Сабақ жоспары 5 сынып [ 143 бет ]

Кіріспе

5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: §1. Тарих пәні туралы
Сабақтың мақсаты:
• «Қазақстан тарихы бойынша әңгімелер» курсының мазмұны мен маңыздылығымен таныстыра отырып, тарих ғылымының жалпы ғылым ретінде қалыптысу тарихымен таныстыру.
• Қоғамдық ғылымдардың ішінде тарих пәнінің ұлттық қасиетті танытудағы өткенді саралап, болашақты бағдарлауда әрбір адам үшін қажетті екендігінің мәнін ашып көрсету.
Сабақтың түрі: аралас
Әдісі: интерактивті.
Пән аралық байланыс: география, математика, әдебиет, бейнелеу.
Көрнекілік: карта, сызба, суреттер.
Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру кезеңі
 Оқу құралын тексеріп түгелдеу.
 Әнұран орындау, «Хабар» ел жаңалықтарынан...
 Оқушылардың зейінін сабаққа аудару
Сабақтың алғашқы кезеңін әңгіме түрінде өткізге отырып, қалған бөлігінде оқушыларды оқулықтың құрылымы және мазмұнымен , оқулықтың сыртқы мұқабасының мағынасын түсіндіріп, авторларын жазғызып қою. Оқулықта берілген, арнайы ерекшеленген даталар, анықтамалар, шартты белгілерге оқушылардың назарын аудару.
Оқулықта берілген Қазақстан Республикасының ән ұранының мәтінімен таныстырып, әр адамның өз Отанын, әнұранын жатқа білу Отан алдындағы парызы деп оқушыларды туған жерді, елді сүюге, құрметтеуге, ұлтжандылыққа тәрбиелеу.
Сабақтың жоспары:
1. Тарих ұғымы, тарих пәні.
2. Тарих ғылымының қалыптасып, дамуы.
3. Тарихты оқып, білу не үшін қажет?
4. Қазақстан тарихынан әңгімелер пәнінің құрылымы.
Жоспар бойынша 1-тақырыпшаны 2-3 оқушыға мазмұнына қарай абзац бойынша оқытып, ал басқа оқушыларға тыңдатқызып, оның мазмұнын айтқызамын.
Тарихтың қалыптасып, дамуы тақырыпшасында оқушылардың көңілін «шежіре», «тарих атасы» деген жаңа сөздерге аударып, тек батыста ғана емес, ертеде қазақтарда да ауызша тарих айту дәстүрінің болғандығының, ол ұрпақтан-ұрпаққа сөз бен жадтың нәтижесінде жеткендігін атап айтады. Қазақ шежіресінде «Атамыз Алаш, керегеміз «ағаш» деген сөздің мағынасы туралы әңгіме қозғайды. Геродот сияқты Батыс әлеміне танымал тарихшылармен қатар Шығыста Сыма-Цян, Рашид-ад-Дин сияқты тарихи тұлғалардың болғанын айтып, оқулықтағы олардың суреттеріне оқушылардың назарын аударту. Алғашқы сабақтардан-ақ карта мен жұмыс дәптерін бастату. Қарапайым нысандарда болса да, алғашқы сабақтардан балаларды картамен жұмыс істеуге үйретеді. (Жұмыс дәптеріне алғашқы тақырыпты жазғаннан бастап, осы сабақта өткен мына сөздерді жазып алады.) Бұлар «Шежіре» - еста сақтау, жадыдағы білім, рухани қазына. «Батыста тарих атасы – Геродот,



Дисциплина: Қазақстан тарихы
Тип работы: Cабақ жоспары

Для получения этой работы Вам нужно оплатить через терминалы QIWI
  1. На экране нажмите «Оплата услуг»
  2. Затем нажмите «Другие услуги»
  3. Выберите «Образовательные услуги»; нажмите stud.kz

  4. Введите номер счета,
  5. Терминал покажет ваш пароль, нажмите "Вперед"
  6. Внесите 2 500 тенге
  7. Не забудьте взять квитанцию, там будет распечатан ваш пароль!
  8. После оплаты можете скачать свой файл на сайте введя полученный пароль в поле снизу

Зарабатывайте вместе с нами!!!


Что нужно для этого сделать:
  1. Нужно
  2. Загрузить свои работы на сайт
  3. Установите свою цену (цена должна быть адекватной, иначе врядли кто-то купит)
  4. Мы добавляем лишь свою комиссию
  5. Заработанные деньги можете вывести на банковскую карточку
Требование к загружаемым файлам.
  • Язык: казахский или русский
  • Если язык русский то тематика работы должна быть РК (Республика Казахстан)
  • Количество страниц минимум 4
  • Нужно указывать колличество страниц без учета страниц: титульный лист, план, список литературы


Урезанное содержание работы для ознакомления
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: §1. Тарих пәні туралы
Сабақтың мақсаты:
• «Қазақстан тарихы бойынша әңгімелер» ... ... ... ... ... тарих ғылымының жалпы ғылым ретінде
қалыптысу тарихымен таныстыру.
• Қоғамдық ғылымдардың ішінде тарих ... ... ... ... ... болашақты бағдарлауда әрбір адам үшін қажетті
екендігінің мәнін ашып көрсету.
Сабақтың ... ... ... ... ... ... ... әдебиет, бейнелеу.
Көрнекілік: карта, сызба, суреттер.
Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру ... Оқу ... ... ... Әнұран орындау, «Хабар» ел жаңалықтарынан...
❖ Оқушылардың зейінін сабаққа ... ... ... ... түрінде өткізге отырып, қалған
бөлігінде оқушыларды ... ... және ... , ... сыртқы
мұқабасының мағынасын түсіндіріп, авторларын ... қою. ... ... ... ... анықтамалар, шартты белгілерге
оқушылардың назарын аудару.
Оқулықта берілген ... ... ән ... ... әр ... өз Отанын, әнұранын жатқа білу Отан алдындағы парызы
деп оқушыларды туған жерді, елді ... ... ... ... ... ұғымы, тарих пәні.
2. Тарих ғылымының қалыптасып, дамуы.
3. Тарихты оқып, білу не үшін қажет?
4. Қазақстан тарихынан әңгімелер пәнінің құрылымы.
Жоспар бойынша ... 2-3 ... ... ... абзац
бойынша оқытып, ал басқа оқушыларға тыңдатқызып, оның мазмұнын айтқызамын.
Тарихтың қалыптасып, дамуы ... ... ... ... атасы» деген жаңа сөздерге аударып, тек батыста ғана ... ... да ... ... айту ... болғандығының, ол
ұрпақтан-ұрпаққа сөз бен жадтың нәтижесінде жеткендігін атап айтады. Қазақ
шежіресінде ... ... ... «ағаш» деген сөздің мағынасы туралы
әңгіме қозғайды. Геродот сияқты Батыс әлеміне танымал ... ... ... ... ... ... ... болғанын айтып,
оқулықтағы олардың суреттеріне оқушылардың назарын ... ... ... мен жұмыс дәптерін бастату. Қарапайым нысандарда
болса да, алғашқы сабақтардан балаларды картамен жұмыс ... ... ... ... ... ... ... осы сабақта өткен мына
сөздерді жазып алады.) Бұлар «Шежіре» - еста сақтау, ... ... ... ... тарих атасы – Геродот, Шығыстың тарих атасы – Сыма-Цян»
деп жазып қояды. Жоспардың 3-тақырыпшасы ... ... ... ... білу не үшін ... деген сұрақ қоя отырып, оқушылардың оқулықтығы
мәтіннен ... не үшін ... ... ... ... ... ... 4-ші тақырыпша бойынша Қазақстан ... ... ... мен ... ... ... ... барлық курстың басты тарихи оқиғаларын әңгіме түрінде өтетіндерін
түсіндіру. Алғашқы ... ... онша ... ... ... баса ... ... қажет.
Қорытынды.
Осылайша сабақты әңгіме түрінде өткізіп шығып былайша
қорытындылаймын. ... ... ... аса ... ... ... ... пән. Сондықтан әр сабаққа тыңғылықты дайындалып отырсаңдар ғана
сендер өздерің бұрын-соңды білмеген қызықты әңгімелерді біліп, оқып ... ... – ең көне ... ... ... ... ... оның
маңызы зор және ешқашан жайылмайды, себебі кез-келген ғылым саласын ... ... оны оқып ... үшін оның ... болу ... білу қажет.
Қарапайым адамнан үлкен ғалымға дейін жақсы азамат болу үшін тарихты
сүю керек. Ағаш тамырымен, адам өз ... ... ... ... ... тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: §2. Тарихтың қайнар көзі – деректер.
Сабақтың мақсаты:
• Білімділік: Тарихи дерек дегеніміз не, оның ... олар ... ... ... ... ... нені зерттейтіндері, олардың
тарих ғылымын терең меңгерудегі ... ... ... ... ... ... өз ... жеткізіп, пікір айтуға бейімдеу,
ойларын қорытындылап салыстыра білу дағдысын қалыптастыру. Өткен
сабақтың материалдарымен ... ... ... ... ... ... ... таба білу сияқты ойлау қабілетін
дамыту.
• Тәрбиелік: Тарих пәнінің салаларының тарихты жазудағы маңызын түсіне
білуге ... ... ... интерактивті.
Пән аралық байланыс: география, математика, әдебиет, бейнелеу.
Көрнекілік:
1. Археологиялық қазба ... ... ... ... ... ... ... ежелгі Сарайшық, т.б.)
2. Тас бетінде жазылған ежелгі жазулардың суреті ... ... ... ... ... ... салынған кестелер
Сабақтың барысы:
❖ Ұйымдастыру кезеңі.
❖ Үй тапсырмасын сұрау. Үй тапсырмасын өз ... ... ... 1-2 баладан сабақ сұрап, қалған балалармен жалпы әңгімелесу
түрінде өткізуге болады. Ол ... ... ... ... білдіреді?»
2. Оны алғаш пайдаланған кімдер?
3. «Тарих атасы» деп кімдерді атаймыз, неліктен? – деген ... ... ... ... не үшін ... ... сұрақтар
бойынша оқушылардың өз ойларын айтқызып қорытынды жасай білуге
үйрету қажет. Алғашқы ... ... ... ... тілмен»
сөйлеуге бейімдеу. Тағы айта кететін маңызды мәселе – ... ... ... ... түрде алғашқы сабақтан
бастап жүйелі түрде тексеріп отыру. Бұл оқушыларды ... ... ... ... оны ... тексеріп шығуға
мүмкіндік болмаған күнде тездетіп ... ... ... ... шығайын деп көз жүгіртіп қарап шығу. Осылайша
үй тапсырмасын тексеріп шыққыннан кейін оқушылардың тапсырманы
қаншалықты ... ... ... ... ... қарап, өзінің алғашқы сабағының қаншылықты нәтижелі
болғанын біле ... Ал егер ... ... өзімнің қай жерде олқылық жібергендігімді
іздестіремін. Осылайша үй ... ... ... ... ... негізгі есте сақтайтын тірек
сөздерді ескертіп, жаңа ... ... ... ... ... бұл ... ... деп аталатын бөлімде саяхатымызды
бастаймыз. Тақтаға «Тарихтың қайнар көзі-деректер» деп жазып ... ... ... қарап қоятын жоғарыда айтылған көрнектіліктерге (үй
тапсырмасын ... ... ... үшін бұл ... ашпалы-
жаппалы тақтаның артына іліп дайындап қоямын) оқушылардың назарын аударады.
Тақтада ... ... ... оқушыларға «Сендер тақтада ненің
суреттерін көріп отырсыңдар?» деген сияқты сұрақтар ... жаңа ... ... жаңа оқу материалы бойынша жаңа тақырыптың жоспары
тақтаға ... ... ... ... ... ... ... деректер.
ә) Ауызша деректер.
б) Археологиялық деректер.
в) Этнографиялық деректер.
Бұл түсініктер мен ... ... ... ... болмағандықтан алдын ала
«Тарихи деректер» деген кесте іліп қою керек.
|Тарихи деректер ... ... ... ... |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | ... ... бүгінгі күнге дейін негізінен заттай және
жазбаша түрде ... ... ... ... ... келгенін, атадан-балаға
мұра болып жетіп отырған ауызша тарих айту дәстүрінің ... ... ... ... үшін осы деректердің бәрін ... ... ... ... басқа қазақтардың ата-бабалары түріктерде де жазба
дәстүрінің болғандығына оның куәләрі деп көне түрік жазуларының ... ... ... қазіргі жазулардан ... Осы ... ... ... ... ... ... жататынын
сұрап, оқушылардың жауаптарынан кейін оны толықтыру мақсатынында оқушыларға
жалпы мәтіннен жазбаша деректерге не жататынын іздетіп, 1 ... ... ... дәстүр бағанымен жұмыс түрін жүргізіп тақтадағы ... ... ... ... ... кімдер, неге жазған деген сияқты
мәселелердің шет жағасын аздап айтып өтемін. Бұл ... ... ... осы ... өздігінен үйден меңгеріп келуіне түрткі
болады.Оқушылардың назарын археологиялық деректер деген кестеге аударып,
тақтадағы суреттерге қарап оқушыларға бұл ... ... ... ... ... ... ... болғаннан кейін, 1-2 оқушыға оқытқызып,
қалған оқушылар айтпай қалған жері болса оқулық мәтінін пайдалана ... ... ... «күрекпен қаруланған ғылым» деп те айта
кетемін. Ал енді ... ... ... ... ... жер ... 3000 жуық этнос өкілдері өмір сүретінін, олардың
тек 200-дейі ғана өз мемлекеттігін құрып ... ... даму ... ... әдет-ғұрып, салт-дәстүрінің өзіндік ерекшеліктерге толы
екенін ескертемін. ... ... әр ... ... ... ... ғылым» деп жазып балалар оны дәптеріне көшіріп алады.
Бұл жерде өздерінің теледидардан көрген әртүрлі ... мен ... ... ... ... әңгімелесемін. Оқушыларды
ойландыру мақсатынында «Қалай ... жер ... өмір ... әркелкі,бірінікі сонау алғашқы қауымдық
құрылыстағыдай болса,бірі ұлы ... ... ... ... ... ... сұрақтар қоямын. «Этнос» терминінің анықтамасын
дәптерлеріне жазғызып қоямын.
Қорытындылау.
Тарих ғылымы ... ... ... ... ғана ... болатынын
айтып, бұл ғылым салаларында қызмет ететін ... ... ... ... ... олар ... үшін тер төгіп, қызмет етіп
жүргендерін баса айтады.
Бекіту:
Сұрақтарды ... ... ... ... ... ... алу ... тақырыпты бекітеміз.
Бағалау:
Үйге тапсырма: 1. 2-параграфты оқып келу.
2. Параграф бойынша әр оқушыға 1-3 ... ... ... келу
тапсырылады.
6.09.2011ж
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: §3. Жазбаша деректер
Сабақтың мақсаты:
• Білімділік:Оқушыларды жазудың, ... бен ... ... болу ... оның маңызын ашу.
• Дамытушылық:Алғашқы жазу, алфавит, кітаптар мен ... ... ... бұл ... жетістіктерді қатар қойып, салыстыруға,
айырмашылығы мен ұқсастықтарын таба білуге ... ... ... ... ... ... ... қол жеткізген ұлы
жетістіктер ретінде ашып ... оның ... ... шолу
жасау; алғашқы жазбалардың авторы болған қайраткерлердің ісін ... ... ... ... ... аралық байланыс: география, математика, әдебиет, бейнелеу.
Көрнекілік: карта, сызба, суреттер.
Сабақтың көрнектілігі:
1. «Алғашқы мемлекеттер картасы» -дүние жүзі тарихынан.
2.Ежелгі көне ... ... ... пен ... алфавиттің салыстырмалы суреті.
4. Бізге дейін жеткен ертеде әр елде пайда болған кітаптардың суреті.
