Дәрілік өсімдіктерге тарихи және әдеби шолулар [ 35 бет ]

Жоспар

Мазмұны

Кіріспе

1 Аналитикалық шолу
1.1 Дәрілік өсімдіктерге тарихи және әдеби шолулар мен
зерттеу бағытын таңдау 6
1.2 Дәрілік өсімдіктерді өсіру және жинау әдістері 10
1.3 Дәрілік өсімдік түкті эрваның емдік қасиеті 12
1.4 Дәрілік өсімдік түкті эрваның сапасын
анықтаудың физико – химиялық тәсілдері 15
1.5 Дәрілік өсімдіктерден дайындалатын қоспаларды дайындау 18
1.6 Патенттік ізненіс анализдері 22

2 Ғылыми зерттеу бөлім
2.1 Зерттеу жұмысын жүргізу 25
2.2 Тәжірибе әдістемесі 28
2.3 Тәжірибе нәтижесі және оларды талқылау 30

Қорытынды 38

Әдебиеттер тізімі 39



Дисциплина: Биология
Тип работы: Курстық жұмыс

Для получения этой работы Вам нужно оплатить через терминалы QIWI
  1. На экране нажмите «Оплата услуг»
  2. Затем нажмите «Другие услуги»
  3. Выберите «Образовательные услуги»; нажмите stud.kz

  4. Введите номер счета,
  5. Терминал покажет ваш пароль, нажмите "Вперед"
  6. Внесите 500 тенге
  7. Не забудьте взять квитанцию, там будет распечатан ваш пароль!
  8. После оплаты можете скачать свой файл на сайте введя полученный пароль в поле снизу

Зарабатывайте вместе с нами!!!


Что нужно для этого сделать:
  1. Нужно
  2. Загрузить свои работы на сайт
  3. Установите свою цену (цена должна быть адекватной, иначе врядли кто-то купит)
  4. Мы добавляем лишь свою комиссию
  5. Заработанные деньги можете вывести на банковскую карточку
Требование к загружаемым файлам.
  • Язык: казахский или русский
  • Если язык русский то тематика работы должна быть РК (Республика Казахстан)
  • Количество страниц минимум 4
  • Нужно указывать колличество страниц без учета страниц: титульный лист, план, список литературы


