Сүйінбай Аронұлы [ 5 бет ]

Сүйінбай ақын Алматы облысының Жамбыл ауданы, Қарақыстақ ауылында дүниеге келген, сонда қайтыс болды. Қазақ халқының ақыны, айтыс өнерінің шебері. Аронұлы Сүйінбай (1815 - 1898) – қазақтың әйгілі ақыны, айтыс өнерінің майталман жүйрігі. Туып өскен жері Алматы маңы, Жамбыл ауданына қарасты Қарақыстақ елді мекені. Осы өңірден топырақ бұйырған. Шыққан тегі Ұлы жүз Шапырашты тайпасының ішіндегі Екей руы. Шежіре дерегі бойынша арғы атасы Күсеп дәулескер қобызшы болған. Күсептен Арон, одан Сүйінбай туған. Сүйінбайдан туған Малыбай, Бағыжан, Жетібай есімді балаларының ұрпағы өсіп өнген.

Сүйінбайдың ақындық дарының алтын бесігі халқының ежелден қалыптасқан өнерпаздық дәстүрі. Әсіресе, ел ішінің сөз өнерін әспеттеген ұлы дәстүріне жастайынан ерте ұштап, төңірегіне ерте танылады. Ел аузында айтылатын:

«Екейде елу бақсы, сексен ақын,
Жаратып мінеді екен ерттеп атын.
Қобызға домбырасы үнін қосып,
Гулейді жын қаққандай кешке жақын»

деген өлең сол ортаның ән күй мен өлең жырды айрықша дәтүр еткенін аңғартса, одан тағылым алып өскен Сүйінбайдың:

«Атыңнан айналайын Қызыр бабам,
Түсімде таңға жуық келді маған.
Білмеймін «өлең» деді, «көген» деді,
Сайрауық құстар келіп төнді маған»

деуі, оның ақындық дарынының ерте оянғанын аңғартады. Сүйінбайдың даңқын елге жайған, ауыздан ауызға тараған шығармаларының бір шоғыры өз кезіндегі хан қара, би төре, бай манаптарға, көз көрген замандастарына қарата айтылған өлеңдері. Бұл өлеңдері, ол бір жағынан елдің мұңын мұңдап, жоғын жоқтайтын, табанды да турашыл азаматтың тұлғасын танытып отырса, екінші жағынан айтар
        