Сабақтың барысы: I. ... ... Үй ... ... тапсырмасын тексеру және бағалау мақсатында, алдымен сыныпты
байқап шығамын. Одан кейін ... ... ... ... ... ... ... бір-біріне қойып сұрақ-жауап ойынын өткіземін. Әр ... ... ... ... ... етіп ... ... Осылайша үй тапсырмасын оқушылармен бірге қорытындылап, жаңа
тақырыпқа көшемін.
Жаңа тақырыптың жоспары:
1. Жазу ... ... ... ... ... ... және жеке ... қағаз бетіне түсіу.
Оқулықтағы оқу материалы көлемді болғанына қарамастан, оқушылар бұл ... мол ... алып шығу ... ... ... ... ... «Балалар, жазу, оқу бізге не үшін
қажет?», «Егер жазу, оқу,кітап болмаса біздің қалай ... ... ... ... ... ... оқу, кітаптың маңызын ашып,
қызыққа толы тарихын тақтаға ... ... ... отырып
қысқаша әңгімелеп беремін. Мәтінді кезек-кезек оқушыларға оқытып, оның
мазмұнын ... ... ... жаңа ... ... ... ... жаңа көздерді пиктография, иероглиф, шумерлер, финикиялықтар,
папирус, пергамент т.б сөздердің ... ... ... отырамын.
Оқушылар оны дәптеріне жазып алады.
Бұл тақырыптың оқушылармен, мектеп ... ... ... ... ... зор. Жазу, үтірдің оңайшылықпен келмегендігін, бір кітапты
жасап шығару үшін көп күштің ... бұл ... ... ... ... олардың еңбектерін үлгі етуге, тәрбиелеуі қажет.
Оқу, білімсіз адамның өмірі қараң ... ... ... ... ... үшін оқушыларғы мына кестедегі тапсырманы
орындатқызамын.
|Жазудың ... ... ... | ... ... ... ... | ... Жаңа тақырыпты бекіту мақсатында «Жұмыс дәптеріндегі» 1-2
тапсырмаларды ... ... ... ... тапсырма:
1. 3 параграфты оқып келу
2. Оқушылардың қызуғышылығын арттыру үшін бір-бірлеріне ... ... хат ... ... ... ... §4. Заттай деректер.
Сабақтың мақсаты:
Білімділік: Археология, этнография ғылымдарының зерттеу нысаны жайында
өткен сабақтарда алған білімді жалғастырып, осы ... ... ... мен ... ... ... өзіндік ерекшелігі туралы ақпарат беру.
Дамытушылық: Археологиялық және этнографиялық зерттеулер арқасында
алынған деректердің ... ... білу осы ... ... ... оқушылардың қорытынды жасай білу қабілетін дамыту.
Тәрбиелік: Оқушылардың тарихи мәдени ескерткіштерін қастерлеуге, ... ... ... ... ... ... ... көрнекілігі:
1. «Алтын киімді адам» суреті.
2. Ежелгі және орта ғасырларға жататын ата-бабаларымыз үй-жайлары, ... ... ... ... ... туралы деректер- тарихи
ескерткіштердің салыстырмалы суреті.
3. Этноархеология ғылымының белгілі тұлғалары: ... ... ... Кемал Ақышев, Мир Қадырбаев т.б портреттері.
4. «Ежелгі Қазақстан» картасы.
5. Археологиялық, этнографиялық ... ... ... ... ... ... Үй ... сұрау.
Үйге берілген тапсырманы тексеру және ... ... ... ... өткен соң, екі нұсқадан төмендегі анықтама сөздік жұмысын
аламын. Ол үшін ... ала ... ... ... ... ... алфавиті
Күлтегін
Иоганн Гутенберг
II нұсқа
Бумын каған
Папирус
Пергам па
Жаңа оқу материалын түсіндіру.
Өтілетін жаңа сабақтың тақырыбы мен ... ... ала ... ... ... іліп қоямын.
Жаңа тақырыпқа кіріспес бұрын өткен ... ... ... ... ... ... еске ... Деректердің қандай
түрлерін білетінін сұрап, тақырыпты түсіндіруге көшемін.
Археология ... ... 4 ... ... рет көне ... ғылым ретінде қолдана бастаған ғалым Платон болды. Алайда нағыз
археологиялық зерттеулер тек ХІV-ХV ғасырларда Қайта өрлеу дәуірінде ... ... ... ғалымдар ол кезеңде көбінесе грек және рим
мәдениеті мен ... яғни ... ... ... ... Қазіргі Қазақстандық археология ғылымының даму тарихы және ... мен ... ... ... ... Әлкей Марғұлан,
Кемал Ақышев, Мир Қадырбаевтың еңбек жолдарының қызықты кезеңдерінен
қосымша ... ... ... ... ... ... туралы түсініктері
болғандықтан, оған кеп тоқтала ... ... ... ... ескерткіштерге аударады ... ... ... ... экспедиқиялар жұмысы жазылған ... ... ... әсіресе археологиялық және этнографиялық
деректер жинаудың ерекшелігін ... ... ... ... ... тарихты білу үшін әр елдің негізгі қасиеттерін
зерделеу қажеттілігін түсіндіремін.
Сабақ нәтижелі ... үшін ... ала ... 2-3 ... ... ... ... көріп болғаннан кейін, егер уақыт
болса ... осы ... ала ... ... ... әңгіме-
сұхбат еткіземін. Ал егер уақыт тығыздау болса, бұл ... ... ... түрде үй тапсырмасы ретінде беремін.
Келесі мәселе - жаңа ... ... ... ... кездескен жаңа
сөздерді:
Қайта өркендеу дәуірі, нәсіл, радиоактивтік көміртекті пайдалану,
Тигр мен ... ... ... ... ... ... ... тақтаға жазып қоямын. Тақтаға жазған жаңа ... ... ... алады.
Өткен сабақты қорытындылау үшін алған білімдерін қыскаша анықтағаннан
кейін, ... ... ... ... болады. Ол үшін оқушыларға
мынадай сұрақтар қою ұсынылады:
1) Бүгінгі сабақтың несі саған ұнады немесе ұнамады?
2) ... ... ... ... ... ... ... сабақтан сен өзіңе қандай жаңалық алдың?
Үй тапсырмасы: Өткен сабақты оқу. Жаңа сөздерді қайталап, еске сақтау.
5-сынып. ... ... ... ... §5. ... дегеніміз не?
Сабақтың мақсаты:
• Білімділік: Тарихи өлкетанудың жеке ғылым ... ... ... ... ... ... ... байланысты қосымша ғылым
салаларының, олардың атқаратын қызметі жөнінде білім ... ... ... ... мен ... дамуын тарихи география,
тарихи демография, мұрағаттану деректері арқылы шыңдықпен баяндап
өткенге ғылыми көзкарас қалыптастыру.
• Тәрбиелік: Өз ... ... ... ... ... ... үшін аялап күтуге, ата-бабаларына көмектесуге
тәрбиелеу.
Сабақтың көрнекілігі:
1. ... ... ... ... ... пайдалану.
Сабақтың түрі: аралас
Сабақтың әдісі: интерактивті
Сабақтың барысы:
I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасын сұрау.
Өткен сабақта көрген бейнефильм, ... ала ... ... ... ... ... түрінде немесе жазбаша сұрақ-
тапсырмаларға жауаптарын дауыстатып оқытып, оны жалпы ... ... ... ... ... жұмысы жүргізу. Ол үшін ... ала ... ... ... ... қиындыларын оқушыларға таратып шығамын.
Оқушыларға берілген ... аз ... ... бос ... ... жазу тапсырылады.
Үй тапсырмасын қорытындылау
Археологиялық зерттеулер нәтижесінде ... ... ... ... ұлы ... ... оның тарих ғылымын дұрыс, терең,
толық жазып шығу үшін маңызының зор екендігін айтып қорытындылаймын.
Осылайша үй ... ... ... ... ... ... жаңа
сабақпен де байланысты екенін айтып өтіп, жаңа тақырыпқа көшемін.
Жаңа тақырыпты түсіндіру.
Жаңа сабақты мына жоспармен жүргіземін.
1.Тарихи өлкетану ғылымының маңызы мен ... ... жеке ... ... ... қалыптасуы тарихы.
3.Тарихи өлкетанумен тығыз байланысты қосымша ғылым салалары мен
олардың атқаратын қызметі.
Осы ... жаңа ... ... ... ... параграфты
кезек-кезек оқыта отырып, өздеріңе бұл ғылым саласының мақсат-міндеттері не
екенін ... ... соң ... ... ... ... Әсіресе оқушылардың
көңілін Ресейде тарихи өлкетану жеке ... ... 1713 жылы 13 ... патшасы I Петр тұсында ғана енсе де, ... ... ... ... ... ел тарихын жадында сақтап, ұрпақтан-ұрпаққа мұра ретінде
жеткізген өз білімпаздары болғанын атап айтып кетемін.
Сабақ жоспары бойынша қосымша пәндерге тоқталамын. ... ... ... ... бойынша әңгімелеп өтемін де, осы ... ... ... топонимика, этнонимика, теонимия, космонимия,
тарихи география, тарихи демография, мұрағаттану ... жаңа ... ... ... ... ... жазылған сөздерін дәптерлеріне
жазып алады.
Осы ... ... ... жекелеген зерттеулерінің нәтижесінде
ғана тарих ғылымы толық та дұрыс жазылатынын айтады.
Одан әрі оқушылардан мұрағат жайында ... ... ... тексеру
үшін, тақтаға немесе плакатқа маркерді пайдаланып, ... ... ... ... ... не ... бір-бірлеп
орнында отырып айтады. ... ... ... алғашқы түсініктерін
біледі. Одан әрі оқулықтағы материал бойынша толықтырып айтады.
Бекіту: Тақырыпты ... үшін ... ... ... ... ... маңызы Отанға деген сүйіспеншіліктен бастау
алатынын айтып, өздерінің ... ... ... ... ... ... жатқанына тоқталады, оның жалпы тарих ғылымына қоскан
үлесін атап айтып кетеді.
Бағалау:
Үйге тапсырма: 5-параграфты оқып ... ... ... ... Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 6. ... және ... ... ... ... уақыт, оның кажеттілігі мен әр түрлі елдердегі
уакыт өлшемдерінің пайда болуы тарихын түсіндіру. ... ... ... ... қолданылған уақытты өлшеу есептері
туралы түсініктерін қалыптастыру.
• Дамытушылық: Оқушыларды уақыттың маңызын ... ... ... ... Уақыт адам дүниетанымының негізгі іргетасы
түсінігін қалыптастыру.
• Тәрбиелік: Уақыт деген ұлы өлшем, сондықтан оқушыларды уақытты ... ... және ... ... ... еңбексүйгіштікке
тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: аралас
Әдісі: баяндау
Сабақтың көрнекілігі: Әр түрлі күнтізбелер, құмсағат, сағат. Уақыт сызығы
көрсетілген ... ... ... ... Үй ... сұрау.
Үйге берген тапсырманы жалпы сыныптан тексеріп ... Одан ... ... ... ... мына сұрақтар бойынша талқыға салу.
1. Тарихи өлкетанудың тарихты зерттеуде ... ... ... ... ... өз ... қандай міндеттер қояды?
3. Өлкетану қашан жеке ғылым ... ... ... ... ... ... ... тығыз байланысты?
5. Мұрағат дегеніміз не, ол жерде қандай деректер сақталынады?
Қорытындылау. Біз өткен сабақтарда ... ... және ... ... ... ... таныстық. Олар бізге тарихи оқиғаларды
тереңірек, жан-жакты меңгеруге көмектесетінін ... Ал осы әр ... ... ... ... ... бір болған уақыты, тарихи
кезеңдері бар. Бүгін біз ... осы ... ... ... қалай
белгіленгені немесе қалай анықталғандығы жөнінде білеміз, -деп қорытынды
сөзді жаңа сабақпен байланыстырып ... ... ... ... ... уақыт межесі.
2. Алғашқы уақытты жылмен есептеудің пайда болуы.
3. Ертедегі қазақтар арасында тараған ... ... ... ... жыл ... ... дегеніміз не?
5. Хижра.
Алдымен үстелдің үстіне қойылған сағат түрлеріне балалардың көңілін
аударып, олардан уақыт қалай ... ... ... балаларға
құмсағаттың жұмыс істеу тәртібін айтып шығып, көрсету оларға ерекше қызық
болады. Оқушылармен бастауыш сыныптарда алған ... ... Бір ... неше ... ... Бір тәулік неше сағаттан тұрады?
Одан кейін тақтаға ілінген әр ... ... ... Бір ... неше күн ... Жыл неше ... тұрады деген сияқты сұрақтармен оқушылардың
өздері білетін білімдерін қайталап ... ... ... күнтізбелердің бір-бірінен айырмашылығы
мен ұқсастықтарын табу тапсырмасы беріледі.
Уақыт ұғымының техника ... ерте ... ... адамзат баласы
үшін зор маңызы болған. Ертеде адамдар уақыт межесін, оның ішінде, әсіресе
жылдың ... бір ... ... отыратынын табиғат құбылыстары
күннің жылынуы, ... ... ... ... т.б. ... анықтай білген.
Адамдар ерте заманда табиғатқа бас иіп, оның әрбір құбылысын ... ... ... ... тән шаруашылық дәстүріне байланысты уақытқа есеп
жасап отырғанын айтып кеткен жөн. Ең ... ... ... ... ... ... айта ... қазақтарда осындай уакытты ірі ... ... ... ... ... ... оның ... Бұдан кейін жер бетінде болып өткен оқиғалардың барлығы не б.з.б.
немесе б.з-да болғанын айта келіп, б.з.б. ... ... атау қай ... жер ... ... еткен тарихи оқиғаларға қатысты айтылатынын ... ... ... ... жыл санау» дәстүрі туралы ... ... ... ... ... есте сақтау қабілетін дамыту
мақсатында «Жұмыс дәптеріндегі» тапсырмаларды орындатқызамын.
«Хижра» деп аталатын мұсылмандардың жыл ... ... ... ... ... оқытып, басқа балалардан оның мазмұнын сұрап шығамын.
Егер оқушылардың жауабы ... ... ... ... ... ... сөзі қандай мағынаны білдіреді?
2. Мұсылмандардағы жыл санау ... ... ... ... ... жылы ... қай жылдан басталады?
4. Мұсылмандардың Хижра жыл санауынан бері қазіргі күнге дейін қанша
жыл өтті?
Осылайша жаңа ... ... ... ... ой ... ... ... Біз неліктен уақытты жылмен есептейміз? Оның біздер үшін
мәні мен маңызы қандай?
Сабақты былай ... жер ... ... ... ... бастап оларға табиғат құбылыстарының ... ... ... ... ... үшін ... болды. Бұл сонау
замандардың өзінде ғылыми білімнің негізі қалыптаса бастағанын, уақытты
өлшеу ... ... бір ... ... түсіндіріп өтеді.
Мұғалім қазақтың өзіндік шаруашылық ерекшеліктеріне сәйкес басқа елдерден,
ұлттардан кем ... ... ... ... айтып сабақты
қорытындылаймын.
Бағалау:
Үй тапсырмасы: 6-параграфты оқып келу. Оқушы дәптерлеріне «Уақыт сызығын»
сызып, мына оқиғалардың ... ... ... ... ... ... 5 мың жыл бұрын алғашқы сурет жазулар ... ... 4 ... археология ұғымы пайда болды.
3. 622 жылдан мұсылмандардың жыл санауы басталады.
4. Өз ата-бабаларыңның өмір ... ... ... ... ... ... Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 7. Тарих және кеңістік
Сабақтың мақсаты:
• Білімділік: Ертеден дүниенің ... ... ... қалыптасқандығы
және оны белгілеу үшін кеңістік ұғымының пайда болғаны, Ежелгі
Қазақстан аумағын мекендеген тайпалар мен қазақ ... ... ... ... мен түсінігі болғандығы жайында білім беру.
• Дамытушылық: Кеңістік туралы алғашқы ғылыми түсініктері мен білімдерін
қалыптастыру.
