Дәрілік өсімдіктерден дайындалатын қоспаларды дайындау және жасау тәсілдері [ 77 бет ]

Жоспар

Мазмұны

1 Аналитикалық шолу
1.1 Дәрілік өсімдіктердің тарихы
1.2 Дәрілік өсімдіктер туралы жалпы сипаттама
1.3 Дәрілік өсімдіктерді өсіру және жинау әдістері
1.4 Дәрілік өсімдіктердің құрамындағы әсер етуші
биологиялық активті заттар
1.5 Дәрілік өсімдіктерден дайындалатын қоспаларды
дайындау және жасау тәсілдері
1.6 Патенттік ізденіс

2 Ғылыми-зерттеу бөлімі
2.1 Зерттеу жұмысын жүргізу
2.2 Тәжірибе әдістемесі
2.3 Тәжірибе нәтижесі және оларды талқылау

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер тізімі



Дисциплина: Медицина
Тип работы: Дипломдық жұмыс

Для получения этой работы Вам нужно оплатить через терминалы QIWI
  1. На экране нажмите «Оплата услуг»
  2. Затем нажмите «Другие услуги»
  3. Выберите «Образовательные услуги»; нажмите stud.kz

  4. Введите номер счета,
  5. Терминал покажет ваш пароль, нажмите "Вперед"
  6. Внесите 900 тенге
  7. Не забудьте взять квитанцию, там будет распечатан ваш пароль!
  8. После оплаты можете скачать свой файл на сайте введя полученный пароль в поле снизу

Зарабатывайте вместе с нами!!!


Что нужно для этого сделать:
  1. Нужно
  2. Загрузить свои работы на сайт
  3. Установите свою цену (цена должна быть адекватной, иначе врядли кто-то купит)
  4. Мы добавляем лишь свою комиссию
  5. Заработанные деньги можно вывести на банковскую карточку


Урезанное содержание работы для ознакомления
Мазмұны
1 Аналитикалық шолу
1.1 Дәрілік өсімдіктердің тарихы
1.2 Дәрілік өсімдіктер туралы ... ... ... ... өсіру және жинау әдістері
1.4 Дәрілік өсімдіктердің құрамындағы әсер етуші
биологиялық активті заттар
1.5 Дәрілік өсімдіктерден дайындалатын қоспаларды
дайындау және жасау ... ... ... ... ... ... жұмысын жүргізу
2.2 Тәжірибе әдістемесі
2.3 Тәжірибе нәтижесі және оларды талқылау
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Адам денмсаулығын қорғау, ... ... ... ... ... ... мәселесі болып табылады. Өз уақытысында және
сапалы дәрілермен қамтамасыз ету ұйымы осы мәселенің ... ... ... ... ... ... ... зерттеудің үлкен маңызы
бар, оларды нарықтық қатынас ... ... ... ... ... ... алу үшін зерттейді.
Жыл сайын қолданылатын дәрілік ... саны ... ... ... уақытта онкологиялық емдеуге, қан ... ... қант ... ... дәрілік өсімдік түрлеріне көп көңіл
аударылады.
Культурада жасалынатын дәрілік өсімдіктерді ... мен ... және ... ... ... ... ... жағдайларда Қазақстанның форма индустриясының ең перспективті
бағыты ... ... ... ... ол бай шикізат базасында
базирленеді. ... ... ... дәрілік өсімдіктердің ... ... аз және олар ... қажет етеді.
Барлық елдер мен халықтардың дәрілік заттарды қолдануының көп ... ... ... ... ... негізінде жатыр. Бірақ
та өсімдіктерді дәрі ретінде қолдану көптеген уақыт эмперикалық болып қала
берді. Тек адам ... ... ... әрекет көрсететін табиғи
қосылыстарды синтездеу және жинау қабілетін анықтағанда оларды қолдану
процестерін түпкілікті ... ... ... ... ... қорғау ұйымының болжауынша жақын он жылдықта
фитопрепараттардың бөлігі жалпы көлемде дәрілік ... 6% ... ... ... Дәрілік өсімдіктердің тарихы
Адам баласы кейбір өсімдіктерді әр ... ... ... ... алғашқы қауымдық кезеңнен бастап-ақ білген. Одан бірнеше мың
жылдан кейін дәрілік өсімдіктерді емге пайдаланудың ... ... ... ... ... кейіннен қағазға жазыла бастаған. Біздің ғасырға
жеткен осындай жазбаларда өсімдіктерді ауру-сырқауларды ... ... ілім ... ... алты мың жыл бұрын Ирак жерінде өмір сүрген Шумер
мемлекетінен басталғаны ... Онда ... ... ... ... ... ... тамырларынан, сабақтары мен дәндерінен
ауру емдейтін ір түрлі ... ... ... ... ... сол ... өзінде-ақ дәрілік өсімдіктерді кептірген кезде күн
өзінен олардың ... ... ... ... кептіру жұмысы күн
көзінен таса ... ... тиіс ... ... Осы ... кейбір өсімдіктерді түнде жинау керек екендігін ұсынған.
Вавилондықтар мен ... сол ... ... ... жасау әдісін, емдеу жолдарын жалғастырып, кеңейте түскен.
Ассирия ... ... ... ... ... бақ та ... олардан үйреніп, дәрілік өсімдіктердің емдік қасиетін кеңінен
анықтай отырып алоэ, анис, мендуана, жалбыз т.б. ... ... ... ... ... дәрілік өсімдіктерді жинаумен қатар
ассириялықтар сияқты оларды қолдан егіп-өсірумен айналысқан. Олар дәрілік
өсімдіктерді ... ... шет ... ... экспедициялар
ұйымдастырып отырған. Тұңғыш рет осы дәрілік қасиеттері бар өсімдіктерді
Египет мамандары классификация ... Олар ... ... ... жеңілдететін топтарға бөлген. Дәрілік өсімдіктердің
шипалы қасиеттері ерте заманнан (Египет, ... ... ... ... ... ... әлі де болса толық зерттелген жоқ. Бұл ... ... ... мол ... ... ... ... бай және әртүрлі дәрілік шөптерге бай өсімдік ... ... ... ... ... ... ішінде көп мөлшерде дәрілік өсімдіктер
бар.
Бұл жерде бірқатар эндемикалық өсімдіктер бар, олар дәрі ... өте ... роль ... Бұл ... дала жусаны, тау
эфедрасы, псерелея костянковая және т.б.
Басқа да дәрілік шөптер: ит ошаған, мыңжапырақ, түйме ... ... ... ... ... бақ – бақ, ... ... қызылтаспа,
жанаргүл, жұмыршақ, долана, есек мия, ақ мия, дәрілік ... ... ... ... ... ... әр елде ... керек
бағытта, әр түрде жүргізілген. Осыдан келіп жалпы дәрілік ... ... ... ... елі ... роль ... Греция дәрігері
Гиппократ дәрілік өсімдіктердің екі жүзден астам түрін жазып, оларды
ауруларды ... ... ... ... ... ... ғылыми
тұрғыдан түсінік берген. Ал, ... ... ... ... ... ... деген еңбегінде дәрілік өсімдіктің алты жүз түрінің
қолданылу жолдарын жазған. Медицина ... ... ... ... байланысты. Дәрілік өсімдіктер бұрынғы кездерде де адамға өте
пайдалы болған, болып қала да береді. Кейінгі кездерде дәрілік ... ... та ... өсті. Дәрілік өсімдіктер адам ағзасына зиянын
тигізбейді, олар үй ... да адам өзі ... ... ... ... ... ... сұраныс Орта Азияда 1970-1980 жылдарда
250 пайызға өсті, оларды ... ... – 75 ... ... ... шөптердің жиналуы әлі де болса қалыпты мөлшерде емес. Қазіргі кезде
медицина ғалымдары ... ... ... ден ... әр шөптің организмге
қаншалықты пайдалы екенін кеңінен дәлелдеуде. Бұл жөнінде ... ... ... ... ... тексере келсе, дәрілік
шөптерді мәдени түрде көбейтуге көңіл аударылуда.
Рим дәрігерлері бұл өсімдіктерді ауруларды ... ... ... осы ... ... ... ... Дегенмен Рим
дәрігерлерінің емдік қасиеті бар өсімдіктердің санын көбейтуге тигізетін
әсері де өте зор. ... ... ... ... римдіктер дәрілік
өсімдіктердің мыңнан астам түрлерін тапқан.
Дәрілік өсімдіктер туралы көптеген мәліметтерді ... ... ... да ... заманымызға жеткізген. Соның ішінде ... өз ... ... ... ... ... жуық түрін
тапқан. Тибет дәрігерлерінің емдеу әдістері білім негізінде құрылған.
Осының ... болу ... ... ... ... дәрі-дәрмек түрлері өте көп.
Басқа елдерге қарағанда Қытайда бұл салада көзге көрінерлік жұмыстар
жүргізілген. Бұл елде ... ... ... ... жаңа ... екі ... жыл бұрын жазылған.
Фармаколог Ли Ши-Чжень он алтыншы ғасырда, ... ... жеті ... ... жинақтап, елу екі томдық дәрігерлік еңбегін шығарған.
Бұл еңбекте дәрілік өсімдіктердің екі мыңға жуық түрі ... ... ... ... ... ... одан дәрі жасау әдісі,
қандай ауруға қалай пайдалануға ... ... ... ... әр елде ... ... араб елінің дәрігерлеріне де
үлкен әсерін тигізген. Бұдан тоғыз жүз жыл ... араб ... ... – ас - ... ... ... ... өсімдіктің алты жүзге жуық
түрін жазған.
Біздің елімізде де әр ... ... ... ... ... уақыттан басталған. Иван Грозный тұсында дәрілік ... үшін ... ... ... осы ... мамандар дайындауға,
керекті оқулықтар жазып шығаруға көп ... ... Петр 1 ... қаласында дәрілік бау-бақша ұйымдастырылған. Сол мезгілден бастап
дәрілік өсімдіктерді өсіру, жинау, кептіру жұмыстары қолға алынды. ... ... ... ... ... ... бастаған. Осы
уақытта жергілікті жерде өсетін көптеген өсімдіктерді (кенеден, адыраспан
т.б) плантацияларда ... ... ... ... ... ... 1921 жылы “О ... и культуре
лекарственных растений” ... ... ... жарияланып, дәрігерлік
мекемелерге дәрілік өсімдіктер өндіру жұмысын ... ... ... әрі ... күшейту жұмысында 1925 жылы ССРО Мемлекеттік жоспарлау
комитеті дәрілік өсімдіктерді пайдалануға арналған ... ... 1931 жылы ... ... ... ... негіз беру үшін
Бүкілодақтық дәрілік өсімдіктер ғылыми-зерттеу институты ұйымдастырылған.
Осындай маңызды шаралардың іске ... ... ... ... ... денсаулық сақтау ісіне пайдаланылуы ғылыми тұрғыдан қаралып,
дұрыс жолға қойыла ... ... ... өсетін дәрілік өсімдіктерді жинаумен дәрі жасап
шығару ... ... ... ету ... емес ... ... отырып,
шаруашылықтарда дәрілік өсімдіктер егілетін плантациялар ... ... мен ... ... ... ... осындай совхоздар ұйымдастырылды.
Бұл шаруашлықтар елімізге керекті шикізаттың алпыс процентін ғана
қамтамасыз ... ... ... дәрілік өсімдіктерді өсіру,
жинау өте көлемді және қызу науқанмен жүргізілетін ... ... ... бір ... керекті сегіз жүз тонна жас гүл ... ... ... ... ... ... Өйткені, жинау мерзімі өтіп кетсе, ол
қурап, пайдасыз болып ... ... ... ... және ... ... ... өсімдіктерді жинап алу оңайға түспейді. Дегенмен, жұмыстың
ауырлығына қарамастан, халыққа ... ... ... үшін 1950
жылы он алты мың тонна, 1960 жылы отыз мың ... 1970 жылы отыз мың ... жылы елу мың ... ... ... ... жиналады. Бұл
өсімдіктерден стрихнин, ... ... ... ... аймалин,
тағы басқа көптеген препараттар алынады. ... ... ... 40 ... осы дәрілік өсімдіктерден жасалған.
Дәрілік өсімдіктер. Өсімдіктердің бұл тобының емге керекті дәрі алумен
қатар, ... әр ... ... ... ... ... май,
соның ішінде эфир майы болуына байланысты оларды ... ... ... да халық қажетіне пайдаланады. Бұлардың ішінен көбіне шөп ... ... жағы ... Осы ... ... олар көптеген
елдерде жалпы ... бір түрі ... ... ... ... ыссы суға ... езіп, аюбалдырғанның уақталған жапырақ сабағының
үстіне құйып тәтті ... ... Ал ... ... ... жас ... уақтап салат жасайды немесе басқа тағамдарға
қоспа ... ... Оның ... дәні мен екі ... тамыры хош
иісті келеді. Сондықтан оларды ыстық тағамдарға дәмдеуіш ретінде, ... ... 3-5 ... қалғанда қосады. Жаңа жиналған тамырынан ... ... ... ... ... жұпар иіс беру үшін нан ... ... ... ұнтағын қуырған етке ... шай ... ... өте бай ... бірі – ... Бұл өсімдіктің жас
жапырағынан щи, салат жасайды. Кавказ ... ... оның жас ... ... етке ... ... Ал Грузия жерінде қалақайдың жас
жапырақтарын уақтап кесіп, үстіне ... ... және май ... тұз, ... ... ... Кептірілген жапырақтарын ұнтақтап нан илейтін ұнға
қосады. Бұл ... 400 ... ұнға 100 ... ... ... ұнтағын
қосу керек.
Міне, өсімдіктердің осындай пайдасын, әсіресе қалалық жерлерде толық
кәдеге ... ... ... ... ... ... ... денсаулығын сақтауға тигізетін пайдасы архитектуралық
жоспарлау кезінде ескеріліп, қалалық жерлерде парк, ... ... ... ... да ... бөлінуі керек.
Өсімдіктер атмосферадағы зиянды газдарды сіңіруде де айтарлықтай роль
атқарады. Негізінде улы газдар завод, рудник тағы басқа ... ... және ... ... ... ... қалаларда өте көп болады.
Адам денсаулығын сақтау жолындағы күрес, бүкіл елдің қасиетті парызы.