Урезанное содержание работы для ознакомления
Мазмұны
Кіріспе
1 Аналитикалық шолу
1. Дәрілік өсімдіктерге тарихи және әдеби шолулар мен
зерттеу ... ... ... ... өсіру және жинау әдістері
10
3. ... ... ... эрваның емдік қасиеті
12
4. Дәрілік ... ... ... ... ... – химиялық ... ... ... ... ... дайындау 18
1.6 ... ... ... Ғылыми зерттеу бөлім
2.1 ... ... ... ... ... ... ... және ... талқылау
30
Қорытынды
38
Әдебиеттер ... ... ... әр ... пайдалы өсімдіктерге бай, оның
ішінде дәрілік өсімдіктердің алатын орны ерекше. Дәрілік ... ... ... ... ... ... Шөптерден жасалынған
препараттардың химиялық құрамы ... улы ... ... және ... ... ... қасиетімен ерекшеленеді.
Дәрілік өсімдіктердің шипалы қасиеттері ерте заманнан ... ... ... ... ... ... ... әлі де болса толық
зерттелген жоқ. Бұл жағынан келгенде Қазақстан құпиясы мол ... ... ... ... бай және әртүрлі дәрілік шөптерге бай
өсімдік әлемінде 3000 –дай түрлі шөптер өседі, солардың ішінде көп ... ... ... жерде бірқатар эндемикалық ... бар, олар дәрі ... өте ... роль ... Бұл шөптерге: дала жусаны, тау
эфедрасы, псерелея костянковая және т.б.
Басқа да дәрілік шөптер: ит ... ... ... шетен, ермен,
дермене, қалақай, өгейшөп, левзея, бақ – бақ, шайшөп, рауғаш, қызылтаспа,
жанаргүл, жұмыршақ, долана, есек мия, ақ мия, ... ... ... ... саласының жетістіктері көбінесе ... ... ... ... ... кездерде де адамға өте ... ... қала да ... ... ... ... өсімдіктерге деген
талап та біршама өсті. Дәрілік ... адам ... ... ... үй жағдайында да адам өзі дайындап қабылдай беруіне болады. Дәрілік
өсімдіктерге деген ... Орта ... ... ... 250 ... ... дайындау мүмкіншілігі – 75 пайыз, соған қарағанда дәрілік шөптердің
жиналуы әлі де ... ... ... ... ... кезде медицина
ғалымдары дәрілік шөптерге барынша ден қойып, әр ... ... ... ... кеңінен дәлелдеуде. Бұл жөнінде айтарлықтай
табысқа жетуде. Осындай пайдалы өсімдіктерді ... ... ... ... ... көбейтуге көңіл аударылуда.
Бұл жерлерде және де басқа жақтан әкелінетін жылылық сүйетін дәрілік
өсімдіктерді біздің өңірге бейімдеп өсіріп жетілдіруге ... ... ... ... ... өткір жапырақты кассия, дәрілік альтей,
дәрілік календула, иісті ... ... ... ... ... дәрілік
валериана, мускатты жалбыз, кәдімгі фенхаль және ... ... т.б. ... да ... ... ... дамуына актуальды түрде
қарау, дәрілік шөптерге ғылыми – ... ... ... жұмыс,
өсімдік тұқымдарына биотехнологиялық және агротехникалық жағдайлар жасау
керек.
1 Аналитикалық шолу
1.1 Дәрілік өсімдіктерге тарихи және ... ... мен ... ... бетінде шипалық қасиетке ие алуан түрлі өсімдіктер өседі. ... ... ... ... ... ... шипалық қасиеттері алуан
түрлі өсімдіктерді адам баласы ерте кезден – ақ кейбір ... ... ... жүрген дәрілік өсімдіктердің бірсіпырасы белгілі болған.
Медицина саласының жетістіктері көбінесе ... ... ... ... ... кездерде де адамға өте пайдалы болған, ... да ... ... ... ... ... деген талап та
біршама өсті. Дәрілік өсімдіктер адам ағзасына ... ... олар ... да адам өзі дайындап қабылдай беруіне ... ... ... ... Орта ... ... жылдарда 250 пайызға өсті,
оларды дайындау мүмкіншілігі – 75 пайыз, соған қарағанда дәрілік шөптердің
жиналуы әлі де ... ... ... ... ... ... ... дәрілік шөптерге барынша ден ... әр ... ... ... екенін кеңінен дәлелдеуде. Бұл жөнінде айтарлықтай
табысқа ... ... ... өсімдіктерді тексере келсе, дәрілік
шөптерді мәдени түрде көбейтуге көңіл аударылуда.
Дәрілік ... ... ... рет ... ... ... грек ... Гиппократ (460-377) белгілі еңбек жазды. Ол
өсімдіктің қай бөлігі болса да ... ... ... ... ... ... болады деп есептеді. Сондай – ақ ол өз ... ... ... ... ... ... Бірақ ғалым сол
сипатталынып отырған өсімдіктерге неліктен шипалық қасиет ... ... ... жоқ. Бұл ... арада алты ғасыр өткен соң барып, біздің
дәуіріміздің ІІ-ші ғасырында ғана Рим дәрігері Гален алғаш рет ... ... ... ... ... ... ... құрамындағы белгілі бір
заттардың қасиетіне байланысты екенін ... ... ... ... ... ... ... Дәрілік өсімдіктер
бұрынғы кездерде де адамға өте пайдалы ... ... қала да ... ... ... ... ... талап та біршама өсті. Дәрілік
өсімдіктер адам ағзасына зиянын тигізбейді, олар үй жағдайында да адам ... ... ... ... ... өсімдіктерге деген сұраныс Орта
Азияда 1970-1980 жылдарда 250 пайызға өсті, оларды дайындау мүмкіншілігі –
75 пайыз, соған ... ... ... ... әлі де ... ... ... Қазіргі кезде медицина ғалымдары дәрілік шөптерге барынша
ден қойып, әр ... ... ... ... ... ... Бұл жөнінде айтарлықтай табысқа жетуде. ... ... ... ... ... ... мәдени түрде көбейтуге көңіл
аударылуда.
Ол сонымен ... бұл ... ... ... ... болатынын көрсете
отырып, тұңғыш рет науқастарды өсімдіктің қайнатындысымен, ... ... және одан ... ... ... ауру-сырқауды емдеуге пайдалану әр елде өздеріне керек
бағытта, әр түрде ... ... ... жалпы дәрілік өсімдіктерді
ауруларды емдеуге қолдануда ... елі ... роль ... ... ... дәрілік өсімдіктердің екі жүзден астам түрін жазып, ... ... ... пайдалануға болатындығы туралы толық ғылыми
тұрғыдан түсінік берген. Ал, ... ... ... ... ... ... деген еңбегінде дәрілік өсімдіктің алты жүз ... ... ... ... ... жетістіктері көбінесе дәрілік
өсімдіктерге байланысты. Дәрілік өсімдіктер бұрынғы ... де ... ... ... ... қала да ... ... кездерде дәрілік өсімдіктерге
деген талап та біршама өсті. Дәрілік өсімдіктер адам ... ... олар үй ... да адам өзі дайындап қабылдай беруіне
болады. дәрілік өсімдіктерге деген ... Орта ... ... ... ... өсті, оларды дайындау мүмкіншілігі – 75 пайыз, соған қарағанда
дәрілік шөптердің жиналуы әлі де ... ... ... емес. Қазіргі кезде
медицина ғалымдары дәрілік шөптерге ... ден ... әр ... организмге
қаншалықты пайдалы екенін кеңінен дәлелдеуде. Бұл жөнінде айтарлықтай
табысқа жетуде. Осындай ... ... ... ... ... мәдени түрде көбейтуге көңіл аударылуда.
Рим дәрігерлері бұл өсімдіктерді ауруларды емдеуге пайдалану жайындағы
деректерді осы ... ... ... ... Дегенмен Рим
дәрігерлерінің емдік қасиеті бар өсімдіктердің ... ... ... де өте зор. Үлкен Плинийдің айтуы ... ... ... ... ... ... тапқан.
Дәрілік өсімдіктер туралы көптеген мәліметтерді Оңтүстік Батыс Азия
халықтары да ... ... ... ... ... Индия
фармакологтары өз елінің флорасынан ... ... ... жуық ... ... ... ... әдістері білім негізінде құрылған.
ХҮІ ғасырда алғаш рет Парацельс атты атақты дәрігер ... ... ... ... ... жасады. Ол да өсімдіктің емдік қасиеті