• Тәрбиелік: Ертеден қазақ ... кең ... және ... ... ... туралы аңыздар негізінде әлемнің, жаратылыстың
ұлылығын ұғыну және соның негізінде Отанды ... ... ... ... ... ... дәстүрлі
Әдісі: баяндау
Пән аралық байланыс: география, бейнелеу.
Көрнекілік:
1. Қазақстанның саяси-әкімшілік картасы.
2. Плакатқа жазылған тірек кестелер.
3. Ежелгі ... ... ... ... кеңістік туралы
түсініктерін бейнелейтін тасқа салған суреттері.
Сабақтың барысы.
I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасын сұрау.
Үй тапсырмасын ауызша бірнеше баладан мына ... ... ... ... ... ... есептеген кімдер және олар неге арқа сүйеді?
2. Қазақтарда уақытты ... ... ... ... Қиклдік есеп дегенді қалай түсінесіңдер?
4. Бір түзулік уақыт өлшемі дегенді қалай ... Кім ... жыл ... ... ... ... ... сөзі қандай мағынаны білдіреді?
Үйге берілген «Жұмыс дәптері» бойынша тапсырмаларды ... ... 1-2 ... ... ... ... ... «Жұмыс дәптерінде»
орындап келген үй тапсырмасының қатесін ... ... ... біз осы ... ... ... ... бе деген сұрақ қойып үй
тапсырмасын қорытындылаймын.
Жаңа тақырыпты жоспары:
1. Кеңістік ұғымы.
2. Қазақстанның көршілес елдері.
3. Қазақ халқының кеңістік туралы ұғымдары.
Жаңа ... ... ... ... ... ... туғызады.
Бұл кеңістік туралы ұғымды барынша жеңіл түсіндіруге тырысамын. Ең ... ... ... ... біз ... ... ... шегін көре
алмаймыз. Сондықтан ерте кезден адамдар өздеріне мәлім емес ... ... ... ... жеті қат жер, жеті қат көк ... жер
асты әлемі т.б. Кеңістік ғылымның түрлі салаларында қолданылады. Ол: ... ... ... тарихи кеңістік, географиялық кеңістік
т.б. Тарих ғылымы үшін кеңістік жиі ... ... ... ... ... ... қай жерде болды, оның сипаты, ерекшелігі қандай ... ... ... Бұл ... ... болып табылады. Жер кеңістігінде
орналасқан Қазақстан өзінің ... ... ... ... арқылы
өзінің аумағын айқындайды.
Картадан Қазақстанмен шектескен көршілес мемлекеттерді көрсетеді.
Қазақ халқының кеңістік туралы ұғымдарын ... ... ... түсіндірген қолайлы болады.
Қола дәуірінде өмір сүрген арий, тур ... ... ... ... |оң |
| ... | |
| ... | ... әлем ... түсінігі.
ЖОҒАРҒЫ - АСПАН ӘЛЕМІ
ОРТАҢҒЫ - ЖЕР ӘЛЕМІ
ТӨМЕНГІ-ЖЕРАСТЫ - ӘЛЕМІ
Сабақтың жалғасын оқушыларға ... болу үшін «Ер ... ... оқып ... ... ... ... ерекше
құрметтегенін айта келіп, оның мысалы ретінде ежелгі дәуірде тас бетіне
салынған күн ... ... ... ... назарына
ұсынамын. Одан әрі оқушыларға қызықты болуы үшін ертедегі адамдардың жер,
аспан құбылыстары туралы түрлі түсініктерін ... ... мен ... ... беремін.
Бекіту сұрақтары:
1. Кеңістік ұғымын қалай түсіндіңдер?
2. Ертедегі көшпелі тайпалардың кеңістік туралы қандай түсініктерімен
таныс болдыңдар?
3. «Ер Төстік» ертегісінің мазмұнынан ертеде ... ... ... ... ... ... ... көшпелі тайпалардың Күнді ерекше құрмет тұтып,
қастерлегенін неден көруге болады?
Бағалау:
Үйге тапсырма: §7 оқу. ... ... ... ... ... Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 8. Тарихи карталар
Сабақтың мақсаты:
• Білімділік: Картаның пайда ... ... ерте ... ... ... жеткен карталардың тарихы, оларды құрастырған ғұламалар
туралы білім беру.
• Дамытушылық: ... ... ... ... ... ... белгілер
арқылы картаны оқи білу, оны ... ... ... ... ... ретінде пайдалана білу дағдыларын қалыптастыру.
• Тәрбиелік: Еңбексүйгіштікке, өз елін, жерін бағалай білуге, қорғауға,
өзге елдің ... ... ... тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: аралас
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық байланыс: география
Сабақтың көрнекілігі.
1. Дүниежүзінің саяси картасы.
2. ... ... ... ... ... картасы.
4. Ежелгі карталардың үлкейтілген суреті.
Сабақтың барысы: I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасын сұрау.
Үй тапсырмасын «Жұмыс ... ... ... ... тездетіп тексеріп шығып, одан кейін өткен тақырыпты мына
сұрақтар бойынша оқушылардың дайындығын ... ... ... ... ... ... Қазақстан жерін мекендеген қола дәуірі тайпаларының
түсінігі бойынша әлемнің неше бұрышы болған?
3. Сақтардың ... ... әлем ... ... ... ... түріктердің діни нанымы туралы баянда.
5. Ертедегі адамдардың түсінігі бойынша отбасы қамқоршысы кім болды?
6. ... үшін ... ... не ... ... Ш-ІІ мыңжылдықтарда өмір сүрген ... тур және ... ... ... ... оның ... тек ... малын
құрбандыққа шалған?
8. Қазақтар кеңістікті тағы қалай атаған? Синонимдерін ата.
9. Үй ... ... ... ... ... ... Қазақстан аумағын мекендеген тайпалардың кеңістік, уақыт
туралы тиянақты түсініктерінің болғандығын, ... ... ... ... ... екендігін дәлелдеп үй ... ... ... Карта ұғымы туралы түсінік.
2. Ерте замандағы адамдардың пайдаланған ... ... ... ... жеткен карта түрлері мен олардың авторлары.
4. Орта Азия мен Қазақстанды сипаттаған карталар.
5. Осы жоспарды оқушылардың ... ... ... бүгінгі
сабақтың мақсатын қысқаша айтып кетемін. Ең алдымен «карта» ұғымына түсінік
беріп, оқушыларға:
1. Сендер картаның қандай түрлерін ... ... ... ... су, ... т.б. қандай белгілермен
белгіленеді?
3. Картаның қажеттілігі неде?
4. Ерте ... ... ... ... карталардың пайда
болуының алғышарты неде? деген сияқты сұрақтар ... ... ... ... ... туралы түсінігін дамытып, мәтінді кезек-кезек
оқыту ... тың ... ... ... ... ... ... жер-су туралы алғашқы түсініктің қазіргі ғылыми білімнің негізі
болғанын атап айтамын.
Алғашқы ... ... ... ... ... оқушылардың өзіне
мәтіннен тауып алғызып, бір оқушыға дауыстатып оқытамын.
Одан кейін оқушыларға ежелден белгілі ... мен оның ... ... айта ... ... есте ... қабілетін дамыту үшін
мына төмендегі кестені толтыру ұсынылады.
|СұРАҚТАР ... ... ... карта жасаған мемлекет. | ... ... ... қай | ... ... | ... кітабын жазған, ежелгі | ... ... | ... ... ... жайындағы | ... | ... ... ... ... швед | ... | ... ғалымы С. Ремезовтың картасы. | ... беті ... ... авторы. | ... ... ... ... | ... ұлы ... | ... үшін ... ала ... ... ... ... ... ал тақтаның бір шетіне оның дұрыс жауаптары ... ... ... ... ... жапсырылады. Бұл оқушыларға қойылған сұрақтың
дұрыс жауабын табуға мүмкіндік береді. Әр ... әр ... ... ... оқушыдан шығып, дұрыс жауап жазылған қағаз киындыларын
кестедегі сұраққа қарама-қарсы бос орынға жапсырады. ... ... қай ... немесе топ көп дұрыс жауап бергенін белгілеп отырамын.
Қазақ жері туралы ... ... ... ... Ұлы ... ... көрсетілген картаны және қазіргі ... ... ... ... ... ... отырып, Ұлы
меридианалды жол мен Ұлы Жібек жолы бойында орналасқан бүгінгі ... атап ... ... жол ... ... дерек ретінде пайдалануға
ұсынылатын әдебиеттер:
Ә. X. ... ... ... ... көне ... ... ... Құрастырған Е. М. Арын, Д. Ә. Марғұлан. Алматы, 1997.
Тақтада ілінген әр ... ... ... ерекшелігі мен ортақ
белгілерін аныктауға тырысады. Осы сәттерден оқушыларды контур, ... ... ... ... Бұл ... ... мектеп
балаларына арналған бірнеше картаны пайдалануға болады. Соның ... ... ... ... ... ... П. ... Ред.
Басқарған Ж.О. Артықбаев. Астана, 2005.
Оқушыларға мына сұрақтарды қоя отырып тақырыпты қорытындылаймын.
1. Картаның маңызы қандай?
2. ... ... ... ... ... ... таныстыңдар?
3. Дүниежүзінің саяси картасынан Қазақстанның шекарасын анықтауға
тырысыңдар.
4. Қазакстанның саяси-әкімшілік картасынан өздерің туып-өскен ... ... ... ... ... ... Қазақстанның 14 облысын атап көрсетіп шығыңдар.
Осы сабақты картаның маңызын баяндай ... ... ... ... ... жауаптары бойынша қорытындылаймын..
Үйге тапсырма:
1. 8-параграфты оқып келу.
2. ... ... ... оқушылардың деңгейін ескере
отырып беремін.
3. Қазакстанның картасын оқушы дәптеріне ... оған ... ... ... ... ... тақырыбы: § 9. Қазақстан –әлемдігі ірі мемлекеттердің бірі
Сабақтың мақсаты:
Білімділік: Картаның көмегімен оқушыларға ... ... ... ірі мемлекеттердің бірі ретінде сипатын беріп, ондағы жер-су
атауларының өзіндік тарихы ... ... ... ... картасымен жұмыс істей білу қабілеттерін дамыту.
Тәрбиелік: Қазақстанның ұлан-байтақ жері ... ... ... күшінің арқасында мұра болып қалған қастерлі жер екенін оқушыларға
түсіндіріп, өз Отанына, туған жеріне деген ... ... ... ... ... ... ... география
Көрнекілік: Қазақстанның физикалық картасы.
Ойын қалташықтары және сөздер жазуға арналға қағаз қиындылары.
Сабақтың барысы: I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасын тексеру.
Үй тапсырмасын ... ... ... сұрап, қалған оқушылар
толықтырады. «Жұмыс дәптері» бойынша тапсырмаларды жаппай ... ... екі ... ... ... ... Қалған оқушылар
өздерінің «Жұмыс дәптеріндегі» тапсырмаларын тексеріп отырады.
Қорытынды. Кеңістік — ... ... Оның ... білу ... дей отырып,
өткен сабақта біз Қазақстанмен көршілес мемлекеттер туралы айтып ... біз ... ... жер ... ... ірі ондыққа кіретін
мемлекет екенін ... деп ... ... көшемін.
Жаңа тақырыптың жоспары:
1.Қазақстан әлем картасында.
2. Қазақстан - Еуразия кіндігі.
3. Топонимика - жер-су атауларын ... ... ... ... жер ... жазған жаңа тақырыптың жоспарын оқушылар дәптерлеріне көшіріп
алады.
Одан әрі ... ... ойын ... ... Ең ... топтарға бөліп алып, ала дайындалған сыныптағы топтың санына
байланысты бірнеше қалташық дайындап қоямын. Әр ... әр ... ... ... ... оның санын уақытқа қарай мөлшерлеймін.
«Қазақстан - ... ірі ... сөз ... ұсынамын, топтағы
балалар бірден мен үлестірген қағаз киындыларына өздерінің білгендерін
кезек-кезек жазып отырып, өз ... ... ... ойын ... ... өз ... ... Бұл үшін мен берілген уақыт мөлшері қанша
екенін оқушыларға ескертіп қоямын. Осы белгіленген уақыт бойынша әр ... ... ... мөлшерімен топтың ұпай саны анықталады. Қойылған
талапқа сай емес сұрақтардың ... ... Одан әрі ... ... ... ірі ... Еуразияның дәл ортасында
орналасқан, сондықтан оны «Еуразия кіндігі» деп ... ... ... ... ... мемлекеттер арасында тоғызыншы орын алады.
Ұлыбритания, Франқия, Германия, Италия, ... ... ... дамыған
елдерінің жер көлемі Қазақстан аумағына еркін сыйып кететінін атап ... Бұл ... өз ... деген мақтаныш сезімін тудырады.
Одан әрі Қазақстанның әкімшілік-саяси картасына оқушылардың ... ... ... таулар мен өзен-көлдер, елді мекендердің де
атаулары тарихына белгілі жер атауларына тоқталамын.
Бұл жер-су атауларының шығу ... ... ... ... деп ... Жаңа ... анықтамасын тақтаға жазамын. Оқушылар
дәптерлеріне жазып алады. .
Одан әрі оқушылардың ойлау ... ... ... ... ... ... Оқушылар өз өлкелеріне қатысты жер-су
атауларының ... ... ... ... орналастыруы керек.
|Тарихи оқиғаларға |Табиғат жағдайына|Тарихи тұлғалардың|Пайдалы кен |
|байланысты ... ... ... ... ... |байлықтарына қатысты|
|атаулары ... ... ... ... ... жер-су |
| | | ... |
| | | | ... ... ... ... жер ... ... нешінші орында?
2. Қазақстанды «Еуразия кіндігі» деп неліктен атайды?
3. Елімізді жан-жақтан қоршап тұрған ірі тауларды атап шығыңдар.
4. Топонимика нені ... ... ... ... ... маңызы қандай?
6. Өз туған жерлеріңде Қазақстанға танымал тарихи ... ... ... ... ... ... тапсырма: 9-параграфты оқып келу. «Жұмыс дәптеріндегі» тапсырманы
орындау.
5-сынып. ... ... ... ... § 10. ... ... мақсаты.
• Білімділік: Қазақстан табиғаты ерекше, жан-жануарлар дүниесі мен ... мол ... ірі ... ... ... ... ... Дамытушылық: Қазақстанның физикалық және қазба байлықтар картасын
пайдалана отырып олардың атлас, контур картамен ... ... ... дамыту.
• Тәрбиелік: Туған Отанымыздың дүние жүзіндегі байлығы мол ... бірі ... ... отырып, оның болашақ иелері өздері
екенін әрбір оқушыға сіңіріп, Отанға ... ... ... ... ... баяндау
Пәнаралық байланыс: қазақ әдебиеті, бейнелеу, география, математика.
Көрнекі құралдар:
1. Қазақстанның физикалық картасы.
2. Қазақстанның қазба байлықтар картасы.
3. Қазақстанның ... ... ... ... ... Қазақстанның табиғаты сұлу жерлерінің суреті.
Сабақтың барысы:
I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй ... ... ... ... ... ... тапсырманы сыныптан жаппай әр
партаны аралап жүріп ... ... ... ... соң, 2-3 ... ... ал ... оқушылар жауаптың қатесін тексереді. Бұл жерде
оқушылардың өздерін-өздері тексеру жұмысын жүргізуге болады. Ол үшін ... екі ... ... ... ауыстырып қатесін тексереді. Үй
тапсырмасын ... үшін ... баға ... алдын ала жазып қоямын.
Оқушылар бір-бірінің тапсырмасын тексеріп, сол ... ... ... ... ... ... ... кейін үй тапсырмасының мазмұнын сұрау үшін мынадай тапсырма беремін.
Үйге ... ... ... бір ... айтамын, бір-бір оқушыдан кезек-
кезек, тез сөйлемді жалғастырып алып кетуі ... Бұл ... мен ... ... ... бұл тапсырма түрі нашар, орташа ... ... ... әрі ... ... «Қазақстанды Еуразия кіндігі»
деп атайды, себебі. Осылайша үй тапсырмасы бойынша ... ... ... ... жаңа тақырыптың осы тақырыппен ... ... ... ... Қазақстанның ірі таулары.