Оның негізгі тұтқасы - өзіміз тіршілік етіп ... ауа. Ол әр ... ... таза ... ғана ... дені сау ... естен
шығармауымыз керек. осыған байланысты ауа кеңістігін таза ұстаудың нақты
жолдарының ең негізгісі- ... ... ... ... ... ... ... көптеген отырғызылуы, оларды қорғау халық игілігіне керекті
бүкіл адамзат алдында ... аса ... ... ... Бұл ... ... сала-сала болып дамыған шағында бүкіл ел ... ... ... ... адам ... мен ... ... көзі болған
және болады да, сондықтан оған деген қажеттілік денсаулықты ... жыл ... ... ... ... деген сұраныстың өсуіне
байланысты, оларды табиғи әсерлерде дайандау өсті, бірақ оның өзі қазіргі
уақытта өсіп келе ... ... ... ... ... ... өсімдіктер регенерациялық қабілеттілігінің төменділігімен
сипатталады, олардың жер астының бөлімі орташа ... 3-8 ... ... ... жаздың жағдайлары және егудің, өңдеудің агротехникалық шарттарын
құру Оңтүстік Қазақстанда тропикалық және ... ... ... ... сондықтан дәрілік өсімдіктерді культурада
интродукциялау мен өсіру ... ... ... ... жол алады.
Культурада егілген дәрілік өсімдіктерді қолданудың жабайы өсетін
шикізат жинақтарына қарағанда ... ... бар, ... ... ... қауіптілігі төмендейді және өңделуге жоғары сапалы
шикізатының едәуір бірқалыпты партия өсіру қадағалауымен қамтылған.
Оңтүстік ... ТОО ... ... ... түгелдей
республикадағы болып табылады. (6)
Оңтүстік ... ... ... жоғары ауданын алып
жатады, ол жерлік – климаттық ... ... ... Оңтүстігі мен Шығысы Тянь-Шань ... ... ... ... ... маңызды факторы биіктіктерге қатысты өзгеретін
рельф ... ... ... ... Оңтүстік Қазақстаның климаттық
контрастылары үлкен, ондағы қуатты таулы ... ... ... ... және Теріскей алатау т.б.) ауа ... ... ... ... үшін ... ... ... мен
экожүйелерді құрады.
Әсіресе Қаратаудағыны атап өтуге болады, онда ... ... ирек ... ... ... Мұнда дәрілік препараттардың ... ... ... ... көптеген өсімдіктер бар, сонымен қатар
қыстың суығына тұрақты және құрғақшылыққа төзімді культуралды өсімдіктердің
сорттарын селекциялауда үлкен қызығушылық тудыратын ... ... ... ... ғана ... ... ... өндірістік мәні
бар тоғайлар кездеседі, мысалы, Северцев унгериясы, ... ... т.б. ... ... өндірістік егістер, ең атақты дәрілік өсімдік –
қырықбуын эфедрасы орналасқан.
Төтенше әртүрлі физико-географиялық жағдайлары осы ... ... ... ... ... мен өсімдік ресурстарының уникалдығын
анықтауды, жергілікті (Artemisia cina Berg, ... ... және ... ... ... (Solanium avicula forst, Cassia
acutigolia Del., ... roseus т.б.) ... ... ... культураға енгізудің алғашқы тәжірибелері ВИЛАР – дың
қызметкері С.А.Суетинмен Оңтүстік ... ... және ... ... берді. (8)
Т.Н.Джанабаев Шымкент облысы шарттарында үшкір жапырақты кассийдің
биологиялық ерекшеліктерін оқып білу мақсатында зерттеу жұмыстарын жүргізді
және ... ... ... ... ... совхозына енгізуді көздеуі
Оңтүстік Қазақстандағы қызмет катарантустың биологиялық ерекшеліктері мен
өнімділігін А.М.Маралбаев зерттеді. (11)
Бұл шаруашылықтарда осы ... ... ... ... ... дайындауды жүргізуге мүмкіндік туғызды. Осының негізінде зауыт
формацияға саласодин, антросенин, глауцин, мукалтин және т.б. ... ... ... ... ... – шығыс, оңтүстіктің аридтік шарттарында
самарқанд өлмес гүлді ... ... және ... ... ... ... ... өлмес гүлді өсімдігінің
культурасы өндірістік плантацияларда өндірістік зерттеулерден өтті. (12)
Сонымен, Оңтүстік Қазақстанда әртүрлі флоралық аймақтардың ... ... ... ... ... күлгін эхинацеясы
үлкен қызығушылықты туғызады.
Эхинацея тұқымының 5 түрі бар, оның екеуі Мексикада, үшеуі Солтүстік
Америкада өседі. (13)
Түр алғаш рет ... 1753 жылы ... ...... L. ... ... жазылған. 1794 жылы К Moench күлгін және ... ... ... гүл күлтесі жапырақшаларының өткір бізді
ерекше белгілерін пайдалану арқылы эхинацеяны жеке бір түрге бөліп алды.
“Эхинацея” атауы – ... ... ... ... Медицинада үш түрі
қолданылады: Asteraceae Dumort тұқымдасына ... ең кең ... puppurea (L) Moench, ... (L) (Nutt) және ... ... ... туралы жалпы сипаттама
Соңғы кезде әртүрлі саладағы фитохимиктер, ... ... ... ... ... ... және қолдануға үлкен
қызығушылық танытуда.
Бұл жағдай иммунно димирлеуші әрекеттегі жаңа ... ... ... елдерге ТМД, Ресей, Украина және белорусия тән. 50
жыл бойы эхинацея препараттарын шығарып келе ... ... ... – эхинацеяның фитохимиясын терең зерттеу, жіңішке жапырағы
эхинацеядан препараттарды шығаруға ... ... ... және ... бар ... жерінде өсімдіктер флорасы алуан түрлі, олардың
түрлері 5630-ға жетеді, соның ішінде пайдалылығы ... ... ... ... ... ... флорасында 3 мың түрлі өсімдік өседі, оның ішінде
көптеген дәрілік өсімдіктер бар. [1]
Дәрілік өсімдіктер Қазақстанда 1932 – 1947 ... ... ... ... жылы ... П.С.Массагетов түкті эрва шөбінің дәрілік қасиетін
анықтады. Түкті эрва және анабазис ... ... ... адам
денсаулығына зор көмегін тигізді.
1938 жылы Қазақстанда дәрілік өсімдіктерді зерттеу мақсатымен арнаулы
экспедиция құрылды. Ол ... ... ... ... ... ... ХҮІІ ... бастап белгілі ХІҮ
ғасырдан эхинацеяға әкелінген, ал ХХ ғасырдан – ТМД ... тек ... ғана ... ... ... ... ... құрамы мен фармокинетикасы ... ... 1897 жылы ... жарияланған.
Шамамен жүз жыл уақыт зерттелген эхинацеяның ... ... ... ... және Фостер еңбектерінде, сонымен қатар Хоббитин
анықтамаларында толық қарастырылған.
Украйна жағдайында онтогенез В.А.Мельмовамен зерттелген, ал ... ... ... бақылауда үш түрін интродуцирледі: күлгін
эхинацеясы, ақшыл және жіңішке жапырақты эхинацеясы. (18)
Қазақстанда интродукциялық зерттеулер Қазақстан ... ... мен ... ... ... Т.А.Коваленко,
Н.Т.Ташкулова мен жүргізілуде, Орти Урал жағдайында ... мен ... ... және ... ... ... ... сипаттамасы
мен биологиялық гүлдену жолдары Ташкент жағдайында.
С.Худжаниязава мен ... су ... ... (22)
Қазіргі уақытта құрамында күлгін ... бар 70-ке ... және ... ... ... ал ... дүние
жүзінде шығарылатын “иммунал”, ... ... ... ... тұнбасы” “эхинацея майы”, “Богатырь”, “эхинацея” және тағы
басқа сияқты 300 жуық ... ... ... (22,23,24)
Бұл заттар Қазақстанға өте қажет, өйткені елімізде 108 мың онкоаурулар
бар және жыл сайын олардың саны 28 ... өсіп ... ... ... – сырқауға шалдығатындардың орташа ... – 81,2 ... 100 мың ... ... ... Оңтүстік Қазақстанда осы өсімдікті зерттеу дәрілік өсімдік
шикізатының шикізат базасын кеңейтуге үлкен мүмкіндік береді.
Күрделі гүлділер ... ... грек ... тікенекті (күрделі
гүлді жапырақшалары ине тәрізді өткір тікенекті болып келеді) ... ... ... 5 ... ... өсімдік кіреді, олар жабайы ... ... ... ... және ... ... көп жылдық, тамыр сабақты, 1-15 м биіктегі тік ... ... ... өсімдік. Оның спецефикалық дәмі мен иісі бар.
Себеттері көп гүлді жапырақшалары 2-4 қатарлы болып орналасқан, ланцты
болып ... Дәрі ... ... ... өте аз ... сондықтан олардан қор жинау рентабельді болмай қалады. Сол
себепті арнаулы ... ... шөп ... ... және “Фрунзе” совхоз
шаруашылықтары құрылып, ол жерлерде дәрі ... ... ... ... және ... мамандар жұмыс істей бастаған. Осының
арқасында дәрі шөптерден үлкен өнім алына ... ... ... онда біз ... ... ... ... тәрізді
күрделі гүлді, жапырақшалары орналасқан, әдетте қою түсті және ... бар, ... ... бар, ішкі ... ... қос ... ... кішкене тісті болып келген, қалың төрт қырлы
пирамидалы. Шөптесін өсімдіктер ... ... ... бұтақты сабақтан
және кезектесіп ... ... ... ... тісті немесе
шеттері түгел жапырақты 3-5 көлденең жолақтардан тұрады.
Емдік қасиеті. Қазіргі ... ... ... заттар
шығаратын өндірістік орындар еліміздің дәрі – ... ... 2-3 ... ғана ... ... ... жалпы қажеттілік жылына 300 млн АҚШ ... ... оның 55 ... ТМД ... 42 ... ... алыс шет елдерден
тасымалданатын дәрілердің есебінен ... ... ... өсімдіктерді кең көлемді егіс алқаптарында
өсіруге көп көңіл бөлінуде, өйткені отандық шикізат ... ... ... ... зор. ... орай ... Республикасының көптеген
аграрлық ғылыми – зерттеу ... ... ... және оларды өсірудің тиімді ... ... ... ... ... ... ... тұрғыдан зерттеу, сондай –
ақ өңдеудің әдістер жиынтығын жасап фитопрепараттар алу жөнінде зерттеулер
жүргізілуде. ... ... ... құру өте көп ... және ... етеді. Дәрілік өсімдіктерден дәрі-дәрмек өндіру, медицинада және мал
дәрігерлігінде өсімдіктердің өзін және ... ... ... ... ... тез, әрі ... болыр еді.
Бүйрек және бауыр аурулары, асқазан, ішек жолдары нефрит пен циститті
емдеу үшін, ... тас ... болу ... созылмалы простатит, аденома
буында тұз жиналған кезде қолданылады.
Қолдану әдісі: шөптің 1 ас ... 1 ... ... ... ... 2-3 ... тұндырады, суытып сүзеді. 1/3 стаканнан тамақ ... ... ... ... Емдеу курсы 5-6 апта. Дәрігердің белгілеуімен
қабылдаған абзал.
Коллекциялық алаққойды дайындау. Питомникті ... ... ... жер ... ыңғайлы алаққой таңдап алынады.
Өсімдікті егуден бұрын алаққойды жақсылап айдап, ... ... ... ... арам ... өсіп кеткен жерлер үшін пайдалы жерді ... ... ... жауын жаутын мезгілдерде жүргізіледі. ... ... ... ... жақсылап тырмалайды, топырақты
майдалайды. Зябь айдауы күзде жүргізіледі, тереңдігі 20-22см, одан ... ... ... ... ... Алаққойды бөліктерге бөліп
егудің алдында оның жобасы сызылады. Сол жоба ... ... ... ... ... қазықтар қазылады.
Жерсіндіру егу техникасы. Алаққойдағы өсімдіктердің ... ... ... ... түрде бір алаққойдың шамасы алынады.
Жерсіндіру кезінде біз әр түрлі өсімдіктің тіршілігін ... ... ... тек жан-жақты зерттеледі (вегетациялық өсу мерзімі,
түсімі т.б).
Көпжылдық ... ... ... үш қатар болып егіледі.
Қатардың ұзындығы 10м ... ... ... ... жылдық дәрілік өсімдіктердің питомниктерінде де ... ... ... ... ... 10м, ... ... Үлгі ретінде бір
рет, бір қатарға тұқым себіледі. Үлкен өсімдіктер, пиязшықтарда дәл осы
әдіспен ... ... ... ... сынақ мерзімі 3-15
жыл, бір жылдық өсімдіктердікі 2-3 жыл болады. Сынақ ... ... ... ... ... өсімдік түрлері өндіріске беріледі, экологиялық
сынақтарға, селекциялық тексеруге беріледі.
Экологиялық ... ...... ... өсімдіктердің топырақ –
климаттық жағдайларына ... ... бұл ... де дәл
интродукциялық питомниктегі жерде де дәл сол ... ... ... ...... ... ... өндіріс
жағдайына бейімдеу. Өндірістік сынақ дәрілік өсімдіктерде 3-5 га ... ... ... ... жер ... әр түрлі болуы ... 0,5 ... ... ... ... және ... әдістері.
Дәрілік қасиеті бар өсімдіктердің кейбіреулерін үйде егіп ... егер осы істі ... ... алатын болсақ, біріншіден, бұл табиғатқа
жасаған көмегіміз, яғни табиғаттағы өсімдік байлығына аз болса да ... ... ... ... ... ... қол астымызда болып,
керек уақытында еш жақтан іздемей-ақ пайдалануға болады. Үй ... ... ... ... жебіршөп, жалбыз, зире, шалфей,
мелисса т.б. осы сияқтылар жатады. Осынадй ... ... ... ... ... тастарды әзірлеу тиіс. Бұдан кейін қажетті өсімдік
егілген ыдыстарды қоятын орын дайындап алған дұрыс. Қыста терезе ... ... ... ... ... террасты пайдалануға болады.Өсімдіктерге жарық
толық түсетін болуы керек. жарық жеткіліксіз ... ... ... 8-10 сағаттай жағып, қосымша жарық жібереді. Өсімдіктерді
отырғызар және дән ... ... ыдыс ... ... уақ ... ... ... мөлшерде құнарлығы топырақты, құмды, қарашірікті салып
толытырады. Осыдан ... ... ... өсімдік дәнін бір проценттік
марганец қышқылды калий ерітіндісінде ұстап, содан кейін таза ... ... себу ... үйде ... ең жауапты жұмыстың бірі- ыдыстардағы
топырақтан ылғал үзілмеуі ... ... ... суды ... ... ... дұрыс. өсімдіктер ыдыстарға отырғызылып болған соң 8-10 аптадан
кейін 2 ... ... ... ... ... ... ... арнайы тыңвйтқыщ ерітіндісін алған жөн. Тыңайтқышпен суарғанда
ыдыстағы топыраққа сіңіріп, өсімдікке ... ... ... ... елуден астам түрі өндірістік жолмен өсіріледі.
