Қиын балалармен әлеуметтік жұмысты жаңарту мәселесі [ 80 бет ]

Мазмұны

Кіріспе......................................................................................................................3-5

І тарау. Қиын жасөспірім мәселесінің әдіснамалық негіздері............................6-33
1.1 «Қиын бала» ұғымының шығуы және ғалым-педагогтардың
ой-пікірлері...............................................................................................................6-11
1.2 Жасөспірімдер арасындағы ауытқушылық мінез-құлықтың
шығу себептері мен факторлары............................................................................12-21
1.3 Қиын жасөспірімді тәрбиелеудегі мектеп ұжымы мен отбасының рөлі......22-33

ІІ тарау. Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық
бұзушылықтардың профилактикасы мен агрессивті
балалармен жұмыс істеу ерекшелігі.......................................................................34-49
2.1 Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық
бұзушылықтардың профилактикасы мен балалардың
қадағалауыныз және панасыз қалуының
алдын алу.................................................................................................................34-38
2.2 Әлеуметтік педагогтың агрессивті балалармен
жұмыс жасау ерекшелігі..........................................................................................39-42
2.3 «Қиын» баланы қайта тәрбиелеу жолдары......................................................43-49

ІІІ тарау. Әлеуметтік педагогтың қиын жасөспірімдермен жұмыс
жасауы және оларды қайта тәрбиелеу жолдары...................................................50-79
3.1 Жасөспірімнің дұрыс әлеуметтенуін әлеуметтік
педагогикалық тұрғыдан қарастыру......................................................................50-56
3.2 «Қиын» жасөспірімдермен әлеуметтік жұмыс ерекшелігі.............................57-76
3.3 «Қиын» жасөспірімдердің бос уақытын
дұрыс ұйымдастыру...............................................................................................77-79

Қорытынды...............................................................................................................80-82

Қолданылған әдебиеттер........................................................................................83-85

Қосымшалар............................................................................................................86-107
        
        Қиын балалармен әлеуметтік жұмысты жаңарту мәселесі
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.................................................3-5
І тарау. Қиын ... ... ... ... ... ... шығуы және ғалым-педагогтардың
ой-
пікірлері...................................................................
............................................6-11
1.2 Жасөспірімдер арасындағы ауытқушылық мінез-құлықтың
шығу ... ... Қиын ... ... мектеп ұжымы мен отбасының рөлі......22-
33
ІІ тарау. Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық
бұзушылықтардың профилактикасы мен агрессивті
балалармен ... ... ... ... ... ... ... мен балалардың
қадағалауыныз және панасыз қалуының
алдын
алу.........................................................................
........................................34-38
2.2 Әлеуметтік педагогтың агрессивті ... ... ... ... қайта ... ... ... педагогтың қиын жасөспірімдермен жұмыс
жасауы және ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... «Қиын» жасөспірімдердің бос уақытын
дұрыс
ұйымдастыру.................................................................
..............................77-79
Қорытынды...................................................................
............................................80-82
Қолданылған
әдебиеттер..................................................................
......................83-85
Қосымшалар..................................................................
..........................................86-107
Кіріспе
Мәселенің өзектілігі – қазіргі таңда Қазақстан ... жас ... және ... ... ... бұзықшылық,
зорлық-зомбылық) саны артуда. Үлкендер жасөспірімдірдің арасындағы тәрбиесі
«қиын» балалармен қалай жұмыс істеу керектігі жайлы ... ... Бұл тек ... ... ғана ... ... Республика бойынша
өзекті мәселенің біріне айналып отыр. Қазақстан Республикасының Президенті
Н.Назарбаев Қазақстан ... ... ... «Біз аға ұрпақты, ана мен
баланы, жастарды ... пен ... ... ... ... ел ... барлық жолдары тұрмысының жоғары ... мен ... ... ... ... ... ... құрамыз» (34.)
деген. Бұл, яғни бәсекеге қабілетті ел болу үшін жас ... ... ... ... ... ... Ал ... келген ұрпақты
тәрбиелеу ол ең бірінші отбасының міндеті. Балаға ... ... ... ол – ата ... ананың жауапты ісі. Қазіргі кезде ... ... мен шеше ... ... ... неке ... бұзып, немесе некесіз
бала туып, ол баланы тастап «тастанды» қатарын ... ... ... саны күн ... ... ... Сондықтан да, бұл қоғам дертін
алдын алу қажет.
Тәрбие ... ... де ... ... Әл-Фарабидің «Тәрбиесіз берілген
білім, ол адамзаттың қас жауы»(50.) дегені дәл ... ... ... ... ... ... мектептерге қарағанда кәсіптік мектептерде
қиын балалар көбірек кездесетіні белгілі, «Қиын балалар дегеніміз кімдер?»
- деген ... ... ... ... болады: «Олар мектеп тарапынан ерекше,
қосымша бақылауды талап ететін, тәрбиелеуге қарсылық білдіретін балалар».
Сонымен қоса, ... ... ... ... ... сабақтан көп қалатын,
мұғалімдердің талабын орындамайтын, адамгершілік ... ... ... тіл табыса аламайтын, ол кейде психикалық дамуы, ойлау
қабілеті кейін ... ... ... ... ... ... қиын балалар және қиын жасөспірімдер қатарына жатқызуға болады.
Қазіргі уақытта дәрігер, психологтар және ... ... ... ... ... болып отыр. Бұл қоғамның алға басуына өз ... де ... Осы ... ... ... қиын ... ... жасау бүгінгі күннің қажетті және өзекті ісі болып табылады.
жұмыстың мақсаты:
Қиын жасөспірімдермен әлеуметтік жұмысты ... ... ... қиын ... ... болу ... қиын ... ерекшеліктері;
- қиын жасөспірімдерге әлеуметтік педагогикалық көмек көрсету;
- қиын жасөспірімді тәрбиелеудегі әлеуметтік педагогикалық ... және ... ... ... ... қиын ... әлеуметтік ортаның теріс ықпалынан әлеуметтік
педагогикалық қорғау;
- құқық бұзушы балаларға профилактикалық және диогностикалық көмек;
- қиын ... ... ... ... ... жұмысты іс-
жүзіне асыру.
жұмыстың нысанасы:
Қиын жасөспірім және олардың әлеуметтік ... ... бала ... ... ... тұрғыда зерттеу.
Метадологиялық негіздер; Мінез-құлықтағы қиындық және қиын балалар ұғымын
зерттеу және бақылау 1920-30 ... ... бола ... ... ... ... ... өмірде қолданылып жүрді. Біраз уақыт
қолданылған ... ... 1950-60 ... ... ... ... ... бұл терминдер ғылыми сөздіктерде нақты орын алып отыр.
Балалар мен ... ... ... мәселесімен бірқатар
қазақстандық педагог зерттеушілер жұмыс жасады. (Мысалы, В.Г.Баженов,
Р.А.Дебагян, ... ... ... ... Л.В.Лысенко, М.Ф.Назаров, В.А.Парфенов, В.А.Трифонов,
В.П.Шевченко, Э.И.Шнибекова, Г.А.Уманов және А.Байсымақ). Бұл ... ... ... ... жағымсыз қасиеттерінің қалыптасуына
әлеуметтік-педагогикалық факторлардың әсер ететіндігін зерттеді. Бастауыш
мектеп ... мен ... ... ... спорт,
өзіндік және жеке жұмыстарды ұйымдастыру, мектепке деген ықпалды күшейту,
отбасындағы белсенділікті ... ... ... ... ... жеңудің әр түрлі жолдарын көрсетті. Қазiргi уақытта мiнез-құлықтың
бұзылу себебi түбегейлi ... ... жаңа ... ие ... және педагогикалық (М.А.Алемаскин, ... ... және тағы ... ... (Г.А.Власова,
В.Я.Гиндикин, О.В.Кербиков, В.В.Ковалев, М.З.Певзнер, Г.Е.Сухарев тағы
басқа); ... ... ... В.Н.Кудрявцев,
Г.М.Миньковский және тағы басқа) аспектiде қарастыруда.