оның құрамындағы кейбір заттарға байланысты екендігіне баса ... ... сол ... таза ... ... күш ... дәрілік өсімдіктерді зерттеу ісі ХҮІІІ – ХІХ ғасырларда ... 1878 жылы ... ... сөздік ” атты кітап құрастырды.
Белгілі орыс агрономы А.Т.Болатов “Экономикалық дүкен” атты журнал шығарып,
дәрілік өсімдіктер туралы көптеген мақалалар жариялады.
Экологиялық және ... ... бар ... ... өсімдіктер
флорасы алуан түрлі, олардың түрлері 5630-ға ... ... ... жөнінен белгілі болғаны 1200 түрлі өсімдік.
Оңтүстік Қазақстан флорасында 3 мың түрлі ... ... оның ... ... ... бар. [1]
Дәрілік өсімдіктер Қазақстанда 1932 – 1947 жылдардан ... ... ... жылы ... ... түкті эрва шөбінің дәрілік қасиетін
анықтады. Түкті эрва және ... ... ... ... ... зор көмегін тигізді.
1938 жылы Қазақстанда дәрілік өсімдіктерді зерттеу мақсатымен арнаулы
экспедиция құрылды. Ол экспедицияны В.Е.Корнилова басқарды (1940).
Ғалым ... (1947) ... ... ... ... ... ... атты монография жарық көрді.
Бұл жылдары биология саласында жетілдіруде үлкен жұмыстар ... ... ... ... ... атап айтқанда анабазис,
т.б. [7]
Қазақстанда өсетін көп өсімдіктердің анатомиялық құрамдарына ... атап ... ...... ... гелиотроп аргузиев,
түкті эрва шөптері. [14]
Алматы облысында болған экспедиция кезінде таулы және шөлейт далаларда
өсетін дәрілік өсімдіктердің 1300 түрі ... олар 322 ... ... ... ... – 177 түр, ... 132 түрі, сапониноностық – 500
және т.б. өсімдіктер ашылады.
Ғалым Г.С.Синицинаның зерттеу еңбегінің нәтижесінде, сол ... жаңа ... ... интродукциясы жасалынды. Олар: паслен
дольчатый, женьшень, марал тамыры, Бунге зизифоры, ... ... ... Оңтүстік Қазақстандағы эфир майлары ... ... ... эрва ... табиғи қоры 50 мың тонна құрғақ
тамыр жиналды. ... ... ... ... мен ... эхинацея
туысының өкілдерін зерттеуге және қолдануға үлкен қызығушылық танытуда.
Бұл жағдай иммунно димирлеуші әрекеттегі жаңа ... ... ... ... ТМД, ... Украина және белорусия тән. 50
жыл бойы эхинацея препараттарын шығарып келе ... ... ... – эхинацеяның фитохимиясын терең ... ... ... ... ... негіз болды. Өсімдіктерді ауру-сырқауды
емдеуге пайдалану әр елде өздеріне ... ... әр ... ... ... жалпы дәрілік өсімдіктерді ауруларды емдеуге қолдануда Греция
елі біраз роль атқарған. Греция дәрігері Гиппократ ... ... ... ... ... жазып, оларды ауруларды емдеуге қалай пайдалануға
болатындығы туралы толық ғылыми тұрғыдан түсінік берген. ... ... ... бар Қазақстан жерінде өсімдіктер флорасы алуан түрлі,
олардың түрлері 5630-ға жетеді, ... ... ... ... ... 1200 ... өсімдік.
Оңтүстік Қазақстан флорасында 3 мың түрлі өсімдік өседі, оның ішінде
көптеген дәрілік өсімдіктер бар. [1]
Дәрілік өсімдіктер Қазақстанда 1932 – 1947 ... ... ... [2]
Қазақстан – дәрі өндірісі жақсы дамымаса да, халық ... ... ... ... ... өтейді, оның үстіне республикада
өз жерінде дәрі шығаратын үлкен өндіріс орындары бар.
Негізгі шикізат болып ... өсіп ... ... ... ... өсіп ... ... шөптерді өндіріске дайындау, өнімнің
табиғат құбылыстарына байланысты, бірде аз, бірде көп өсуі зор ... ... ... ... өте аз ... ... ... қор жинау рентабельді болмай қалады. Сол себепті ... ... шөп ... ... және “Фрунзе” совхоз шаруашылықтары
құрылып, ол жерлерде дәрі ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істей бастаған. Осының арқасында дәрі ... өнім ... ... жылы Шымкент қаласында Оңтүстік өңірі бойынша бірінші және жалғыз
дәрілік өсімдіктерді ... ...... ... ... ... ... зерттейтін институт” негізінде құрылған.
Бұл станция дәрілік өсімдіктердің қорларын көбейтумен және жабайы ... ... ... ... ... жұмысының арқасында, паслен
дольчатый, түкті эрва, өткір жапырақты кассия, қызғыш катарантус, ... және ... да ... ... ... және тау эфедрасының үлкен
қоры жасалынған. 1992 жылы Одақ құлаған ... ... ... ... ... және зерттеу жұмыстары тоқтаған. Жаңа зерттеліп ... ... ... ... ... дәрілік мелисса тәрізді өсімдіктерді
зерттеу жұмыстары тоқтап қалған. Өсімдіктердің бұл биологиялық байланыс
белсенділігін арттыратын ... ... ... та ... еді.
Оңтүстік Қазақстан өзінің табиғи дәрілік өсімдіктерінің көптілігімен
ерекшеленеді. Бұл жердің табиғатының жайлы болып келуі, бұл жерде өспейтін
дәрілік ... ... ... ... ... ... жасайды. Шымкен
қаласында орналасқан ірі фармацевтикалық зауыты дәрілік өсімдіктердің
шикізатынан ... дәрі – ... ... отырып, кең көлемде отандық дәрі
өндірісіне пайда келтіруде.
1.2 Дәрілік өсімдіктерді өсіру және жинау әдістері
Дәрілік өсімдіктер қысы-жазы қол ... ... ... ... ... іздемей-ақ пайдалануға болады. Үй ... ... ... ... жебіршөп, жалбыз, зире, шалфей, ... т.б. ... ... ... ... ... ... құм қарашірік, уақталған
тастарды әзірлеу тиіс. Бұдан кейін ... ... ... ... қоятын
орын дайындап алған дұрыс. Қыста терезе ... ал жаз ... ... террасты пайдалануға болады.Өсімдіктерге жарық толық түсетін болуы
керек. жарық ... ... ... ... тәулігіне 8-10 сағаттай
жағып, қосымша жарық жібереді. ... ... және дән ... ыдыс ... әзірленген уақ тастарды, ал оның бірдей мөлшерде
құнарлығы топырақты, құмды, ... ... ... ... елуден астам түрі өндірістік жолмен өсіріледі.
Осыған байланысты олардың биолгиялық ерекшеліктері, агротехникалық шаралары
толық зерттеліп, олар арнайы айналысатын шаруашылықтарға ... ... ... ... ... левзия, жалбыз рауғаш, шалян, қуандәрі,
мия түймедақ, шырғанақ, лаванда, бақажапырақ, тағы ... әр ... ... ... ... үйде ... ең ... жұмыстың
бірі- ыдыстардағы топырақтан ылғал үзілмеуі керек. оларға ... ... ... алып құйған дұрыс. өсімдіктер ... ... соң 8-10 ... ... 2 ... ... ... суарады.
Шаруашылық заттарын сататын дүкендерде арнайы тыңвйтқыщ ерітіндісін ... ... ... ... ... ... биологиялық
ерекшеліктеріне көңіл аударып отырған жөн. Бұл ... ... ... ... ал ... ... немесе тамыр түйнектерінен
өсіп өнеді. Сонымен қатар олардың өсіп-өнуі табиғат ... ... орай ... ... ... ... ... табиғи
дәрілік өсімдіктерінің көптілігімен ерекшеленеді. Бұл жердің табиғатының
жайлы болып келуі, бұл ... ... ... шөптерді, басқа жерлерден
әкеліп өсіруге жағдай жасайды. Шымкен ... ... ... ... дәрілік өсімдіктердің шикізатынан қажетті дәрі –
дәрмекті жасай ... кең ... ... дәрі өндірісіне пайда келтіруде.
Мысалы, алоэ өсімдігі бұтақ кесінділеріннен, яғни вегетативті жолмен
өсетін, жылылықты ... ... ... Ал топырақтағы артық ылғал бұл
өсімдіктің ... ... ... Ал ... ... дәнінен,
дымқылы молырақ топырақта өсіп-өнеді. Дәрілік қасиеті бар өсімдіктердің