Осыған байланысты олардың биолгиялық ерекшеліктері, агротехникалық шаралары
толық ... олар ... ... ... ... ... Сондай плантацияларда алоэ, левзия, жалбыз рауғаш, шалян, ... ... ... ... бақажапырақ, тағы басқалары, әр ... ... ... ... ... өсіргенде олардың
әрқайсысының биологиялық ерекшеліктеріне ... ... ... жөн. Бұл
өсімдіктердің біразы тек вегетативтік жолмен, ал кейбіреулері тұқымынан
немесе тамыр түйнектерінен өсіп ... ... ... ... ... ... ... өзгерістеріне орай құбылмалы келеді. Мысалы,
алоэ өсімдігі бұтақ кесінділеріннен, яғни ... ... ... ... ... ... Ал ... артық ылғал бұл өсімдіктің
өсуіне кедергі жасайды. Ал жалбыз-тікен өсімдігі дәнінен, дымқылы ... ... ... ... болмаса бүршіктері арқылы да
өсіруге болады. жылылығы мол жерде жақсы өнім береді. Осы ... ... ... ... Бұл ... жаңа ... көзі 600С ... салқындыққа
шыдайды. Жалпы, валерьян суыққа берік, ылғал сүйгіш өсімдік. ... ... ... ... ... ... Сол сияқты левзия өсімдігі де
тұқымнан өсіп - өнеді. Жылбыз өсімдігін ... ... ... өсіруге болады. Құнарлы топыраққа дымқыл мол болғанда жақсы
өсетін, жарық сүйгіш өсімдік. Дәл ... ... ... та ... Бұл ... тек ... ... тұқымын екі рет, күзде және
жазғытұрым себу ... ... та ... ... ... ... да ... сүйгіш өсімдік, бірқалыпты ауа-райында жақсы өседі. Дән жылдам
көгеріп шығуы үшін себілген топырақ ылғалдылығы ... ... ... пен ... ... бірқалыпты жеткілкті болғанда рауғаш өте
жақсы ... Өсу ... ауа ... ... ... оның жақсы
өсуіне септігін тигізеді. Жақсы өнім алу үшін бұл шөптің ... ... ... ... жолмен өсетін өсімдіктердің бірі лаванда. Оны өсіру үшін
кесінділерін алдын ала парникте ... ... ... ... ... ... лаванда жылу мен жарықты жақсы көреді.
Осы сияқты көптеген дәрілік өсімдіктерді шаруашылықтарда арнайы ... ... ... ... мөлшерде дәрігерлік мекемелерді
қамтамасыз етіп ... ... ... тек ... ... 18-20мың
гектар жерде өсіріледі және оның өнімі де ... ... ... ... ... 12-15 центнер, жылбыздікінен 8-10 центнер
кепкен ... ... ... ... ... өнім беру сол өсімдіктерді
өсіруге қолданылатын агротехникалық шаралардың дұрыс отырғызу ең ... ... ... ... ... ... мөлшерін тиісті шамада
ұстау, органикалық және минералдық тыңайтқыштарды дер кезінде ... ... ... негізгі кепілі. Осылармен қатар дәрілік өсімдіктердің
өнімін жоғарылатуға олардың жаңа ... ... да ... әсерін
тигізеді. Мысалы қазірдің өзінде дәрілік ... ... алты ... енгізіліп, олардың гектарынан 10-12 центнерден ... ... ... алынады. Соңғы жылдары жинауға мүмкіндік ... ... ... шаруашылықтардан басқа жеке адамдар саяжайлардағы, үй
айналасындағы бау-бақшаларында ... ... ... ... ... ... ... өсірудегі агротехникалық шаралар
көптеген анықтамаларда жарық көрген. Ал дәрілік қасиеті өте күшті женшень
өсімдігін егіп өсіру ... ... елде ... жұмыс жүргізілуде. Міне, сол
женьшенді өсіру жайында ... ... ... жөн көріп отырмын.
Женьшень өсімдігі тұқымынан өсіріледі. Тұқымды жерге себер алдында ... ай ... ... қою жасау керек. ол үшін женьшень тұқымын төрт ай
бойы ылғалы беркелкі, температурасы 18-20С болатын арнайы ... ... ... мен құм ... 1:4 болу ... Құм ... ... үшін күнара
жылылығы бөлме температурасындай ... ... ... Үш ... ... 80 процентке жуығы ашылғанда тұқым егілген ыдысты температурасы 1-
30С подвалға түсіру керек. Дән бұдан кейін көп ашыла бастаса, температураны
00С ... ... ... жөн. ... ... ... өне ... бойы бақылау жүргізіп отырған дұрыс. Жазғытұрым
дәндерді құмнан алып, ТМТД ... ... ... соң ... ала
әзірленген жерге тазаланған, құнарлы топыраққа осы өңделген тұқым ... ... ... ... 4х8 ... 2х15 см, ал дән 4 см ... Дәл ... ... ол ... ... Бұл ... тек дәннен
көбейеді.олардың тұқымын екі рет, күзде және жазғытұрым себу ... та ... ... ... ... Ол да жарық сүйгіш
өсімдік, бірқалыпты ауа-райында жақсы өседі. Дән жылдам көгеріп шығуы үшін
себілген топырақ ... ... ... жөн. ... пен ... бірқалыпты жеткілкті болғанда рауғаш өте жақсы өседі. ... ауа ... ... ... оның жақсы өсуіне септігін
тигізеді. Дәнді осындай тереңдікке ... ... ... бір ... ... ... ... жайып, үстін жапырақ шіріндісін жабу керек. содан
кейін женьшень егілген ... күн ... үшін ...... ... ... осы ... әдістер дұрыс жүрзілсе дән егілген соң 20-30 күннен кейін
көгеріп шыққан өсімдікті көруге болады. ... өніп өсу ... ... ... жалпы учаскенің тазалығына көңіл бөлген ... ... ... ... ... ... ... егіп, өсіріп
дәрі-дәрмек жасауға керекті мөлшерде дәрігерлік мекемелерді қамтамасыз етіп
отырады. Қазірдің өзінде, тек ... ... ... гектар жерде
өсіріледі жжәне оның өнімі де жоғары, гектарынан 100-150 центнер ... 12-15 ... ... 8-10 ... ... жапырақ
өнімдері алынады.
Негізінде женшень Хаваровскі, Приморскі өлкелері мен Солтүстік – Шығыс
Корея ... күн көзі ... ... және ... ... ... жерлерінде өсіп өнеді. Өсімдікті өсіру, соның ішінде
Қазақстан өңіріне алыстан әкелінген ... ... ... өсімдіктерді
өсіру оңай жұмыс емес. Дегенмен “Қалауын тапсаң қар ... ... ... ... ... ... ретімен жүргізсе, оларды республика
жерінде егіп өсіруге болады. Сонымен қатар ... да ... ... ол қазіргі уақытта медицинада қолданылатын күлгін эхинацея жіңішке
жапырақты эхинацея, ақшыл эхинацеядан ... аз ... ... ... ... және ... қызыл түсті
эхинацеялар белгілі. “Эхинацея” ...... ... ... ... үш түрі қолданылады: Asteraceae Dumort тұқымдасына жататын ең
кең ... ... puppurea (L) Moench, ... (L) (Nutt) және
E. Angustigolia.
Эхинацеядан ... ... ... ... ... шипалылығы басқа заттарға қарағанда жоғары.
Бұл препараттар жаңа және кептірілген эхинацеяның кез келген бөлігінен
алынады. Эхинацеялар ... тек ... ... ... сонымен қатар осы
жұмыста толық қарастырылатын биологиялық активті заттардың әртүрлі құрамына
қарай ерекшеленеді. Эхинацеяны ... ... ... заттар өңдеу
кезінде бұзылады немесе зақымданады ... оның ... ... қалу үшін – ең ... әдіс ... ... ... алкиламидтер анестезирлеуші қасиетке ие. Эхинацея экстракттары
жоғары дем алу ... ... ... ... емдеуге кең
қолданылады. Екілік соқыр плацебо бақыланатын зерттеулерде 108 адам 8 апта
бойы сұйық ... ... ... ... ... ... плацебо ауруының ұзақтығы қысқарды және симптондардың
қатерлігі едәуір төмендеді. Эхинацеямен емделген ... 36 ... ... ... ... макрофагтордың фагацитозын
күшейтеді және макрофактармен өңделген ... ... ... ... стимулирлейді. Ал жалбыз-тікен өсімдігі дәнінен, дымқылы
молырақ топырақта өсіп-өенді. Тамыр кесінділері, болмаса бүршіктері ... ... ... ... мол ... ... өнім береді. Осы сияқты
валерьян да ... ... Бұл ... жаңа ... көзі 600С ... ... Жалпы, валерьян суыққа берік, ылғал сүйгіш өсімдік.
Механикалық құрамы жеңіл ... ... ... ... Сол ... ... де тұқымнан өсіп - өнеді. Жылбыз өсімдігін вегетативті жолмен
тамыр кесінділерінен өсіруге болады. Құнарлы ... ... мол ... ... жарық сүйгіш өсімдік.
Дәрілік валерьян өсімдігі жоғарыда айтылғандай, ылғалы мол жерлерде
жақсы өседі. ... дәні екі ... ... ... ... Валерья
дәнін ерте көктемде, болмаса күзде қатар аралығын 30-45 сантиметрден 1,5-20
см ... ... ... ... ... ... салып, кішкентай
жапырақтары пайда болады. ... ... ... үшін ... гүл шоғы
бүршіктерін жұлып тастау керек.
Осы сияқты шалфей өсімдігі дәннен өсіріледі. Ол үшін шалфей дәннің
алдын ала ... ... ... қатар аралығын 30 сантиметрден, 3-4 см
тереңдікке егеді. Бірінші жылдың өзінде-ақ көп жапырақты ... ... ал ... жылы ... ... ... ... басталады. Қысқа
қарай өніп шыққан шалфейдің ағаш жапырақтарымен жауып тастау керек. ал жыл
сайын ерте ... ... ... ... ... ... көптеген дәрілік өсімдіктерді шаруашылықтарда ... ... ... ... ... мөлшерде дәрігерлік мекемелерді
қамтамасыз етіп отырады.
1.4 Дәрілік өсімдіктердің құрамындағы әсер етуші биологиялық активті заттар
Дәрілік ... ... ... ... ... заттар
болады. Осы өсімдіктерді емдік мақсатта пайдаланған сол ... ... ... әр түрлі физиологиялық өзгерістер туғызады. Өсімдіктердің
дәрілік қасиеті осы ... ... ... түрлері мен мөлшеріне
байланысты. Дәрілік өсімдіктер құрамындағы биологиялық әсерлі заттардың
сапониндер, игілік заттары, ... ... ... да тағы ... көптеген заттар кіреді.
Алкалоидтар – табиғаттағы күрделі азотты заттар. Бұлар өсімдіктерде
тұздар немесе олардың негізгі түрінде болады. бұл ... аты араб ...... және грек сөзі ...... ... екі ... тұрады.
Бірінші рет алкалоид көкнәрден ... ... ұйқы ... ... ... деп ... ... кейін әр түрлі өсімдіктерден стрехнин,
бруцин, никотин, атропин, хинин сияқты өте ... ... ... ... фармакологиялық қасиеттері алуан түрлі және
әсерлі. ... болу ... ... препараттармен емдеу көбіне
нәтижелі ақталады. Елімізде ... ... ... ... ... өсімдіктер өсетін жердің табиғат жағдайына, оларды жинау
мен кептіру мерзіміне байланысты. Өсімдіктердегі алколоидтар мөлшері ... ... ... ... орталық нерв жүйесіне тигізетін
фиологиялық әсері өте күшті. Оларды жоғары мөлшерде ... ... ... да, ал за ... ... ... ... болады.
Гликозидтер молекулалары қанттан (гликон ) және қантсыз (агликон),
азотсыз ... ... ... жатады. Сақтау кезінде гликозидтер
ферменттердің және ... ... ... ... ... ... дереу кептіріп, ал сақталған уытта дымқылданбағаны жөн. ... ... ... өз әсерін жүргізе алмайды. Гликозидтердің бір
тобы жүрек ауруларын емдеуге пайдаланылады. Олар өте улы. ... ... ... бұл ... аз ... жасалған препараттар өте
пайдалы. Гликозидтердің ащы түрлері асқазанның ас қорыту жұмысын жақсартуға
қолданылады. Гликозидтердің бір түрі ... Олар ... ... ... ... Көбінесе қалампыр және ... ... көп ... ... ... ... жеңілдетуге,
зәр, өт айдауға керекті препараттарды ... ... ... ... гликозидтер бактерицидтік препараттар алуға және
радиоактивті заттарды организммен шығаруға қолданып жүр.
Эфир ... - ... ... ... мен ... ... хош иісті жеңіл, ұшатын зат. Өсімдіктердің жоғарыда
аталған мүшелеріне ыссы су, ... бу ... ... ... Эфир ... 2000 ... ... кездеседі. Бұл өсімдіктердегі эфир майының
мөлшері сол өсімдіктердің биологиялық өсіп-өну кезеңіне және ауа райының
жағдайына байланысты ... ... Эфир ... ... әр түрлі
микробтармен, вирустармен күресуге өте ... ... ... жүрек-қан
тамыры жүйесінің қызметін, асқазағ – ішек қызметін жақсартуға және ... ... ... ... илік ... ... тобына жататын көп
атомды фенолдар.
Оларды илік заттар деп те атайды. Бұл илік ... ... ... ... бактерицидтік препарат ретінде жиі қолданылады. ... ... ... ... де пайдалы. Сонымен бірге алкалоидтармен,
ауыр металл тұздарымен уланғанда қолданылады.
Химиялық құрамы жағынан эфир майына өте жақын, ... ... бірі ... Қою, ... жабысатын аромат иісті, әр түрлі
күрделі қосылыстардан тұратын зат. Смоланың ұзақ ... ... ... деп ... ... ұзақ ... ... түрін бальзам деп атайды.