2. Қазақстанның ірі өзен, көлдері.
3. Қазакстанның жан-жануарлар дүниесі.
4. Қазақстанның қазба байлық кені.
Қазақстанның кең-байтақ екенін оның табиғи ... ... ... деп осы ... оқушылардың өздерінен Қазақстанның төрт
бөлігіндегі табиғат ерекшеліктеріне сипаттама беру. Оқушылардың ... ... ... ... ... оқушыларға кезек-кезек абзақ
бойынша дауыстатып оқытамын. Әр ... соң ... ... картасына назар аударып осы аталған тауларды тауып ... ... ... ... ... картасынан» осы тауларды
көрсетуді ұсынамын. ... болу үшін бір ... аты ... ... оны тез ... беру ... Осы ... жерлердің тақтадағы
суретіне окушылардың назарын аударады. Тағы бір ... ... ... ... ... ... кысқаша әңгімелеп айтып
беруді сұраймын.
Осылайша Қазакстанның өзен-көлдерін ... ... ... ... меңгеріп шығамыз. Әсіресе, оқушылардың туған орындарға
қатысты жерлерді ... ... кету ... Бұл ... өз туған жеріне
деген мақтаныш сезімін туғызады.
Қазақстан табиғаты әр алуан, жануарлар дүниесіне өте бай. ... -155, ... -480, ... ... ... -11, ... - 150 түрі бар екенін айта ... ... ... ... ... ... ... кезек-
кезек айтып шығуды тапсырамын. Одан кейін ... ... ... ... ... таныстырамын.
Қазақстанның қазба байлықтары тақырыпшасын Қазақстанның жер асты
қазба байлықтары картасы бойынша ... ... ... ... әр ... ... байлықтарын кеңімен таныстырамын.
Сабақты бекіту үшін «Жұмыс дөптеріндегі» тапсырмаларды орындатады.
Жалпы сыныптың өткен тақырыпты қалай ... ... ... ... тест сұрақтар қояды.
1. Қазакстанның ең биік шыңы (Хантөңірі).
2. Қазақстанның солтүстігін алып жаткан үлкен таулар ... ... ... ... ... төрт мемлекет өзара бөліседі? ... ... ... ... Баянаула, Қаркаралы, Ұлытау Қазакстанның қай өңірінде
орналасқан (Сарыарқа өңірінде).
5. Қазақстанда неше өзен бар? (85 ... ... ... көлемі 100 шаршы шакырымнан асатын көлдер саны (21).
7. Қазакстанның алтыны шоғырланған аймақтары ... ... ... Оқушылар, сендер бүгінгі Қазақстаннын болашағысыңдар. Сендер
жақсы білім алып, оқысаңдар, ... ... ... иесі ... деп ... ... тапсырма: 10-параграфтың соңындағы сұрақ-тапсырмалардың көмегімен үй
тапсырмасын оқып келу.
5-сынып. ... ... ... ... § 11. ... халқы
Сабақтың мақсаты.
• Білімділік: Қазақстанның көп этносты мемлекетке айналуының алғышарты,
себеп-салдары туралы және этнос, диаспора үғымдарына түсінік беру.
... ... ұлт және ... туралы бұрыннан калыптасқан,
білген ұғымдарын одан әрі дамытып, сыни ... ... ... ... Көп этнос өкілдері мекендеген Қазакстандағы казақ ұлтының
және де баска этнос өкілдерінің салт-дәстүрін, мөдениетін құрметтеп,
сыйлауға ... ... ... ... ... байланыс: география, бейнелеу
Көрнекілі:
1. Плакатка сызылған кесте.
2. Қазакстан Республикасының Конституқиясы.
Сабақтың барысы: I. ... ... Үй ... сұрау.
Үй тапсырмасы бойынша оқушылардың дайындығын тексеру үшін тақтаға
алдын ала толтырылған сызбаны іліп ... ... ... ... ... |
| | ... ... орындау талабына сай өз еріктерімен бір-бірден
тақтаға шығып кестені ... ... ... ... ... ... екі оқушыға көршісімен дәптерлерін алмастырып, ... ... ... ... үй ... тексеріп шығу
тапсырылады. Тақтаға жазып қойған бағалау ... ... ... 9 ... ... «5»...
Бұдан кейін үйге берілген такырыпты әр ... ... ... ... ... оны толықтырып отыру тапсырылады. Бұл жерде
уакытты үнемдеу үшін бір ... ... ... ... ... ... оны ... талап етемын.
Оқушыларға: Сендер өткен сабақта кең-байтақ Қазақстанның әр алуан
табиғат байлығы, жануарлар дүниесімен ... ... ... ... ... ... еш ... кем емес екеніне көздерің жетті.
Бүгінгі сабағымызда Казақстанның ... көп ... ... бірі
екендігі жөне оның қалыптасу тарихымен танысасыңдар деп жаңа тақырыпқа
көшемін.
Жаңа тақырыпты түсіндіру. Қазақ ... ... ... жерді иеленіп,
жауға бермеу үшін талай қиын-қыстау кезеңдерді бастан ... ... ... ... ... жерді қорғауға, елінің қамын ойлауға
тәрбиелеймін. Соған қарамастан тарихтың небір ... ... ... ... этнос өкілдерінің Отаны бола білген Қазақстан шыққан
тегі, затына қарамастан олармен бір үзім ... ... ... ... ... көрсеткендігін ... ... ... ... ... ... тың ... сияқты
тарихи оқиғалармен окушылар әлі таныс болмағандықтан, олардың түсініктерін
қалыптастыру мақсатында бұл оқиғалардың тарихына қыскаша тоқталып ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанға
күштеп көшірілу себептерін, ақтаңдақтарға толы тарихын оқушыларға ашып
көрсетемін.
|Қазақстанға келіп ... ... ... ... ... ... ... ... мың ... ... карсаңында |Екінші дүниежүзілік ... мың ... |Ұлы Отан ... ... |
|1 млн-нан аса ... оның 400 ... Отан ... ... |
|Қазакстанға | ... саны 2,5 ... ... ұлт |Ұлы Отан ... ... ... | ... ... ұлт ... |Тың жөне ... ... |
| ... ... ... әрі ... жер ... ... ... өмір ... олардың 130-
ға жуық өкілдері Қазакстанда мекен етеді. Олар да ... ұлты ... ... көркеюіне күш салуда. Қазақстан Республикасының Ата
Занында дініне, тіліне, шыққан тегіне ... ... ... ... ... тең ... ... айтып, Қазақстан Республикасы
Конституциясынан үзінді келтіремін.
Жаңа тақырыпты ... ... ... ... ... сатысы -
жана сөздермен жұмыс.
Тақтаға этнос, диаспора, большевиктер деген жаңа ... ... ... ... ... осы сөздерді дәптерлеріне
жазып алады.
Жаңа ... ... үшін ... ... ... ... жұмыс жүргіземін. Одан кейін сабақтың соңында төмендегі сұрақ-
жауап жарысы арқылы такырыпты оқушылар калай меңгергенін ... ... көп ... ... ... ... ... болған
тарихи оқиғаларды атап шығыңдар.
2. ... ... ... ... ... ... ... көшіп келді? Неліктен?
3. Ұлы Отан соғысы қашан басталып, қашан аякталды?
4. Тың және тыңайған жерлер қай жылдары игерілді?
5. Бүгінде жер ... ... ... ... өмір сүреді?
6. Басқа ұлт өкілдеріне Қазақстанда қандай мүмкіншіліктер жасалған?
7. Этнос дегеніміз не?
8. Диаспора ... ... ... 11 ... ... сұрақ-тапсырмалардың көмегімен
мазмұнын түсініп оқып келу. Келесі сабақта өтетін жаңа такырыпқа ... ... ... ... бойынша қосымша деректер,
кітаптар, суреттер жинастырып алып келуді тапсырамын.
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 12. ... ... ... ... Қала үғымы және оның саяси-әкімшілік, мәдени қызметі,
Қазақстан қалаларының күрделі де ... ... ... ... ... ... ... еліміздің жөне өздері туып-өскен қалалары туралы
білімдері мен картамен жұмыс істеу дағдыларын, өз ойын ... ... ... алу біліктілігін дамыту.
• Тәрбиелік: Туған қаласының Отан тарихына қосатын үлесін ... ... ... ... өз ... ... ... көркейтуге үлестерін
қосуға тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: дәстүрлі
Әдісі: Баяндау
Пәнаралық байланыс:география
Көрнекілік:
1. Қазақстанның әкімшілік-саяси ... ... және ... ... ... ... ... Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасын сұрау.
Үй тапсырмасын ең алдымен біз сендермен ... ... не ... деп ... ойын кайталаудан бастаймын. Оқушылардың кысқаша
жауабынан кейін балалардың «Жұмыс дәптеріндегі» ... ... ... ... ... ... ... оқушыға дауыстатып оқытамын. Қалған
окушыларға осы әңгіме бойынша бір пікір, бір ұсыныс айту ... ... ... ... ... жүргізіледі. Тапсырманы орындау
барысында оқушылардың тарихи тілмен өз ойын ... да ... ... ... ... ... Үй ... осылайша тексеріп
шыкқаннан кейін жаңа такырыпқа көшемін.
Жаңа тақырыпты түсіндіру. ... ... ... деген тақырыпты
түсіндіремін: бүгінде Қазақстанда 2004 жылғы есеп бойынша 14 облыс, 90-ға
жуық қала, ... қала ... ... 150-ден астам аудан тіркелген. Олардың
ішінен біз сендермен Қазакстанның бірқатар калаларының тарихымен таныс
боласыңдар деп ... Ол үшін ... ... кала ... ... ... одан әрі ... барысымен таныстырамын. Бүгін
біз осы тақырыпты меңгеру үшін біз топ-топқа ... ... ... ... ... өткіземіз деп айтамын.
Мұғалім сыныпты шағын-шағын бірнеше ... ... әр ... ... ... ат ... Бір топ әділ ... алқасы болады. Олардың
міндеті әр топтың жауаптарын әділ бағалай білу. Ол үшін әділ қазы ... ... ... ... ... ... ... бұл топқа ең
жаксы оқитын оқушыларды алуға ... ... ... ... ... қалалар бойынша білімдерін толықтыруға мүмкіншілік ... ... ... 4 ... ... кезең «Тарихым» деп аталады. Әр ... мына ... ... ... өз ... ... ... тапсырылады:
1. Қаланың құрылу тарихы.
2.Қаланың мәдени-тарихи сәулет ескерткіштері мен мәдени орталықтары.
3. Қаланың географиялык, табиғат жағдайы.
4. ... ... ... ... ... ... ... беру.
Тапсырмаларды орындау барысында окушыларға үйге берілген сұрақтар
бойынша өздері жинап дайындап келген материалдарды ... ... ... ... ... туғызбау үшін үйден өзім де ... ... ... ... келіп, топтарға үлестіріп беремін
және сайыс барысында оқушыларға бағыт беріп отырамын. Әр тапсырма ... ... ... ... деп ... ... кезеңде, әр топтан бір-бір окушыдан
шығып ойын қапшығынан алдын ала ... ... ... ... алып ... ... береді. Әр топтан алынған дұрыс жауапты есептеп
отырамын. Әр топқа дайындалған ... саны мән ... ... ... тиіс.
Сайыстың «Маған саяхатқа кел!» деген II кезеңінде әр топ ... ... ... ... ... ... берілген уақыт аяқталғаннан соң, әр топка өздерінің қаласын
салған суреттері бойынша ... ... ... ... шығу тапсырылады.
Бұл тапсырманы топтың бірнеше адамы катысып, корғауға болады. Мұнда алдын
ала дайындалып қойылған суреттер де ... деп ... ... III ... әр топ ... картасын пайдаланып, өз қалаларының географиялык, ... ... ... ... өз ... өзен, көлдері, таулары т.б.
географиялық жағдайын сипаттап көрсетуі тиіс.
«Отанға үлесім» деген сайыстың IV кезеңінде топтарға «Қазақстан» ... ... ... ... әр ... ... ... қалташыққа өз
каласының Отанға беретін пайдасын қағазға жазып, белгіленген ... ... ... Өз ... осы ... ... айту үшін әр ... бір-екі
оқушы шығып қорғайды. Ұпай саны әр топтың ... ... көп ... және ... ... корытындысы бойынша әділ қазы тобы әр ... ... ... талап бойынша есептеп шығарып, қорытындылайды.
1.Тапсырманың талабының дұрыс орындалып, тақырыптың ашылғандығы.
2.Сайыстың әр кезеңіне қойылған талап ... қай ... ... ... ... ... топ ... ұтымды пайдалана білді, тапсырмаға жауапкершілікпен
карады.
Соңында қай топтың ... қай ... ... ... ... пайдалана білгенін, қызықты болған жауаптарды және сайысқа
белсенді қатысқан оқушыларды ерекше атап ... ... ... ... ... менгеріп шыққанын ... ... ... ... ... ... саяхат сайыс сабағын
бекітемін.
1. Қазақстанда неше облыс, қанша қала бар?
2. Түркістан қаласында орналасқан ірі ... ... ... 1992 ... ... Ақтау деп аталып келген, портты қаланы атаңдар.
4. Ақтөбе қаласының ортасымен ағып өтетін өзенді атаңдар.
5. Алматы қаласының ескі атауы.
6. Атырау ... 40 ... ... ... орта ғасырлық
мемлекет астанасын ата.
7. Кеңес заманында ірі ... ... ... болған қала.
8. Тобыл өзені бойында ... ... ... ... Қызылорданың 1853 жылға дейінгі атауы.
10. Ерте замандарда Ертіс жағалауында қимақ тайпаларының ... ... ... қай ... бері ... болды?
12. Шымкент атауы кандай мағына білдіреді?
Бағалау:
Үйге тапсырма. 12-параграфты оқып келу. ... ... 3-5 ... орындау.
Бірінші бөлімді қайталау үшін сұрақтар мен тапсырмалар.
1.«Тарих» сөзі ... ... ... Онда біз не ... ... ... ... тарихы қандай кезеңдерге бөлінеді?
3. Тарихи деректпер дегеніміз не және оның ... ... ... ... ... ... ... олар нені зерттейді?
5. Тарихи өлкетпану ғылымы қашан жеке гылым саласы болып қалыптастпы және
оның тарихты жазуда ... ... бага ... ... қазақтар уақытты өлшеудің қандай түрлерін қолданған?
7. Кеңістік дегенімізді қалай түсіндіңдер?
8. Тарихты оқып білуде картаның маңызы қандай?
9. Қазақстан әлемдегі ірі ... ... ... көмегімен дәлелде.
10. Қазақстанның табигатына сипаттама беріңдер.
11. Қазақстан қалайша көп ... ... ... ... Қазаңстанда
қанша басқа этнос өкілдері өмір суреді?
12. «Қазақстан қалалары» тақырыбы бойынша естеріңде ... ... ... ... ... тақырыбы: § 13. Адамды кім жаратты?
Сабақтың мақсаты.
• Білімділік: Адамның ... ... ... ... жөне ... ... даму тарихы жөне адамның даму сатысы туралы
білім беру.
• Дамытушылық: Адамның пайда болуы туралы түсініктерін ... ... әр ... кол ... ... ... ... ортақтығын тауып, ой корытындылай білу қабілеттерін
дамыту.
• Тәрбиелік: Оқушыларға бүгінгі адамзат баласы осындай ... ... ұзақ та киын ... басынан кешіргенін, оған еңбектің аркасында
жеткенін айта отырып еңбек-сүйгіштікке, ал адамның пайда болуы ... ... ... ... ... ... ... түрі: аралас
Әдісі: интерактивті
Пән аралық байланыс: дінтану, биология
Көрнекілік:
1. Адамның пайда болуы туралы діни наным-сенімдерді сипаттайтын суреттер.
2. ... ... даму ... ... «Адамзаттың жер бетіне қоныстану» картасы.