        
Сүйінбай Аронұлы
(1815-1898 )
Сүйінбай ақын Алматы облысының Жамбыл ауданы, Қарақыстақ ауылында
дүниеге келген, сонда қайтыс болды. Қазақ ... ... ... ... ... Сүйінбай (1815 - 1898) – қазақтың ... ... ... ... жүйрігі. Туып өскен жері Алматы маңы, Жамбыл ... ... елді ... Осы ... ... бұйырған. Шыққан тегі
Ұлы жүз Шапырашты тайпасының ішіндегі Екей руы. ... ... ... арғы
атасы Күсеп дәулескер қобызшы болған. Күсептен Арон, одан Сүйінбай туған.
Сүйінбайдан туған Малыбай, Бағыжан, ... ... ... ұрпағы өсіп
өнген.
Сүйінбайдың ақындық дарының алтын бесігі халқының ежелден қалыптасқан
өнерпаздық дәстүрі. Әсіресе, ел ішінің сөз өнерін әспеттеген ұлы ... ерте ... ... ерте ... Ел аузында айтылатын:
«Екейде елу бақсы, сексен ақын,
Жаратып мінеді екен ерттеп ... ... үнін ... жын ... кешке жақын»
деген өлең сол ортаның ән күй мен өлең жырды айрықша дәтүр еткенін
аңғартса, одан тағылым алып ... ... ... ... бабам,
Түсімде таңға жуық келді маған.
Білмеймін «өлең» деді, «көген» деді,
Сайрауық құстар келіп төнді маған»
деуі, оның ... ... ерте ... ... ... елге ... ... ауызға тараған шығармаларының бір шоғыры өз
кезіндегі хан ... би ... бай ... көз көрген замандастарына
қарата айтылған өлеңдері. Бұл ... ол бір ... ... мұңын мұңдап,
жоғын жоқтайтын, табанды да турашыл азаматтың тұлғасын ... ... ... айтар ойын ұрымтал образ, ұтқыр ой ... ... ... ... қарымын танытады.
«Хан емессің, күйіксің,
Қалың елді айдап жеп,
Теріңе зорға сиыпсың,
Ұры қары залымның,
Жаныңа бәрін ... ... ... жатқан ұйықсың,
Қадірің жоқ халыққа,
Аққан судай сұйықсың», дейді Сүйінбай.
Құнарлы сөз, кесек ой, келелі уәж оның ... ... ... ... ... ... әсіресе, айтысқа түскенде қынынан суырылған ... ... туа ... ақындық дарынмен қауышқандай әсерге бөлеп
отырады. Оның Майлықожамен, Тезек төремен, ... ... ... ... шаң ... ... айғағы. Сүйінбай поэзиясы
арқылы қазақтың айтыс өнерінің өрісі анағұрлым ұзарып, биіктеді, тақырып
аясы кеңейіп, ... ... ... ақын ... Сүйінбай халықтың әр түрлі жыр
дастандарын таңды таңға ұрып ... ... ... ... ... сияқты туындыларды шығармашылықпен өзінше жырлаған.
Оның Сұраншы, Саурық батырлар туралы циклді өлеңдері мен толғаулары
нағыз эпик ақынның өресін танытатын ... ... ... ... эпосқа тән
асқақ рух, алапат теңеулер қарша борап отырады. «Лашын құстай ... ... ... ... тұлғасын, «отыз жылдай ... ... ... ... ... нағыз жыраулық тегеурінмен сипаттайды.
Ол айбынды айтыскер ақын және ... ... ... ... ... ... ... Саурық сынды қазақ батырлары турасында
қаһармандық дастандарын дүниеге келтірді. Оның Тезек төре және ... ... да ... ... ... Бұл ... ол орын алған
әлеуметтік мәселелерді арқау етіп, ... ... ... мен ... ақын ... паш ... Тезек төремен кездесуі — кейінірек, ... ер ... ... ... ... ... ... ақын тайсалмай сөйлеп, Тезек
төрені де жалайырдағы Солтанға ұқсатып ел алдында әшкерелеп, бас көтертпей
жалынды ... ... ... ... ... көрші қырғыз халқының қанды
балақ, орақ ауыз Орман хан тұқымдарының орынсыз істерін де ... ... ... ... ... ... ... қылмыстарын бетіне басадй. Әр
түрлі дауға түсіп, әділ қазыдай әмірлі ... ... ... ел ... ... оның ... бетін айқындайды,
бетіне адам қаратпаған әрі ақын, әрі әкім төренің аузын буып, оның ... ... ... ас, ... бас беруге мәжбүр еткен — Сүйінбайдың
тас жібітер ... де ... ... ... ... ... ел артқан
сенім, ол көрсеткен сый-құрмет өшпес даңқ әперіп, бойындағы ... ... ... ... Ақын енді үй ... ... шағын
шаруашылығымен айналыспай, ағайын арасы ұсақ дау-шарға бөгелмей, ел кезіп,
өмір көру, ... ... ... олармен дидарласу арманын алға
қояды.
Сүйінбай — халқымыздың поэтикасына ... ... ... ... ... оның билер мен төрелердд сынап, мысқылдап айтқан өлеңдерінің өзі
дәлел. Ақынның „Кәріілік" атты өлеңін еске ... бұл да оның ... ... өмір ... ... бейнелеп, шендестіре сөйлеуге ұста
екенін танытады.
Ақын боп жиырмада желдей болдым,
Отызда асқар биік белдей болдым.
Отыз асып ... ... ... ... ... селдей болдым.
Қырықтан асып, елуге келгеннен соң,
Түбім терең, құрақты көлдей болдым.
Елу асып, ... ... ... суға ілінген сеңдей болдым
Алпыс асып, жетпіске келгеннен ... ел ... ... ... бір арманы еліне әділетті өмір ... ... ... ... ие ету. ... ... елді, елі үшін еңіреп туған ерді