Смоланың бактерицидтік қасиеті өте күшті. Олар ... ... ... ... ... қалампыр және примула тұқымдастарында
сапониндер көп болады. бұлар қақырық түсіруді жеңілдетуге, зәр, өт айдауға
керекті препараттарды дайындауға ... ... ... ... ... ... алуға және радиоактивті заттарды
организммен шығаруға қолданып жүр. Эфир ... ... әр ... вирустармен күресуге өте әсерлі. Сонымен қатар, жүрек-қан
тамыры ... ... ... – ішек ... ... және ... ... туғызады. Фенаидтардың фармакологиялық қасиеттері алуан
түрлі және әсерлі. Сондықтан болу керек, фенаидтарды препараттармен ... ... ... ... өсетін көптеген өсімдіктерден алынатын
фенаидтар мөлшері өсімдіктер өсетін жердің ... ... ... ... кептіру мерзіміне байланысты. Өсімдіктердегі ... ... ... ... ... ... нерв ... тигізетін фиологиялық
әсері өте күшті. Оларды ... ... ... ... ... ... ... зат мөлшерде әсерлі емдік қасиеті болады.
Витаминдер – организм тіршілігіне өте қажетті органикалық зат. Оның аз
ғана мөлшерінің өзі адам, жан-жануар тіршілігінің ... ... ... зат ... белок, углевод, май секілді
тағамдақы заттарды сіңіру процесін реттеуге өте ... ... ... ... ... ... зат алмасу процесі бұзылып, жалпы
мүшелер функцияларының жұмыс ... ... ... ... ... 30-дан астам витаминдер бар. Олардың көбң осы дәрілік
өсімдіктерде кездеседі. Бұлардан басқа өсімдік құрамында қызғылт сары ... ... ... сияқты заттар бар. Жоғарыда аталған
заттардан басқа тіршіліктің негізгі эликсирі –ферменттер ... айта ... жөн. ... ... ... ... катализатор, оларсыз
тіршіліктің болуы мүмкін емес. Организмдегі химиялық ... ... және ... тек ... қызметтерінің арқасында болып
отырады. Тағамдық заттардың адам ... тез ... ... ... ... ертеден белгілі болған. Мексиканың ежелгі
тұрғындары етті пісірудің немесе қуырар ... оны ... ... үйкелеп, содан кейін сол ағашжапырағымен орайтын болған. Себебі,
осы әдіспен ... ет өте ... және ... ... ... бұл
жағдайды зерттеп қараса, жаңағы қауын ... ... ... ... ферменттерінің сіңімділігі артатыны анықталды. Қауын ағашының
осындай қасиеті жөнінде ел ... аңыз бар. ... ... ... тез ... әрі керемет күшті болады деп ойлаған бір жас жігіт
піскен күрішке қауын ағашының ... ... сол ағаш ... ... ... ... күні сол жігіттің жолдастары жігітіміз қандай болды екен ... ағаш ... ... бір топ ... көреді. Яғни қауын ағашының
жапырағындағы етті жұмсартатын фермент – жаңағы жігітті ... ... тек ... ... екен ... ... керекті заттар негізінен осы ферменттердің күші
арқылы пайда ... Ал ... ... тек қана ... ... организм ішіндегі химиялық процестерді жүргізу жұмысы температураға
байланысты. Ферменттердің катализаторлық қасиеттері 470С ... ал 540С ... ... ... біз қорек етіп ... шикі ... ... ... ... ... ... шығады.
Осыған байланысты жалпы өсімдіктерден әзірленген тағамдарды (салат,
шырын т.б.) сол ... ... ... ... ... ... адам организміне бұзылмай көбірек мөлшерде сіңілетіні анық.
Дәрілік өсімдіктердің құрамындағы әсерлі заттардың тағы бір тобы ... ... ... ... – калий, натрий, кальций,
магний, темір, хлор, иод тағы ... Тек ... ... өзінде ғана
59-данастам осындай элементтер бар. Бұл микроэлементтер адам ... ... ... ... ... ... әр ... ауу\ру
процестерін тоқтатуға көмектеседі.
Мысалы, кәдімгі қияр шырынындағы калий қан қысымын ... ал ... ... ... ... ... ... өсімдіктерден дайындалатын қоспалар
Әр түрлі өсімдіктердің емдік ... ... ... ... әр ... қоспа жасап, оларды емдік мақсатта қолдану ел ... ... ... ... фармацевтік фабрикаларда дәрілік
өсімдіктерден жасалған қосындылар дәріханаларда ... ... ... өсімдіктерден жасалған қосындылар ... ... ... бар ... үй ... керекті қоспаларды жасап, пайдалануға
болады. Олар төмендегідей топтарға бөлінеді:
Тыныс органдары ауырғанда пайдаланатын қоспалар:
1) жалбыздіктен тамырының екі бөлігі, өгейшөп ... екі ... ... бір ... ... Осы қосындының бір ас қасығына
екі такан қайнатып тұрған су құйып, шай демдегенде ... ... соң ... ... ... үш сағат салып стаканның ¼ бөлігін ішуге болады;
2) жалбызтікен тамырының екі ... ... ... екі
бөлігінің, жұпаргүл шөбінің бір бөлігінің қосындысы. Осы қосындының бір ас
қасығына екі ... ... ыссы су ... шай ... қайнатады. 20
минут тұндырып дәкемен зүзіп ... Осы ... жылы ... екі мезгіл
жарты стаканнан немесе оның ¼ бөлігін ... Ол ... ... ... және ... ... көмектеседі;
3) жалбызтікеннен тамырының бір бөлігін, құлқайыр шөбінің бір бөлігін,
салаубас ... бір ... ... ... бір ... ... Осы қосындының екі шай қасығына бір стакан (200 мл) ... ... ... шай ... ... Суытылғаннан кейін дәкемен сүзіп алады.
Осы тұнбаны ... үш рет ... ... ішуге болады.
Асқазан ауырғанда пайдаланылатын қоспалар:
1) итшомық қабығының екі ... анис ... екі ... бір бөлігін мия тамырының үш бөлігін алады. Осы қосындының
екі шай қасығына бір стакан қайнап тұрған су ... он ... баяу ... қайнатады. Содан кейін дәкемен сүзіп, таңертен және кешке ... ... ... ... алты ... ... жапырағының екі
бөлігінің, қалақай жапырағынының екі бөлігін қосады. Осы қосындыны бір ... екі ... ыссы су ... он ... ... ... ... дәкемен
сүзіп, түнде жатар алдында 0,5 және 1 стаканнан ішеді.
3) шаянмойын қабығының үш ... ... ... үш ... ... үш бөлігі, шүйгін шөп тамырының қосындысы. Осы қосындының екі ас
қасығына екі ... ... ... су ... он ... қайнатады. Қайнап
болғаннан кейін дәкемен ... ... ... және ... ... ... итшомырт қабығының үш бөлігі қалақай жапырағының екі бөлігі,
мыңжапырақ ... екі ... ... ... екі ас қасығына бір
стакан ыссы су құйып, шай демдегендей ... ... ... ... да ... ... алады. Осылай дайындалған тұнбаның жарты стаканын
және ¾ бөлігін түнде жатар алдында ... ... ... үш ... ... қабығының үш бөлігі, жалбыз
жапырағының екі бөлігі, иір тамырының бір бөлігі, шүйгін шөп ... ... ... Осы ... екі ас ... бір ... ... су құйып, он минут қайнатады. Қайнап болғаннан кейін дәкемен сүзеді.
Осылай әзірленген тұнбаны түнде жатар алдында жарты ... бір ... ... ... төрт ... мен ... ... бір бөлігі. Осы қосындыны бір ас қасығына бір стакан ыссы су
құйып, шай ... ... ... ... ... сүзіледі. Осылай
дайындалған тұнбаны тамақтанудан 15-20 минут бұрын бір- екі ас ... ... ... үш ... ... ... үш ... жусан
бөлігінің үш бөлігі, шүйгін шөп тамырының қосындысы. Осы қосындының екі ас
қасығына екі ... ... ... су ... он минут қайнатады. Қайнап
болғаннан ... ... ... ... ... және ... жарты
стаканнан ішеді.
8) қандыағаш қабығының екі ... анис ... екі ... бір бөлігін мия тамырының үш бөлігін алады. Осы қосындының
екі шай қасығына бір стакан қайнап ... су ... он ... баяу отқа
қойып қайнатады. Содан кейін дәкемен сүзіп, таңертен және ... ... ... тәбет арт ыратын қоспалар:
1) жусан шөбінің бір ... мен ... ... бір бөлігінің
қосындысы.Осы қосындының екі шай қасығына бір стакан ... ... ... шай ... қайнатып, дәкемен сүзеді. Осылай дайындалған тұнбаны
күніне екі мезгіл тамақ алдында ... ... ... ... шөбінің екі бөлігі мыңжапырақ жапырағының екі бөлігі бақ-бақ
тамырының бір бөлігінің ... Осы ... бір ас ... бір стакан
қайнап тұрған су құйып, шай демдегендей қайнатады. Дәкемен ... ... ... 15-20 ... ... бір екі ас ... ... жусан шөбінің төрт бөлігі мен мыңжапырақ жапырағының қосындысының
бір бөлігі. Осы қосындыны бір ас қасығына бір ... ыссы су ... ... қайнатып, біраз тұндырып дәкемен сүзіледі. ... ... ... 15-20 ... ... бір- екі ас ... ішеді.
4) жусан шөбінің үш бөлігі мен мыңжапырақ жапырағының қосындысының бір
бөлігі. Осы қосындыны бір ас ... бір ... ыссы су ... ... ... ... тұндырып дәкемен сүзіледі. Осылай дайындалған
тұнбаны тамақтанудан 15-20 минут бұрын бір- екі ас қасықтан ішеді.
5) ... ... бес ... мен ... жапырағының қосындысының
бір бөлігі. Осы қосындыны бір ас қасығына бір стакан ыссы су ... ... ... ... ... ... сүзіледі. Осылай дайындалған
тұнбаны тамақтанудан 15-20 минут бұрын бір- екі ас қасықтан ішеді.
Тамақ ауруына жасалып пайдаланылатын ... емен ... алты ... жұпаргүл шөбінің төрт бөлігі, жалбыз
тікен жапырағы немесе ... екі ... ... Осы қосындының 2
ас қасығына бір стакан қайнап тұрған су құйып, қайнатады. Содан кейін 10-15
минут ... ... ... Осылай дайындалған тұнбамен жылы ... ... рет шаю ... ... ... бір ... құлқайыр гүлінің бір бөлігі мен
бузина гүлінің бір гүлінің ... Осы ... ... шай ... бір
стакан ыссы су құйып ... ... жылы ... ... шаюға
пайдаланады.
Зәр айдайтын қоспа түрлері:
а) толокнянка жапырағының үш бөлігі, гүл кекіре гүлінің бір ... бір ас ... ... бір ... ... ыссы су құйып, 15
минут тұндырып, дәкемен сүзіп, бүйрек ауырғанда ... ... 20 ... ... 3-5 рет бір ас қасықтан ішу керек;
б) толкняк жапырағының төрт бөлігі, құлқайыр гүлінің екі бөлігі мен
қара мия ... бір ... ... Осы ... ... ... бір стакан ыссы су құйып қайнатады.
в) күлгін эхинацея жапырағының екі бөлігі, қырық буын ... ... ... ... бір бөлігі. Осы қоспаның екі ас қасығына ... ... ыссы су ... 15 ... ... ... ... ішеді.
г) түкті эрва гүлінің төрт бөлігі, аюбалдырған тамырының үш ... ... ... үш ... дайындалған қоспаның бір ас қасығына ... ... ыссы су ... 15 ... ... ... ... алады,
дәрігердің кеңесі бойынша ішеді.
Шаруашылық территориясындағы топырақ жамылғысы ... ... ... құрғақ, І агроөндірістік топ болып келеді. Осы берілген
топырақ шаруашылық территориясының барлық жерінде тараған. Бұл топқа сапасы
жақсы ... және ... ... ... кіреді және кәдімгі зоналық
агротехниканы қажет етеді. Қара шіріндінің горизонт күші 60-70 см. ... ... ... бетінде 1,5-2,03% дейін болады. Жалпы азот 0,091%,
жалпы ... 0,158% ... ... азот және ... ... ... ... Ауыспалы калий жақсы қамтамассыз етілген. Оның 537 кг
1 кг ... ... ІІ ... тобы ... ... жыртылған
және жыртылуға жарамды жерлер мыналарды талап етеді, су ... ... ... ... ... ... ... түрі нашар қамтамассыз ... ... ... ... Тассай ауылының жер бедері толқынды, әлсіз тербелетін
жазықтықтарының ауданын көрсетеді. Ойлы ... ... ... ... баяу көрсетілген пішіні орталықтың жоғарғы шұңқырдың тереңдігі
симметриялы бетімен орналасқан, сондықтан көп ... ... ... ... ... байланысты созылады. Шұңқырдың оңтүстік
шығыстағы иілген бөлігі көбіне оңтүстік және оңтүстік батыстың жағдайына
жер ... және ... ... ... үшін жарамды. Оңтүстік
иілген бөлігі көбінесе жеткілікті суғару үшін ... Ойлы ... ... ... ... ... азаяды және жер бедері тегіс
болып қалыптасады. ... жер ... ... ... ... ... жерлерді терең есем балкалармен кесілген. Жер бедерінің ... ... Жер ... ... ... және де ... рұқсат етілген.
2 Ғылыми зерттеу бөлімі
2.1 Зерттеу жұмысын жүргізу
Бұл ... ... АҚШ ... ... ... ... ... өсімдік ретінде Германияда, Францияда,АҚШ-та көп жылдар бойы
культивирленіп келеді, Молдавада, Украйнада, ... ... ... ... және ... ... ... өсіріледі. Дәрілік
препараттар алу мақсатында оның тамырын және гүлдерін пайдаланады
Қазіргі уақытта медицинада қолданылатын күлгін ... ... ... ... эхинацеядан басқа, аз зерттелген түрлері
парадоксальды стимулирлеуші ... және ... ... ... белгілі.
Эхинацеялар бір-бірімен тек түйсіне қарай емес, сонымен қатар осы
жұмыста толық қарастырылатын биологиялық ... ... ... ... ерекшеленеді.
Эхинацеяның фитохимиялық құрамы. Химиялық ... ... ... ... өсімдіктердің құрамында 7 биологиялық активті заттардың
болатыны анықталды. Оларға полисахаридтер, флаваноидтар, кофе ... ... ... алкиламидтер және т.б. қосылыстар кіреді.