кейбіреулерін үйде егіп өсіруге ... егер осы істі ... ... ... біріншіден, бұл табиғатқа жасаған көмегіміз, яғни табиғаттағы
өсімдік байлығына аз болса да қосымша қор ... ... үйде ... жауапты жұмыстың бірі- ыдыстардағы топырақтан ылғал үзілмеуі керек.
оларға пайдаланылатын суды біраз ... алып ... ... ... ... ... соң 8-10 ... кейін 2 грамм тыңайтқыш
ерітіндісімен суарады. Шаруашылық ... ... ... ... ... ... жөн. Тыңайтқышпен суарғанда ыдыстағы топыраққа
сіңіріп, өсімдікке тигізбеуге тырысу ... ... ... ... ... ... қасиеті
Соңғы он жылдың ішінде химия саласының жетістіктері мен ...... ... ... ... ... ... заттарға
деген қызығушылық анағұрлым артты. Шығу тегі жағынан табиғи ... ... ... ... оң ... барған сайын арта түсуде, ... ... ... әсері әдетте жан – жақты болады және
табиғатта ешқашан кездеспейтін заттардан тұратын синтездеу ... ... дәрі – ... тән ... әсер “жасыл дәріхана” дәрі –
дәрмектерінде айтарлықтай болмайды.
Қазіргі кезде республикамыздағы дәрілік заттар ... ... ... дәрі – ... ... ... 2-3 ... ғана
қанағаттандырады. Еліміздің дәрілік заттарға жалпы қажеттілік ... млн АҚШ ... ... және оның 55 ... ТМД елдерінен 42
пайызынан астамы алыс шет ... ... ... ... ... ... құру өте көп қаржы және ұзақ қажет
етеді. Дәрілік өсімдіктерден дәрі-дәрмек ... ... және ... ... өзін және ... ... көбейту
жұмыстарын ұйымдастыру анағұрлым тез, әрі ыңғайлы болыр еді.
Соңғы жылдары дәрілік ... кең ... егіс ... көп ... ... өйткені отандық шикізат қорын жетілдіруде бұл
бағыттың болашағы зор. Соған орай Қазақстан ... ... ... – зерттеу институттарында дәрігерлік ... және ... ... ... ... жиынтығын жетілдіру,
биологиялық белсенді заттарды анықтап, химиялық тұрғыдан зерттеу, ... ... ... ... ... ... ... алу жөнінде зерттеулер
жүргізілуде. Дәрілік валерьян өсімдігі жоғарыда айтылғандай, ылғалы мол
жерлерде жақсы ... ... дәні екі ... дейін өнімділігін жоғалтпайды.
Валерья дәнін ерте көктемде, болмаса ... ... ... ... 1,5-20 см ... егеді. Бірінші жылында валерян ... ... ... ... болады. Жапырақ өнімін көбейту үшін
өсімдіктегі гүл шоғы бүршіктерін жұлып тастау керек.
Осы ... ... ... дәннен өсіріледі. Ол үшін шалфей дәннің
алдын ала әзірлеген жерге ... ... ... 30 ... 3-4 ... ... Бірінші жылдың өзінде-ақ көп жапырақты өскіндер ... ал ... жылы ... ... өсіп-өну процесі басталады. Қысқа
қарай өніп шыққан шалфейдің ағаш жапырақтарымен жауып тастау керек. ал ... ерте ... ... ... ... ... ... көптеген дәрілік өсімдіктерді шаруашылықтарда арнайы
егіп, өсіріп дәрі-дәрмек жасауға керекті мөлшерде дәрігерлік мекемелерді
қамтамасыз етіп ... және ... ... нефрит пен циститті емдеу үшін, несепте
тас пайда болу аурулары, созылмалы простатит, аденома ... тұз ... ... ... ... ең қауіптісі – жүрек қан тамыр және жүйке,
бүйрек, бауыр аурулары. Міне осы ... ... ... ... ... Бұл дәрілік өсімдіктердің ішінде ... ... бірі – ... ... ... ... 1 ас қасығына 1 стакан қайнаған ыстық су құйып,
6-8 сағат тұндырады, суытып сүзеді. 1/3 ... ... ... 30 минут
бұрын қабылдайды. Емдеу курсы 2-3 апта. Дәрігердің белгілеуімен қабылдаған
абзал.
Дәрілік түкті эрваның (Aerva lanata) ... мен ... ... ... ... бірге дайындалған дәрі дәрмектердің ұзын саны 70-ке
жетеді, оларды көбіне жүрек – қан ... ... ... ... ... – қан ... ... ауруларын емдеуге қолданылатын түкті
эрваның ішкі және сыртқы ... ... ... ... және осы ... ... ... шикізатының тапшылығын ескере отырып, табиғи қоры
өте бай, әрі өсіруге ... ... ... сондай – ақ оларды
өңдеуді жүргізетін формацевтикалық зауыты бар Оңтүстік Қазақстан облысы
жағдайында осы ... ... ... ... ... ... оны ... жиынтығын жетілдіру, сақтау және алғашқы өңдеу бағытындағы ғылыми
зерттеу жұмыстарын жүргізудің маңызы өте зор.
Жоғарыда айтылған мәселелерді ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан жағдайында дақылдың барлық мүмкіндіктеріне
және биологиялық ... ... ... ... ... ... егін ... оны күтіп – баптауды және жинауды
жоғары ... ... ... ... ... үдемелі әдістер
жиынтығы бойынша өсіру өзекті мәселе болып отыр.
Зерттеу “Оңтүстік Қазақстан ауылшаруашылық ... ... ... ... кәсіпорынның тақырыбтың ғылыми
жұмыстарының жоспарына сәйкес жүргізілді.
Зерттеудің мақсаты.Формацевтика өндірісінде жүрек-қан тамыры жүйесі,
бауыр, бүйрек ... ... ... ... үшін ... құнды дәрілік түкті эрваны Оңтүстік Қазақстан жағдайында өсірудің,
сақтау мен алғашқы өңдеудің ... ... ... ... ... мақсаты болып алынды.
Зерттеудің міндеті.Өндірісте жоғары сапалы, мол өнімді түкті ... алу ... оны ... ... ... және ... ... жиынтығын ... ... ... ... ... аймақтық топырақ – климат ... ... ... ... ... анықтау,
- дақылдың биологиялық ерекшеліктері мен аймақтың ауа-райын ... ... оның ... ... мерзімі мен қоректену алаңдарын
айқындау;
- тамыр ... ... ... заттардың мол кезінде оны
ысырапсыз жинаудың мерзімін анықтау;
- өнімді алғашқы ... ... ... ... ... ... шикізатты қолайлы жағдайларда сақтап, тамыр құрамындағы әсерлі
заттар мөлшерінің сақталуына байланысты сақтау ұзақтығын анықтау;
- өсімдікті ... ... ... ... ... жаңалығы. Алғаш рет ... ... эрва ... жағдайында мәдени дақылдар санына енгізіліп, жергілікті топырақ –
климат жағдайлары мен өсімдіктің биологиялық ... ... ... оны ... ... ... дайындау жұмыстары, отырғызу
мерзімдері, қоректену алаңдары, өнім жинау ... ... ... ... ... ... қатар тамыр сапасын тұрақтандыруға және
сақтауға бағытталған ... ... және ... ... ... айқындалды.
Жұмыстың практикалық құндылығы. Ауылшаруашылық өндірісінде дәрілік
түкті ... ... ... жиынтығын енгізіп, дәрілік шикізат, яғни
өсімдік тамырын ... ... ... ... және ... ... дәрі-дәрмектер өндіруді ұлғайтуға болады.
Осы уақытқа дейін шет елдік шикізат өндірушілерге тәуелді болып келген
отандық ... ... ... жергілікті жерде орындалып,
өзіндік құнын төмендетуге қол жеткізілді.
Кесте 1 - Түкті эрвағаның ... ... жолы |Өсу ... ... ені ... көлемі |
| | | ... ... |
| ... | | | ... |- ... ... |1,6±0,12 ... |- ... ... |1,4±0,04 |
|Жоғарғы |- ... ... ... ... ... ... ... эрваның сапасын анықтаудағы биологиялық тәсілдер
Дәрілік ... ... ... ... ... игілік заттары, витаминдер, органикалық қышқылдар да тағы басқа
да көптеген заттар кіреді. Дәрілік ... ... ... ... ... ... Осы ... емдік мақсатта
пайдаланған сол заттар адам организміне ... әр ... ... ... ... ... қасиеті осы биологиялық әсерлі