4. Плакаттағы «Қала» кестесі.
5. «Адамның қалыптасып, дамуы туралы ... ... Жаңа ... ... ... ... I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасын сүрау.
Үй тапсырмасы ... ... ... 3-5 ... ... бір,
екі оқушыдан үйден орындап келген Қазақстанның ең ... көп ... ... бойынша дұрыс жауабы окытылады. Баска оқушылар осы сұрак-
жауап бойынша өздерінің тапсырмаларының катесін ... ... ... тақтаның ортасына алдын ала дайындалып қойылған плакаттағы «Қала»
деген тірек сөзді пайдаланып, оқушылардың ... ... ... ... Ол үшін ... ... бір-бір окушыдан тақтаға
шығарылып, олар маркердің көмегімен ... ... ... шығады.
| ҚАЛА ... кала ... ... көп ... айтқан окушылардың жауабы
бойынша есептелінеді. ... ... 2-3 ... өз ... туралы жазған
әңгімесі оқылады. Окушыларға ол оқушының жазған ... ... ... ... айту ... ... мұғалім қаланың саяси-мәдени маңызы зор, ... ... ... экономикалық жағдайы сипатталады деп
қорытындылайды.
Жаңа сабақты тусіндіру.
Бүгін сендер тарихтың аса бір ... ... ... ... ... саяхат» деп аталатын бөліміне саяхат жасайсыңдар
деп жаңа бөлімнің бірінші такырыбына көшемін. Тақырыпта камтылатын ... ... ... жаңа ... ... ... алдын ала
плакатка жазып қоямын.
Жоспары:
1. Адамның пайда ... ... ... ... ... туралы казак аңыздары.
3. Жаңа замандағы адам туралы ілімдердің дамуы.
4. Адамның пайда болуы және оның дамуы.
5. Саналы ... ... Адам ... казак жерінде.
Сабакта алғашқы адамның пайда болуы әлі күнге толық ашылмаған құпия
жұмбақтарға толы күрделі мәселе екенін айтамын. ... ілім ... ... ... даму ... ... Сонымен бүгінде
әлі де адамды Құдайдың жаратқаны туралы ілімнің жокқа шығарылмайтынын айта
кетемін. Осы ... ... ... ... жаратылуы жөнінде
эволюқиялык, ілім мен Құдайдың ... ... ... ... әңгімелеп айтып беремін.
Сабақта өтілетін материал көп, бірақ бұл ... ... ... ... ... ... ала ... уақытты үнемдеп,
сабақта барлык материалды меңгеріп шығуға болатынын жоспарлаймын. ... ... адам ... ... дамуы» туралы тақырыпша ХVIII-ХІХ
ғасырларда Еуропада қалыптаскан ғылыми түсінікте XVIII-XIX ... мен ... ... ... ... ... еңбектер
жарық көрді. Солардың ішінде біз сендермен ... ... ... Энгельс,
Жан Ламарк сияқты ғалымдардың адамның пайда болуы туралы көзкарастарымен
танысамыз. Ол үшін ... ... ... бойынша кезек-кезек
оқытып, тақтадағы кестенің көмегімен мазмұндап беруді сұраймын.
Адамның қалыптасып, дамуы туралы ілімдер
|Зерттеушілер ... ... ... ... ... мен ... арасындағы туыстық қатынас |
|Дарвин ... ... ... ... ... ... қажеттілігі |
| ... әсер етті ... ... ... ... ... барысында адам |
| ... ... ... сабақтың келесі тақырыпшасын «Адамның пайда болуы мен
оның дамуынан» бастап жер бетінде ең ... ... ... ... ... 2,5-3 млн ... ... Африка және Азияда өмір сүргенін ... ... ... жер ... ... ... ... шығамын. Адам
тектес жан иелері пайда болғаннан қазіргі ... ... адам ... ... ұзак уакыт кеткенін, ұзак даму сатысынан өткенін айта кетіп,
оны «Алғашқы адамдардын даму сатысы» ... ... ... ... Осы ... ... назарын адамның қол жеткізген жетістіктерін
даму сатысы бойынша айырып, таба білуге бөледі. 1-2 ... ... ... ... келесі сатысы жаңа сөздермен жұмыс түрі. Ол үшін ... ... ... алып ... ... ... ... - епті адам, питекантроп, синантроп, тік жүретін адам,
неандерталь адам, ... ... ... адам ... жаңа ... ... жазғызамын.
Алғашкы қоғам баяу дамыды, соған қарамастан адам тектес жан иелері
қазіргі адамдар калпына ... ... ... ... ... адамдардың тарихы
басталады.
Бұдан 1 миллион жыл бұрын Қазакстан жерінде адамдар мекендеген.
Олардың сүйек ... ... ... ... ... көптеп кездеседі. Алғашқы адамдардың өмір сүруіне әсіресе
Оңтүстік Қазакстан өңірі қолайлы болған. 1958 жылы X. ... ... ... ... ... ... ... адамдардың тұрағын
тапқан деп мұғалім бүгінгі сабакты корытындылайды.
Сабақты бекіту: Сабақты ... үшін ... ... 1-2 ... жер бетіне қоныстанған аймағын керсетуді ұсынамын.
Одан кейін оқушылармен «Адамның даму сатысының» ... ... ... ... ... ... ... окып келу. «Жұмыс дәптеріндегі» 1 -тапсырманы
орындау. Атлас, контур картамен ... Жаңа ... ... еске ... ... ... әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 14. Тас дәуірі ... ... ... ... ... ... ең ұзақ тас ... кезеңдерін
хронологиялық ретімен, еңбек құралдарымен баяндап, тас ... ... ... ... ... білім беру.
• Дамытушылық: Тас дәуірінің әр кезеңінде ежелгі адамдардың материалдық
және рухани мәдениеті үздіксіз дамып отырғанын қорытындылап, салыстыра
білу, картамен ... ... ... ... ... ... ... сақтап-қорғауға, адамгершілікке,
еңбеккорлыққа тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: аралас
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық байланыс: биология, геогафия, математика
Сабақтың көрнекілігі:
1. «Ежелгі ... ... «Тас ... ... деп ... ... Тас ... күралдарының суреттері.
Сабақтың барысы. I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасы.
Өткен ... ... ... ... ... оқушыдан үйге берілген
тапсырманың мазмұнын сұрап шығамын. Одан кейін үйге ... ... ... ... ... әр ... аралап жүріп,
тексеремін. Одан кейін алдын ала дайындаған ... ... әр ... жазып келген 3-4 жаңа ... ... ... оның жауабын
берілген уақыттан соң жинап алып, тексеріп шығамын.
Жаңа тақырыптың жоспары:
1. Ерте тас дәуірі ... ... Тас ... ... ... Орта тас ... Жаңа тас дәуірі.
6. Неолит жаңалықтары.
Адам баласының алғаш ... ... ... ... ... ... ... жасау, оны қолдану дәуірі өте ұзаққа созылған. Сондықтан
адамзат тарихының осы кезеңі тас ... деп ... Тас ... ... деп ... кестенің көмегімен тас дөуірінің кезеңдерімен
таныстырамын.
Тас дәуірінің кезеңдері.
ТАС ДӘУІРІ
ПАЛЕОЛИТ (б.з.б. 2 млн 500-12 ... ... ... 5-3 ... 1. Ерте палеолит ( б.з.б. 2 млн 500-140 мыңжылдықтар)
----------► 2. Ортаңғы палеолит (б.з.б. 140-40мыңжылдықтар)
----------► 3. ... ... ... 40-12мыңжылдықтар)
Одан кейін тас дәуірінің ... ... ... ... ... ... ... адамдардың пайдаланған еңбек
құралдарын жазып алады:
тескіш, кескіш (чоппер), қырғыш, чоппинг, қол ... ... ... ... ... ерте кезеңдегі табиғат жағдайы мен қазіргі
табиғатын салыстыртамын. Оқушылар дәптерлерін ... ... осы ... бағанды салыстырмалы түрде толтырып шығады.
|Ежелгі Қазақстан ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... өзгерістер:
• Мұздың еріп, табиғаттың өзгеруі,
• Ірі жан-жануарлардың құрып кетуі,
• Жебелі садақтың, бумерангтың, кақпан мен тұзақтың пайда ... ... ... ... ... ... ... түрткі болды,
• Мал шаруашылығы мен егіншіліктің алғашкы белгілері пайда бола бастады,
• Тас өңдеудің ... ... ... Қиыр Шығыс, Америка құрлығының адам мекенінің игілігіне
айнала бастауы.
Неолит дәуірінің ... Тас ... ... ... ... ... жетті,
• Ыдыс жасауды үйренді,
• Жабайы аңдарды қолға үйрете ... ... ... ... Кен ... ... ... пайда болды. Мезолит пен неолит
дәуіріндегі жетістіктерді тактаға ... тас ... ... ... ... ... ... Картадан оқушыларға
тас дәуірінің ескерткіштері шоғырланған аймақтарды көрсетемін.
Осылайша жаңа тақырыпты ... ... ... ... арқылы түсіндіріп
былай корытындылаймын: Тас дәуірі біз көріп отырғандай адамзат дамуының ең
ұзакка созылған дәуірі. Мұз басу ... ... ... ... еруі ... ... әсер ... Мезолит дәуірі палеолит пен
неолит кезеңі арасындағы жалғастырушы көпір болса, ал неолит кезеңіндегі
жеткен ... ... зор ... ... ... оны
ғалымдар «неолит төңкерісі» деп атады.
Бағалау:
Үйге тапсырма: 14-параграфты оқу. Параграфтың соңындағы сұрак-тапсырмаларға
ауызша ... ... ... ... ... тақырыбы: § 15. Қола ... ... ... ... Қола ... оның ... тарихындағы маңызы, қола
дөуірінің мәдениет ... оның ... ... ... ... Қола дәуірінің адамзат баласының басынан кешірген тарихи
кезеңдегі орны жөнінде, кола ... ... мен оның ... ... пен ерекшелігін ашып көрсете білу, картаның
көмегімен қола дәуірінің Қазақстан аумағындағы аймақтарын аныктай білу
кабілеттерін дамыту.
• Тәрбиелік: Адамзат ... ұлы ... ... аркасында
келгендігін айта отырып, оқушыларды еңбекті ... ... ... ... ... ... ... құрамдас бөлігі
екенін үғыну.
Сабақтың түрі: аралас
Әдісі: баяндау
Пәнаралық байланыс: ... ... ... ... өлкетану мұражайындағы қола дәуірінің ескерткіштері.
3. Тас бетіне ... ... ... қола ... ... ... туралы түсінік беретін суреттері.
Сабақтың барысы I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасы.
Үй тапсырмасын параграфтың соңындағы мына ... ... ... ... ... ... Ежелгі тас дәуірінде қоршаған орта, табиғат кандай болды?
2. Орта тас дәуірінде ... аң ... ... ... ... дәуірінде қандай өзгерістер орын алды?
4. Мезолит аңшылары кандай жетістіктерге жетті?
5. Жаңа тас дәуірінде қандай ірі жаңалықтар болды?
Жаңа такырыптың жоспары:
1. Қола ... Қола ... ... Қола ... (мық) ... ... дәуірінен кейінгі ірі дәуір қола дәуірі деп аталады Ол ... ... ... Одан кейін коланың мыстан айырмашылығын ашып
көрсетемін. Қола мыс пен ... ... ... ... уақыттарда
адамдардың негізгі шаруашылык құрал саймандары негізінен қоладан жасала
бастағанын, оны игеруді адамдар ... ... ... ... ... ... болады. Еуразияның далалы аймақтарында қоланы игеру ісі
ерекше қарқынмен дамыды. Қола ... ... ... ... ... ... айналысатын тайпалық бірлестіктер пайда болды. Одан
кейін кола дәуіріндегі ... мына ... ... ашып ... ... ... ... металдар мен алтынды игеру
• Көшпелі мал шаруашылығының пайда болуы
• Теселі егіншіліктің пайда болуы
Андрон (мық) мәдениеті тақырыпшасын ... ... ... ал
қалған окушылар оның мазмұнын түсіндіреді. Оқушылардың ... ... ... еске ... ... үшін мына ... тірек сызбаны
пайдаланамыз.
• Мық
• Орталык Қазақстан
• Бұғылы
... ... Кент ... тур, қиян
• 150-жуьщ қабір 30-ға жуық коныс
• егіншілік
• мал шаруашылығы
Қола дәуірінің ескерткіштері ... ... ... ... табылған. Солардың негізгілері Алексеевка, Ұралысай, Тастыбүлак,
Тамғалы, Петровка, Бесбай, Алғабас, Беласар, Бұғылы, ... ... ... ... ... ретінде Беғазы-Дәндібай мәдениеті
туралы әңгімелеп айтып беремін.
А. X. Маргулан. Бегазы-Дандыбаевская ... ... ... 1979; ... тұлга, тағдыр, тагылым(ӘлкейМаргрлан туралы естелік
мақалалар). Павлодар, 2004.
Жаңа тақырыпты меңгерудің ... ... ... ... жаңа сөздер
бойынша жұмыс: алдын ала үйден дайындап жазып әкелген ... ... ... ... ... ... ... плакатты тактаға
іледі. Тақырыпты окушылар ... ... ... үшін ... ... Оқушылар сұрактың жауабын жылдам беруі тиіс.
1. Қола дәуірі кай кезеңді камтиды?
2. Қола ... ... Қола ... үш ... ... ... Қола ... ірі мәдениеті неліктен Андрон немесе мық мәдениеті деп
аталады?
5. Қола дәуірінде Қазақстан тұрғындарын қалай атаған?
6. Қола ... ... ең көп ... ... ... жерін кола дөуірінде мекендеген тайпалар қан-дай тілдік топқа
жаткан?
9. Ңола ... ... ... түрі ... ... Қола ... ескерткіші Беғазы-Дәндібай мәдениетін ... ... ... ... ... оқып, соңындағы сұрак-тапсырмалар бойынша
дайындалып келу. Қола дәуірінің еңбек кұралдарының ... ... ... келіп, әңгімелеп айтып беру.
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 16. ... ... ... ... ... ... ... сақ тайпаларының
мекендеген аймағы, өмір тіршілігі мен ... ... ... ... ... кәсібі және шаруашылық жағдайымен танысу, қола
дәуірі тайпаларымен салыстыра отырып, ортақ белгілерін, ... ... ... ... ... ... ой қорыта білу
қабілеттерін дамыту.
... ... ... ... ретінде сипаттай отырып, сақтардың
дүниежүзілік өркениетке коскан ... ... ... ... ... ... ... Лекция
Әдісі: баяндау, сұрақ-жауап
Пәнаралық байланыс: география, математика
Көрнекілік:
1. «Сак дәуірі» картасы.
2. Плакатқа сызылған «Сак тайпалары» кестесі.
3. Сактардың өмірі мен түрмысы бейнеленген суреттер.
4. ... өнер ... ... ... I. Үйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасы.
Үйге берілген тапсырманы мұғалім сыныпты 4 нұскаға бөліп, әр нұсқаға
үй тапсырмасы ... ... ... ... ... береді.
1-нұска. Қола дәуірінің кезеңдері, кола қалай ... ... ... Қола ... негізгі үш ерекшелігін атап жазып шығыңдар.
3-нұсқа. «Андрон мәдениеті» деп неге аталады? Ол кезеңде Қазакстан аумағын
кандай ... ... Қола ... ең ірі ... ... ... жауап парағын жинап алып, олардың есте сактау кабілетін,
тарихи дәуірлердің ... мен ... ... таба білу ... үшін ... ... сынып болып бірлесе толтырып шығады.
Тақтада ... ... ... ... талап: оқушылар «Тас
дәуірі» және «Қола дәуірі» деген екі шеңбердің ішіне өзіндік ... ... ... ... шығуы тиіс, ал ортадағы төрт бұрыштың ішіне
екі дәуірге тән ... ... ... шығады.