Зерттеу жұмысының ... ... ... ... ... қиын балаларды қайта тәрбиелеу жолдар
арқылы қоғамға қайта ... ... және олар ... ... ... ... ... Мысалы, ұрпақ жалғастырушы және ... ... ... қиын бала ... ... және ... анықтау.
Соның ішінде қазақ халқының ежелден келе ... ... ... ... шешу ... – қиын баланың ... және ... ... ... ... ... ролін биіктету.
- Қазақстан Республикасында балалар қоғамын құру олардың бос уақытын тиімді
ұйымдастыру.
Дипломдық жұмыстың ғылыми ұсыныстары : Қиын ... ... ... бос ... ... ... ... бағдарламаны іске асыру және
бұқаралық ақпарат ... ... ... шығару, әлеуметтік педагог
қызметінде әдістемелік нұсқау ретінде пайдалануға болады.
І.тарау Қиын жасөспірім мәселесінің әдіснамалық негіздері
І. 1. «Қиын бала» ... ... және ... ХХІ ... ... ... отырған кезеңде «қиын балалар»
мәселесі бізді әлі де ... ... ... ... ... жұрт ... ... дейтін
бала қайдан болсын»(51.).
«Қиын балалар» ұғымы 1920-1930 жылдарда тәрбие мәселесінде ... ... бұл ... ... ... ... ... Қазір бұл
мәселе ғылымда нақты орын алып ... ... бұл ... ... ... қиын ... ... өмірін жан-жақты зерттеген. ... ... ... ... ... ... шығады?- деген сұраққа былай жауап берсе де болады.
Ең басты себеп ... ... ... ата-ананың ішімдікке салынуы
немесе екеуінің біреуі болмауы. Осының бәрі баланың мінез-құлқына, ішкі ... әсер ... ... мәдениеті өте төмен ата-ана баласын ұрып-соғып,
жаман сөзбен балағаттап, тіпті ... ... ... ... ... күні кекшіл, жасқаншақ, төбелескіш келеді. Сонда оның ... ... ... мына бір ... ... қою ... болмас еді. «Бала
тәрбиесі біздің өміріміздің ... ... ... ... ... ... азаматтары. Олар ертеңгі әке мен шеше, олар да өз ... ... ... ... тамаша азамат, жақсы әке, жақсы
шеше болып өсуі керек.Бірақ мұнымен де ... ... ... ... қартайған шағымыз. Дұрыс тәрбие - бұл ... ... ... көз ... бұл біздің басқа адамдармен бүкіл ел ... ... ... ... ... ... ... зерттеліп,
жаңа сипатқа ие болуда және әлеуметтік-психологиялық, ... ... ... ... – бұл ... ұғым, тәрбиелік және әлеуметтік
педагогтік әсерге қиындықпен ... ... ... ... ... өсе келе ауыр ... ... жасауға бет
бұрады. Егер талдау жасап, ... ... тізе ... ... ... Ал ... сол қылмысқа бару себебін іздеп, қиын балалар қалай
шығатынын зерттесек, ... ... ... ... ... ... ... күннің ертесінде мектепке бару, бармау мәселелері тұрады. ... тағы ... ... реттеу, шешу жолдары тиісті адамдар тарапынан
ұсынылған. Бала – ... ... елді ... де, ... де, ... ұрпақ.
Мінез-құлықтағы қиындық және қиын балалар ұғымын зерттеу және бақылау
1920-30 ... ... бола ... ... ... саласында емес,
күнделікті ... ... ... ... ... ... ғылым
ұмтылып, 1950-60 жылдардың басында қайтадан қолданысқа енді. Қазірде бұл
терминдер ғылыми сөздіктерде ... орын алып ... етіп ... бұл ... ... ... психолог, әлеуметтік
педагог, заңгер, дәрігер, педагог мамандарының зейінін ... ... ... ... үлкен мәселе екенін айтып өту керек.
Ең алғаш осы мәселе бойынша зерттеу жүргізген П.П.Бельский ... ... ол өз ... ... ауытқыған, кәмелетке жасы
толмаған балаларды қарастырды. П.П.Бельский өзінің 30 жыл ... ... ... мен ... ішкі әлемін зерттеуге арнады. Бірақ
та оның теориялық позициясы ... ... Ол ... ... (1908), ... пен ... сонымен қатар,
Ч.Ломбрододан да бірталай мағлұматтар ... қиын ... ... ... ... ... ғалымдарымыздың
ішінде А.С.Макаренконың қиын балалар мен ... ... ... ... ... ... ... мінез-құлықтағы қиындық табиғатын жүйке жүйесіндегі
ерекшеліктері қозғаушылық, ... ... ... ... ... әрекет жасады, сонымен бірге ол
психологиялық себептерді физиологиямен ұшырастырды. Оның зертеуінің
құндылығы ... ... ... ... ... соның ішінде
оқушылардың өзін-өзі қалыптастыру әдетін анықтауға көп септігін тигізеді.
Қиын ... ... ... өмір жағадайымен, тәрбиемен
өзара әрекеттестігін есепке алып, ... ... ... ... іске
асырған П.П.Блонский (1986ж) болды. Оның зерттеуінің негізгі мақсаты –
қиын балалардың ... ... ... қиын ... мінез-
құлық тарихын мектеп, отбасы арқылы ашып көрсетеді. Ол қиын ... ... ... ... ... ... ... нақтылауды
жөн көрді. Бұл балаларға ... ... ... ... ... қиын ... – мынадай, ол әлеуметтік педагогтің
жұмысының жемісті еместігіне ... ... ... қиын ...... онымен әлеуметтік педагогқа жұмыс
істеу өте қиын, ... ... көп ... ... ... ететін
оқушы»(8.). «Істі білдіруші» оқушыларға толыққанды мінездеме бере отырып,
П.П.Блонский өз жұмыстарында ... ... ... баса
көңіл бөлінеді. Блонскийдің пікірі ... ... ... ... жолы, тәртіп бұзушыларды мәдениетсіз ортадан мәдениетті балалар
ұжымына біртіндеп ... ... ... ... оқу мен бақылау негізінде ... ... ... ... ... ... отбасына, мектепте
жүргізілетін оқу ... ... ... ... педагогикалық практика нәтижесінен деп түсіндірді. Ары қарай ол
өз ойын ... ... Бұл ... ... ... бағытының
шешімі әлеуметтік педагогтің тиімді әдістерді меңгеру қабілетін ... сол ... ... қолданып, дұрыс игеруіне негізделеді. Ал ... ең ... ... ... жеке қасиетіне, қабілетіне,
оқушымен қарым-қатынасына, олардың ... ... ... құрылады.
Баланың психикасы көп факторлы, әлеуметтік өмір жағдайына қоғам дамуына
тәуелді екенін қарастырды.
Ғалымдардың ... ... ... ... ... ... ... болып отыратын қолайсыз әлеуметтік-
биологиялық факторларды анықтады.
Балалар мен ... ... ... мәселесімен
бірқатар қазақстандық педагог зерттеушілер жұмыс жасады. ... ... ... ... ... Л.К.Кермиов, В.П.Кривошеев, ... ... ... ... ... Г.А.Уманов). Бұл
зерттеушілер қиын балалардың қиқарлық сияқты ... ... ... ... әсер ... Бастауыш мектеп оқушылары мен жасөспірімдердің асоциалды мінез-
құлықтарын, спорт, өзіндік және жеке жұмыстарды ұйымдастыру, мектепке деген
ықпалды күшейту, ... ... ... ... ... ... ... жеңудің әр түрлі жолдарын көрсетті.
