өсіріп шығару мүмкін емес, бірақ ... ... ... ... ... арқасында жыныс жасушаларының, сонымен қатар сомалық жасу-шаларының гибритизациясын жасауға болады. Сомалық жасушалардың гибрити-зациясы ... ... ... ... ... іріктемелерін алу мүмкін.
Гендік инженерия дегніміз геномның жасанды жолмен өзгертілуі. Бұл әдіспен бір ағзаның геномына басқа ... ... ... ... енгізуге болады. Осы жолмен ішек таяқшасы бактериясының генотипіне адам генін енгізіп, инсулин гормоны алынады.
Өсімдіктер, жануарлар және ... ... ... үшін ... ... ... ... қасиеттерін бөлу өте маңызды. Осы алаңда орыс генетигі Н.И.Вавиловтың (1887-1943) ашқан екі ... өте ... ... ... қуалайтын өзгергіштегі гомологиялық қатарлар заңы.: бір- біріне генетикалық тұрғыдан ... ... тегі бір) ... және ... ... ... өзгергіштігі ұқсас болады. Түрлермен туыстар бір-біріне неғұр-лым жақын болса белшілерінің өзгергіштігід есоғұрлым жақын болады. Бұл заңды ... ... ... ... ... ... мен ... үшін де дәлелденді.
2) Мәдени өсімдіктердің шығу орталықтарын анықтауға Н.И.Вавилов зор еңбек сіңірді. Ол дүние жүзі бойынша экспедициялар ұйымдастырып, ... ... ... ... мен ... ... ... аймақтарын зеріт-теді. Н.И.Вавилов мәдени өсімдіктердің барлық географиялық аймақтарға бірдей ... және әр ... ... шығу орталығы болатынын анықтады.
1. Оңтүстік азиялық орталықтан (Тропиктік Үндістан, Үндіқытай, Оңт. Қытай, Оңт.-Шығ. Азия ... ... қант ... ... жемістер шыққан.
2. Шығыс Азия орталығы (Орталық және Шығыс Қытай, Жапония, Корея) күріш, тары, соя отаны.
3. Оңтүстік - ... Азия ... ... ... Орта ... Иран, Ауған-ыстан, Солт.-Батыс Үндістан) бидай, қарабидай, бұршақтұқымдастар және ... ... ... ... ... ... ... көптеген көкөністер мен мал азықтық дақылдарының орталығы.
6. Орталық Америка орталығы (Мексика) жүгері, мақта, темекі, үрмебұршақ, какао, бірқатар асқабақ ... ... Анд ... ... ... ... кокайын бұталары, хина ағашы, жержаңғақ, қызан, анасан отаны.
Өсімдік селексиясында жаппай сұрыптау, инбридинг, аутбридинг, әріден будандастыру, полиплоидия ... ... ... ... жеке ... түріші будандастыру (инбридинг, аутбридинг), әріден (түрарасы) будандастыру кеңінен пайдаланылады.
Жеке будандастыру жануарлардың жынысты ... ... ... ... жануарлардан бірден бірнеше ұрпақ алу қиын.
Инбридингті сүрыптауда тұқым гендерінің көбін гомозиготалы ... ... үшін ... ... ... белгілерді генотипте бекініп, сақталады. Сонымен қатар инбридинг гомозиготалыққа ... ... де ... ... ... ... жағымсыз жағдайларына төзімділігін төмендетеді, ауруға шалдыққыштыққа әкеледі. Осындай тиімсіз фенотиптерді депрессия деп ... ... ... ... ... ... ... пайда болады. Мұндай будандар тұқым бермегенімен шаруашылыққа маңызы зор. Мысалы, қашыр - бие мен ... ... ана ... де ... ... ... ... ұзақ өмір сүреді, біпақ ұрпақ бермейді.
Микроорганизмдерді сұрыптау.
Микроорганизмдерге прокариоттардан бактериялар, көкжасыл балдырлар, ал эукариоттардан саңырауқұлақтар, микраскопиялық ... ... ... ... ... жасанды мутагенез және оның артынша генетиклық тұрғыдан бірдей жасуша тобын (клондарды)сұрыптау, жасуша және гендік инженерия әдістері кеңінен ... ... амин ... ... ... ... ... антибиотиктер, дәрумендер, гормондар, интерферондар алынады. Мұндай өндірістердің қалдықтарын ыдырататын бактерия штамдары ... ... ... ... ... ...

 группа сайтов Stud.kz
2008-2014 Создание сайта - cтудия Riskk | 0.2605

^