Эхинацеяның фитохимиялық құрамы. Химиялық анализ бойынша ... ... ... ... 7 биологиялық активті заттардың
болатыны анықталды. ... ... ... кофе ... ... липидтер, алкиламидтер және т.б. қосылыстар кіреді.
Эхинацеядан жасалған тұнбалардың, экстрактордың, ... ... ... ... ... ... жоғары.
Бұл препараттар жаңа және кептірілген эхинацеяның кез келген бөлігінен
алынады. Тамырындағы экстрактивті заттардың ... ... ... көп
жиналады, ақшыл эхинацеяда бұл ... 22,3 мен 25,4 ... ... отырады, ал күлгін эхинацеяға қарағанда 5,5-6,9 пайыз есе жоғары.
Күлгін эхинацеяның жапырағында экстрактивті заттардың құрамы ... ... ... (15%) жоғары.
Эхинацеяның түріне, өсіру әдісі мен өсіру ұзақтығына қарамастан,
гүлшоғырындағы ... ... ... ... ... жоқ.
Кейбір әдебиеттерге сүйенсек, эхинацея әртүрлі ауруларды ... ... ... уына ... ... ... тіс ... қолданылады.
Кейінгі уақытта ракты емдеуге, ЖҚТБ және созылмалы шаршау синдромын емдеуге
– осы ... ... ... ... ... ... жатыр.
Эхинацеядан жасалған ... ... ... ... ... ... ... қарағанда жоғары.
Бұл препараттар жаңа және кептірілген эхинацеяның кез ... ... ... ... ... мөлшері төртінші жылда көп
жиналады, ақшыл эхинацеяда бұл көрсеткіш 22,3 мен 25,4 ... ... ... ал ... ... ... 5,5-6,9 ... есе жоғары
Батыс Германияда эхинацеядан экстракттар, мазьдар, сусындар, сонымен қатар
200-ге жуық ... ... ... ... ... ... мен ... ұзақтығына қарамастан, гүлшоғырындағы экстрактивті
заттардың мөлшерінде ... ... ... ... ... ... ... өңдеу кезінде бұзылады
немесе зақымданады сондықтан оның ... ... ... қалу үшін – ... әдіс ... керек.
2.2 Тәжірибе әдістемесі
Эхинозидтар ең пайдалы комопненттер болып табылады, олар өсімдіктің
тамырларында және аз ғана ... ... ... ... ... көптеген вирустарды, ... ... ... жою үшін өте ... ... ... ... ІІІ
типті жүзетін бос радикалдарға қарсы қорғаныш эффектісін ... ... ... ... қайта оралуын қамтамасыз етеді. Күлгін және
жіңішке жапырақты эхинацеясының тамырларындағы ... ... ... ... ... ... ал жаз бен күз мезгілдері аралығында біртіндеп
жоғарылайды. жіңішке жапырақты эхинацеяда ... ... ... ... күлгін эхинацеяға қарағанда баяу жүреді. Күлгін
эхинацеяның тамырында қыс бойы ... ... ... ... ... ... ... экстрактарын жергілікті қолдануң соның
ішінде ... ... ... ... ... ... ... өсімдікті пайдалануға дәлелдерді келтіреді. Күлгін және жіңішке
жапырақты ... ... ... ... ... айында аз
минимальды болады, ал жаз бен күз ... ... ... ... алкиламидтер анестезирлеуші қасиетке ие.
Эхинацея экстракттары жоғары дем алу ... ... ... ... кең ... ... ... плацебо бақыланатын
зерттеулерде 108 адам 8 апта бойы ... ... ... ... эхиноцинді қабылдаған адамдарда плацебо ауруының ... және ... ... ... ... ... ... 36 пайызында инфекция қайталанбаған.
Эхинацеяның құрамына кіретін ... ... ... жан-жақты зерттелген. ... ... ... ... ... ... байланыстырады.
Эхинацеяның тамырында алкиламидтер анестезирлеуші қасиетке ие. Эхинацея
экстракттары жоғары дем алу ... ... ... ... ... қолданылады. Күлгін, жіңішке жапырақты және ақшыл эхинацеяларынан
қарапайым қанттар ... ... ... ксилоза, манноза,
пентоза, фруктоза), ... ... және ... ... ... ... пектин) бөлініп алынған.
Күлгін және жіңішке жапырақты эхинацеясының ... ... ... ... аз ... болады, ал жаз бен күз ... ... ... ... жапырақты эхинацеяда
фруктанттардың жоғары дәрежесі полимеризациямен түзілуі ... ... баяу ... ... ... тамырында қыс бойы
фруктозандардың төртінші дәрежесі ... ... ... ... жер ... бөлігіндегі фруктанттардың құрамы жер
астылық бөлігімен салыстырғанда 10 есе төмен.
Күлгін, жіңішке жапырақты және ... ... ... ... ... және ... ең көп ... жіңішке жапырақты
эхинацеясына тән, ол 5,9 пайызды құрайды. Жіңішке жапырақты және ... ... бұл ... күз бен қыс ... көп
(максимальды) жиналады, ал жазда оның мөлшері азая түседі.
Күлгін эхинацеясының жер ... ... ... ... құрамы
анықталды, соның ішінде клетчатка, пектин, гемицеллюлоза және басқа да
ерімейтін көмірсуларды құрғақ затқа шаққанда 38 ... ... ... жер ... бөлігінен молекулалық массасы 79500Д
ксигоглюкон, ал сығынды шырынынан пектинге ие полисахарид бөлініп алынды.
Эхинацеяның ... ... ... және ... ... бар жеке полисахаридтер бөлініп ... ... ... бастериалды және иммуностимулирлеуші әрекеті полисахаридтердің
арқасында жүретіні анықталды. Сонымен ... ... ... ... қышқыл деп аталатын полисахаридті құраушылар энзимдердің
гиалуронидазасын ерітіп, ... ... ... ... ... мүмкіндік туғызады. Кез-келген эхинацеяда қышқылдар құрамы
тамыры мен сабағына қарағанда гүлі мен ... ... ... ... мөлшері өсімдіктің жасына, культивирлену ... ... ... ... ... алады.
Осының барлығын шикізатты дайындауды, идентификациялауда ескеру қажет.
Эхиноцид – алтын стафилакокқа, стрептококқа ... ... бар зат, ... бұл гипозетивті және анальгетикалық қасиеттері
де бар. 80-жылдардың соңында ... ... ... ... цикорлы қышқылы бар эхинацея экстракторы патенттелді.
Күлгін эхинацеяның жер үстілік бөлігі полисахаридтерге бай, ... ... ... ... ... бай. ... инфекция
аймағына түскенде ақ қан жасушаларының қозғалысын күшейтіп, ... ... ... ... ... ... ... да микроорганизмдерді жойып, ағзаның иммундық жүйесін белсендіреді.
Дегенмен, көптеген күшті әсер ... ... ... көп ... бар, ... бұтақталған, суда еритін гетерогликогендер
болып табылады, ал инулин ... ... тек поли ... полисахаридтері макрофагтордың фагацитозын күшейтеді ... ... ... ... ... бірнеше компоненттерін
стимулирлейді. Эхинацея экстрактының ... таза ... көк ... және ... ... ... ... ... ... қатар in vivo жағдайында
перифириялық қанға гранулациттердің реактивті оттекті ... ... ... интермелейтін интерлейкен – 6 және альфа ісігіне
қарсы факторларды өңдеуге стимулирленеді.
2.3 Тәжірибе нәтижесі және ... ... ... ... культурасында изолирленген полисахаридтер
ісікке және жасуша ісілік паразиттерге қарсы цитаулылықты ... ... ... ... ... бұл ... адас активтң
фаза реакцияларын қамтамасыз ете алады.
Көптеген фенолдық қосылыстардың әртүрлі ... ... ... ... ... қарсы радиоқорғағыш
заттардың көпшілігі күлгін және ... ... ... ... ... ең маңыздысы цикорлы қышқыл болып ... ... оның ... 0,2 ден 1,29 ... ... Ақшыл түсті
және жіңішке жапырақты ... ... ... ... ... ... ... құрамы тамыры мен сабағына қарағанда
гүлі мен жапырағында көбірек болады. ... ... ... ... культивирлену ұзақтығына және вегетация зонасына қарай варирлене
алады.
Осының барлығын шикізатты дайындауды, идентификациялауда ... ...... ... стрептококқа қарсы бактерицидті
активтілігі бар зат, сонымен бұл гипозетивті және анальгетикалық қасиеттері
де бар. 80-жылдардың ... ... ... ... ... цикорлы қышқылы бар эхинацея экстракторы патенттелді.
Басқада гидрофильді заттар.1994 ... ... ... ... ... анықталған. Оның мөлшері күлгін эхинацеяда
5,17 – ден 5,31% ... ... ... жер ... ... де ... және ол күлгін эхинацеяда да 18,3-12,8%. Ақуыз ... ... ... ... ... ... витродағы антигенді
спецификасы мдентифицирленген.
Өткен ғасырда эхинацеядан ... ... ... ... ... – глициннің болуы тән. Мадус фирмасының шығарылатын,
эхинацин препаратының өндірісіне қолданылатын күлгін эхинацеясынан сығылған
шырын құрамындағы бетаина бойынша ... және ... ... ... ... ... гүлділерге тән туссилягин және изотуссилягин алколоидтары аз ғана
мөлшерде (0,006 пайыз) анықталған. Олардың мөлшері ... ... ... ... ... ... Ылғалды және азотқа бай
топырақта өсетін өсімдіктерде алколоидтардың ... ... ... және ... ... сапониндердің болатыны белгіленді.
Күлгін эхинацеясының жер үстілік бетінде органикалық қышқылдар (3,3 пайыз),
ал тамырында сүт қышқылдары анықталған.
Күлгін ... ... ... 8,56*10-2% Апровитамині
және 1,72*10-4 % С ... ... ... ... 8,3-10-4%
құрайды. Күлгін эхинацеясының жаңа жапрақтары мен ... С ... ... ... 230мг ... Бұл өте ... өйткені С витамині
табиғи антиоксидант болып табылады.
Эхинацеяның бұрын ... ... ... қосылыстарының
ішінде фитостеролдар анықталды. Ең біріншіден, ол систотерин, сонымен қатар
систотерин-3, Д-глюкозид және стигмастерин.
Күлгін эхинацея тамырынан ... ... май ... 31 ... Осы ... негізгі компоненттері кариофендер және фарнезендер
болып табылады. ... ... ... ... мирцин, пинен, туйен, гумулен
кориофилен кездеседі. ... ... әсер ... ... ... борнеол, борнилацетат, пентадека – 8 ден 2-04, гермакрен – Д,
кариофилен анықталған; ... п- ... ... ... ал жаңа
өсімдік майынан гермакренді спирт бөлініп алынған. Ақшыл және ... ... ... ... Күлгін эхинацеясының жер
үстілік бетінде органикалық қышқылдар (3,3 пайыз), ал тамырында ... ... эфир майы бар ... ... ... ... ... иммунды активтілік ерекше анық көрсетеді.
1.6 Патенттік ізденіс
Дәрінің түрі күлгін эхинацея – 0,5 г ... ... ... ішерден 7-
8 мин бұрын тәулігіне 3 реттен 6-26 апта бойы қабылдау қажет.
(71) Тапсырыс беруші: Корсун Влад ... (22) ... ... ... ... іске қосылған мерзімі. 16.04.2001.
(46) Жариялану мерзімі: 20.02.2003.
(71) Тапсырыс беруші Башқұрт мемлекеттік медицина Университеті.
(72) Жаңалық ...... ... Патент иесі – Никитина Татьяна Ивановна.
(21) 96101126/14
(22) 30.01.96
(46) ... Бюл. ... ... ... (73) ... Юрий ... SU 1794454 А1, 1997. SU 1659054 А1, 1988.
(98) 121165, Москва а/я 115,000 “ЮСПИС”.
(54) ... ... ... фитотерапевтикалық дәрілер.
57) Бұл жаңалық, медицина саласында дененің сыртқы жағын емдеуге
қолданылады. Бұл жаңалықтың ... бұл ... ... 10
бөлігі суда еритін фракциялардан, мәселен сулы спирттен, сулы
аммиак экстрактынан және ... ... ... ... және Марьин тамырлары, шүйгіншөп тамырынан т.б. көптеген
дәрілік шөптерден жасалынады. Суда еритін фракциялардың барлығын
Байкал суында ерітеді. Терапевтикалық емдеу ... ... ... ... ... өте жақсы әсер береді.
Фототерапевтикалық дәрі ретінде ... ... ... ... федерациясындағы ашылған жаңалықтардың патенттік сипаттамасы
(21), (22) Тапсырыс : 2002116015/14, 13.06.2002;
(24) Патенттің қолданыла бастаған мерзімі: 13.06.2002.
(46) Жарияланған мерзімі: ... ... ... бар ... ... № 3
1) УДК 663-51: 631. ... Калганова; Д.К.Шривастова;
В.Л. Метт; Э.С.Пирузян
Эхинацея трансформирленген каллусты ұлпасының морфогенді потенциясы.
47-49 бет.
1.04 Биотехнология
Теориялық және ғылыми практикалық ... 53-54 ... УДК 633.5: ... Baohond; Li Xiulan, Li ... ұлпа ... аномальды соматикалық ... және ... ... және ... ... ... 46-47 ... УДК 633-5: 663.23
S.Namjoshi; K.Zand; Pullman G.
Жабайы лобель өсімдігінің соматикалық эбриогенезі және регенерациясы.
1.05 Биология.
С. 37. 42.15
Сергалиев, ... Ж, ... ... ... ... Бұл жаңалық, гипертония сырқатын емдеу үшін дәрілік
өсімдіктерден жасалынған препараттың ашылуы, медициналық жаңалық. Бұл ... ... ... ... ... ... ... сасықшөп шөбі,
итмұрын жемісі, солодқа және айра ... ит ... ... ... ... жемісі, қалақай жапырағы, жүгері шашағы, мята
жапырағы, календула гүлі, дәріханалық ромашка гүлі, ... ... ... шөбі, укроп жемісі, фасоль сабақтары, цикорий ... ... этил ... мен суды ... бір ... ... Бұл ... суық тиюге қарсы, несеп айдайтын, өт айдайтын ... ... ... ... да, медицинада жиі қолданылады.
(71) Тапсырыс беруші Цитология және ... ... ... ... ... О.А. ... т.б.
(73) Патент иесі: Олег Альбертович Скворцов.
Жаңалық ашуға деген тапсырыс
(21) (22) Тапсырыс: 2002111420/14,29.04.2002.
(43) Тапсырыстық жарияланған мерзімі: 20.11.2003.