В.В.Трифонов зерттеулерінде «қиын оқушы» анықтамасы – бұл ... ... көне ... ... ... қосымша уақыт бөліп
қаруды, әлеуметтік педагогтің ерік-жігерін, ... ... ... ... ... Бұл ... ұғым. Ол жеке ... ... ... Осы ... балалардың жалпы адамдық және
өзге ешкімде қайталанбайтын қасиеттері, ... және ... ... ... ... ... (М.А.Алемаскин, Л.М.Зюбин, Д.В.Колесов, В.Н.Кудрявцев,
Г.М.Минковскиий, И.Ф.Мягков және тағы басқа) «қиын ... ...... ... ... ... ... алмайтындар, сондықтан
да оқушылар ұжымынан тысқары шығып қалатын балалар, - деп атап көрсетті.
Ұжымдағы ... ... ... қалу ... ... ... адамдармен, әсіресе бірге оқитын құрбы-құрдастарымен дұрыс
қарым-қатынас жасауына ... ... ... ... ... ... ... «қиындықпен
тәриелену» ұғымы де кеңінен қолданылады.
«Қиындықпен тәриелену» - баланың теріс мінез-құлқы, дау-жанжал Кейде
бұл қайшылық табиғи ... тек ... ... ... дау-жанжал
екеніні айтуға болады. Ал мұндай да кейде онша ... емес және ... ... ... ... ... Г.А.Фортунатовтың (1935 ж) еңбектерінде
зерттеген. Өзінің зерттеулерінде «қиын бала» ұғымына ... ... ... ... мен тәрбие ықпалына көнбейтін ... ... ... ол ... ... жапа ... Г.А.Фортунатов қиын балаларға тек анықтама беріп қана қоймай,
ондай балалардың пайда болуының ... ... және ... екі ... табады. Бірінші топқа ол ескінің әсерін, ал екіншіге
оларды қиналатын ішкі ... ... ... ... балаларда көбінесе мынадай мінез-бітістер: қозушылық, ұстамдылық,
кейде ақылға сыймайтын ... ... ... тағы ... болады.
«Қиын балалар» намысқой келеді, олар бір нәрсеге өзінің ... ... ... және сол себептен қиянат жасауға физикалық күшін
жұмсап, «маған бәрі ... ... ... мені адам екен деп ... ... ... - деп ... түрде ой тұжырымдап ... ... ... ... қиын ... ғана ... ... оның жүйке-жүйесінің бұзылуына себепші болуы мүмкін (психоневроз).
Балаларда ішкі ... ... ... дүниеге, қоршаған ортаға
деген сенімсіз, тіпті жауластық сияқты ... ... ... ... тәрбиеленумен» күресудің нақты жолын анықтап
берді. Өзінің «Қиын балалық шақтың педагогикалық клиникасы және ... ... ... ол ... ... : ... ... күресу, оның себептерін жою жолымен, білім бірлігімен, дамуына
жағдай жасау арқылы» (8.) да нәтижеге жетуге болады. Л.С.Выготский ... ... ... маңызды бір мәселесі – аффектілі-қажеттілік
ортасымен сананың байланысын көтерді.
Соғыстан кейінгі жылдарда ... ... ... ... ... ... ал 1950-60 жылдар басында олардың шығу
себептерін, мінез-құлықтағы таңқаларлық ауытқушылықтарды, жеке ... ... ... ... ... бастады.
1950-70 жылдары зерттеушiлер негiзгi зейiндерiн ... ... мен ... ... ... ... және ... факторларға бөледi.
1970-80 жылдары ,,Қиындықпен тәрбиелену,, мәселесi отандық ғылымда жан-
жақты зерттелiндi.
Мінез-құлықтың ауытқушылығы (тәртіпсіздігі) мәселесіне ең алғаш көңіл
бөліп қараған жаңа ... ... ... ... мінезге ол аффектілі
(жан – ... ... ... ... алды және бұл
саладағы баларды екі топқа бөлді. Бірінші топ балаларының тәртіпсіздігінің
себебі мінез-құлықтың дұрыс ... ... ... өте күшті
эмоционалды қайғыру және жан-күйзелісінен ... ... ... ... тәртіпсіздігінің себебіне ... ... бұл ... ... ... мінезін көп жағдай да меңгермеуді
жатқызады.
І.2. Жасөспірімдер ... ... ... шығу
себептері мен факторлары
Адам өмірге келген сәттен бастап үлкен әлеуметтік ортаға тап болады.
Оның осы ... өзін нық, ... ... мен ... дамуы үшін
көптеген факторлар қажет. Қазіргі ... ... ... ... ... жағдайлар оның жаңа қалыптасып келе жатқан тұлғасына ауқымды
әсерін тигізеді. Ст.Холл «бала ... ... үшін өз ... мен ... басынан өткеруі қажет»(17.) деп санайды.
Қандай да олқылығы бар баланың даму жағдайы, әдетте қолайсыз, жағымсыз
болады. Ол баланың ... кері ... ... шағын әлеуметтің
сипаттарынан ... ... және ... еткен
тәрбиеленушілердің ішкі ұстанымынан құралады.
Балалалардың әлеуметтік-педагогикалық ... ... болу ... ... ... ... болуға деген қажеттілігі мен ... ... ... ... негізінде іске қосылады.
Баланың персонализациялануға ұмтылуы оған қатысты ... ( ... ... одан ... ... бақшасындағы және
мектептегі құрбыларының ( оның әлеуметтік қалыптарға сай емес ... ... ... келмейтіндігімен және құрбыларының ... ... ... ... ... және ... ... бар балаларға қатынасы негізінде қақтығысқа
түседі.
Әлеуметтік – педагогикалық ... ерте ... ... шамамен үш
жастан басталады, яғни баланың өзіндік санасының, мінез – құлқының
ережеге ... және ... ... дами ... ... келеді. Жағымсыз даму жағдайында ... ... мен ... ... ... ... ... алу және түзету жұмыстары олардың ... ... ... ... ... деп ... қалыптасқан
нысандарға сәйкес емес әлеуметтік мінез-құлықты айтамыз ( И.Невский).
Белгілі ... И. Кон ... ... ... ... мәдениет немесе адами қалыптарының жалпы қабылданған
қалыптардан ауытқыған іс-әрекет жүйелері ретінде ... ... ... ... кез келген ауытқушылық бейімделудің
бұзылуына алып ... ... ... ... мен ... ... ... көріністері
олардың адамгершілік және әлеуметтік дамуы жағынан дара ... ... ... ... ... мен өмір ... ... қарай әртүрлі болуы мүмкін.
Мінез-құлықтық реакция бір рет ... ... ... әсер ... ... жағдайларымен және шарттарымен негізделеді. Соңғы
жағдайда нақ осы ... ... ... алып ... мінез-құлықтағы
өзгерістер біртіндеп тойтарыс ... ... ... ... ... ... аламыз. Бұл реакциялардың көрінуі ... ... ... ... Олар ... жойылуымен қоса бұл да жоғалады. Бірақ,
ондай жағдайлар жиі қайталанып, ... ... бірі ... ... реакциялар беки түседі және ... ... ... ... келетін тұрақты психологиялық кешендер туындайды.