ТАС ҚОЛА ... ... ... ... ... ... үй
тапсырмасын тексеріп шығып, жаңа тақырыпқа көшемін
Жаңа тақырыптың жоспары:
1. Сақтар - ... ... ... Сақ одағына кірген тайпалар.
3. Сақтар туралы көне деректер.
4. Сақтардың материалдык және рухани медениеті.
5. Сақтардың шаруашылығы.
Сақтардың ... ... ... мына ... ... ... ... кұрылуы, географиялық, хронологиялық кеңістігі,
саяси жағдайы, шаруашылығы, жер иелену ерекшеліктері ... ... ... Мысалы: б.з.б. I мыңжылдыкта Жетісудан жөне Түркістаннан Қара теңіз
бойына, ... ... ... ... ... «сақ» атауына ие болған
көптеген тайпалар ... ... сақ ... жайлаған аумағын
картадан көрсетемін. Бұл дәуір тарихи ... ... ... ... ... ... «сақ дәуірі» деп аталады. Сақтардың ... ... ... ... ... ... айту мүмкін емес. Сақтар
тарихта көптеген ... ... ... айтып, төмендегі кестенің
көмегімен түсіндіріп шығамын.
Кесте№1
|Деректерде ... ... ... ... ... ... ... деректерінде |даилар, массагеттер, исседондар т.б. ... ... ... ... ... ... туралы бізге көптеген деректер жеткен. Оны нақты мысал ретінде
қосымша әдебиеттерден кызықты мәліметтер келтіре ... ... ... сактау үшін төмендегі сызбаны пайдаланады.
Сактар туралы
• Грек тарихшысы Геродоттың
• Грек ... ... ... ... ... Накши Рустемдегі тасқа кашалған жазуларда
• Персепольдегі таска қашалған жазуларда
• Грек авторы Фукидидтің ... әрі ... өмір ... шаруашылығы және тұрмысы» мен «Көшпелі
мал
шаруашытылығы» такырыпшаларын окушыларға кезек-кезек ... ал ... оның ... айтып беруді тапсырамын. ... ... ... түрлері мен табиғи-географиялық ортаның оған әсері ... ... жаңа ... ... ... соң, ... жаңа
тақырыпты қалай түсінгенін тексеру мақсатында төмендегі сұрақтарды ... ... ... ... өмір ... баспанасы.
2. Сақтар өлген адамды қалай жерлеген?
3. Сактар неге ... Сақ ... ... ... не ... Сақтар ұлы аруақтарға арнап кандай малды құрбандыкка шалды?
6. Сақ заманының тұрмыстық заттары, ыдыстары мен бүйымдары ... ... ... ... шаруашылығы не болды?
8. Көшпелі мал шаруашылығы Қазақстанның қай аймағында тарады?
9. Отырықшы ... ... қай ... ... ... оңтүстік аймағында отырықшы мал шаруашылығының дамуы
неліктен мүмкін болды?
Қорытынды: Скиф-сақтар Шығыс Еуропа, Батыс және ... Азия ... ... ... ... ... катар сақтар заманыңда әлемдік
өркениетке өзіндік үлесін қоса білген жауынгер де батыр халық ... ... ... ... оқып ... боламыз.
Бағалау:
Үйге тапсырма: 16- параграфты окып, такырыптың соңындағы ... ... ... ... дәптеріндегі» 2-3 тапсырманы орындау.
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: §17. Сақ ... ... ... үшін ... ... ... Сак қоғамындағы басқару ісі, коғамдык қүрылысының
ерекшелігі мен сақтардың өз ... үшін ... ... ... ... ... мен олардын ерліктері туралы білім
беру.
• Дамытушылық: Оқушылардың сактар туралы білімдерін одан әрі жетілдіріп,
ойлау, картаны косымша ... ... ... пайдалана білу
қабілеттерін, аңыз деректері негізінде сақтар туралы, ... ... ... мен ... ... білімдерін жетілдіру.
• Тәрбиелік: Отаншылдыққа, мемлекетті және ... ... ... ... ... ісі негізінде тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: аралас
Әдісі: интеракивті
Пәнаралық байланыс: география
Көрнекілік:
1. Карта.
2. Сақтардың жаугершілігін бейнелейтін суреттер.
3. Сақтардың саяси тарихына катысты хронологиялык ... ... I. ... ... Үй ... ... ... бойынша берілген тапсырмаларды жаппай
тексеріп шығудан бастаймын. 1-2 окушы үй ... ... ... ал қалған оқушылар көршісімен дәптерлерін алмасып, бір-бірлерінін
катесін тексереді.
Өткен сабақты еске ... жаңа ... ... ... ... ... төмендегі «Сактар» деген тірек сөзді жазамын, оқушылар
оны ... ... ... оны ... ... | | | | ... тақтада жазылған тірек сөздердің көмегімен енді окушыларға үй
тапсырмасын мазмұндап беру тапсырылады.
Үй ... ... ... Сақтар ежелгі Қазақстан
аумағын мекендеген көшпелі өркениеттің жоғары дәрежесіне ... ... Олар ... ... мәдени, шаруашылықтағы жаңашылдықты кейін
кұрылған тайпалық одактар мен мемлекеттер ... Сол ... ... ... көшпелі мал шаруашылығы мен отырыкшы қалалық тұрмыс ... ... ... өз ... ... жерін басқа жатжерлік
шапкыншылардан қорғауда ... ... ... кешірді. Бүгін біз осы
сақтардың көршілермен қарым-катынасы, саяси тарихы ... ... ... жаңа тақырыпқа көшемін.
Жаңа тақырыптың жоспар:.
1. Сактардағы басқару ісі.
2. Сактар туралы аңыздар.
3. Сак патшасы Томирис.
4. Сактардың жатжерлік жаулап алушыларға қарсы ... ... сақ ... ... Сак ... ... ... Сактардың басқа елдердегі ірі шайқастарға қатысуы.
Сақтардың қоғамдық тіршілігінде халык жиналысы маңызды рөл ... ... ер ... катысқан. Ер адамдардың орны оның ру-тайпасының
деңгейіне карай анықталды. ... сак ... да ... еді. ... ... ... ... әулеттері де, катардағы көшпелі немесе егінші
тайпалар да болды. Одан ... ... ... ... ... болуы
туралы аңыз-әңгімені оқушыларға әдемілеп айтып беремін.
Сақтар көптеген әлемдік тарихи окиғаларға катысқан. Олар ... ... ... ... аралықтағы барлық елдерді бағындырған,
жеңілмейтін парсы патшасы Кирді жеңіп, ... ... ... ... ... ... мен парсылар арасындағы шайқас ұзақ
жылдарға созылды. Сақтардың біраз бөлігі парсылармен соғыс ... ... ... ... Сонымен қатар тарихта сақтардың парсылармен
бірігіп, ... ... ... ... ... ... дәстүрлері сол заманда өзге халықтардан үстем болды. Бұл
дәстүрлер әлі де өз мәнін ... жоқ. ... арғы ... өз отаны үшін қасық қаны қалғанша күресіп, отқа түсіп ерлігімен данқы
шыққан. Бұл ерлік дәстүр ... ... мұра ... ... ... ... ... батырлығын сипаттайтын оқулықтағы аңызды оқушыларға
өздері оқып ... ... Ол үшін ... №1, №2, №3, ... бірнеше топқа бөлемін, олардың міндеті аңыздарды оқып-түсініп,
2-3 сұрақ құрастырады, ол сұрақтар бір-бірін кайталамауы тиіс..
Осылайша тақырыпты меңгеріп шыққан ... ... ... ... ... ... кестемен жұмысты кайталай отырып,
жалғастырады.
Болған окиға мерзімі ... ... VIII-VII ... - ... ... мен ... өркениеттерімен
қатынасы
Б.з.б. VI ғасырдың ортасы - Ахеменид (Иран) өулетімен ... ... 530 жыл - ... ... ... сактарға жасаған
жорығы
Б.з.б. IV ғасырдың 30-жылдары ... өз ... ... ... 540, 530, 519 ... ... өулеттерінін сак жеріне жорығы
Б.з.б 519-518 жылдар - ... ... ... ... ... ... ... кейінгі сабактарда пайдалану үшін артық
бос жолдарды сызып калдырады.
Қосымша ... ... сак ... ... ... ... туралы
аңыздарды, ғылыми-көпшілік әдебиеттерден ... ... ... ... ... ... ретінде ұсынылатын әдебиет: ЯннисМилиадис. Истории из
Геродота. М., 1983. 60
Жаңа ... ... үшін ... ... ... ... ... Аңыз бойынша сактардың ата-бабасы кімдер?
2. Аңыз бойынша сақтардың үш әулетінің қайсысы тұңғыш патша ұрпағы атанды?
3. Сақ коғамында ... ... ... түсі.
4. Кирдің колынан қаза тапкан Томиристің ұлы.
5. «Сен қанға тоймаушы едің, енді той» деген сөз ... ... IV ... ... ... ... грек-македондыктарды
бастап келген қолбасшы.
7. Грек-македон әскерінің Үндістанға жорығына қатыскан массагет ... ... атты ... ... ... Парсы патшасы I Кир кай өзеннің бойына қала тұрғызды?
Бағалау:
Үйге тапсырма: ... ... ... ... ... ... аркылы меңгеріп шығу.
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: ... ... ... І тоқсанда өтілген материалдарды қайталата отырып,
оқушылардың білім-білік дағдыларын қалыптастыру, тарихты сыни ... ... ... азамат тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: қайталау
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық байланыс: бейнелеу өнері, география, орыс тілі, қазақ әдебиеті
Көрнекілік: карта, ... Аңыз ... ... ... ... бойынша сақтардың үш Сабақтың барысы: І.Ұйымдастыру кезеңі
• Оқу құралын тексеріп түгелдеу
• Әнұран орындау, «Хабар»
... ... ... ... ... сұрау:
• әулетінің қайсысы тұңғыш патша ұрпағы атанды?
• Сақ коғамында ... ... ... ... ... ... қаза тапкан Томиристің ұлы.
• «Сен қанға тоймаушы едің, енді той» деген сөз ... ... IV ... ... ... ... ... келген қолбасшы.
• Грек-македон әскерінің Үндістанға жорығына қатыскан ... ауыр ... атты ... ... ... ... ... I Кир кай өзеннің бойына қала тұрғызды?
Қайталанатын материалдар:
1. Тарих пәні туралы
2. Тарихтың қайнар көзі
3. ... ... ... деректер
5. Өлке тану дегеніміз не?
6. Тарих және уақыт
7. Тарих және кеңістік
8. ... ... ... ірі ... ... Біздің Отанымыз-Қазақстан
11. Қазақстан халқы
12. Адамды кім жаратты?
13. Тас дәуірі
14. Қола дәуірі
15. ... ... ... ... Мұны әркім білуі тиіс
← Эссе
Бағалау:
Үйге тапсырма: І тоқсан материалдарын қайталау.
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың ... §18. ... ... ... ... Білімділік: Сақ дәуіріне жататын археологиялық ескерткіштерді сипаттай
отырып, материалды, рухани мәдениеттің көрсеткіші - өнер туындыларымен
сақтардың мәдени-экономикалык даму ... ... ... Дамытушылық: Картаның көмегімен сак дәуіріне катысты ескерткіштердің
таралған аумағымен танысу, ... ... ... ... ... даму ... ... талдап, ой
қорыта білуге, ізденуге үйрету.
• Тәрбиелік: Сақтардың рухани және материалдық мәдениет ескерткіштеріне
сүйене ... ... ... ... құрметтеуге, мәдениеттің
адам өмірінде алатын маңызын түсіне білуге тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: аралас
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық байланыс: бейнелеу өнері, ... Сак ... ... экспедициялы жұмыстардың картасы.
Сақтардың мәдениетін сипаттайтын зергерлік өнер туындыларының суреті.
Сабақтың барысы: I. Үйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасы
Тақырыптың соңындағы мына ... ... ... ... ... ... ... шығамын.
1.Тарих атасы Геродоттың жазбаларында сақтардың жауынгерлігі қалай
бейнеленген?
2. Отаншылдық, ұлтжандылық деген сөздерді калай түсінесіңдер?
3. Шырактың ерлігі туралы ... ... ... Парсылармен бірге одак кұрып, сақтар қандай елдерге жорық ... ... ... ... ... Сақтарға катысты тақырыптың мәтіндерін пайдалана отырып, жасалған
хронологиялық ретпен тарихи оқиғаларды баяндап шығыңдар.
Төмендегі тапсырманы орындаңдар: Бұлар ... ... ... жоспары:
1. Есік қорғаны.
2. «Алтын киімді адам».
Бүгінгі тақырыбымыз бұрынғы сабақтарда өткен сактар ... ... ... ... ... ... деген атпен белгілі бұл дәуірдің
басты ерекшеліктерін, оның Қазақстан тарихында алатьш орнын айта келіп,
окушылардың ... жаңа ... ... ... құралдар арқылы оқушы
назарын жаңа сабақка аударып, олардың тақырыпка қызығушылығын тудыруға күш
саламын.
Сақ коғамы мәдениетінің даму ... ... ... ... өнер ... ... ... негізгі міндеттерді
басшылыкка аламын:
• сактардың жерлеу дәстүрі,
• сактардың өнер туындыларының стильдік ерекшелігі,
• өнер туындылары негізінде ... ... ... ... ... , ... өнер туындыларының ең бір тамаша
куәгері - «Алтын ... ... көне ... ... жоқ ... деп атап,
оны зерттеп тапкан белгілі ғалым, археолог К. Ақышевтің еңбек ... ... ... ... ... ... ... кетемін.
Окушылардың үйден жинастырып, дайындап келген суреттерін пайдалана отырып,
сақ өнерінің стильдік ерекшеліктерін ... ... ... ... берілген сипаттаманы оқи отырып, оны ... ... ... Бұл ... байқағыштыкка икемдейді. Одан ... ... осы ... киімді адам» бейнесі Қазақстанның егемендігінің
символына айналып, Республика алаңында ұлттығымызды ... тұр. Ал ... ... ... ... тұлпарлар біздің тәуелсіз
Қазақстанымыздың Елтаңбасынан орын табуына сендер қандай баға ... ... деп ... өздеріне сұрақ қоямын. Оқушылардың
көзбен ... есте ... ... дамыту үшін төмендегі тапсырма
орындалады.
1-тапсырма. Сақ өнері мен ... даму ... ... жөне ... ... суретін сал.
Сабақты бекіту мақсатында окушыларға ... ... ... ... ... киімді» адам кай жерден табылды?
2. «Алтын киімді» адамды тапқан белгілі ғалым-археолог кім?
3. Сақ жауынгері мүрдесі басы кай ... ... ... ... қай бөлігінен ыдыстар, зергерлік бүйымдар табылды?
5. «Алтын киімді адам» қанша алтын ... ... ... ... ... ... қандай стильде бейнеленген?
7. Сақтардың беліне бекітіп жүретін канжары калай аталады?
8. «Алтын ... ... ... ... ... ... не бейнеленген?
9. Сақ жауынгерінің бас киімінде не бейнеленген?
Қорытындылау: Сақ ... ... ... өнер ... ... ... ... қалайша бағалайсыңдар деп оқушылардың
өздеріне сабақты қорытындылатамын.
Бағалау:
Үйге ... ... ... ... деректер жазып келуге тапсырма
беру.
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 19. Мөде- Ғұн мемлекетінің ... ... ... ... ... ... ұлы қоныс аударуындағы» ғұндардың
рөлі, ғұн мемлекеттік бірлестігінің қалыптасу тарихы, шаруашылық өмірі
мен тұрмысы туралы ... ... ... ... калыптасуының алғышартын, оның белгілерін
анықтай білу, карталарды сабақта тиімді пайдалана білуге ... ... ... аңыз ... ... ... ұлтжандылыққа
тәрбиелеу, Орталық Азия тарихының жалғастығын керсету, ірі саяси
тұлғаны үлгі қылу.
Сабақтың түрі: аралас
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық ... ... ... ... ... Жаңа ... ... плакат.