(54) Қояншық пен ... ... ... ... қолданылатын
“Хитоэпифит” дәрісі.
(57) Бұл дәрінің құрамына суда жақсы еритін хитозонның ... және ... ... құрамдары 1:15:4 қатынасымен қосылады,
сасықшөп, шүйгіншөп ... ... ... ... ... сұлының жас
өскіні, 2:2:1:1:2:2:1:4;
Дәрінің түрі түймедақ – 0,5 г болады. Дәріні тамақ ішерден 15 ... ... 3 ... 4-26 апта бойы қабылдау қажет.
(71) Тапсырыс беруші: Корсун Влад Федоровия.
(21) (22) Тапсырыс: 2001110284/14. 16.04.2001.
(24) ... іске ... ... 16.04.2001.
(46) Жариялану мерзімі: 20.02.2003.
(71) Тапсырыс беруші Башқұрт мемлекеттік медицина Университеті.
(72) Жаңалық ашушы – Никитина ... ... иесі – ... Татьяна Ивановна.
Таблица 1 – Патенттік құжаттар
|Іздену пәндері |Қорғалатын ... ... ... ... |
|(зерттеу объектісі|құжаттың түрі |аймақ 7-2 (патент ... ... ... оның ... |мен ... және |иесі) Тапсырыс |аталуы (толық |пайдалы жағы |
|бөліктері) ... ... ... – 21; |көрсетілген ... оның |
| ... ... ... ... ... |
| | ... | ... |
| | ... ... ... (Бұл |
| | |4 | ... растау|
| | | | ... ғана |
| | | | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |РҮ 2142295 ... ... | ... таулы|GAGIVI/30Ab1K |21.05.96. |календула | ... ... |35/78 | ... ... | |
|аймақтарындағы | | ... ... | ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... ... | | | ... | | | | ... | | | | ... ... | | | | |
| |JP токи кахо ... 850910 |Дененің сыртқы | |
| |12В4 (11) | ... | |
| ... | ... |
| |35/78 | ... | |
| ... | ... | |
| ... | ... ... |
| | | ... | |
| | | ... | |
| |ДЕ ... | ... | |
| ... | ... ... |
| | | ... | |
| | | ... үшін | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| |РҮ 2142295 ... ... ... | |
| ... |2000.104823/14 ... алу ... |
| |35/78 ... ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | ... әдебиеттер
1. Мамыкова Р.У., Ашурметов О.А. Морфогенез и ... Aerva lanata (L).Juss ... Каз НУ 2004. №1 ... ... ... Қ. Ауыл шаруашылық мелиорациясы Алматы “Қайнар”
1994 ж
3. Вавилов П.П., Гриценко В.В. Растениеводство. Москва. “Колос”,
1979г.
4. Дүйсенбеков Ә. ... ... ... ... ... ... Б.А. ... полевого опыта. Москва,
“Агропромиздат”, 1985г.
6. Жаңабаев Қ., ... Т., ... И. ... ... ... ... ... “Қайнар” 1994ж.
7. Прозина М.Н. Ботаническая микротехника. – М.: Высшая школа.
1960.-206с.
8. Крючев Б.Д. ... по ... ... ... ... К.Д., Чудинов В.В. Лекарственные ... – Алма – Ата. ... ... К.У., Курамысов И.И., Аксенова В.Ф. Целбные травы.
Қайнар. 1979. -239с
11. Цицина С.Н. Лекарственные растения. Алма ... ... ... ... А.А., ... районирование Южного Казахстана.
Алма- Ата: Наука. 1975. С. 4-6
13. Отыншиев Б. дәрілік өсімдіктер ... ... ... ... А. Дәрілік өсімдіктер. Алматы “Қайнар” 1982ж.
15. Оспанов Ө.О., Жаламбеков Е. Құнарлы жер – ... ... ... ... ... Методические указания по семеноведению интродуциентов. – М.:
Наука. 1990-64с
17. Нұртаев Ж., Бапаев Б., Сманаов Н. ... ... ... ... ... ... И.С. Егіс тәжірибелерін жүргізудің методикасы. Алматы
“Қайнар” ... ... І., ... Қ. ... ... ... ... “Қайнар” 1981ж.
20. Сейітов., Саудабаев Ш., Абдрашов. Агрономия негіздері. Алматы
“Қайнар” 1989ж
21. Тұрғанбаев С.Қ. ... ... ... “Қайнар” 1989ж
22. Доспехов Б.А. Методика полевого опыта (с основами статической
обработки результатов исследований).-М.: Агропромиздат. 1985.-
351с.
23. Тілемісов Ауылшаруашылығы ... ... ... Хафизов А.Ш Дәрілік өсімдіктер. Алматы “Қайнар” 1989ж.
25. Автореферат Дисертации на ... ... ... ... ... ... ... Восточное отделение восхнил. Технологическая схема
интенсивного воздемивания лекарственной ... ... ... С.М. Современное состояние и ... ... ... ... ... для медицины //Фармация
Казахстана. 2003.С21-22
28. Абугалиева И.А. ... ... ... ... адам ... қорғау, ауруларға медециналық көмек
көрсету денсаулықты қорғаудың басты мәселесі болып табылады. Өз уақытысында
және сапалы дәрілермен қамтамасыз ету ұйымы осы ... ... ... ... ... жұмысында дәрілік өсімдіктерді зерттеудің
үлкен маңызы бар, оларды нарықтық қатынас ... ... ... ... ... ... алу үшін ... елдер мен халықтардың дәрілік заттарды қолдануының көп жылдық
тәжірибесі халықтың ... ... ... ... ... Бірақ
та өсімдіктерді дәрі ретінде қолдану көптеген уақыт эмперикалық болып қала
берді. Тек адам ... ... ... ... көрсететін табиғи
қосылыстарды синтездеу және жинау қабілетін анықтағанда ... ... ... ... ... ... Аналитикалық шолу
1.1 Астық дақылдары туралы негізгі мағлұматтар.
1.2 Астық дақылдарының вегетативті органдары және
оның көбеюі мен өсіп өркендеуі
1.3 Ауа ... ... ... құнарлығы
2 Ғылыми – зерттеу бөлімі
2.1 Зерттеу ... ... ... әдістемесі
2.3 Тәжірибе нәтижесі және оларды талқылау
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиттер
Кіріспе
Қазақстан астық өндіру жөнінде ... ... ... ... ... ... астық шаруашылын өркендетуге басты көңіл
бөлініп, жыл сайын орташа есеппен өндірілетін ... ... ... ... Жер жүзінде адам саны көбейіп, соған байланысты тамақ
өнеркәсібін өркендету ... ... ... ... ... ... көлемі жыл сайын азайып, шөп – шабындық кеміп, мал көбінесе қолға
қарайтын болғанда егін шаруашылығын ... одан жыл ... ... ... алу – аса маңызды міндет болып отыр.
Егін ... ... ... ... ТМД ... ... ... (Ресей мен Украинадан кейін). Бірақ астықтың сапасы жағынан
бірінші орын алады. Қазақстанның ... ... ... ... және ... ... ... Онсыз сапалы нан пісіру мүмкін емес және
оны шет мемлекеттерге алтынға балап сатуға болады. ... ... ... млн ... ... ... өндіру жоспарлы меже саналады.
Қазақстан Республикасында астық дақылдарының көптеген мол ... ... жаңа ... ... ... олар ... барлық жерлеріне
кең таралды. Астық көп өндірілетін солтүстік аймақтарда ... және ... көп ... ... ... ... ... механикаландырылған
және автоматтандырылған.
Республиканың егін шаруашылығына жаңа техника мен озық технология
кеңінен енгізілуде. Ол ... көп ... оның ... ... ... ... ... тамақ өнеркәсібінде шикізатпен, мал шаруашылығын
күрделі жеммен қамтамасыз етуге әліде жетіспейді. ... ... ... дейінгі әлеуметтік және экономикалық дамуының негізгі
бағыттарында егіс өнімін арттыру ең басты бағыт деп ... әр ... ... 1,5 тоннадан астық өндіру міндетін алға ... ... ... ... ұн, нан ... ... күнделікті пайдаланатын тағамдармен
қатар, мал азығына қажетті ... жем де ... ... ... ... өте ұзақ ... әр түрлі пішінді қамбаларға
құюға және жер жүзінің түкпір – түкпірінде тасымалдауға қолайла, ыстықтан
да, суықтан да қорықпайды.
Міне ... ... ... жер ... кең ... ... Міне осындай
маңызды ерекшеліктеріне қарай дүние жүзінің көптеген ... ... ... ... ... мол ... үлкен мән беріледі.
1 Аналитикалық шолу
1.1 Астық дақылдары туралы негізгі ... ... ... ... ... ... және ... өсімдіктер
болып екіге бөлінеді. Мәдени өсімдіктерге адам қолымен өсірілетін және оның
қажеттеріне жарайтын өсімдіктер жатады. Олардың жабайы ... ... ... көп ... ... ... ... агротехникалық жағдайлар
туғызудың арқасында, жақсы түрлерін таңдап алу, баптау ... ... ... мен ... ... өздерінің жабайы түрлеріне қарағанда
түсімді едәуір көп беретін, адам ... ... ... ... ... Міне осының арқасында тек қолда ғана өсетін болған, яғни
жабайы түрде өсу қабілетін жоғалтқан.
Өсімдіктердің түпкі тарихи шыққан ... ... ... Ч. ... теориясы арқасында жер жүзінде кең тараған ... ... ... өте ... және өте қиын ... екенін еске салған жөн.
Биология ғылымы барлық өсімдіктерді ... ... ... және ... ... ... ... тұқымдастыққа
(Familia), тектерге (genus), ... ... түр - ... ... ... Бұл ... өсімдіктер дүниесін, астық
түрлерін оқып үйренуді жеңілдетеді.
Тұқымдастық (латынша Familia ), ... ... ... ең үлкен категориялық жік. Бұл жіктемеде өсімдіктің шыққан
тегіне, оның дәнінің құрылысына қарай бөлінетін бірлік. Ауыл ... ... ... ... дақылдар (Gramineae), бұршақ тұқымдастар
(Fabaceae) жатады.
Тектер (genus) әр тұқымдастық тектерге бөлінеді. ... ... ... бір ... ... ... ... топтары жатады. Мысалы,
дәнді жақылдар тұқымдастығына бидай (Triticum), қара бидай ... сұлы (Avena), тары ... ... ... күріш (Orusa)
т.б. көптеген мәдени және жабайы, оның ішінде арам шөптер тобына жататын,
тектер ... ... ... да ... ... ... кіреді.
Олармен оқулықтың екінші бөлімінде танысуға болады.
Тектер одан қарай түрлерге (Species) бөлінеді. Бұлар тектен кейінгі
кішірек бірлік. Оған ... үшін ... ... ... ... кожа ... бидай, жалғыз дәнді, екі дәнді бидай (полба) сияқты көптеген түрлері
кіреді. Түрлерге бөлуде ... ... ... ... ... ... ... қасиеттерінің ерекшеліктері ескеріледі. Бұлардың тұқым
қуалау ерекшеліктері де ескеріледі. Бұл ең ... ... Оны ... рет ... және ... Бұл бірліктің аты екі сөзден тұрады –
бірінші сөз тегінің, ал ... – түр аты. ... ... ... Triticum
aestivum, қатты бидай - Tr. durum, кожа бидай - Tr.compactum, ... ... Tr. ... ... дәнді бидай - Tr. tonococcum, екі дәнді бидай - ... т.б. ... ... сөз де қосылуы мүмкін.
Түр тармақтар (Varietas). Өсімдіктің түрлері өзінің сыртқы құрылысының
ерекшеліктеріне қарай түр – ... ... ... ... ... дейін айтып келе жатқан жұмсақ бидай түр – ... ... ... қазақша аттары жоқ, сондықтан оларды тек латын тілінде ... ... ... ... Олар, лютесценс – қызыл дәнді, ақ қауызды
қылтанақсыз бидай, эритроспермум – ... ... ақ ... ... альбидум – қылтанақсыз, ақ қауызды ақ ... ... ... ... қауызды ақ бидай т.б. көптеген түр тармақтар кездеседі.
Ауыл шаруашылығында, технологиялық ғылымдарда және ... ... көп ... ... ...... Сорт ... ғылым жүзінде ауыл
шаруашылығы ...... ... тәжірибе және селекция
станцияларында шығарылған немесе жергілікті жерде ... ... ... ... ... ... Оған жататын өсімдіктердің бойы,
түсі – түрі, түсімі, химиялық құрамы және технологиялық қасиеттері, тұқым
қуалау ... ... ... ... ... ... ... т.б. қолайсыз жағдайларға төзімділігі бірдей қалыптасқан бір
түр – тармаққа өсімдіктер тобы кіреді.
Жаңа сорт ... соң, оны ең ... ... ... сортпен
салыстырады. Жаңа сорт орташа есеппен үш жыл ... ... ... ... ... ғана оны ... Бұл сында ең басты
нысана ретінде оның өнімділігі, сапасы, технологиялық қасиеттері, ... ... ... т.б. қолайсыз жағдайларға төзімділігі алынады.
Егер ол ... ... оған ... сорт ... атақ ... оның
тұқымын тез көбейте бастайды, ал әлі аудандаспаған, бірақ ... сорт ... ... сорт деп ... ... ... барлық
облыстарында көптеген мемлекеттік сортты сынау станциялары ұйымдастырылған
және олар жаңа сорттарды қатал ... ... ... ең ... ғана
ауыл шаруашылығында белгілі аудандарда аудандастырады.
1.2 Астық дақылдарының вегетативті органдары және оның ... мен ... ... әр ... ... ... орналасуына
байланысты пайда болады. Оған тамыр, сабақ, жапырақ сияқты өсімдіктің тұқым
қалдыру қызметін атқаратын генератив органдары жатады.
Өсімдіктің ... ... ... су және ... заттарды тартып
алатын орган және онымен қатар өсімдікті жерге біріктіріп ұстау ... ... ... ... тамыр және онан өсіп шығатын бұтақша
тамырлар болып ... ... ... ... оның ... негізгі
тамырдан да, оның бұтақшаларынан және өсімдіктің сабақтарынан да өсіп ... ... ... шыққан тамырлары қосымша тамырлар деп ... ... ... ... биік ... ... көп ... Кейде ол
тамырларды ауа тамырлар деп те атайды.
Дәнді дақылдардың ... көп ... ... деп ... Ол ... ... бағыныңқы тамырлардан тұрады.