заттардың ... мен ... ... ... қанттан (гликон ) және қантсыз (агликон),
азотсыз заттардан ... ... ... ... ... ... және ... әсерлерден бұзылысқа түседі. Сондықтан жиналған
өсімдікті дереу кептіріп, ал сақталған ... ... жөн. ... ... өсімдікте өз әсерін жүргізе алмайды. Гликозидтердің бір
тобы жүрек ауруларын ... ... Олар өте улы. ... жүрек
ауруларын емдеуге бұл гликозидтердің аз мөлшерінен жасалған препараттар өте
пайдалы. Гликозидтердің ащы түрлері асқазанның ас ... ... ... Гликозидтердің бір түрі сипониндер. Олар өсімдіктердің ... ... ... ... ... және ... сапониндер көп болады. бұлар қақырық түсіруді жеңілдетуге,
зәр, өт айдауға ... ... ... пайдаланылады. Соңғы
жылдары флавоноидты гликозидтер бактерицидтік препараттар алуға ... ... ... ... ... жүр. ... құрамы
жағынан эрваның өте жақын, өсімдіктерде кездесетін ... ... Қою, ... ... ... ... әр түрлі күрделі қосылыстардан
тұратын зат. Смоланың ұзақ ... ... ... ... деп атайды.
Смоланың ұзақ уақыт қатпайтын түрін бальзам деп ... ... ... өте ... – табиғаттағы күрделі азотты заттар. Бұлар өсімдіктерде
тұздар немесе ... ... ... ... бұл ... аты араб сөзі
“алкали” – сілті және грек сөзі “ейдос” – сияқты деген екі ... ... рет ... ... ... ... ұйқы ... Морфейдің
құрметіне морфин деп аталған. Содан кейін әр түрлі ... ... ... ... ... сияқты өте әсерлі алколоидтар алына
бастаған. Алколоидтардың фармакологиялық қасиеттері алуан ... ... ... болу керек, алколоидты ... ... ... ... Елімізде өсетін көптеген өсімдіктерден алынатын
алколоид мөлшері ... ... ... ... ... ... ... кептіру мерзіміне байланысты. Өсімдіктердегі алколоидтар мөлшері 2-3
проценттен ... ... ... ... нерв ... тигізетін
фиологиялық әсері өте күшті. Оларды жоғары мөлшерде қолданғанда улану
қауіпі ... да, ал за ... ... ... ... ... – организм тіршілігіне өте қажетті органикалық зат. Оның аз
ғана мөлшерінің өзі адам, жан-жануар тіршілігінің өсіп-жетілуіне мүмкіндік
туғызады. Организмдердегі зат ... ... ... май ... ... ... ... реттеуге өте үлкен қызмет атқарады.
Витамин жетіспеген уақытта организмдегі зат алмасу ... ... ... ... жұмыс істеу қабілеттілігі нашарлайды. Қазіргі
уақытта табиғатта 30-дан ... ... бар. ... көбң осы ... ... Бұлардан басқа өсімдік құрамында қызғылт сары түсті
каротин, фитонцидтер, кверцетин сияқты заттар бар. ... ... ... ... ... ... ... туралы айта кеткен
де жөн. Өйткені, ферменттер организмдегі биологиялық катализатор, оларсыз
тіршіліктің болуы мүмкін емес. Организмдегі ... ... ... және ... тек ... ... ... болып
отырады. Тағамдық заттардың адам ... тез ... ... ... ... ... белгілі болған. Мексиканың ежелгі
тұрғындары етті ... ... ... ... оны ... ... ... содан кейін сол ағашжапырағымен орайтын болған. Себебі,
осы ... ... ет өте ... және ... ... Соңынан бұл
жағдайды зерттеп қараса, жаңағы қауын ағашында папаин протеазасы ... ... ... ... анықталды. Қауын ағашының
осындай қасиеті жөнінде ел ... аңыз бар. ... ... ... тез өседі әрі керемет күшті болады деп ойлаған бір жас жігіт
піскен күрішке қауын ... ... ... сол ағаш ... отырып жей
береді. Келесі күні сол жігіттің ... ... ... ... екен деп
келсе, ағаш түбінде қалған бір топ ... ... Яғни ... ... етті ... ...... жігітті түгелдей ерітіп
жіберіп, тек сүйектерін қалдырған екен ... ... ... ... ... осы ... ... пайда болады. Ал ферменттердің өздері тек қана ... ... ... ... химиялық процестерді жүргізу жұмысы температураға
байланысты. Ферменттердің ... ... 470С ... ал 540С болғанда тоқтайды. Бұдан біз қорек етіп ... шикі ... ... ... түгелдей сақталады деген
қорытынды шығады.
Осыған байланысты ... ... ... ... ... т.б.) сол ... пайдаланғанда ондағы емдік қасиетті органикалық
заттар адам организміне бұзылмай көбірек мөлшерде сіңілетіні анық.
Дәрілік өсімдіктердің ... ... ... тағы бір тобы ... Бұлардың қатарына жажатындар – калий, натрий, кальций,
магний, ... ... иод тағы ... Тек ... капустасының өзінде ғана
59-данастам осындай элементтер бар. Бұл микроэлементтер адам организміне
өсімдіктен ... ... ... ... ... әр ... ... тоқтатуға көмектеседі.
Мысалы, кәдімгі қияр шырынындағы калий қан қысымын реттеуге, ал бақбақ
шырынындағы магний сүйекті ... ... ... түкті эрваның құрамындағы әсерлі заттардың тағы ...... ... қатарына жажатындар – калий, натрий,
кальций, магний, темір, хлор, иод тағы басқалары. Тек ... ... ғана ... осындай элементтер бар. Бұл микроэлементтер адам
организміне өсімдіктен жасалған тағамдар арқылы енген ... әр ... ... ... көмектеседі. Сонымен қатар эрваның биологиялық
құрамын анықтауда эфир майлары да үлкен қызмет атқарады. Эфир ... ... ... ... мен ... ... ... хош иісті
жеңіл, ұшатын зат. Өсімдіктердің жоғарыда аталған мүшелеріне ыссы ... бу ... ... ... Эфир майы ... 2000 ... кездеседі. Бұл ... эфир ... ... ... биологиялық өсіп-өну кезеңіне және ауа райының ... ... ... Эфир ... ... әр ... ... күресуге өте әсерлі. Сонымен қатар, жүрек-қан тамыры жүйесінің
қызметін, асқазағ – ішек ... ... және ... ... ... 2 - ... ... даму мен өсу динамикасы
|Мерзім ... см ... см |
| | |Р1 |Р2 ... ... ... ... ... ... ... ... |
|20.07 ... ... ... |
|2.08 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... |57,8±2,5 ... ... ... ... қоспаларды дайындау
Әр түрлі өсімдіктердің емдік мақсатта жиналған бөліктерін уақтап,
турап, әр түрлі ... ... ... емдік мақсатта қолдану ел арасында
ертеден таралған. Қазіргі ... ... ... ... жасалған қосындылар дәріханаларда сатылады. Дегенмен қолда
бар өсімдіктерден ... ... ... ... ... бар ... үй жағдайында керекті қоспаларды жасап, пайдалануға
болады. Олар төмендегідей топтарға бөлінеді:
Тыныс органдары ауырғанда пайдаланатын қоспалар:
1) жалбыздіктен тамырының екі бөлігі, ... ... екі ... ... бір ... ... Осы қосындының бір ас қасығына
екі такан қайнатып тұрған су құйып, шай демдегенде қайнатады. Сонан соң ... ... ... үш сағат салып стаканның ¼ бөлігін ішуге ... ... ... екі ... өгейшөп жапырағының екі
бөлігінің, жұпаргүл ... бір ... ... Осы ... бір ... екі стакан қайнаған ыссы су құйып, шай демдегендей қайнатады. 20
минут ... ... ... ... Осы ... жылы ... екі ... стаканнан немесе оның ¼ бөлігін ішеді. Ол адамның тамаққа тәбетін
арттырады және қақырық ... ... ... ... бір ... ... шөбінің бір бөлігін,
салаубас гүлінің бір бөлігін, аюқұлақ гүлінің бір ... ... Осы ... екі шай ... бір ... (200 мл) ... ... құйып, шай демдегенде қайнатады. Суытылғаннан кейін дәкемен сүзіп алады.