3. Ғұндардың батырлығын, жауынгер халық болғандығын дәріптейтін
суреттер.
4. Ғұндардың пайдаланған қару-жарактарының суреті.
Сабақтың барысы: I. ... ... Үй ... Үй ... ... ... сұралады.
1. «Алтын киімді адамның» табылу тарихы.
2. К. Ақышевтің Қазақстан археологиясына қоскан ... ... ... ... ... ... әшекей заттарды атап
шығыңдар.
4. «Алтын киімді адамның» әшекей заттарына сипаттама беріңдер.
Одан кейін үйден осы «Алтын киімді ... ... ... ... келген оқушылардың қосымша деректері оқылады.
Қорытындылау. Сақтар кешпелілер өркениетіне ... ... қоса ... ... ... бірі. Сақ дәуірінен жеткен мәдениет үлгілері
одан кейінгі мем-лекеттер өмірде өз жалғасын тапты. Сақ ... ... ... ... ... ... арғы ата-бабалары ғұндар жөніндегі тақырыпты оқушыларға
оқытудың тәрбиелік маңызы зор. ... ... ... жалпы
әлемдік тарихқа қосқан үлесін ерекше. Жаңа ... ... ... ... ... ... ... кұрылымын
ғұндармен салыстыра және оқушылардың ойлау қабілетін дамыту ... қоя ... ... ... ... Ғұн ... ... Ғұндардың көршілерімен саяси байланысы.
4. Ғұндардың шаруашылык өмірі, тұрмысы.
5. Ғұн мәдениеті.
Ғұндар -б.з.б. III ғасыр мен б.з-дың ІҮ ... ... ... деп бастайды. Б.з.б. I мыңжылдыктың ортасында Алтай, ... мен ... ... ... ... ... атпен белгілі тайпа одағы
қалыптаса бастады деп картадан ғұндардың мекендеген аумағын көрсетемін.
Мөде шаньюйдің ғұн ... ... ... ... ұлы» ... ие ... ... аңызды оқушыларға абзац ... ... ... ... оның ... түсіндіреді. Оқушыларға жеңіл болу
үшін оны сұрақтарға жауап беру ... ... ... ірі ... бірі болып табылатын Қытаймен қарым-
катынасында ғұндардың басымдылығын Қытай императорының ғұндарға жыл ... ... ... ... ... ... ... арадағы
шиеленіскен қарым-қатынас, кейін ғұн мемлекетін дағдарысқа ұшыратып, екіге
бөлінуіне алып ... Бұл ... ... ... ғұн ... ұшырап, екіге бөлінуінің себеп-салдарын ашу тапсырмасы беріледі.
Сабақтың келесі кезеңі окушылардың эстетикалык білімін ұштауға негіз
болуы ... ... ... ... ... ... ... дәстүрі
жағынан жеткен жетістіктеріне косымша мәліметтер келтіре ... ... Ол ойды ... ... үшін төмендегі тапсырма орындалады.
Кестені толтыр:
Ғұн қоғамы қандай жетістіктерге қол жеткізді?
1)
2)
3)
4)
5)
6)
7)
8)
9)
Бекіту:
1.Қытай ... ... ... ... ... болды?
2. Ғұндардың аты тарихта қандай әлемдік тарихпен тығыз байланысты?
3. Қытай деректері бойынша ғұндардың ... ... кім ... ... дегеніміз не?
5. Ғұндардың жоғарғы билеушісін қалай атады?
6. Ғұн коғамында жоғарғы билікке ие болған Мөде қандай ... ие ... ... 188 жылы ... ... мен ғұндар арасындағы шайқас
кімдердің жеңісімен аяқталды?
8. Зерттеушілердің көпшілігінің пікірі бойынша ғұндар кімдердің арғы ... ... Ғұн ... ... екіге бөлініп, ыдырады?
10. Ғүндардың баспанасы не болды?
11. Ғұндарда өркениеттің қозғаушы күші болған көсіп түрін ата.
12. ... ... ... ... ... жебе түрі.
Бағалау:
Үйге тапсырма: 19-параграфтың соңындағы сұрақ тапсырмалар ... оқып ... ... ... ... ... § 20. ... және оңтүстік ғұн империялары
Сабақтың мақсаты:
• Білімділік: Батыс ғұн империясын құрушы Аттилаға (Еділге) тарихи тұлға
ретінеде ... ... ... ... жорықтарының нәтижесінде
туындаған «Халықтардың ұлы қоныс аударуы» деген атпен белгілі ... ... ... ашып ... Дамытушылық: Оқушының ойлау қабілетің жаңа сабақтың мазмұнын дамыта
отырып жетілдіру негізінде Батыс елдеріне зор әсер ... ... ... және ... ... ... Қазақстан
жетістіктерімен ұштастыра білуге үйрету.
• Тәрбиелік: Оқушыларды Қазакстан даласын мекендеген тайпалардың ерлік
дәстүрлерін, қазақ халқының ... ... ... аша ... елін сүюге тәрбиелеу.
Сабақтың түрі:аралас
Әдісі: баяндау сұрақ-жауап
Пәнаралық байланыс: география
Көрнекілік:
1. Ғұн империясының картасы.
2. Еділ патшаның портреті.
3. Ғұндардың жаугершілігін бейнелейтін ... ... ... ... ... ... I. ... кезеңі.
II. Үй тапсырмасы
Төмендегі сұрақтар негізінде үй тапсырмасын сұрап шығамын.
1. Құдіретті Шығыс ғұн мемлекеті қалай құрылды?
2. Ғұн мемлекетінің күшейген шағындағы ... ... ... Мөде ... ... не ... Ғұн империясының екіге бөлінуіне қандай жағдайлар себеп болды?
5. Ғұндардың жауынгерлік өнері туралы қысқаша әңгімелеп беріңдер.
6. Ғұндардың тұрмысы, ... ... не ... ... ... ... Батыс Ғұн империясынын құрылуы.
2. Ғұндардың жеңімпаз жорықтары және Халықтардың ұлы ... ... Рим және Ғұн ... ... Ғұн ... және оның тағдыры.
5. Біртұтас ғұн империясының ыдырауы.
Б.з-дың V ... өмір ... Еділ ... ... ... бағындырған жеңімпаз жорықтарының нәтижесінде Еуразия кеңістігінде
көшпелілердің империясы құрылды. Еділ Алмания (Германия) мен ... ... ... Атыл ... ... ... ... (мадиар)
халқы оны бабамыз деп есептейді. Осы жерді ... оның ... ... Одан кейін Еділ Батыс ғұн империясының билігіне қалай ... ... ... ... сипаттайтын қосымша деректерден үзінді
келтіремін. Қосымша әдебиет:
Т. Журтпбаев. Дулыга: Көне түркі ... ... ... ... ... 1994.
Еділдің тұсындағы ғұндардың жеңімпаз ... ... ... ... ... мекендеген аумағы мен бағындырған елдерін
картадан ... ... есте ... үшін ... бағындарған елдері мен халықтарды
дәптерлеріне жазғызып ... Олар ... Рим ... ... ... ... ... патшалығы, вестгот, остгот сияқты
герман тайпалары деп ... ... ... ғұндардың батысқа жорығында қандай ... ... ... ... ... ... ... ғұндардың
қару-жарақ түрлерін сипаттап айтып беремін. Одан әрі ... ... ... ... ... ... Еділдің тұсында аяқталды. Ол
қанша жерден жаулап алушы болғанмен, шамасы келгенше жаулап алған жерлерде
қалалар мен ... ... ... жол ... Бұл ... ... деп 451 жылы ... Каталаун /Франқия жері/ шайқасын айтады. Рим
мен ғұндар арасындағы соғыста 200 мың адам ... ... деп ... ... ... ғұндар Рим империясының орталық бөлігін талқандап
императордың қарындасын және оның жасауы деп ... ... ... ... ... деп, ... осы ... мәтіннен
тауып оқып беруге тапсырма беремін. Бұл ... ... ... ... ... ... ... Ғұндар бастаған «халықтардың ұлы
қозғалысы» әлем тарихында орта ғасырлардың қақпасын ... ... ... ... Ғұн ... кейін құл иеленуге негізделген Рим империясы
ыдырап Еуропада ұлттық мемлекеттер пайда болды. Бұл ... ... ... ... еді деп ... тоқталып кетемін.
Одан әрі қандай мемлекет болмасын өз өмір сүру тарихында шарықтап
өсу ... мен ... ... ... ... сол сияқты осындай
ірі ... ғұн ... да ... ... ... дағдарысқа
ұшырап, бірнеше иеліктерге бөлініп кеткендігін айтамын. Шығыс ғұн ... ... ... ел ... ... ... Ақ Ғұн мемлекетін
құрғанын, оның үлкен империяға айналып Үндістан мен Иран ... ... ... мен ... ... да Оңтүстік ғұн
империясының құрамында болғанын баяндау. Оқушыларға мәтіннен осы ... ... ... ... ... бір оқушыға оны
дауыстатып оқытқызамын.
Сабақтың келесі сатысы өткен сабақтағы жаңа ... ... ... ... ұлы ... ... угор /естек/, Рим империясы, Боспор
патшалығы, вестгот, остгот, Византия, феодалдық дәуір, эфталит, ақ ... ... ... ... ... ... мақсатында оқушылардың білімдерін ... ... ... ... Ғұндардың Батыс елдерін бағындырған жеңімпаз ... ... ... Еділ ... қай ... өмір ... Еділ патшаның Батыс ғұн империясының тағына отырған жылы.
4. Ғұндардың бағындырған мемлекеттері мен ... ... ... ... ... кімнің тұсында басталды?
6. Бұл дәуірдің ұлы оқиғасы деп аталатын Каталаун шайқасы қай ... ... ... ... ... ... Рим ... шығыс
бөлігі енді тарихта қандай атаумен белгілі болды?
8. Ғұндардың оңтүстікке жылжыған топтарын қалай атады?
9. Ондаған ... ... ... ... жүз жыл бойы ... ... ... Қай ғасырларда ғұн мемлекеті бірнеше иеліктерге бөлініп ыдырап
кетті?
Бағалау:
Үйге тапсырма. 20 ... оқу, ... ... 2-3 ... ... ... ... әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 21. Ежелгі түркілер. Түрік қағандығы
Сабақтың мақсаты:
• Білімділік: «Түрік», «қағанат» атауларына ... ... ... коғамдық құрылысының ерекшелігін ашып көрсету және саяси
тарихы мен шаруашылық ... ... ... ... Дамытушылық: Түркі дәуірінің тарихы мен мәдениетін қазіргі Қазақстан
тарихы мен ... ... ... ... ойлап,
қорытынды шығара білу қабілеттерін, ой-өрісін дамыту.
• Тәрбиелік: Қазақтардың арғы ата-бабалары түріктердің жан-жақты даму
тарихын оқыта ... ... ... ... ... ... ... байланыс: география
Көрнекілік: 1.Түркі дөуірінің картасы.
2.Түркі дәуірінің ескерткіштерінің суреті.
З.Түркі қағандығының шаруашылығын, тұрмысын сипаттайтын
суреттер.
Сабақтың барысы: I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасы.
2-3 ... ... ... ... ... ... мінездемесін
дауыстатып оқытамын. Қалған оқушылар оны тыңдай отырып, өздерінің алып-
қосатындары болса ... ... Одан ... ... ... ... ... шығамын. Осылайша үй тапсырмасын қайталап,
оқушылардьщ өткен сабақта ... ... ... ... ... көшемін.
Жаңа сабақтың жоспары:
1. «Түрік» атауы.
2. Түріктердің көршілерімен саяси карым-қатынасы.
3. Қағандықтың құрылуы.
4. Түрік қағандары.
5. Қағандық халқының кәсібі.
6. ... ... ... I ... орта ... ... даласында ірі
этникалық өзгерістер басталды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... көне түркі дәуірі деп атаймыз деп, одан әрі ... ... ... шығу тегі ... ... ... Одан
кейін тақтадағы картаның көмегімен түркілердің әр түрлі бағыттағы
көршілерін және ... ... ... ... ... ... ... үшін төмендегі сызбаны пайдаланамыз.
|Ирандықтар |Тунгус-манчьжурлар|Қытайлықтар |
| ... | |
| ... ... | ... өздері мемлекеттің құру жолында осы тайпалармен бірде
достық бірде жаулық қарым-қатынастарда болғандығын сипаттай ... ... ... ... ... ... көтерілу кезеңдерін
түсіндіремін. Осы кезеңде параграфтағы маңызды ... ... ... барысында олардың хронологиялық кестесін құру.
|Маңызды даталар |Болған оқиғалар ... I ... ... даласындағы ірі этникалык өзгерістер.|
|ортасы | ... жыл ... ... ... ... атауының |
| ... ... ... ... ... ... ... этносының |
| ... ... ... ... дейін |Түріктердің жужандарға бағынышты болуы. |
|551-555 ... ... ... ... кеп ... |
| ... ... жылдар |Түрік қағандығының өмір сүрген ... ... жыл ... ... қағандығының негізін салып, |
| ... ... ... ... ... кағанның билік етуі. ... ... ... ... ... ... ... |
|VІ-VІІ ғасырларда ... ... ... ... |
| ... Түркістанда, Оңтүстік Сібірде сауда |
| ... ... ... ... басында |Азия кеңістігі үлкен аумағының Батыс жөне Шығыс|
| ... ... ... болуы. ... ... ... ... ... ... жорығы. |
|VІ-ХІІ ғасырдың ортасында |Буддизм, манихейлік, христиандық діндердің |
| ... ... ... ... кең ... ... оқушы білімін дамыта отырып, кағанат халқының кәсібі, ... ... ... орны мен ... ашып ... Окушылардың
эстетикалық дамуын назарда қалдырмау үшін түрік халықтарының діни наным-
сенімдері, жазу ... мен ... ... ... сипаттама беріп,
оқушыларды имандылык, адамгершілік сияқты ізгі қасиеттерге тәрбиелеу.
Бекіту сұрақтары:
1. ... ... ... көне ... ... деп қай кезеңді айтамыз?
2. Қытай деректері ... ... ... ... ... Ескі сына жазуларда түріктер өздерін қандай атпен жазған?
4. Түріктер мен жужандар арасындағы соғыс қай жылдары болды?
5. Түрік қағанаты ... өмір ... ... ... ... ... ... көмекшілері болғандар?
7. Түрік қағандығы халқының басым бөлігінің негізгі кәсібі не болды?
8. «Татсыз түрік жоқ» деп жазған кім?
9. ... ... ... ... 714-715 ... ... кімдермен шайқасты?
Бағалау:
Үйге тапсырма: 21-параграфты оқып, соңындағы сұрақ-тапсырмалар бойынша
дайындалып келу.
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 22. ... ... ... ... ... ... түрік мәдениетіне тән өзіндік алфавиттік жүйесі
мен жазу емлесі бар сына жазулары, олардың ... ... ... ... ... ... Өткен сабақта алған білімдерін дамыта ... ... ... жазу ... ... ... жазу ... талдауға үйрету.
• Тәрбиелік: Жазудың жалпы мәдениет салаларының ішіндегі алатын маңызын
аша отырып, оқу-білімді құрметтеуге, ... ... ... ... ... ... байланыс: география
Көрнекілік:
1. Түркі жазу ескерткіштері табылған аймақтардың картасы.
2. Ежелгі түркі жазулары жазылған құлпытастар бейнеленген суреттер.
3. ... ... ... ... ... балбал (сынтас) суреттері.
Сабақтың барысы. I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасы.
Уакытты ... ... ... екі ... бөліп, төмендегі
тапсырманы екіге бөліп береді. Оқушылар ... ... ... ... бір параққа жазып маған тапсырады.
1-нұсқа.
Мына сөздерді түсіндір:

соғдылар................................................................
................

тат.....................................................................
...................

руна(сына)..............................................................
...............
... ... ... ... ... ... ... параграфтың соңындағы сұрақ-тапсырмалар
бойынша тақырыптың мазмұнын ... ... ... ... сұрақ қоюға
оқушыларды дағдыландыру керек.