Жасөспірімдердің мінезіндегі ... ... ... тоқталып өтсек:
- дұрыс тәрбиеленбегендерінің себебінен қажетті ... ... ... ... ... ... баланың, жеткіншектің өзін
дұрыс ұстамайтындығынан туындайтын ... ... ... ... ... ... ахуал, оқудағы жүйелі ... ... ... ... ... ... мұғалімдердің сыныптас
жолдастарының дұрыс емес ... ... ... ... ... ... жайсыздықтар;
- психикалық және физикалық денсаулығы мен дамуы ... жас ... ... ... және ... да ... ... себептері;
- ішкі және сыртқы белсенділігінің саналы көріністеріне, өзін-
өзі көрсетуіне ... ... ... түрлерімен айналыспайтығынан, жағымды және маңызды
әлеуметтік, сондай-ақ, жеке ... ... ... болмауы;
- қараусыз қалумен, қоршаған ... кері ... ... және
осының негізінде дамитын ... ... және жеке ... ... ... және жағымсыз жайттар.
Жасөспірімдер мен балаларға ... ... ... ... негізінде дамитын әлеуметтік-педгогикалық бақылаусыздық
бұл ... ... рөл мен ... ие. ... ... ... ... қорғансыздық сезімдері,
жасөспірімдердің пікірінің, тағыдырының ... мен ... ... ұйымға, кооперацияға, өзін-өзі ұйымдастыруға ұмтылуына ... ... ... ... ортасы қолайлы емес.
Өйткені, бала ауытқушылық мінез-құлықтың әр ... ... ... жатқанда да, аула мен қоғамдық орындарында да, тіпті үйде ... ... ... құндылықтар нормасының босауы, ата-ананың,
әсіресе, отбасындағы әке ... ... ... ... мен ... ... ... әлеуметтік бақылаудың
босаңсуы ... ... ... және ... ... ... ... ықпал етеді.
Балалалар мен жасөспірімдердің дамуы мен ... кері ... ... ... ... жатқызуға болады:
1. Қоғамдағы өтіп жатқан үрдістер:
- қоғамдық құндылықтар ... ... ... ... ... идеологияның жоқтығы;
- заңдардың және құқық қорғаушы ... ... ... ... ... және ... экономикалық тұрмысы төмен ... ... ... және мемлекеттік қолдаудың жоқтығы;
- өскелең ұпақтың ... ... ... мен ... ... ... ақпарат құралдары арқылы ... ... ... ... ... және психикалық денсаулығының бұзылуын дер
кезінде ... ... ... ... ... және
квалификациялық диспансеризациясының болмауы
- темекіге, ішімдікке, ... ... ... ... ... жағдайы және оның ахуалы:
- толық емес отбасы; отбасының материалық ... ... ... ... ... ... тәрбие стилі (балаға бірыңғай талаптардың
қойылмауы, ... ... ... жазасыздығы және
баланың құқықсыздығы);
- ата-аналардың ішімдікті, нашқорлық заттарды теріс ... ... ... ... ... ... жол
беруі.
3. Мектепішілік өмірдің жеткілксіз ұйымдастырылуы:
- оқу және тәрбие үрдісін ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуінің
нашарлығы; қоғам арқылы балаларымен айналыспайтын ата-аналарға
ықпал ететін тетіктердің және ... ... ... ... ... ... ... сабақтардың жиі болмай қалуы; ... ... ... ... ... ... болмауы;
- мұғалімдердің бала және жас ... ... ... ... деңгейінің төмендігі; «оқушы-
мұғалім» жүйесіндегі өзара қарым-қатынастарының автолитарлық
немесе бетімен кетушілік деңгейінде болуы;
- ... жаңа оқу ... ... ... ... және ... ... «нені және қалай
оқыту?» мәселесінің туындауы;
- мектепке келген оқушылардың дамуының және оқу ... ... ... ... ... ... ... мектепке бармай қалуының айтарлықтай жиілеп кетуі оны
психиатрға қаратуға ... ... ... ... ... ... ... жағадайлар мүлде әр түрлі көріністе болып келуі ... ... ... ... немесе қарындасын қарап отыруға
баланың үйде қалдырылуы, немесе баланың өз ... ... ... ... мектпеке барудан қасақана бас тартуы сиықты келтірілген
сылтаулардың барлығы оның ... ... ... ... ... ... осы кінәраты себеп болуы мүмкін.
Мектепке барудан бас ... – оның ... ... ... ... әр ... ... ықпалы себеп болуы да мүмкін. Бұл
жағдайлардың бір-бірінен қандай ... бар ... ... ... ... келтірілген.
Бала мектептегі сабақта жоқ
бала үйде жоқ
бала үйде отыр
(бетімен лағып кеткен)
бала мектепке
барудан ... ... ... ... ... ... ... қашқақтау
фобия
Ең алдымен сабаққа қатыспай лағып жүрген баланың немен айналысатынын
анықтау қажет. Егер үйден шығып ... ... бала ... ... ... онда ол кино қарауға театрға кетуі, немесе жолдастырымен ойнап
кетуі, немесе ... бір ... тағы ... ... ... ... екендігі ешқандай да күмән туғызбайды. Егер бұл ... ... ... онда ... ... ... ... өз бетімен лағып
жүретіндігінен мүлде хабарсыз екені әбден ... Ол ... ... өз
бетімен лағып жүрген уақыттарда басқа да қылмысты теріс ... ... ... ... ... ... ... Егер баланың
психикалық күйзелісі бұрыннан да бар болса, онда оның ... ... ... ... ... ... ... өз бетімен лағып
кететіндердің көпшілігінде, әлбетте, болмайды).
Егер баланың мектепке бармай үйде қалғаны ата-анасына мәлім болса, онда
олардың ... ... ... ... өзі мектепке барудан бас тартқаны.
Бірінші жағдайда баланың мектепке баруына ата-анасының мүмкіндік бермегені,
ал, екіншісінде ... ... өзі ... ... ... мағлұматтарды
ескерген дұрыс.
Егер баланың мектептен бас тартқаны ... сөз ... онда ... ... ата-анасынан айырылып қаламын деп қорқуы, әлеуметтік
фобия, көліктік ... ... ... ... ... ... ... себептердің нәтижесінде пайда болған эмоциональды күйзелістермен
істес боламыз. ... ... ... ... ... ... ... механизмдерінің сипатын анықтауға болады.
Біріншіден, бала үйде немесе жолдастарымен ... өзін ... ... ... Егер оның ... бірқалыпты жақсы және
көңіл-күйі шат-шадыман болып көрінсе, онда біз оның ... ... ... ... ... ... қашқақтауға тырысуынан
деп ұйғаруға толық құқымыз бар. Егер ол ... ... ... жүретін
болса, өзін бақытсыз санап, ешкіммен араласпай жалғызсыраған ... ... ... ... ешқандай жүрмесе және көңіл
тоқтатып тереңірек ойлайтын қабілеті төмен ... онда оның ... бас ... ... ... немесе өте сирек кездесетін
шизофрения түріндегі ... жиі ... ... күйзелістің
негізінен деп санауымызға толық дәлел болады.
Екіншіден, мектепке барғысы келмеудің сабақ ... ... білу ... Егер ... ... барудан бас тартуының себебі
кесте бойынша француз тілі сабағы ... ... ... ... ... қалуына тура келетін қосымша сабақтың күндеріне ... ... ... ... ... оның бас ... мен мектептегі белгілі ... ... ... ... бар ... ... кейін қаралатын үшінші мәселе: сабаққа бармай қалу үй ... ... ма? Бұл ... ... ... ... жұмыс істеткізбейтін оның бір ауруын асқындыра ма? Шешесінің
жұмысқа үйден ... ... тап сол ... бұл ... ... жоқ па? Симптомның үй ішіндегі оқиғаға тәуелділігінің ашылуы
оның үй ... ... ... ... ... ... болуына
баланың мазасызданып алаңдаушылық туғызуы ... рөл ... ... ... Осыған ұқсаған мінез-құлықтың өте кең
таралған механизмдері баланың ата-анасынан айырылып қалу ... ... ... ... жақын туыстарынан айрылысқан кездегі
оған ... ... ... тән бейнесін анықтау қажет.