Осы ... ... үш рет ... ... ішуге болады.
Асқазан ауырғанда пайдаланылатын қоспалар:
1) итшомық қабығының екі ... анис ... екі ... бір ... мия тамырының үш бөлігін алады. Осы қосындының
екі шай қасығына бір стакан қайнап тұрған су ... он ... баяу ... ... Содан кейін дәкемен сүзіп, таңертен және ... ... ... ... қабығының алты бөлігін, мыңжапырақ жапырағының ... ... ... екі ... ... Осы ... бір ас
қасығына екі стакан ыссы су құйып, он минут қайнатады. Сондан кейін дәкемен
сүзіп, түнде жатар ... 0,5 және 1 ... ... ... қабығының үш бөлігі, қалақай жапырағының үш бөлігі, жусан
бөлігінің үш бөлігі, шүйгін шөп тамырының қосындысы. Осы қосындының екі ас
қасығына екі ... ... ... су ... он минут қайнатады. Қайнап
болғаннан кейін дәкемен сүзеді. Суытылып таңертен және ... ... ... ... ... үш бөлігі қалақай жапырағының екі ... ... екі ... ... ... екі ас ... бір
стакан ыссы су құйып, шай демдегендей қайнатады. Жиырма ... ... да ... ... алады. Осылай дайындалған тұнбаның жарты стаканын
және ¾ бөлігін түнде жатар алдында ... ... ... үш ... итшомырт қабығының үш бөлігі, жалбыз
жапырағының екі бөлігі, иір тамырының бір бөлігі, шүйгін шөп ... ... ... Осы ... екі ас ... бір ... ... су құйып, он минут қайнатады. Қайнап болғаннан кейін дәкемен сүзеді.
Осылай әзірленген тұнбаны түнде жатар алдында жарты ... бір ... ... ... төрт ... мен мыңжапырақ жапырағының
қосындысының бір ... Осы ... бір ас ... бір ... ыссы ... шай ... қайнатып, біраз тұндырып дәкемен сүзіледі. ... ... ... 15-20 ... ... бір- екі ас ... ... қабығының үш бөлігі, қалақай жапырағының үш бөлігі, жусан
бөлігінің үш бөлігі, шүйгін шөп тамырының қосындысы. Осы ... екі ... екі ... қайнап тұрған су құйып, он ... ... ... ... ... ... ... таңертен және кешке жарты
стаканнан ... ... ... екі ... анис ... екі ... бір бөлігін мия тамырының үш бөлігін алады. Осы қосындының
екі шай қасығына бір стакан қайнап тұрған су ... он ... баяу ... ... Содан кейін дәкемен сүзіп, таңертен және ... ... ... ... арт ... қоспалар: 1) жусан шөбінің бір бөлігі мен
субеде жапырағының бір ... ... ... екі шай ... ... ... ... су құйып, шай демдегендей қайнатып, дәкемен
сүзеді. Осылай дайындалған тұнбаны күніне екі ... ... ... жарты
стаканнан ішеді.
2) жусан шөбінің екі бөлігі мыңжапырақ жапырағының екі бөлігі бақ-бақ
тамырының бір бөлігінің қосындысы. Осы ... бір ас ... бір ... тұрған су құйып, шай демдегендей қайнатады. Дәкемен сүзіп ... ... 15-20 ... ... бір екі ас қасықтан ішеді.
3) жусан шөбінің төрт бөлігі мен мыңжапырақ жапырағының ... ... Осы ... бір ас қасығына бір стакан ыссы су құйып, шай
демдегендей қайнатып, біраз тұндырып дәкемен ... ... ... ... 15-20 ... ... бір- екі ас ... ішеді.
4) жусан шөбінің үш бөлігі мен мыңжапырақ жапырағының қосындысының бір
бөлігі. Осы қосындыны бір ас ... бір ... ыссы су ... ... қайнатып, біраз тұндырып дәкемен сүзіледі. Осылай дайындалған
тұнбаны тамақтанудан 15-20 минут бұрын бір- екі ас қасықтан ішеді.
5) жусан ... бес ... мен ... ... ... бөлігі. Осы қосындыны бір ас қасығына бір ... ыссы су ... ... қайнатып, біраз тұндырып дәкемен сүзіледі. Осылай дайындалған
тұнбаны тамақтанудан 15-20 минут бұрын бір- екі ас ... ... ... жасалып пайдаланылатын қоспалар:
а) емен қабығының алты бөлігі, жұпаргүл шөбінің төрт ... ... ... ... тамырының екі бөлігінің қосындысы. Осы қосындының 2
ас қасығына бір стакан қайнап тұрған су ... ... ... ... ... ... дәкемен сүзеді. Осылай дайындалған тұнбамен жылы күйінде
күніне бірнеше рет шаю керек;
б) шалфей ... бір ... ... ... бір ... ... ... бір гүлінің қосындысы. Осы қосындының жарты шай қасығын бір
стакан ыссы су ... ... ... жылы ... ... ... айдайтын қоспа түрлері:
а) толокнянка жапырағының үш бөлігі, гүл кекіре ... бір ... бір ас ... ... бір стакан қайнаған ыссы су құйып, 15
минут тұндырып, дәкемен сүзіп, бүйрек ауырғанда ... ... 20 ... күніне 3-5 рет бір ас қасықтан ішу керек;
б) толкняк жапырағының төрт бөлігі, ... ... екі ... ... мия ... бір ... ... Осы қосындының жарты шай
қасығының бір ... ыссы су ... ... ... ... жапырағының екі бөлігі, қырық буын шөбінің екі
бөлігі, бидайық тамырының бір бөлігі. Осы қоспаның екі ас ... ... ... ыссы су ... 15 ... ... сүзеді. Дәрігердің
белгілеуімен ішеді.
г) түкті эрва гүлінің төрт бөлігі, аюбалдырған тамырының үш ... ... ... үш ... ... ... бір ас ... екі
стакан қайнаған ыссы су құйып, 15 ... ... ... ... ... ... бойынша ішеді.
1.6 Патенттік ізденіс анализдері
(21) 96101126/14
(22) 30.01.96
(46) 27.03.99. Бюл. №9
(72) ... ... (73) ... Юрий ... SU 1794454 А1, 1997. SU 1659054 А1, ... 121165, Москва а/я 115,000 “ЮСПИС”.
(54) Дененің сыртына қолданылатын фитотерапевтикалық дәрілер.
57) Бұл жаңалық, медицина саласында дененің ... ... ... Бұл ... ... бұл ... ... 10
бөлігі суда еритін фракциялардан, мәселен сулы спирттен, ... ... және ... ... ... ... және ... тамырлары, шүйгіншөп тамырынан т.б. көптеген
дәрілік шөптерден жасалынады. Суда еритін фракциялардың барлығын
Байкал суында ... ... ... ... ... іріңдеген жараларға күйікке өте ... әсер ... дәрі ... ... ... кремдердің
құрамына кіреді;
Ресей федерациясындағы ашылған жаңалықтардың патенттік сипаттамасы
(21), (22) ... : ... ... ... ... бастаған мерзімі: 13.06.2002.
(46) Жарияланған мерзімі: 20.11.2003.
(54) Гипотензиялық әсері бар ингредиенттердің құрылымы.
(57) Реферат: Бұл жаңалық, гипертония сырқатын ... үшін ... ... ... ... медициналық жаңалық. Бұл үшін
мынадай құрамдағы дәрілік шөптер алынды: долана ... ... ... ... ... және айра ... ит ... жапырағы,
шәйқурай шөбі, калина жемісі, қалақай жапырағы, жүгері шашағы, мята
жапырағы, ... ... ... ... ... ... ... жемісі,
спопыш шөбі, укроп жемісі, фасоль ... ... ... ... этил ... мен суды ... бір ... аламыз. Бұл қосындылар,
гипотензивтік, суық тиюге қарсы, несеп айдайтын, өт айдайтын қасиеті ... ... ... да, ... жиі ... ... ... Цитология және генетика институты. СОРАН.
(72) Жаңалық ашушылар: О.А. Скворцов т.б.
(73) Патент иесі: Олег Альбертович Скворцов.
Жаңалық ашуға деген тапсырыс
(21) (22) ... ... ... ... ... ... ... пен құлап қалатын ұстамалы ауруларға қолданылатын
“Хитоэпифит” дәрісі.
(57) Бұл дәрінің ... суда ... ... ... ... және ... өсімдіктердің құрамдары 1:15:4 қатынасымен қосылады,