Тамырлар тек қана өзінің ұштары арқылы өсіп ұзарады. Сол ұштарында
сүйір ... ... орны ... ... ... ... орналасқан. Мұның
астындағы клеткалар тез өсіп, өсу зонасына айналады, ал оның алдында ұзарту
зонасы жатады. Олар әр түрлі ... ... ... ал оның ... ... ... ол ... ұсақ тамыр шашақтарынан тұрады. Міне осылар
ғана су мен ондағы еріп жүрген ... ... ... ... ала алады
да, оларды өсімдіктің сабағы арқылы жапыраққа жеткізеді. Жапырақта олар
фотосинтезге (фото-жапырақ, синтез-пайда болу) ... ал одан ... ... ... шығады. Тамырдың ұзындығы жер қыртысындағы ылғалдың ... ... ... ... ... ... ... жердің
ылғалды, құнарлы бөліктерін іздеп таба біледі.
Өсімдік сабақтары ең маңызды органдарға жатады. Онда қоректік заттарды
өткізіп тұратын ... ... гүл ... ... бұтақтар және
басқа өсімдік өміріне керекті органдар мен тканьдар ... ... тік және ... өсетін қасиеттерін атқарады, органикалық
заттарды ... ... ... ал су мен ... ... жоғары қарай
өткізеді де, ең негізгі ... және ... ... ... шығарып,
оған жетілуге керекті, кейін қорғау айналатын қоректік заттарды жеткізіп
тұрады.
Негізгі сабақтарға бұтақтар орналасады. олар ... ... ... ... бұтақшаларға бөлінеді, кейбір бұтақшалар өскіннің өсуін ... ... ... ... ... ... бұтақшаның басында
болады да, кейін келе гүл шоқтарына айналады.
Дәнді дақылдардың ... және ... ... ... бір ... жеміс беріп болған соң қурап қалады. Олар тік өседі, тек қана
бұршақ ... ... ... ... ... өседі. Дәнді
дақылдардың сабағы сабан деп аталады. Ол ... іші ... ... ... ... жапырақ өсіп шығады.
Өсімдік жапырақтары негізгі органдардың ішіндегі ең негізгісі. ... ... ... заттардың қоры жиналатын болса, ... өзі ... ғана ... ... және ... қатар тыныс алу процесінде
көміртегін жұтып, оттегі бөліп ... ... ... ... ... ет, сүт, май, жүн т.б.), ... киім, отын (ағаш, тас,
көмір, мұнай, газ) ... ... ... ... ... ... және басқа тірі жәндіктердің өмір сүруі осы ... ... ... ... ... ... өзінің пластикасы
(алақан) мен сабағынан тұрады, ал дәнді дақылдарда сабақтың ... ... ... ... болады. жапырақ алақанының үстіңгі және ... ... ... деп аталатын ұсақ тетікшелер бар. Оларда хорофилл
дәндері көп болады. Осы тетікшелер арқылы өсімдік тыныс алады және ол ... ... күн ... ... ... қышқылы мен судың буынан
көмірсутектерді (қант, крахмал т.б.) ... ... ... май ... кутикула қабыршағы бар. Ол ... ... ... ... ... ... ашық түнде жабық болады. Өсімдік тыныс алғанда
ауамен бірге көмірқышқыл кіреді де, ол сумен ... ... ... 12Н2О =(С2Н12О6 + 6Н2О + 3О2) айналады да, ... ... ... ... ... күн ... мен хлорофилдің қатысуы арқылы жүреді. Синтезделген
қант (С6Н12О6 + n Н2О = ... ... ... да, ... және
энергия қоры ретінде дәнге құйылып, сақталады. Хлорофил ... ... ол күн ... ультрақызыл сәулесін өзіне сіңіріп алады. Бұл
құбылыстың ... ... ... ... танысамыз. Осы сәуле арқылы
көмір қышқылы сумен ... ... ал ... өзі ... ... ретінде астықтың энергия қорына айналады. бұлардан басқа да жер
қыртысынан көптеген минералды ... ... ... органикалық
заттарға қосылып, оның қоректік қорына айналады.
Жазда бидайдың бір га егістігі 40 центнер өнім береді деп ... ... ... 10 тоннаға жақын биомасса пайда болады. бұл синтезге
150кг азотты, 500кг басқа да ... ... ... ... ал ауадан
20-25 тонна көмір қышқылын байлап, 14 ... ... ... ... ... осы 1 га ... ... өсімдіктер 4,5 млрд ккал күннің энергиясын
сіңіреді, оның 2,2 млрд ккал ... ... ... де ... қорына
айналып, жылулыққа, судың буға айналуына пайдаланылады. Бір ... ... ... 674 ккал (2821,9 ... күн ... ... былай жүреді:
2Н2О
4Н + О2
СО2 +4Н ... ... осы ... ... ... ... ... белоктарға,
ферменттерге, витаминдерге айналады.
Фотосинтез ауаның температурасы 25-300 С болғанда жақсы жүреді. ... күн ... 1-2 ... ғана ... ... Ол ... 1м2
жапырақ ауданында бір сағатта тек 80-100 кг ... ... ... ... ... ... ... жапырақтары арқылы тыныс алу процесі
жүреді және су буланады. Судың ... ... ... ... ... ... ... сияқты суды соруды қамтамасыз етеді және су
буының фотосинтезге қатынасуына мүмкіндік туғызады. ... көп суды ... ... ... 1 ... жаз бойы 2 млн кг су ... ... 1 грамм органикалық заттар ... су ... ... ең аз ... бидай 1г органикалық заттың
синтезіне 300-400г су ... ... ... ... ... ... мен клеткаларында
тыныс алу процесі тоқтамай ... ... ... тыныс алу мен фотосинтез
қатар жүреді де, түнде тек ... алу ... ғана ... Фотосинтезде
көмір қышқылы қабылданып, оттегі ... ... ... ... ... ... оттегі қабылданып, көмір қышқылы бөлініп ... ... ...... тыныс алуға кеткен затқа 674 ккал (2821,9 ... ... + 6О2 = 6СО2 + 6Н2О + 674 ... ... ... ... ... тотығады. Мұнда да энергия
бөлініп отырады. Бөлініп шыққан энергия басқа ... ... ... және оның ... ... ... алу от ... жануға ұқсас, яғни бұл процес жүрген кезде жылу
бөлініп шығады. Бірақ, фотосинтез бен тыныс алу ... ... ... бар. өсімдіктің тыныс алу процесі тек ... (НАД, ... ... ... ... ... ... қарқыны
өсімдіктің әр түрлі органдарында әртүрлі болады. жас органдарында, тұқым
енгенде ол өте ... ... ... де, кәрі органдарда олардың қарқыны
өте төмендейді, жоқтың қасы болады. тыныс алудың астық ... ... ... дәннің салқын ауада тыныс алуы жоқтың қасы, ал оның ылғалдылығы ... ... ... ... ... қарқыны да күшейе түседі. 1 кг
құрғақ дән тәулігіне 0,3 – 0,4мг ... ... ... оның ... ... ... ... қышқылының 2000 мг – ға дейін
жетеді, демек оның ... ... мың есе ... ... алу ... ... заттары пайдаланылып, астықтың салмағы ... ... ... ... ... ... тыныс алу
азайтады. Бірақ ол тірі организмге өте керекті процес, ... өмір ... бұл екі ... ... екі ... ... есептеледі. Өсімдіктің
көбеюі немесе ұрпақ қалдыру қабілеті көбінесе жыныстық көбеюге ... ... ... - өзі ... ... тозаңданатын қол үйлі өсімдіктерге
жатады. Олардың бәрі гүл шоқтарының ұрықтануы арқылы көбейеді.
Өсімдіктің гүлі жыныс мүшелдері арқылы ... ... ... ... ... ... гүл ... соң тұқымға айналады.
Осы жас бұтақшалар шоғырланып шашақ, сіңсі бас, күрделі масақ, собық,
корзинка (себет) т.б. түрлі гүл ... ... Гүл ... ... ... дақылдардың гүлі ішкі және сыртқы екі қабыршақпен
қапталған. Осы екеуінің арасында ... және ... ... бар. ... төменгі аумағында екі ладикуле пленкалары орналасқан. Олар
гүлдеген ... ... ... ... ашады да, аталық ұрықтың енуіне
мүмкіндік жасайды.
Өсімдіктің аналық ұрығы. Өсімдіктің аналық ... ... ... ... ... Одан ... қарай діңгекше кетеді. Оның басында
аналық аузы бар. ... ... ұрық ... орналасқан. Олар
ұрықтанғаннан кейін дән пайда ... ... ... ... ... бар. ... ... ұрық қабы, оның ішінде орталық клетка, ал ... ... ... ал ... шетіне жақын аналық ұрық ядросы орналасқан.
Ол тозаңдану түтікшесімен жалғасады.
Өсімдіктің аталық ұрығы аталық жіпшегі мен ... ... ... ... ... болады. тозаң екі қабықшамен қоршалған,
ішінде үлкен ... және кіші ... ... ... ... жетілген соң, ол жарылып, тозаң төгіліп, желмен, немесе
шыбын – шіркейдің көмегімен тарап кетеді де, аналық ұрыққа ... ... ... олар ... ... ... ұрық бұтақшасына жетеді де, соның
ішіндегі ядросымен қосылады. Аталық үлкен ядро аналық үлкен ядромен қосылып
келешекте ... ... ал екі кіші ... және ... ... ұрықтың бірінші клеткасының негізін салады.
Өсімдіктің гүлдері қос ... ... бір ... ... ... ... ... сұлы, тары және күріш екі жынысты, яғни аталық және ... ... ... ал ... бір ... яғни аналық және аталық
ұрықтары бөлек орналасқан. Аталық ұрықтары сабақтың ... ... ... ... ... жапырақ қойнында собық түрінде орналасқан.
Өсімдіктер бір үйлі немесе екі үйлі болуы мүмкін. Екі үйлілерге сора
жатады, ал басқа ауыл ... ... бәрі бір ... яғни аналық
және аталық клеткалары бір өсімдікте болады. Тұқымды тек ... ... ... ал ... ... ... тозаңданып болғаннан кейін өзінің
өмір циклін аяқтайды.
Жылу. ... өсу үшін ... ... ... жылу ... О0С және
одан төмен температурада ... ... ... өсіп ... ... ... да жиынтығы керек. ол ... ... мен ... ... ... 25-300С ... Кейбір
өсімдіктер қысқа мерзімді үсікке шыдайды, ал ... ... ... аязға да шығады. Мұны шынықтыру ... ... ... ... өсімдік клеткаларында қант көбейіп, клетка сөлі ... ... ... сепкеннен кейін өнуі де белгілі температурада өтеді.
Суыққа төзімді ... ... 1-50 – та өне ... ал ... ... 8-120 – та ... Одан ... 20-250 – та өскені жөн.
Ауа. Ауа өсімдіктің ... ... өте ... ... ... ... ... қышқылы, судың буы өсімдік өсуіне ... ... ... Жер ... ... ... тамыры тыныс алу
қажетіне пайдаланылады, ал жер қыртысындағы микроорганизмдер де ... ... ... Ол ... жер ... ... ... өсімдік
пайдалана алатын, суға еритін формаға келтіреді, ал кейбіреулері ... ... ... ... ... қоректенуіне жұмсайды. Ал
өсімдіктің өзі оттегін тыныс алуға, ... ... ... ... буы ... өсімдіктегі қоректік заттардың жылжуына
пайдасы зор.
Су ең алдымен тұқымның өсуіне, өсіп алған соң жер астындағы ... ... ... ... су ... ферменттер де жұмыс істей алмайды.
Тұқым өну үшін ол өз ... ... суды ... бөртеді және
ылғалды жер тамырдың өсуіне де себеп. Дәннің өзінде піскеннен кейін 7-30
процентке ... су ... ал ... ... ... ... олардың
тұқымы өсіп шығуы үшін 100 процентке дейін су керек. Су фотосинтез кезінде
көмір ... ... ... ... ... өсіп ... үшін оларға
жазда 300 мм-ге жуық қардың, жаңбырдың суы керек.
Қоректік ... ... ... өсіп ... көптеген қоректік
минералды заттарды пайдаланады. Мысалы, бір га ... ... ... ... дән, 24 ... ... ... деп есептесек, ол жаз бойы 46 кг ... кг ... ... 28 кг калий, 7-8 кг кальций пайдаланады, ал қара
бидай, соған сәйкес 37,22 ,34,10 кг ... ... ... ал ... ... жұмсайды, түсімі 12 центнер дәнге сабаны 24 центнер болса,
яғни – 73,22,43,47 кг ... ... ... Жер қыртысында бұлардың
қоры көп, бірақ олардың бәрі өсімдіктің қоректенуіне ... ... суға ... ... Ең аз ... 1 га ... – нан 15000 кг азот, 1200-50000 кг фосфор қышқылы бар. ... бұл ... ... ... су ... ... болса ғана
өзіне сіңіре алады.
Өсімдіктер өскенде өз ... ... ... байланысты.
Олардың өсіп өркендеуіне адамның да себебі ... мен ... ... ... болады.
Өсу - өсімдіктің массасының көбеюі, яғни бойының ... ... т.б. Олар ... ... ... іске ... – бұл ... тіршілігінде кездесетін сапалық кезең. Мысалы,
тұқымның өнуі, өсімдіктің бұтақтануы, гүлдеуі, тозаңдануы, масақтанып,
масақтың ... ... өсіп ... және т.б. Бұлар клеткада белгілі
уақытта, белгілі жағдайда ғана болатын кезеңдер. ... ... ... ... ... Күздік, жаздық, бір жылдық, көп жылдық т.б.
өсімдіктердің өмірі осы белестерден тұрады.Ол өзгерістер өсімдіктің ... ... Ауа ... ... ... ауыл шаруашылық ғылыми – ... ... ... ... ... ыстық таулы аймаққа жатады.
Шымкент агрометеорологиялық ... ... ... ... ... ... +120 С. ... орташа тәуліктік жылулығы 00М ... 195-205 ... ... ... ... ... ... шілде
айынды 36,8 0С дейін болады. Абсолютті максимальды суықтық ... ... ... ... ... ... үсік қазан айының аяғында басталады, ал
соңғы көтемгі үсік көкек айының 2-ші жартысында тоқталады.Үсіксіз ... 195 ... ... ... атмосфера ылғал мөлшері 526 мм.
Жыл бойына ылғал біріңғай ... олар ... ерте ... ... ... түседі. Қар жамылғысы ортасында түседі де, ... ... ... Қар ... ... жыл сайын өзгеріп тұрады және 21 ... ... ... Топырақ максимальды қату тереңдігі 20-27 см – ге
төмендейді. Шаруашылық ... ... ... және ... шығыс
бағытындағы желдер жатады.