Балалар мен жасөспірмдердің ... және ... ... алу ... ... ... ... яғни, әлеуметтік-құзырлы адам болып қалыптасуы үшін мінез-
құлықтың ... ... ... ... ... алу біліктерін
үйрету. Бұл мақсаттарды орындау үшін ... ... ... ... және ... әлеуметтік-педагогикалық жағдайларды құруға
бағытталған мектеп саясатын жүйелеу қажет. Оған мынадай бағыттарды енгізуге
болады:
- балалар мен жасөспірмідердің ауытқыған ... ... ... ... ... әсер ... ... сонымен қоса, оқушылардың және олардың ата-аналарының
білімге және тәрбиеге деген қажеттіліктерін зерттеу;
- оқушылардың, ата-аналардың пікірлерін ... ... және ... ... анықталған ерекшеліктерін ескере
отырып, оқушылардың тұлғасымен ... ... алу және ... ... ... ... және ... орталықтарында сыртқы тәуекел факторларына
азат психологиялық, педагогикалық ... ... ... ... ... оқушылардың ата-анасымен тиімді
өзара қарым-қатынасты дамыту, қосымша білім ... және ... ... ... ... ... құзырында.
Жасөспірмдердің тұлғалық және әлеуметтік ... ... ... ... ... ... жағымды
«Мен» бейнесін дамытудың, өзін-өзі құрметтеу сезімін, сындарлы ойлау
қабілетін, әлеуметтік маңызды мақсаттарды қоя білу ... және ... ... алуды дамытудан бастаған жөн.
Жасөспірім салауатты өмір ... ... алуы үшін ... ... алуға, үйренуді, қақтығысты жеңе алуға үйрету қажет, сынды,
өзін-өзі қорғауды, басқа ... ... ... ... ... қабылдау әдіс-тәсілдеріне баулуды, зиянды әдеттерге қарсы
тұруға үйретуді, қабылдау ... ... ... ... ... ... ... өмір сүруге және пайда болған ... ... ... ... беретін құндылықтармен
қатар қалыптастыру қажет.
Балалар мен жасөспірімдер тұлғасы мен мінез-құлқындағы ауытқушылықтың
тың алдына алу ... тек ... ... ... асса ... ... оқу іс-әрекеті жемісті болғанда;
- оқушылардың қанағаттандыратын эмоционалдық ... ... ... жүйелері (құрбыларымен, ... ... ... және ... ... ... ... түрде әлеуметтік қорғалумен байланысты. ... ... ... өздерінің құқықтары мен міндеттерін білуі;
- оларды мұғалімдер мен оқу және тәрбие ... ... ... ... ... ... да бір ... қарай дискриминацияға
ұшырауына жол бермейтін психологиялық және әлеуметтік теңдік;
- оқушылардың жеке дара ерекшелігі мен ... ... ... талаптарды орындау жасөспірімдердің барлық ... ... ... оқу-тәрбие жұмыстарын педагогикалық дифференциация
жолымен жүргізуге мүмкіндік береді.
Жоғары да көсретілген ... ... ... ... ... ... ... бірқалыпты үйлесімді ... ... Қиын ... ... ... ... мен отбасының рөлі
Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында девиантты мінезді
оқушыларға мынадай анықтама берілген: ... мен ... ... ... қолдануға әкеп соғатын құқық ... ... ... ... ... жалтаруы, отбасынан немесе
балалардың оқыту-тәрбиелеу ... ... ... ... сондай-ақ
қоғамға қауіпті әрекеттер ... әр ... ... ... ... ... ... «қиын», «тәрбиесі қиын» тағы басқа.
Ғылыми тұрғыдан ... дәл осы ... ... жоқ ... олар ... де ... үйге де ... мұғалімдердің берекесін кетіріп, түптің түбінде олардың ... ... заң ... мен ... ... бұрын да
дәлелденген.
Әрбір оқушының өзін қоршаған ортасымен тығыз ... ... ... ... ескере отырып «қиын»
балалардың мінезіне ... ... және ... ... әсер ... жеке-жеке тоқталып көрелік.
Бала тәрбиесіне отбасының жағымсыз әсер ету ... ... оны үш ... ... ... болады.
1. Бірінші топ – баланы қалай тәрбиелеуді біледі және дәл ... Олар көп ... ... ... ... өмірімен және
сапалы іс-әрекеттерімен тек өз ... ғана ... ... ... ... ... ... етіп, басқа ата-аналарға үлгі
көрсетеді.
2. Екінші топ - өз балаларына ... ... ... ... бірақ,
қалай тәрбиелеу керек екенінін білмейді. ... ... ... Олар ... ... кері әсер етуі ... ... топ – балаларды тәрбиелеудің жолдарын білмейді, ... ... ... ... ... төмендегі әлеуметтік топ. Бұлар
соншалықты көп болмағанымен, «қиын» балаларды ... ... осы ... тарата айталық. Халық даналығы «Ұяда не
көрсең, ұшқанда соны ... «Әке ... оқ ... шеше ... ... «Не ... соны орасың», десе ұлы Абай «тегінде адам ... ... ... ғылым, ар, мінез деген нәрселерімен озады. Одан
басқа нәрсемен ... ғой ... бәрі - ... деп ... ... ... И.Павлов «әрбір баланың мінез-құлқы ... ... үлгі алу ... ... (43.) ... ... ... өмірдегі әртүрлі жағдайларда өзін қалай
ұстауды, адамгершілік әліппесі: кішіпейіл ... ... ... және ... ... ... болу сияқты
тәжірибе жинақтайды және оны ... ... ... ... ... бірлесіп еңбек ету секілді игі дәстүрлер ... ол ... ... ... ... ... адам ... жағынан алғанда мүмкін емес. Бұл әңгімеміз, әрине, бірінші
топтағы ата-аналарға қатысты.
Моралдік жағынан ... ... ... ... ... бөлінбейді. Балалар ата-анасының қамқорлығы мен сүйіспеншілігін
сезінбегендіктен, оларды ... ... ... қуанышын
жоғалта бастайды» (49),- ... ... олар ... ... ... пен ... ... көшеден іздейді. Бірақ,
көп жағдайда оларды қоғамға жат ... өз ... ... ... тобы , ... ... және тағы басқа әлеуметтік
топтар ... ... ... ең ... ... бірі – ата-аналардың
педагогикалық ... ... ... ... ... аса
бай отбасылардың пайда болуы, оларда бала ... ... ... ... сөз ... ... осындай отбасылардың
кейбір ата-аналары балаларының кез ... ... ... ... ... нәрсенің бәрін ... ... ... үй ... ... ... өзімшіл, тек қана
тұтынушы, жалқау, ... ... ... өмір ... ... болып қалыптасуына әкеліп соқтыратынын ескере де бермейді.
Дәл осыған қарама-қарсы ... ... ... да ... тура жолдан шығаруға итермелейді.
Мұндай ата-аналар өз ... аса ... ... ... ... мен ... қолдану, сәл нәрсеге бола ... ... ... әрекеттер жасау ... ... ... ... ... ... да ... балалар ата-анасын
сыйламайды, ... ... ... ... кері әсер етеді. Осындай
отбасында «тәрбие» алған ... ... ... да екіталай.
Үшінші топқа жататан ата-аналар өз балаларының не ... ... ... ісі жоқ, оны ... міндеті деп санамайтындар.