сасықшөп, шүйгіншөп тамыры, жусан ... ... ... ... жас
өскіні, 2:2:1:1:2:2:1:4;
Дәрінің түрі түймедақ – 0,5 г болады. Дәріні тамақ ішерден 15 ... ... 3 ... 4-26 апта бойы ... ... ... ... Корсун Влад Федоровия.
(21) (22) Тапсырыс: 2001110284/14. 16.04.2001.
(24) Патенттің іске қосылған мерзімі. 16.04.2001.
(46) ... ... ... ... ... ... ... медицина Университеті.
(72) Жаңалық ашушы – Никитина Т.И.
(73) Патент иесі – Никитина ... ... ... ... |Қорғалатын |Тапсырыс беруші |Ашылған ... ... ... түрі ... 7-2 ... аталуы|құжаттың |
|объектісі және ... және ... ... ... ... жағы ... құрамды |берілген аймағы |Тапсырыс нөмірі |көрсетілген ... оның ... ... индексі |– 21; мерзім |үлгісі) ... |
| | ... | ... |
| | ... | ... (Бұл |
| | ... 4 | ... ... | | | ... ғана |
| | | | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |РҮ 2142295 ... ... календула| ... ... ... |гүлінен тұнба | ... және ... |35/78 ... ... ... | ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... ... | | | ... | | | | ... ... | | | | |
| |JP токи кахо ... 850910|Дененің сыртқы | |
| |(11) ... ... | |
| |35/78 | ... | |
| ... | ... | |
| ... | ... | |
| | | ... ... | |
| | | ... ... |
| |ДЕ ... | ... | |
| ... | ... дәрі | |
| | | ... пайдалану| |
| | | ... ... | |
| | | ... | |
| |РҮ 2142295 ... |Суық тиюдің алдын| |
| ... ... |алу ... | |
| |35/78 ... ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... ... | |
| | | ... ... |
| | | ... | |
2 ... ... ... ... ... ... ... және басқада дәрілік өсімдіктерді жерсіндіру мен ... ... ... ... ... ... ... тұқымдарын жинау және егу, көшеттен отырғызу әдісі арқылы жасалады.
Жылдың әр мезгіліндегі мақсатты түрде жиналып ... ... әр ... ... ... ... ... жағдай жасайды (көктем, жаз,
қыс). Көктем мен ... бір ... ... ... ... жиналады.
Күз айларында вегетация уақыты ұзаққа созылатын бір жылдық ... ... ... ... ... арнаулы картада көрсетіледі. Дәрілік
өсімдік түкті эрваның тұқымын, сол өсімдіктің негізгі өсетін жерлерінен, ... ... сол жер ... ... өсуін бақылай келе жинауға
болады. ... ... ... ... дала ... ... отырады.
Дәрілік өсімдік тұқымдары толық піскен кезінде жиналады. Тұқым жинау
кезінде экотипалық, ... және ... ... ... ... ... жинау әдісі кезінде жиналған тұқымның популяциясы мен
биотиптері сол жердің топырақ климатының жағдайына ... ... ... ... кезінде ең жақсы дәрілік өсімдік жиналып ... ... ... ... жинау кезінде дәрілік өсімдіктердің жалқы немесе жалпылама
ұқсастығына қарай бөлек – бөлек ... ... ... ... ... әртүрлі жағдайларға төзімділері).
Әр өсімдіктің тұқымдары бөлек жиналады, бөлек егіледі. Әрбір тұқымға
арнаулы этикетка жазылады.
Жиналған үлгідегі ... ... ... ... ... ... тексеріліп, олардың қалай өсіп ... ... ... ... ... арнайы алынған
өсімдіктерге химиялық анализ ... ... мен ... бір ... ... тұқымдары жиналады. Күз айларында вегетация уақыты
ұзаққа созылатын бір жылдық ... ... ... Экспедициялық сапар
жоспары арнаулы картада көрсетіледі. ... ... ... ... ... ... ... өсетін жерлерінен, әр түрлі түрлерінен, сол ... ... ... ... келе жинауға болады. Барлық жиналған тұқымның
үлгісі дала журналына тіркеліп отырады.
Дәрілік өсімдік түкті эрваның ... сол ... ... ... әр ... түрлерінен, сол жер жағдайына қарай өсуін бақылай келе
жинауға болады. ... ... ... ... дала ... тіркеліп
отырады.
Дәрілік өсімдік тұқымдары толық піскен кезінде жиналады. Тұқым жинау
кезінде ... ... және ... ... ... қолданылады.
Экологиялық сынақтың мақсаты – пайдалы ... ... ... ... ... ... бақылау, бұл жерде де ... ... ... де дәл сол ... ... ... ... және солтүстік шығыс бағытындағы желдер жатады. ... ... ... 3,1 м/ сек. ... ... 0,66 ... ... тәлімі немесе суармалы егіншілікке тиімді болып келеді.
Осыған орай бау – ... және ... ... ... ... ... өскіннің орташа |Сулы күйдегі салмағы |Өнімділігі, ц/г ... | | ... ... ... ... ... ... |
|кездегі |салмағы ... ... ... ... |
|салмағы | ... | ... | ... |185,0 |268,8 |118,9 |37,6 |16,5 ... ... ... ... дайындау
Питомникті жасауға топырақ қабаты жақсы, жер рельесі ыңғайлы алаққой
таңдап ... ... ... ... ... ... жырту қажет. Бұл
жұмыс, әсіресе арам шөптер өсіп кеткен жерлер үшін пайдалы ... ... ... ... ... жаутын мезгілдерде жүргізіледі. ... ... ... ... жақсылап тырмалайды, топырақты
майдалайды. Зябь ... ... ... ... ... одан ... ... қайтадан тырмалау қажет. Алаққойды бөліктерге бөліп
егудің алдында оның жобасы ... Сол жоба ... ... ... ... ... ... қазылады.
Жерсіндіру питомниктегі егу техникасы
Алаққойдағы өсімдіктердің қалай өскендігін байқау мақсатымен
салыстырмалы ... бір ... ... ... ... біз әр ... ... тіршілігін алатын болсақ,
мақсатты тексеруге тек жан-жақты зерттеледі (вегетациялық өсу ... ... ... өсімдіктердің тұқымдары үш қатар болып ... ... 10м ... ... ... ... ... дәрілік өсімдіктердің питомниктерінде де тұқымдары ... ... ... ұзындығы 10м, аралығы 15-30-45см. Үлгі ретінде бір
рет, бір қатарға тұқым себіледі. Үлкен өсімдіктер, ... дәл ... ... ... өсімдіктердің питомниктегі сынақ мерзімі 3-15
жыл, бір жылдық өсімдіктердікі 2-3 жыл болады. ... ... ... ... табылған дәрілік өсімдік түрлері өндіріске беріледі, ... ... ... ... ... мақсаты – пайдалы дәрілік өсімдіктердің топырақ –
климаттық ... ... ... бұл ... де дәл
интродукциялық питомниктегі жерде де дәл сол сияқты болады.
Өндірістік ... ...... ... шөптердің өндіріс
жағдайына бейімдеу. Өндірістік сынақ дәрілік өсімдіктерде 3-5 га ... ... ... ... жер ... әр ... болуы мүмкін
(1,2га, 0,5 га).
Фенологиялық бақылау
Фенологиялық бақылау орта қатарда өсіп тұрған 10-15 ... ... көп ... ... ... 5-10 ... ... өсімдіктерге әр күні ... ... ... өніп ... ... (25 ... өсіп шыққан жерде). Бәрі жаппай
өскенде (50-60 пайыз) толық өсіп шыққандардың (75-80 пайыз).
Өсу бастамасы, немесе көктемгі ... жару ... ... эрвада
сабақтары көгеріп өсе бастайды. Түйнек салу фазасы жоғарғы жақтарында жас
сабақтарөсіп шығып, жапырақ жара ... ... 15 ... ... 60-70 ... өсіп аяқталуы – 80-98 пайыз).
Гүлдеу фазасы – тозаңдықтар ашылып, аталық жіптер жалпылай гүлдеу
кезеңі 60-70 ... ... ... ... ... басында бір ғана гүл
қалады.
Жерсіндіру питомниктердегі ... ... баға беру ... байланысты беріледі. Вегетация мерзімінің ұзақтығы, өсімдік
түсімі, құнарлығы, шөлге ... ...... ... ... ... зиянкестеріне төзімділігі.
Жаңа дәрілік өсімдіктерді осы көрсеткішке қарап, өндіріске ендіреді.