Вегетативті кезіндегі желге және ... ... ... ... ... ... жылдық жылдамдығы 3,1 м/ сек. ... ... 2.2.1. ... ... ... ... 0,66
тең. Климаттық жағдайы тәлімі немесе суармалы егіншілікке тиімді болып
келеді. Осыған орай бау – ... және ... ... ... ... ... - Агро” метеростанциясының көпжылдық климаттық көрсеткіштері
|Көрсеткіштер |І |
| ... ... ... ... |Ауа ... | ... | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | |мм |
| ... |
| ... дән ... ылғалды|Дымқыл астық |Су астық ... қара |14-ке ... ... |15,5-17,0 |17-ден жоғары |
|бидай, арпа, | | | | ... | | | | ... | | | | ... ... | | | | ... |14 |14-16 |16-18 |18 ... |13,5 ... |15-17 |17 ... |16 |16-18 |18-20 |20 ... |14 |14-17 |17-19 |19 ... |11 |11-13 |13-14,5 |14,5 ... |7 |7-9 |9-11 |11 ... ... ... кезінде тұрақты және төменгі шектер деп
аталатын ұғымдар қолданылады. Қазақстанның оңтүстік ... ... ... 14 ... тең, ал ... ... ол 15 ... деп белгіленген. Барлық қабылданған астықтың салмағы осы тұрақты ... ... ... ... немесе совхоз 100 тонна астық тапсырды
делік. Оның ылғалдылығы 10 ... ... ... ... астықтың 100
тоннасына (14 – 10 = 4 тонна) үстеме 4 тонна қосылып, оның есепке ... 104 ... ... деп ... Егер қабылданған астықтың
ылғалдылығы 20 процент болса (20-14 = 6 ) оның есепке алынған ... ... 94 ... тең болады.
Ылғалдылықтың ең жоғарғы шегі 17 немесе 19 процентке тең. ... ... ... осы ... ... ... ғана ол
қабылдануға тиіс.
Бұл тек қабылдау кезінде пайдаланылатын шарттар болса, ... ... үшін оның ... 15,5 – 16,0 ... жеткізу керек. Қорыта
айтқанда астық шаруашылығындағы судың атқаратын қызметі үшін неше түрлі. Ол
пайдалы да, ... да ... ... ... ... және ... мекемелерде астықтың
ылғалдылығын анықтаудың көптеген әдістері қолданылады. Осы әдістердің бәрін
екі топқа бөлуге ... 1. Тура ... – суды ... ұшқан суды немесе
кепкен астықтың салмағы арқылы анықтау; 2. Жанама әдістер – ... ... ... оның ... тогын өткізе білу мөлшерін
өлшеу ... ... ... ... ... жүрген әдістердің әрқайсысы дәнге әр түрлі әсер
етеді. ... ... ... ... одан ... ... қышқыл газы,
оттегі, азот, сутегі, кейбір көмірсутектер, азотты заттар ұшып шығып кетеді
және дәннің құрамында ... ... ... ... оның ... ... ... Барлық қолданылып жүрген әдістердің осындай өздеріне
тән жетістіктері мен кемшіліктері болады. ... ... жою ... ... бұл әдістердің бәрі тек жуықталған нәтиже береді. Олардың
ішінде ең шындыққа жақын нәтиже ... әдіс – ... ... ... Бұл әдіс ... ұшып кететін заттардың көлемі жоққа тән. Сондықтан
бұл әдісті жаңа шығарылған ... және жаңа ... ... Ол әдіс ГОСТ 17197 ...... ОВЗ-1 қондырғысында
астықтың ылғалдылығын өлшеудің әдістерінде” жазылған. Мұнда астықты алдымен
1050-да кептіреді. Тек осы жағдайда су ... ұшып ... ... ... ... ... ішінде астықты ұстағыш қондырғы бар.
ISO (Халықаралық стандарт жасайтын мекеме), ІАСС (Халықаралық астық
химиясы ассоциациясы) және ... ... ... ... бірқатар
мемлекеттерде үлгілі әдіс ретінде Гильбо әдісі ... ... ... (10-12мм сынап бағасында), 40-500С температурасында Р0О5 үстінде
150 сағат ... ... ... ... ... ... өлшейді.
ТМД – дағы стандарттық әдіс бойынша астықтың ылғалдылығын өлшеу. ... ... ... ... ... ... Мұнда ұсатылған дәнді
1300С температурада 40 минут СЭШ –і, СЭШ-3 және ... ... Су ... ... ... ... ... сол дәннің ылғалдылығын көрсетеді. Егер дән су болып
ұстатуға ... оны ... дән ... 1050С ... 30 ... ... ... кейін ұсатып 1300С 40 минут кептіреді де, ... осы екі ... ... ... ... ... ... ұсатып оны 1050 температурада ... ... оның ... ... ... ... анықтайды.
Мұнда астықтың ішкі құрылысы бұзылмай өте жэақсы нәтиже береді. Бұл өлшеу 5
сағатқа дейін созылады. Сондықтан өндіріс ... ... ... және бұзылмаған астық ащы да, тәтті де, қышқыл да емес, болар
болмас өсімдік татитын нәзік тұщы дәмі ... Ол көп ... ... ... жағдайда сақталса, оның түсі де дәмі де бұзылады.
Астық үнемі тыныс алады. Тыныс алғанда күрделі ... ... ... май) ... ... оның ... кіретін кішігірім
бөліктеріне, одан әрі бара әр ... ... ... май, ... айналады. Міне осылардың бәрі ... ... ... ... ... Қысқаша айтқанда, қышқылдық астықтың жаңа
екенін немесе бұзылмай жақсы сақталып жатқанын анықтайтын көрсеткіш.
Сонымен қышқылдық деп, астықтың ... ... ... реакция
беретін барлық заттардың қосындысын айтады.
Ақуыз
Атықтың құрамында орта есеппен 14 процент (бұршақ ... ... ... бар. Астықтың тамақтық құндылығы ақуыздың мөлшері мен ... ... ... мемлекеттерде астықтың құндылығын толық
сипаттау үшін оның құрамындағы ... ... және оның ... ... бір ғана стандартты Кьелдаль әдісімен анықтайды. Бұл
әдіс ... ... ... ... заттардың көлемін анықтауға
негізделген. Егер бидайдың немесе ... ... ... ... ... коэффициентке көбейтіп, ақузды басқа сөзбен ... ... ... ... Ол ... ...... негізінде табылған. Ол бидайдың немесе ұнның ақуызын табу керек
болса 5,7 – ге, ал кебектің, ұрықтың ... табу ... ... 6,25 ... ... ... 2,34 ... азот бар екені анықталды десек, ... ... ... 5,7 ... ... осы ... ... белок бар екенін білеміз.
Белок масақтың әр жеріндегі дәнде, оның ... ... ... ... ... ... өзгеріп тұрады. Мына Д.Ф.Торжинскаяның
мәлімдемесімен танысып білуге болады.
Дәндегі ақуыз
|Масақтағы дәннің |1000 ... ... ... ... ... орны ... ... ... ... |35,1 |14,7 ... дән | | ... |42,0 |15,7 ... |29,7 |13,5 ... ... ... ірі, ... ... дән ... ... Көпжылдық ғылыми-зерттеулердің қортындысына қарағанда Қазақстанның
солтүстік, ортлық қуаңдау аудандарында өсірілген бидайда ақуыздың көлемі ... ... ... ... ... күшті бидай деп аталып, басқа ақуызы
аз ... ... ... арттыруға пайдаланылады.
Иондалған сәулелердің қатынасы
Кейінгі кезде зиянды жәндіктермен күресу үшін және ... ... ... ... ... ... көптеген ғылыми –
зерттеу мекемелерінде жүргізілуде. Соның бірі ... ... ... ... дәнді рентген және гамма – сәулелерімен
80 Кл/кг (Кулон на кг) ... доза ... оның ... ... Егер оны 545 Кл/кг дозамен өңдесе астықтың тыныс алу ... рет ... ... ... төрт айға ... ... болатынын
анықтаған.
Москва К.А.Тимирязов атындағы ауыл ... ... ... бірқатар оқымыстыларының зерттеулерімен 11-
18 крад (110-180 Джоуль) дозасымен зиянды ... оның ... ... ... ... ... ал оның дозасын 1-800 рад/с (0,01-8,00
Вт/кг) дейін жоғарылатқанда ересек жәндіктердің өлетіні ... ... ... ... және ... консервілеу бағывтында
жүргізілген жұмыстармен қатар ол ... ... ... тигізетін әсерін де зерттеген.
Рентген және гамма сәулелер 30 крад (300 Дж/кг) дозасында астықтың
қасиетіне ешқандай әсер ... ... Тек ... 545 кл/кг дозада
кликовинаның қаттылы аздап қана біртіндеп өсе бастағаны ... ... ... ... крахмалдың өзгеретіні туралы хабар жоқ, ... ... саны ... ... Бұл әлі ... болмаған.
Денсаулық министрлігі 100крад дозаға дейін астықты өңдегенде адамның
денсаулығына зиянды болмайтынын анықтады. Сондықтан ... ... ... ... у ... ... ... сәулелердің
қолданылуы мүмкін. Бұл зияны жоқ пайдалы әдіс.
Радиация көбінесе тұқымдық астықты өңдеу және селекция бағыттарында
толық ... мен ... ... ... ... ... ... дәнді дақылдардың сапалық көрсеткіштері әр түрлі
болатындығы анықталды.
2. Астықты дақылдардың ... сапа ... ... сортына физиологиялық қасиеттеріне байланысты
өзгеріп ... ... ... ... сақтауда және қайта өңдеуде стандарт
талаптарының нормативтік көрсеткіштерін ... ... ... ... ... ... ... астық инспекциясының
және мемелекеттік тұқым инспекциясының зерттеу ... ... ... ... сай ... ... ... Күшті және нашар астықтардың сапасы тек оның ботаникалық
сортына ... ... оны ... кезіндегі агротехникалық іс
– шараларға және ауа райына тікелей байланысты екеніне ... ... ... И.А. ... ... ... Бекбергенов Қ. Ауыл шаруашылық мелиорациясы Алматы “Қайнар”
1994 ж
31. Вавилов П.П., Гриценко В.В. Растениеводство. Москва. “Колос”,
1979г.
32. Дүйсенбеков Ә. ... ... ... “Қайнар”, 1987ж.
33. Доспехов Б.А. Методика полевого ... ... ... ... Қ., ... Т., ... И. ... шаруашылығы
өнімдерін өндіру технологиясы. Алматы, “Қайнар” 1994ж.
35. Ковырялов Ю.П. Интенсивные технологии производства пшеницы.
Москва “Агропромиздат” 1986г.
36. ... Б.Д. ... по ... ... ... ... Я.В., Иванов Н.Н. Озимая пшеница. ... ... ... ... Ю.А и др. Что ... знат специалист об особенностях
интенивных технологии воздилевания зерновых культур. Москва
“Агропромиздат” 1987г.
39. Леурда И.Г., ... Л.В ... ... ... ... Оразалиев Р.А. Қазақстан бидайы. Алматы “Қайнар”, 1984ж.
41. ... Б. ... және ... негіздері. Алматы
“Қайнар” 1994ж.
42. Оганезов А. Байлық басы нан. Алматы “Қайнар” ... ... Ө.О., ... Е. Құнарлы жер – ... ... ... ... ... ... К.С., ... Ю.А., Бурченко П.Н. Интенсивная
технология производство ... ... ... 1988г
45. Нұртаев Ж., Бапаев Б., Сманаов Н. Суармалы жерді тиімді
пайдалану. Шымкент ... ... И.С. Егіс ... жүргізудің методикасы. Алматы
“Қайнар” 1990ж.
47. Сейітов І., ... Қ. ... ... ... ... “Қайнар” 1981ж.
48. Сейітов., Саудабаев Ш., Абдрашов. Агрономия негіздері. ... ... ... С.Қ. ... ... ... “Қайнар” 1989ж
50. Турешов К.О. Минеральное питание и продуктивност интенсивных
сортов озимой пшеницы на орошаемых светлокаштановых почвах.
51. Тілемісов Ауылшаруашылығы ... ... ... ... А.Ш Озимая пшеница на поливе. Алматы “Қайнар” 1989ж.
53. Автореферат ... на ... ... ... ... наук. Алматы, 1997ж.
54. Восточное отделение восхнил. ... ... ... ... ... ... ... Восточное отделения восхнил. Интенсивная технология
возделивания озимой пшеницы. Алматы “Қайнар” ... ... ... 13586. 1-68 ... ... ... и ... клейно вины в пшенице. Издан.
Официально. Москва.
57. Мемлекеттік стандарт. 12037-66 Астық тазалығын анықтау.
58. ... ... 2755987. ... ... из ... вредительями хлебных запасов.
Изд. Оффициальное. Москва.
Қолданған әдебиеттер:
1. Жаңабаев Қ., Саудабаев Т., Сейітов И. Өсімдік шаруашылығы өнімдерін
өндіру ... ... ... ... ... Ю.П. ... технологии производства пшеницы. Москва
“Агропромиздат” 1986г.
3. “Технология спирта” Яровенко Р.О. Смирнов және т. б.. ... ... ... К.К. ... ... м.б.-синтезбен өндіру” Алматы1987г.
5. Оразалиев Р.А. Қазақстан бидайы. ... ... ... ... К.С., ... Ю.А., ... П.Н. Интенсивная технология
производство озимой пшеницы. Москва. Россельсхозиздат. 1988г
-----------------------
Технологиялық көрсеткіштері
Химиялық тексеру ... ... ... көрсеткіштері
Ботаникалық – физиологиялық көрсеткіштері
Астық сапасын тексерудің негіздері
Астық сапасын тексерудің сенсорлық тәсілі
Дәмі
Түсі
Түрі
Иісі
Адамның сезім мүшелері
Ботаникалық –физиологиялық көрсеткіштері ... ... ... және өсу күші
Астықтың ішкі және сыртқы құрылысы
Астықтың түрі күздік немесе жаздық
Астықтың қай ботаникалық сорты
Астық сапасын тексерудің физикалық ... л ... ... ... ... ... сапасын химиялық тәсілмен тексерудің негіздері
витаминдер
фермент
май
Қант
Ядро құрамын. белок
Қоректік белок
протейн
Дәндегі крахмал

 группа сайтов Stud.kz
2008-2014 Создание сайта - cтудия Riskk | 0.2284

^