Олардың балалары қараусыз ... әсер ... Бұл – ең ... ... жоқ, девиантты мінезді балалардың ... ... ... оқу-тәрбие жұмысындағы кемшіліктердің де ... кері әсер ... ... ... ... ... атап ... төмендегідей:
1. Тәртіп бұзуға бейім ... ... дер ... ... ... ала ... жүргізбеу.
2. Мектеп ұжымының осы ... ... ... ... ... ... ... өзін-өзі басқару жұмысының
дұрыс жүрмеуі.Сыныптан тыс, мектептен тыс ... ... ... ... екендігі.Тәрбиесі қиын балалардың
отбасыларымен қарым-қатынастың нашар ұйымдастырылуы.
3. Девиантты ... ... ... ... орната
білмеу немесе мұғалімдер мен ... ... ... ... ... ... беру әдісінің төмен болуының
әсерінен оқушылардың сабаққа ... ... сөз жоқ, ... ... ... және ол
мұғалімдердің де беделін төмендетеді.
5. Кейбір мұғалімдердің педагогикалық ... ... ... оқушыларды өзіне қарсы қоюға әкеліп соғады да,
ұзаққа созылған ... ... ... ... топтардың оқушының теріс ... ... ... де аз ... ... қазір
көшелерді, аймақтарды белгілі бір топтардың бөліп ... ... ... ... ... де ... өз түсініктері бойынша өмір сүреді және ... өзі ... ... ... Ал олар сол
ортада өздерін еркін әрі ... ... ... ... ... мен адами құндылықтары
өздерінше қалыптасқан. ... ... ... ... ... ... сай ... Олардың
еліктейтіндері: түрмедегі беделділер, ... ... ... ... Ендеше қоғамға жат құмар ойыны,
ішкілік ішу, ... ... ... ... ... ... ... тірліктері іспетті.
Нәтижеде отбасындағы ... ... мен ... беру ... ... ... ... кесірінен
девиантты мінезді ... ... ... ... қабылдайды. Сөйтіп, ... ... ... осы ... ... ... ... ерекшеліктеріне
тоқтала кетелік.
Бұл қиын балалар өздерінің интеллектуалдық қабілеті ... ... ... ... ... жоғары психологиялық қасиеттері:
зейін, абстрактілі ойлау, есте сақтау тағы басқа әртүрлі ... ... ... ... ... Соның салдарынан олар
қисынды ойлай білмейді, өз ісінің ақырын ... ... ... ... төмен, ғылым және саяси-қоғамдық мәселелер
мүлдем қызықтырмайды, рухани ... не ... ... ... олар ... күнделікті өмірдің ... ... да тек ... тап болып үйренген, салиқалы да пайдалы іс-әрекеттен
гөрі уақытты ... ... ... ... олар ... ... қойған мақсатын орындау үшін
(темекі, ішімдік, есірткі зат, ұрлық жасау) ... ... ... ... оқу, ... ... режимді сақтау, саналы тәртіпке бағыну
сияқты оқушыға тән ... мен ... ... келген олардың
ерік-жігері тым төмен, табандылығы жетіспейді.
Зерттеулер көрсеткендей, ер ... мен ... ... едәуір
психологиялық айырмашылықтар бар. Ер балалар ... ... ... ... ... ... Қыздар өз көңіл күйіне
көбірек берілген, айтқанды орындағыш әрі ... ... ... ... ... ... ер ... осы ерекшеліктерін есепке алу
керек. Жасөспірім шағында олар ... ... ... келеді.
Дегенмен олар дөрекі, тек күшіне сенетін, ... ... ... ... Сол ... де қыздарға қолданған тәрбие ... ... ... ... ... бола ... бозбалаларды қайта тәрбиелеу кезінде ... ... ... болмайды. Мысалы, сангвиник өзіне
қойылған талаптарды тез ... ... дәл ... тез ... ... ... ... өзін күлкіге айналдыру, мазақтау,
кемсіту деп түсініп, оны ... ... ... ... ... ... өз ... тура келген жерін ғана ... ... де ... Флегматик бәрін әбден терең әрі жан-
жақты ... ... ... тәрбие жұмысында темперамантінің
ерекшеліктерін ескермейінше, педагогикалық шаралардың іске ... ... ... бір ... ... жасөспірімдердің жыныстық даму кезеңінде
болатын дене құрлысындағы өзгерістер.
Егер жақсы бағытта дамыған ... ... ... ... ... онда ол ... ... да дұрыс қалыптасады. Ал
керісінше, оның дене ... бойы ... ... ... тілінің не басқа да кемістіктері болса, онда оның дұрыс ... кері ... ... ... Сондықтан да тәрбиеші
мұндай балалармен ерекше ілтипатты ... ... ... күй, ... көрсету, сенім білдіру сияқты
психикалық жағдайлар ... ... әсер ... ... Ал ашуланшақ, бойын қорқыныш билеген, ... ... ... ... ... ... ... үлкен бөгет.
Сондықтан ... ... әсер етер ... оның ... ... ... ескеру өте-мөте қажет-ақ.
Әлеуметтік педагогтың тағы бір ескеретіні: ол оқушының өзін ... тең ... оған ... ... ... ... Егер әлеуметтік
педагог өзінің айтқанын ... ... да ... ... ... адамгершілік қасиеттерін есепке алмай әрекет жасаса, олардың
сый-құрметіне бөленбек ... ... ... ... себепші
болады.
Девиантты мінезді оқушыға ата-анасының да, мектептің де жағымды
әсер етуі ... оны ... ... ... ... ... ... ол баланы кешіктермей дәл уақытысында жабық ... ... ... ... тәрбие мекемесіне жіберу ... ... ... ... себебі қиын балалармен жұмыс ... ... ауыр ... да, ... ... шараларын төмендегіше
ұйымдастыру жөн деп ... ... пен ... ... ... ... ... үлгерімі нашар
оқушыларды сынып және мектеп ... ... Ол үшін ... ... ... бір немесе екі пәннен үлгермейтін оқушыларды
анықтап отыру ... ... ... ... тәртібі
нашар болмас, алайда, қиын оқушылардың басым көпшілігі ... ... ... Екіншіден, сауалнама жүргізу арқылы
қиын оқушылар мен педагогтардың қарым-қатынасын анықтап, оны ... ... шешу ... Зерттеулер көрсеткендй, девиантты
мінезді балалардың басым көпшілігі бір ... ... ... ... ... қарым-қатынас
олардың түзелуіне кері әсер етеді. ... қиын ... ... ... ... ... ... және соған
лайықты іс-шаралар ... ... ... өз ... ... ... ... және өзі сияқты бұзақылардың
жетекшісі болып келеді. ... ... және ... арқылы тәрбиесі қиын оқушылардың бос кездерінде
кімдермен жүріп-тұратынын, ... ... ... болатынын
анықтау. Себебі дәл сол ... ... болу ... ... ... арақ ішу, құмар ойындарын ойнауды әдетке айналдырады.
Сонымен қатар, олар ... ... ... ... ... ... анықтау да олардың мінез-құлқының
бұзылығын көрсетеді.
Жоғары да көрсетілген төрт көрсеткіштің екеуінің бар ... ... ... ... қиын ... ... ... жеткілікті.
2. Аталған тәрбиесі қиын балалардың тәртібі мен ... ... ... ... ... және жеке
басының психологиялық ерекшеліктерін зерделеу.