көрсетіп, ... ... әділ ... ... ... басшыны, адал азаматты
қадірлеу. Ел берекесі бірлікте екенін ескертіп, әсіресе, сыртқы жауға ... үшін ауыз ... ... ... ... баса ... басынар халықты
Басқарушы оңбаса.
Малша айдап адамды
Орынсыз күштеп зорласа.
Ауға тускен балықтай
Шыға алмайсың бұлқынып,
Әділетшің болмаса
Күннің ... ... бұлт ... бағы ... ... ... ... да Сүйінбайды өздеріне ... ... ... ... бас ... ... қайтыс болғаннан кейін, бір топ ақын
оған арнап ... ... ... ... ... ... жоқтауы 1935
жылы шыққан Сүйінбай ... ... ... ... ... ... ... үлгі-өнеге болғаньш айта
келіп, профессор Е. ... ... ... ... ... Жетісу
ақындарына, әсіресе, ең талантты шәкірті, келешегінен зор үміт күткен
Жамбылға берген ... ... ... екі ... ерекшелік бар. Бірі —
айтыста болсын, шындықты жеткізіп өткір, шешен, ... ... ... ... ...... ... батырларды үнемі желілі
жырға айналдырып ... ... ... ... ... ... бетін көрген өлеңдері тым аз
және көркемдігі жағьшан да онша мәз емес еді. ... өзі, ақын ... ... оның көп ... ... ... ... көркемдік
мәнін солғындатып айтқан орашолақ ақындардың аузынанжазып алып, тым жасытып
жібергенін байқатады. 1935 жылы ... ... ... ... оның ... ... ... Бұл жинаққа ақынның айтыстары мен бірен-саран жеке
өлеңдері ... Ал, бұл ... ... „Жаңа әдебиет" журналында (1926,
№ 6) жарияланған Сарыбас ақынға ... мен ... ... ... кәрілік туралы өлеңі түпнұсқаға өте жақын. Сүйінбайдың жоғарыда
аталған 1930 жылдары жарық ... ... ... ... ... ... 1940 ... бастап, Сүйінбай шығармашылығын орта
мектепке оқу құралдарына енгізу әрекеттері де ... Бұл ... ... пен Е. ... ... ... ... болатын.
Сүйінбайдың өмірбаянына қатысы бар кейбір мәліметтерді жазушы С.
Бегалиншң Жамбыл Жабаев өмірі ... ... ... да ... ... біз ... шығармаларын жинау жұмысына араласып, сол
кезде көзі тірі көп ... ... жаңа ... ... ... ... ... Әбдіғали Сариев табыс еткен Сүйінбай өлеңдері қүнды
боп шықты. Онда бұрын жарияланбаған көптеген мәнді шығармаларына ... ... ... ... ... жаңа табылған нұсқамен салыстырып,
олардың өзгешеліктерін тексеріп, түпкі асыл арнаның негіздерін табыс ... ... ... ... ... ... Сарыбасқа, сары атқа
айтқан арнауларынан ... ... ... Бірақ олардың жалпы
сарыны бір.
Осылайша 1960 ... ... ... ... біз ... ... ... Сөйтіп, ақын творчествосын зерттеудің 1960
жылдардан жаңа ... ... ... ... ... ... ... аспиранттары мен студенттері де бұл ... ... ... ... ақын ... жаңа ... жасалды. Ел
көкірегінде берік сақталып жетсе де, асқақ ақьшның асыл туындыларымен
оқырман көпшілік осы ... ғана ... ... ... Содан бері оның
шығармаларының бірнеше басылымы жарық көрді.
Аршын төс алғыр ... ... ... ... ерте естілгенмен, қолға
қонбай, көңіл күпті етіп, көп жылдар ел көңілінде қалып келген-ді. ... ... ... толы ... қол ... 1975 ж. „Жазушы" баспасы
„Ақиық" атты ақынның жаңа жинағын ... Бұл ... 1990 ж. тағы ... ... ... жаңа ... ... сақтаған қымбат
мұраны бір қыдыру мол қамтып, ақынның алып ... ... ... ... бар ... түгелдей қарастырсақ, оларды негізгі үш
салаға жатқызуға болады. Олар: толғаулар, арнаулар, айтыстар.
Сүйінбайды тек ... елі ғана ... ... Орта Азия ... да жақсы
білген. Әсіріесе, оның есімі — туысқан қырғыз халқына жете таныс.
Халық арасында оның ... ... ... ... ... тағы да ... сатиралық өлендері кеңінен танымал.
Сүйінбай - өзі туып-өскен еңбекші халық ортасында жасап, сол ортадан
тәлім алып, ... өнер ... ... ... аша да ... ... ... ақын. Оның шағармалары - өзінің өміршендігі мен ... ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сүйінбай Аронұлы1 бет
Сүйінбай Аронұлы айтыстары5 бет
Сүйінбайдың айтыскерлігі28 бет
ДУЛАТ БАБАТАЙҰЛЫ10 бет
ХІХ ғасырдың екінші жартысындағы музыка мәдениеті48 бет
X-XIV ҒҒ Қазақстандағы тәлімдік ой-пікірлердің қалыптасуы және даму25 бет
Айтыс, оның түрлері мен көркемдік ерекшеліктері5 бет
ЕР ЖӘНІБЕК46 бет
Жамбыл Жабаев5 бет
Жамбыл поэзиясының тәрбиелік ролі және поэзиясындағы патриоттық жалыны8 бет

2008-2014 © stud.kz группа сайтов Stud.kz
Создание сайта - студия Riskk | Time 0.0352

Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

FAQ
Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін жұмасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: +7 777 614 50 20
Жабу / Закрыть
Көмек / Помощь