18
15
12
9
3
1
мм
І ІІ ІІІ ІҮ Ү ... 1 - ... ... ... ... ... ... биологиялық ерекшеліктеріне байланысты жерсіндіру
Түкті эрва (Aerva lanata) тұқымдасына жататын, бойының биіктігі 100см-
ге дейін болатын қалың жапырақты, мол ... ... ... ... жері Үндістан, халық арасында пол-пола деп атайды.
Біздің тәжірибе жұмысымыз Шымкент қаласының ... ... ...... ... - ... ... орталығына
қарасты физиологиялық комплекс алаңында ... ... ... ... ... ашық сары ... батпақтылау жерде, әр түрлі
шөптесін өсімдіктер эфемерлер, эфемройдтар және ... да ... ... ... ... ... жырту күз айында ... ... ... 11 12 13 14 15 ... 2 – Түкті эрваның гүлдену фазасы
Тәжірибе жасауға жерді 10м3 бөліп 3 рет ... ... ... жалпы көлемі – 200 м2. Топырақ егу кезінде температура ... 60 ... ... тұқымды 0,5-3см тереңдікте егіледі. Дәрілік
шөптерді тұқымнан егілуі, ал түкті ... ... ... де ... бір – ... 20см ... қатар аралығы 45см болуы керек. ... арам ... ... ... қопсытып отыру, үнемі
суғарылып тұруы керек. Фенологиялық байқаулар фенофаза ... ... ... шығымы, сабақтың өсуі, бүршік атуы, т.б.
Дәрілік өсімдікті егуден бұрын, оның ... ... ... және тұқымның өсу жылдамдығын анықтап алу керек. ...... ең ... ... өсу ... иссоп, дәрілік ал кейде,
кәдімгі фенхель мен түкті ... ... анық ... ... нәтижесі және оларды талқылау
Дәрілік өсімдік түкті эрваға ауа райының әсері. Оңтүстік ... ... ...... ... территориясы климат
жағдайларынан құрғақ ... ... ... ... ... ... ... бойынша ауаның орташа жылдық
жылулығы +120 С. Ауаның орташа тәуліктік жылулығы 00М жоғары ... ... ... ... ... ... ... жылулығы шілде айынды
36,8 0С дейін болады. Абсолютті ... ... ... ... –20,50С
дейін болады. Алғашқы күзгі үсік қазан айының аяғында басталады, ал ... үсік ... ... 2-ші ... ... кезеңнің
ұзақтығы 195 күнге созылады.Орташа жылдық атмосфера ылғал мөлшері 526 ... ... ... ... ... олар көбінесе ерте көктемде күздің аяқ
кезінде түседі. Қар жамылғысы ортасында түседі де, наурыз ... ... Қар ... ... жыл ... ... тұрады және 21 см
арасында ауысып тұрады. ... ... қату ... 20-27 см – ... ... территориясындағы желдерде шығыс және оңтүстік шығыс
бағытындағы желдер жатады.
Вегетативті кезіндегі желге және солтүстік шығыс бағытындағы желдер
жатады. ... ... ... ... 3,1 м/ сек. ... 0,66 тең. ... ... тәлімі немесе суармалы егіншілікке
тиімді болып келеді. Осыған орай бау – бақшаны және өсімдіктерді ... ... ... ... топырақ жамылғысы
көбінесе сұр топырақты, орташа құрғақ, І ... топ ... ... ... ... ... территориясының барлық жерінде тараған. Бұл
топқа сапасы жақсы жыртылатын және ... ... ... ... ... зоналық агротехниканы қажет етеді. Қара шіріндінің горизонт күші 60-
70 см. Қара шіріндінің құрамы жоғары ... ... ... ... ... 0,091%, жалпы фосфор 0,158% өсімдікке қажетті азот және ... ... ... ... ... ... жақсы қамтамассыз
етілген. Оның 537 кг 1 кг топыраққа. Топырақтың ІІ агроөнеркәсіптік тобы
орташа сапалы ... және ... ... жерлер мыналарды талап
етеді, су эрозиясымен жәй меллиоративтік жасырын, әлсіз ... ... ... түрі нашар қамтамассыз етілген.
Жер бедері
Ғылыми зерттеу орталығындағы Тассай ауылының жер бедері ... ... ... ... ... Ойлы ... ... қарай созылған, баяу ... ... ... жоғарғы
шұңқырдың тереңдігі симметриялы бетімен орналасқан, сондықтан көп ... ... ... ... қозғалуына байланысты созылады.
Шұңқырдың оңтүстік шығыстағы иілген бөлігі көбіне оңтүстік және оңтүстік
батыстың ... жер ... және ... ... ... ... Оңтүстік иілген бөлігі көбінесе жеткілікті суғару үшін жарамсыз.
Ойлы шұңқырдың шығыстан батысқа қозғалуы биіктігіне қарай азаяды және ... ... ... ... ... жер ... көбінесе солтүстікке
қарай көп иілген жерлерді терең есем балкалармен кесілген. Жер бедерінің
көптеген ... ... Жер ... ... техникаға және де
егіншілікпен айналысуға рұқсат етілген.
Кесте 3 - Зертханалық дәрілік өсімдік ... ... ... ... ... | ... | |
| ... |Өсу энергиясы|Өсу жылдамдығы |
| ... | |(күн ... |
| |% |% | ... ... |87 |79 |2,9 ... ... |81 |75 |3,1 ... Рута |70 |62 |3,4 ... ... |46 |33 |6,4 ... ... |89 |81 |3,6 ... ... |51 |46 |4,9 ... жалбызы |72 |58 |6,2 ... ... |78 |3,1 ... фенхель |86 |79 |3,8 ... Эрва |85 |78 |2,9 |
| Үш ... ... |49 |41 |5,6 ... 3-ші – ... өсу ... ... отырып, көптеген дәрілік
өсімдіктердің зертхана жағдайында жақсы өсетінін көруге болады.
Мысалы, кестеден көрініп тұрғандай, шығымдылықтары 85-89 ... ... тұр, өсу ... 78-81 ... ... ... қарай, дәрілік өсімдіктердің жағдайын
жасап өсірсе, шығымы жақсы болатынына көз ... ... ... кестеде берілгендей әртүрлі күн аралығында өсу жылдамдығы 2,9-6,4
күн болды.
Түкті эрваның 1000 дана салмағы – 0,08г ... ... ... ... – 6,05г, яғни ... тұқымының өте майда болуы тікелей
жерге еккенде қніп шығуы қиын, сондықтан да оны ... ...... ... ... жерде жәшіктерде өсіріп алып, ... ...... ... - өндірістік ауыл шаруашылық орталығына
қарасты ... ... ... ... ... ... ... және дәрілік шүйгін шөптің басқа егілген,
жерсіндірілген дәрілік өсімдіктермен салыстырғанда 1.2-ші ... ... ... ... мята ... ... ... дәрілік
жалбыздың биіктігі және сабақтарының, ... ... ... ... ... ең биік ... ... дәрілік алтей
болып тұр (2 жылдық) 115-127 см, эрва –58-95см, ең кіші ... ... ... және ... шүйгіншөп 16-25см.
Түкті Эрва өсімдігі қалың жапырақты өсімдікке жатады, әрбір
сабақта 36 – дан 180 ... ... ... ... дәрілік алтейде 74-90
жапырақ.
Кесте 4–Орташа биіктігі және дәрілік ... ... ... ... ... Кесте
|Өсімдік түрі |Орташа биіктігі,|Көлденең аумағы, ... ... |Бір ... |Бір ... |
| |см |см ... ... ... |гүлінің саны, |
| | | | ... ... |
| | |n1 |n2 | | | ... эрва |58-97 |64,2 |66,3 |12-28 |36-180 |39-310 ... |16-25 |33,9 |28,2 |6-14 |- |- ... | | | | | | ... |29-42 |18,5 |20,4 |7-12 |5-111 |1-3 ... | | | | | | ... ... |44-60 |47,0 |35,7 |3-7 |45-98 |3-17 ... |19-22 |24,0 |22,0 |1 |12-93 |- ... | | | | | | ... ... |34-50 |28,0 |24,5 |5-16 |13-70 |- ... алтей |127-115 |115,0 |90,0 |7-15 |74-90 |80-100 ... ... ... ... ... де ... ... дәрілік
алтеймен салыстырғанда 12-25 дана, дәрілік жалбызмен салыстырғанда 5-16
дана артықтығы бар. Гүлдері мен гүл ... ... көп ... ... эрва ... оның әр ... ... 310-ға дейін гүл болады,
дәрілік алтейде –80-100 дана. Басқа өсімдіктердің гүл сандары ... ... бір ... орта ... 40г, дәрілік календуланыңкі 28г,
дәрілік шалфейдікі 17г және иісті рутаныкі 10-ақ г болады.
Жалпы құрғақ шөп күйіндегі мөлшері 40 ц/га – ға ... ... ... ... өсімдіктердің вегетациялық мерзімдері
көрсетілген.
Дала ... ... ... тұқымның өсіп шығуы көктемде, еккеннен 6-
8 күннен кейін шыға бастайды. Алғашқы болып бірен-саран ... 6 ... ... ... тұқымы көріне бастайды, ол жаппай шығуы 13 ... ... ... ...... тұқымдары 8 күннен кейін жер бетіне
көріне бастап, шаппай 14 күннен кейін ... ... ... өнуі 14 ... ... ал ... ... 20
күнде шықты.
Түкті эрваның тұқымын жәшікке 28 сәуірде ексек, тек 20 күннен кейін 17
мамырдан бастап болады, ... 5-6 ... ... ... басталып 30 масырда
шығатыны шығып аяқталады.
Жалпы жоғарыда зерттеліп жатқан ... ... ... ... ... осылай.
Кесте 5 - Дәрілік өсімдіктердің егілу уақыты мен өсіп шығу мезгілдері
|Өсімдік аттары ... ... ... |
| ... ... | |
| |% | | |
| | | ... ... ... |
| ... финхель |86 |16.04 |22.04 |27.04 |30.04 |
| ... ... |89 |16.04 |24.04 |29.04 |3.05 |
| ... алтей |87 |18.03 |24.03 |27.03 |3.04 |
| ... ... |81 |22.05 |29.05 |2.06 |6.06 |
| ... ... |86 |22.05 |27.05 |1.06 |6.06 ... шүйгіншөп |51 |29.04 |12.05 |17.05 |29.05 ... эрва |85 |28.04 |17.05 |23.05 |30.05 ... ... |72 |29.04 |30.04 |05.05 |09.05 ... айтқанда адам денмсаулығын қорғау, ауруларға медециналық көмек
көрсету денсаулықты қорғаудың басты ... ... ... Өз ... ... дәрілермен қамтамасыз ету ұйымы осы мәселенің басты құрамды
бөлігі. ... ... ... ... ... ... маңызы бар, оларды нарықтық қатынас жағдайында ... ... ... ... ... алу үшін зерттейді.
Дәрілік препараттардың 40 пайызынан астамы дәрілік ... ... ... препараттардың химиялық құрамы адамға улы
әсерінің ... және көп ... ... ... ... Медицина саласының жетістіктері көбінесе дәрілік өсімдіктерге
байланысты. Дәрілік өсімдіктер ... ... де ... өте ... ... қала да береді. Кейінгі кездерде дәрілік өсімдіктерге деген
талап та біршама өсті. Дәрілік өсімдіктер адам ағзасына зиянын ... үй ... да адам өзі ... ... ... ... елдер мен халықтардың дәрілік заттарды қолдануының көп жылдық
тәжірибесі халықтың медицинаның ... ... ... ... ... ... дәрі ретінде қолдану көптеген уақыт эмперикалық болып қала
берді. Тек адам ағзасына күшті физиологиялық ... ... ... ... және ... қабілетін анықтағанда оларды қолдану
процестерін түпкілікті өзгертуге мүмкіндік ... ... ... Р.У., Ашурметов О.А. Морфогенез и анотомические
признаки Aerva lanata (L).Juss ... Каз НУ 2004. №1 ... ... Бекбергенов Қ. Ауыл шаруашылық мелиорациясы Алматы “Қайнар”
1994 ж
3. Вавилов П.П., Гриценко В.В. Растениеводство. Москва. “Колос”,
1979г.
4. ... Ә. ... ... ... ... ... ... Б.А. Методика полевого опыта. ... ... ... Қ., ... Т., Сейітов И. Өсімдік шаруашылығы
өнімдерін өндіру технологиясы. Алматы, “Қайнар” 1994ж.
7. Прозина М.Н. ... ... – М.: ... ... Крючев Б.Д. Практикум по растениводство. ... ... ... К.Д., ... В.В. Лекарственные растения
Казахстана. – Алма – Ата. 1965-150с
10. Ушбаев К.У., ... И.И., ... В.Ф. ... ... 1979. ... Цицина С.Н. Лекарственные растения. Алма –Ата: Наука. 1981.-
143с.
12. Пузырева А.А., Климатическое районирование Южного Казахстана.
Алма- Ата: Наука. 1975. С. ... ... Б. ... ... негіздері. Алматы “Қайнар”
1994ж.
14. Оганезов А. Дәрілік өсімдіктер. Алматы “Қайнар” 1982ж.
15. Оспанов Ө.О., ... Е. ... жер – ... ... баспасы Алматы 1983ж.
16. Методические указания по семеноведению интродуциентов. – М.:
Наука. 1990-64с
17. Нұртаев Ж., Бапаев Б., ... Н. ... ... ... ... ... Сейтов И.С. Егіс тәжірибелерін жүргізудің методикасы. Алматы
“Қайнар” 1990ж.
19. Сейітов І., ... Қ. ... ... ... ... ... ... Сейітов., Саудабаев Ш., Абдрашов. Агрономия негіздері. Алматы
“Қайнар” 1989ж
21. Тұрғанбаев С.Қ. Дәрілік өсімдік. Алматы “Қайнар” 1989ж
22. ... Б.А. ... ... ... (с основами статической
обработки результатов исследований).-М.: Агропромиздат. 1985.-
351с.
23. Тілемісов Ауылшаруашылығы сөздігі. Алматы ... ... А.Ш ... ... ... ... ... Автореферат Дисертации на соискание ученной степений
кандидата ... ... ... 1997ж.
26. Восточное отделение ... ... ... воздемивания лекарственной растений. Алматы,
1986г
27. ... С.М. ... ... и ... ... ... и
биотехнологической продукции для медицины ... ... ... И.А. ... ... ...

 группа сайтов Stud.kz
2008-2014 Создание сайта - cтудия Riskk | 0.2608

^