Қиын балалардың «қиындығы» неде екенін білу үшін оның ... ... ... оның ... мен ... ... бар-
жоғын анықтап білу керек. Мамандардың пікірінше, олндай ауытқушылығы
бар ... 10-15 ... ... ... психикалық ауру жағдайына
байланысты болады екен. Мұндай ... ... ... ... сау ... ... ... қандай факторлар
жағымды, ал қандай факторлар жағымсыз әсер ететінін анықтап алу ... ... Ол үшін ... ... ... ... ... әдістері қолданылады. Олардың бәріне дұрыс ... ... – қиын ... ... қателікке бой ұрмау жағын
қарастыру болып табылады.
Девиантты ... ... ... ... ... төмендегі
факторларды есепке алмайынша істің табысты ... ... ... досы кім, бос ... ... және ... сабақ оқуда неден ... ... ... және
педагогтармен қарым-қатынасы қалай, оның өзінің тұлғалық ерекшеліктері.
Осындый ... ... алу оған ... диагноз қоюмен бірдей.
Дұрыс қойылған диагноз аурудың ... ем ... оң әсер ... ... Девиантты балаларған педагогикалық әсер ету жолдары.
Ойланып жоспарланған ... ... ... ... ... ... ... кезеңінде аса маңызды болып табылады.
Біріншіден, мектеп жоспарында қиын ... ... ... ... ... ... ... әрбір қиын оқушымен
жүргізілетін жеке жұмыс жоспарының ... ... ... қиын ... ... ... жағымсыз
факторларын болдырмау, кездейсоқ топтардың ... ... ... ... қызығуын арттыру, қандай да бір ... ... ... ... ... ... қиын оқушылардың жағымды
жақтарын нақтылап, оны олардың өзін ... ... ... ... - ... ... ... ерлігі болып саналды. әрине,
әлеуметтік педагог барлық ... ... ... ... ... түзету
жұмыстары өз жемісін тез ... бере ... ... ... Қиын балалардың сыныптастары және пән мұғалімдерімен ... ... ... балалардың басым көпшілігі ... өзі ... ... ... ... ... ... қызықтырмайды, олардан
қашқақтайды. Олар, әдетте, ... ... ... ... ... ... кезде сабырлы ... ... ... ... өз ... тез арада бере қомайтыны саналы ... ... ... ... ... ... ұната бермейді.
Сондықтан мектеп мұғалімдері олармен ... ... ... аса ... ... ... Қиын ... әртүрлі жағымды істерге ... ... ... ... жетелеу.
Қиын оқушыларды қайта тәрбиелеу дегеніміз: оның жағымсыз ... ... ... ... Оқу ... балалардың негізгі
айналыстаын істері – оқу, ... ету мен ... ... ... ... ... ... болып табылады, сондықтан қиын
оқуышларды ... ... ... ... арттыру – аса күрделі әрі
әлеуметтік педагогтің беделін артытыратын іс. ... қиын ... ... ... ... жоқ. ... ... сыныптан тыс іс-
шараларға тарту арқылы, спортқа, техникаға, ... ... ... бірте-бірте тарту әлеуметтік ... және пән ... ісі ... ... ... аталған қызметтердің бірінде
жеңіске жету оларды басқа да ... ... ... жетелейді.
Ол үшін әлеуметтік педагог адамның өзін-өзі дамытушылық қасиетімен
өзін-өзі тәрбиелеу ... ... алуы ... ... ... ... тырысатын кездері болады: оның сондай
белсенділігі мен ... ... ... ... ... сеніммен
қарау балаға қанат бітіріп, басқаларға деген сенімен ұлғайтады.
Қиын ... ... ... ... арқылы сыныпта оның
беделін көтеруге мүмкіндік беру, ұжымдық ... ... ... оның қабілетін жақсы жағынан көрсете білуіне ... ... ... ... ... әсер ететін бақытты сәттер
болып есептеледі. ... ... қиын ... жұмыс
жүргізгенде осыларды іске асыруға міндетті.
4. Қиын оқушылардың отбасылық жағдайын ... қиын ... бала ... кері әсер ... ... ... рет дәлелденгені ақиқат.
Біз жоғарыда айтқандай, қалыптағы ... ... бала ... ... Алайда Л.Толстой жазғандай: «барлық бақытты
отбасылар ... ... ... ... ... ... ... бір-
біріне ұқсамайтындай әрқилы бақытсыз»(43.).
Бұл жерде айтпай кетуге болмайтын біраз ... де бар. ... және ... ерекшеліктеріне байланысты қыздарға
қарағанда ұл ... ... ... ... анағұрлым жиі
кездеседі. Оның дәлелді себебі жоқ емес. ... ... ... ... ... ... ... немесе бала дүниеге
келгеннен бастап әйелдердің ... ... ... ... ... Ана ... мен әке ... бірдей жүрмеген жағдайда табиғи
теңдік бұзылатыны айдан анық нәрсе. Себебін ашып ... ... ... ... оны ... ай бойы өз ... ... жетілдереді. Сол уақыттың бәрінде ана мен баланың
арасында тығыз биологиялық ... ... ... ... балаға беріледі. Дүниеге келген соң да бала ана ... ... ... тек ... қамқорлығында болады. Бала-
бақшаға баратын жағдай туды ... онда да оны ... ... ... ... ... ... сыныпта да әріп танытатын әйел
мұғалімдер. Осы факторлар ер ... ер ... ... ... қалыптаспауына әкеп соғады. Себебі, үлкендер олар үшін үлгі. Ал ер
балалардың ... ... тек «ақ ... ... ... мінез-құлқы солай қалыптасады. Біз бұл ... ... ... тек ... мәселенің бар екенін айтпақпыз.
Мінезі ... ... ер бала ... сөзі, намыс, уәде, ар
сияқты еркекке тән ... ... ... ... да ұсақтыққа
көбірек кетіп қалады. ... олар тез ... ... ... айтуға бейім болып қалыптасады.
Біз бұл жерде ер балаға әкенің ... ... ... ... ... етіп ғана ... отырмыз. «Баланың ұяты
әкеге, қыздың ұяты ... ... бала ... ... жолын қуар»,
«Ата – балаға сыншы», «Ата ... ат ... ... ... - өсиет, анадан - қасиет» деген қазақ мақалдары ... ... ... ... рөлі мен ... ... ... жапон мақалы «Ер балаға жүз ... бір әке ... ... педагог В.Сухомлинский «ер бала үшін жақсы ... ... ... деп ... ... адами құныдлықтары, әрине, отбасында қалыптасады.
Алайда, ешбір ата-ана өз ... ... ... ... ... ... себептермен баласы тура жолдан шығып кеткеннің өзінде
ол ата-аналарды кіналай ... ... ... істеу үшін олармен
дұрыс қарым-қатынас орнату ... ал ... ол ... ... зерттеу керек. Бұл үшін «Менің отбасым», «Мен не үшін ... ... ... ... «мен бос ... ... ... шығарма жаздырған жөн. Үшінден, істелген
жұмыстың бәрі алдын ала терең ... ... ... керек. Ата-
аналармен, олардың тәрбиесі қиын балалармен жүргізілетін жұмыс ... жеке ... ... ... ... ... барлық жүргізілген жұмыстар өзінің оң нәтижесін бермесе,
онда атқарушы ... ... ... ... ... ... ... және сотқа жүгінген жөн.
ІІ тарау. Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық ... мен ... ... жұмыс істеу ерекшелігі
2.1 Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылардың профилактикасы
мен балалардың қадағалаусыз және ... ... ... ... толмағандар арасындағы құқық бұзушылардың ... және ... ... ... ... ... ... дұрыс жүргізілмеуінен деп есептеймін.
Еліміздің болашағы – ... ... Мың ... мың ... халқы ежелден – ақ, өз ... ... мен ... ... қарап, ерекше көңіл бөлген.
Тәрбие халықтың ... бойы ... ... ... ... мен ізгі қасиеттерін жас ... ... ... ... ... қарым-қатынасын, дүниетанымын,
өмірге ... көз ... және ... сай ...... ... табылады.
Тәрбиенің негізгі мақсаты : дені сау , ... сана ... ... ойлау дәрежесі биік, мәдениетті, ... ... мол, ... , іскер, бойында ... ... ... ... ... ... ... қазіргі заман ... ... ... ... ... байланысты жаңарып
отыруы тиіс. Қазіргі ... жан – ... ... жетілген ... ... ... етіп ... – тәрбиенің мақсаты - баланың жасы мен жеке ... ... ... ... ... салауатты
ұрпақты ... ... ... халықтың педагогикадан
бастау алып, ғылымда ... ... ... ... мен ... ... ... жүргізілсе, игілікті
тәрбиенің негізі қаланбақ.
Бала тәрбиесін ... ... үш ... ... ... :
рухани тәрбие, ата-ана тәрбиесі, ... ... ... осы үш ... ... ... ?
1. Рухани тәрбие. Кеңес дәуіріндегі ... ... ... жоқ ... ... аян. Оның орнына қазір халықтың
педагогика негіздерін пайдалану ... ... ... ... – иіліп тұрған көк ... Оның түзу ... өсуі ... ... ... ... байланысты. Сол
сияқты баланың болашағы да оның ... мен ... ... ... ... ... Жас ... рухани
тәрбие алуына ұстаздардың берері мол.
Ұстазы ... ... қана ... ... ... ... жетіледі. Ұстаз - ұрпағымыздың адамгершілікке ... ана ... және ... салт – ... ... ... ... жүйесіне тікелей жауапты мектеп
басшысының тәрбие ісі ... ... ... өте ... әрі күрделі. Негізінен мектеп ... ісі ... ... ... ... ... ... – психологтармен және ата-аналармен бірлесе жұмыс
жасауымыз керек. Тәрбие ... ... ... ... «сынып жетекшілер әріптестірімен, отбасымен, ... ... ... деген түсінікте. Бірақ қазіргі таңда
бұл ... ... ... ... : ... ... оқушыны тәрбиелеу жөнінде ... ... ал ... ...... Ол оқушыға осы жағдайда қандай ... , ... ол ... проблемаларын өзі шешетіндей мүмкіндігі
бар ма ? Бұл жағы ... ... ... , көп жағдайда,
тәрбие ... ... ... ... ... ... орнын анықтау ... ең ... ... ... – ол оқушы мен сынып жетекшісінің ... ... ... ... ... ... ... атап өтсек. Олар: ... бос ... ... сүретін ортасы, тұрмыс – қалпы және ... ... ... мектебіндегі) тәлім – тәрбие.
Оқушының бос уақытын ата – ... ... ... ... ... тұрмыс қалпы тек қана ... ... ... ... ... ауық – ауық
белгілі бір модаға байланысты «эпидемиялар» ... ... ... ... еліктеу. Кейбір оқушылар (әсіресе , ... ... киім тағы ... және сол сияқты
заттар болмағанына налып, ... ... ... ... ата – ... ... ... рухани тәрбие жөнінде қорыта келе ... ......... оқушы – тұлға, әр оқушының ерекше
қасиеттері, ... ... ... міндеттері. Ал сынып ұжымы -
әр ... ... ... ... ... Ата-ана тәрбиесі. Қайтсек күнімізді ... деп ... ... ... ... балаларының тәрбиесіне дұрыстап көңіл
бөлуге ... ... аз. ... тыс бос уақыттарда ... ... ... ... ... ... ... сая
бақтарда уақытын өткізуде. Бұл ... кері ... ... ... ... Ата ... 27 баптың 2 тармағында ... ... ... және ... тәрбиелеу – ата-ананың табиғи
құқығы, әрі ... ... ... 2030 ... мен ... өз ... алдындағы жауапкершілігін
күнделікті есте ... ... ... ... ... мен
мемлекет тағдыры қатар қойылған.
Баланың өсу процесінде ... ... көз ... ... ... ... Бұл кезеңде сәби ... ... ... ... ... ... тырысады.
Бозбалалық кезең. Бұл кезеңде бала ... ... ... ... ... ... ... оның айтқанын
істемеуге тырысады.
Үлкейіп ақыл тоқтатқан ... Бұл ... ... ата ... мойындап, сыйлап, құрметтей бастайды.
Атақты педагог А.С. ... «бес ... ... ... ... ... ... тура келеді, ... ... деп ... бала ең ... өз ошақ ... ... ... бас ... ата-ана болып саналады. Отбасы
мүшелерінің ... ... , ... балаға бұлжымас заң
тәрізді әсер етеді» (48.).
Қазақстан республикасының « ... ... ... ... ... 24-ші ... ... баланы
тәрбиелеу, күтіп-бағу және ... ... ... ... ... ... және Қазақстан ... ... 111, 112, 113, 114, 115, 117, 331, 337, 338, ... ші баптары ... өз ... ... ... шара ... айып пұлдар салынса, ... ... ... ... нені ... жатыр ... ... мен ... ... ... интернеттен
қатыгездік пен эротикалық ... ... ... ... ... тәрбиенің ықпалынан кері әсер алуда. ... ... ... ... де ... аз ... жатқан жоқ.
Сайып келгенде, нарық ... деп ... ... ... ... бөлінбегенін ... ... ... да бір ... ... халқымыздың эканомикасы
жақсарды. Қорыта келе, жоғарыда аталып ... ... ... ... ... мен ... ... дұрыс жолға қою
арқылы және ... ... ... ... құқық бұзушылықтардың профилактикасымен ... және ... ... ... алу ... ... ... бап. Ішкі істер органдарының құзіреті, 12 – бап. ... ... ... және 3-бап. Кәмелетке ... ... ... ... және панасыз ... ... ... ... Осы аталған заңның
аясында ішкі ... ... ... және ... ... ... ... кәмелетке толмағандар ... ... ... аламыз.
Кентау қаласындағы облыстық арнайы мектеп интернатыда тәрбиеленіп
жатқан қиын ... ... ... ... мәліметін
төмендегі статистикадан көруге болады.
Девиантты тәртіптің құрылымы
|Девиантты тәртіптің құрылымы ... ... |
| ... әр ... көрсету. |
| |1 - топ |2 - топ |
| ... |% ... ... |19 |44,1 |26 |35,1 ... |12 |27,9 |39 |52,7 |
| | | |р

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбекке жарайтын халықтың жұмыс бастылығы42 бет
Қиын балалармен жұмыс4 бет
2-ші дүние жүзілік соғыстан кейінгі халықаралық жағдай. Герман мәселесі19 бет
Абай мен Ыбырайдың ағартушылық ойлары мен оқу-білім мәселесі жөніндегі көзқарастары7 бет
Абай Құнанбаевтың дүниетанымындағы адам мәселесі49 бет
Ажырасу мәселесіне арналған әдебиеттерді талдау19 бет
АЗИЯ-ТЫНЫҚ МҰХИТЫ АЙМАҒЫНДАҒЫ ҚАУІПСІЗДІК МӘСЕЛЕСІ46 бет
Азия-Тынық мұхиты аймағындағы қауіпсіздік мәселесі және Қытайдың позициясы61 бет
Антигитлерлік коалициясының құрылуы және екінші майдан мәселесі47 бет
Ауыл мектептеріндегі жасөспірімдердің өнегелілік қасиеттерін қалыптасуы: қазіргі жағдай мәселесі90 бет

2008-2014 © stud.kz группа сайтов Stud.kz
Создание сайта - студия Riskk | Time 0.0233

Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

FAQ
Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін жұмасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: +7 777 614 50 20
Жабу / Закрыть
Көмек / Помощь