Жаңа сабақтың жоспары:
1. Ежелгі түркі жазуы туралы тарихи деректер.
2.Білге қаған, Күлтегін, Тоныкөк жазбалары.
3. Түркітанушы ... ... ... болған ежелгі түріктердің сына жазуы бұл
мемлекеттің экономикалық қарыштап дамуының көрсеткіші болды. ... ... ... ... рет осы ... ... ... деректер Византия
тарихшысы Менандр Протектордың ... ... ... ... ... ... ... түрік елшісі Маниахтың әкелген
қағанның жолдамасы скиф жазуымен жазылғандығы жөнінде айтылған. Ежелгі
түркі ... ең көне ... ... ... - ... қаған,
Күлтегін, Тоныкөкке арналған ескерткіш тастағы жазулар жатады. Одан ... сына ... ... ... мен оны зерттеуші ғалымдарға
тоқталамын. Тақырыпты түсіндіре отырып тақырыптағы Менандр ... ... ... ... ... ... руна ... жазу, «бітіг
таш», тарихи шежірелер, Д. Мессерш-мидт, Ф. Страленберг, Н. Ядринцев, В.
Томсон, В. ... ... жаңа ... кісі ... ... жазып
отырады. Оқушылар мен жазған тақтадағы жаңа сөздерін дәптерлеріне ... ... үшін ... ... ... ... тарихи
тұлғалар ретінде бейнеленген қосымша әдебиеттерді пайдалана отырып аңыз
әңгімелерді айтып беремін. ... ... ... Т. ... ... Көне ... ... туралы тарихи әфсаналар-
Алматы. 1994.
2. Қ. Өмірәлиев. VІІІ-ХІІ ғасырлардагы көне ... ... А., ... ... және үй тапсырмасы үшін төмендегі ББҮ ... ... ... ... келеді |Үйрендім |
| | | ... ... ... ... ең ... ... ... деп жатқан жаңа тақырып бойынша өздері не білетінін анықтау үшін
қолданамын. Жаңа тақырыпты оқып ... ... ... ... ... және ... бағандарын толтыртқызамын. «Білгім келеді»
бағанына өздерінің білгісі келген ... ... ... ... «Үйрендім» бағанына оқушылар бүгінгі тақырып бойынша нені үйренді,
соны ... ... Бұл ... ... оны ... үш сатысында
қолдана алады. Осылайша «Үйрендім» бағаны бойынша оқушылардың өздері
толтырған ... ... ... ... ... ... тапсырма: 22-параграфты оқып келу. «Білгім келеді» бағаны бойынша
оқушылардың өздері жазған білгісі ... ... ... ... ... ... тапсырамын. Бұл оқушыларды шығармашылықпен жұмыс
істеуге ... Ал ... ... таба ... ... ... ... Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 23. Мәдениет және сауда жолдары
Сабақтың ... ... Ұлы ... ... ... ... және тек ... мен
шаруашылықты дамытушы ғана емес, халықаралық қатынастар мен мәдениетті
таратушы жол ретінде маңызын ашып көрсету.
... ... ... ... ... мен оның ... мәдениет ошақтарының дамуын ... ... ... ... бағалау.
• Тәрбиелік: Еңбексүйгіштікке, мәдениетті түсіне білуге тәрбиелеу.
Сабақтың ... ... ... сұрақ-жауап.
Пәнаралық байланыс: география
Көрнекілік:
1. Ұлы Жібек жолының картасы.
2. Ұлы Жібек жолының бойында ... ... ... ... ... зерттеулер нәтижесінде табылған заттардың суреті.
4. Дүниежүзінің картасы.
5. ... ... ... Кестелер.
Сабақтың барысы: I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасы.
Үй ... ... ... ... бойынша ауызша тексеріп
шығамын.
1. Ежелгі түркі жазуы қашан дүниеге келді?
2. Түркілердің ... ... ... ... кілтін тауып оқыған
ғалымдарды атаңдар.
3. Неліктен түркі жазуын руна жазуы деп ... ... ... дегенді қалай түсінесіңдер?
5. Неліктен ХІ-ХІІ ғасырларда түркі жазуы қолданыстан шыға бастады?
6. Осыдан кейін сабақтағы үйге берілген «Білгім келеді» бағаны ... ... ... ... ... ... ... жауабын таба алмаған сұрақтардың жауабын мұғалім өзі береді.
7. Осылайша өткен сабақтың ... ... ... жаңа ... ... сабақты түсіндіру жоспары:
1. Ұлы Жібек жолының пайда болуы.
2. Ұлы Жібек жолыньщ бағыттары мен ... ... Ұлы ... жолы ... және ... ... жолы.
4. Ұлы Жібек жолының бойымен мәдениеттің таралуы.
5. Оңтүстік және солтүстік арасындағы сауда-керуен жолдары.
6. Ұлы меридианалды жол - көшпелілер жолы.
Жоспардағы ... ... ... Ұлы ... жолы деген шартты атаудың
пайда болуы мен бұл ... ... ... ... ... ... ... болғандығын, оның бір тармағы Қазақстанның оңтүстігі
және Жетісу өңірі арқылы өткенін айта ... ... ... бұл ... мен ... ... ... Қазақстан қалаларын картадан
көрсетеді. Сонымен ... ... ... мен ... ... ... ... салыстырамын. Тақтаға ілінген ортағасырлық Ұлы Жібек
жолының ... ... ... ... оқушылардың назарын
аударамын.
Одан әрі Ұлы Жібек жолы бойымен әр ... ... ... ... ... ... ... ішінде ең қымбат тауар ... ... деп, ... ... ... ... ... елдерге ашылғаны
жөніндегі қосымша әдебиеттен үзінді келтіріп, әңгімелеп беремін.
Қосымша көмек ... ... ... ... Сәуірбек
Бақбергенов. «Бөрте - Шыңғыс ханның жубайы». 68-73-беттер.
2. К. Байпақов, А. Нұржанов. Ұлы Жібек жолы және ... ... ... ... ... бойымен сауданың дамуы шаруашылықтың жандануына,
өнім өндіру ... ... ... ... ашып көрсетеді. Ұлы Жібек
жолымен ... ... ... ... ... ... Оны ... үшін
төмендегі кестені оқушылардың көмегімен толтырамын.
Не әкелінді?
Не шығарылды?
| ... | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| ... ... | |
| ... ... Орта | |
| |Азия, Иран, Араб | |
| ... ... | |
| ... т.б. ... | |
| | | ... ... жолымен тек бұйымдар ғана емес, халықтардың ... де ... ... жолымен діни сенімдер де таралды, әр алуан
уағыздаушылар (миссионерлер) өздерінің ... ... арғы ... ала ... ... осы ... ... тауып дауыстатып
оқытқызады. Оқушылардың дін туралы, әлемдік ... ... ... үшін ... ... ... ... ПАЙДА БОЛУЫ
|Будда |Б.з.б. I ғасырдың ... ... ... ... |
| ... ... |I ғ-да Рим ... ... болды. ... |III ғ-да ... ... ... ... ... VII-VI ғ-да ... Еуразия даласында пайда |
| ... ... |VII р-да ... ... ... болды. |
Ұлы ... ... өмір ... ... төрт патшалығы» деген ұғым
қалыптасты, оны да ... ... ... беру.
Құнды байлыктар патшалығы
Жылкы патшалығы
|Византия |Түркі кағандығы|
|Үндістан |Қытай ... ... ... ... Ұлы ... жолының ХІV-ХV ғасырларда өз маңызын ... ... өмір ... ... деп, ... өздеріне неліктен? деген сұрақ
қоямын.
Жоспардың соңғы мәселесі көшпелілердін өмірінде маңызды рөл ... ... жол ... сөз ... Егер Ұлы ... жолы ... пен
Шығысты жалғастырса, Ұлы меридионалды жол оңтүстік пен ... ... ... маңызды рөл аткарды. Көне түркі
дәуірінде Ертіс бойындағы қимақ қоныстары мен Түркістан арасында қызу ... ... ... тарих оқулықтарында бұл жайында жазыла
қоймағандықтан, ... ... ... ... әдебиеттерді
пайдаланамын: 1. Ә. X. Марғулан. Древние ... пути ... ... ... Отв. ... Маргулан Д. А., Арынов Е. М. ... Ұлы ... жол ... қалай түсінгендерін төмендегі
сұрақтар тізімі бойынша тексеріп шығамын.
1. Ұлы меридианалды жол қандай бағыттарды байланыстырды?
2. Ұлы меридианалды жолдың басты бағытын атаңдар.
3. Бұл ... ... ... ... Ұлы ... жол қандай өзенді жағалап өтті?
5. Орта ғасырларда бұл жолмен қимақ ... қай ... ... келді?
Бекіту сұрақтары:
1. Неліктен бұл жол Жібек жолы деп аталды?
2. Ұлы Жібек жолынын ... ... ... Ұлы ... жолы бойымен сауданың дамуы шаруашылықтың дамуына қалай
әсер етті?
4. Неліктен Ұлы ... жолы ... пен ... ... ... ... Жібек құртын әсіру құпиясы баска елдерге қалай ашылды?
6. Көшпелілердің басқа ... ... ... жолдың маңызы қандай болды?
7. Ұлы Жібек жолының Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық дамуындағы
маңызын атаңдар.
Бағалау:
Үйге тапсырма. ... ... ... ... ... Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: §24. Әл-Фараби-шығыстың ғұлама ғалымы
Сабақтың мақсаты:
• Білімділік: ІХ-ХІІ ғасырларда ... ... және сол ... ... ... ... ... туралы, олардың ғылымның дамуына қосқан
үлестері туралы оқып білу.
• Дамытушылық: Тарихи ... ... ... оны өз ... ... ... Тарихи тілмен сауатты сөйлеуге
үйрету. ... ... баға ... дайындау.
• Тәрбиелік: Біртуар ғалымдардың бойындағы жақсы қасиеттерді, үлгіні
оқушылардың өз бойларына ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан картасы.
2. «Қазак елінің ежелгі ғалымдары» деген ... ... ... ... ... ... жазылған плакат.
Сабақтың барысы: I. Ұйымдастыру кезеңі. II. Үй ... ... ... Ұлы ... ... ... тарихы және
оны картадан көрсетуді тапсырамын. Тақырыптың соңындағы сұрақ-тапсырмалар
бойынша оқушылардан ... ... Ұлы ... жолының Қазакстанның
әлеуметтік-экономикалық дамуында маңызы зор ... ... ... ... ... Өзара сауда байланысы нәтижесінде
шаруашылықты игерудің түрлі әдіс-тәсілдерімен бір-бірімен алмасты. Қалалар
өркендеп гүлденді деп, үй тапсырмасын қорытындылап жаңа ... ... ... жоспары:
1. Қазак елінің ежелгі ғалымдары.
2. Әл-Фарабидің өмір тарихы.
3. Әл-Фараби - энқиклопедияшы ғалым.
Ең алдымен тақтада ғылым, ... ... ... қанатты сөздерге
тоқталып, оқушылармен мағынасын талқылаймын.
«Шын білім ... ... анық ... ... ... оны ... ... кісі - жерін айдап, дәнін сеппеген
адамға ұқсас».
М.Сагди.
«Жер үстінде адам өмір еткізер, Бар нәрсеге ... ... ... ... ... ... ... туралы оқулықта
жазылмағанымен, қосымша ... ... ... ... ... ... деген буклет пен кестенің көмегіне сүйеніп түсіндіріп шығамын.
Буклеттегі ежелгі ғалымдардың портреттерін көрсетіп, өмір ... ... ... ... |Ең |Не ... ... ... жері |басты еңбегі |айтылған? ... ... ... ... ... ... ... қарахандар |(«Құтты білік» |баскару, әскери іс, адамдардың |
|мемлекетінің ... ... ... ... ... ... әділетті, |
|Баласағүнда дүниеге |болу жайындағы |бақытты, ақылды, қанағатшыл болу|
|келген. ... ... ... ... касиеттері |
| ... ... ... ... ... ... ... ... |Орта ғасырлардағы түркі тілдес |
|аты-жөні Махмұт ибн |ат-түрік» ... ... ... ибн ... ... тілінің |ұқсастықтар мен айырмашылықтарын|
|XI ғасырда Ыстықкөлдің |сөздігі) ... ... ... ... ... ... |еңбегін жазды. |Мұнда түркі тайпаларының |
|Барыскан қаасында туған.| ... ... ... |
| | ... ... ... ... ... Йасауи 1104 |«Диуани хикмат»|Шығармада өзінің бала күнінен 63|
|жылы Түркістан маңындағы|(Даналык |жасқа ... ... баян ... ... ... ... |Сонымен қатар қазақ халқының ... ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... |
| Әбу ... Биру ... |Ол ... ... ... Мұхаммед Ибн |кілт», «Асыл ... жүйе |
| |тас | ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... жыл ... ... Қият қа ... |денелердің жерге |
| ... | ... ... ... «Масуд |тартылысын Гали- |
| |таб | ... ... ... ... ... ... Нью- ... келген. | ... 600 жыл |
| | ... ... ... ... ... тақырып, ғұлама ғалым әл-Фарабидің өмір тарихына,
ғылымға қоскан үлесіне тоқталып, оқушыларға тақырыпты кезек-кезек оқытамын.
Оқушылардың ... ... ... ... тірек сызба кестесін
толтыртамын.
Әл-Фараби
Оқушылар оны алдымен ... ... ... ... ... топтасып
орындайды. Қойылатын талап -тірек кестені барынша көп ... ... Одан ... ... кестеге толтырылған сөздерді окушыларға
мазмұнына қарай, түрлі ... ... ... ... ... ... өмір тарихына, ғылым жолындағы еңбегіне қатысты
жоспар кұру тапсырылады. Біз ... үлгі ... мына ... ... Әл-Фарабиді дүниеге әкелген отбасы.
2. Әл-Фараби білім жолында.
3. ... - ... ... Осы ... ... ... сабақты қорытындыланады.
Бекіту: Ол үшін темендегі кесте толтырылады.
|ІШІНЕ ... |
| | ... және ... ... бағанға үйден бүгінгі сабаққа қатысты
және қатысты емес сөздерді дайындап алып ... ... ... оқытамын. Оқушылар «Ішіне» бағанына бүгінгі сабаққа қатыстысын
жазады, ал қатысты еместерін «Сыртына» бағанына толтырады.
Бағалау:
Үйге ... ... ... сұрақ-тапсымалар бойынша дайындалып келу.
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 25. Ортағасырлық Қазақстан ... ... ... Орта ... өмір сүрген Қазақстан қалалары, олардың саяси-
әкімшілік қызметі, қала құрылысының ерекшеліктері туралы білім беру.
• Дамытушылық: ... ... қала ... ... ... көшпелілік және отырықшылық арасындағы айырмашылықтарын
таба білуге дағдыландыру.
• Тәрбиелік: Мәдениет туралы түсініктерін қалыптастыру, ... ... ... ... ... ... география
Көрнекілік:
1. Ортағасырлық Қазақстан картасы.
2. ҚР картасы.
3. «Қала бөліктерінің ... ... «Кім тез ... ... ... І. ... ... Оқу құралын тексеріп түгелдеу
• Әнұран орындау,
• «Хабар» ел жаңалықтарынан...
... ... ... ... Үй ... ... сабақтан «Қазақ елінің ежелгі ... ... ... материалды еске түсіру үшін, оқушылармен «Кім тез табады?» кестесін
ойын түрінде еткіземін. Ол үшін ... ... әр ... ... ... ... бөлігін бос қалдырады, оқушыларға осы
кестедегі ... ... ... қиындыларына жазып, араластырып
үлестіріп беремін, ... оның ... ... ... ... әр
ғалымның қарама-қарсы бос бөлшегіне апарып жабыстыруы керек.
|Ғалымдар ... ... ... ... ... |
| ... ... |аты | |
| ... | | | ... ... | | | | ... Қашкари | | | | ... ... | | | | ... ... ... | | | | ... кейін 2-3 оқушыдан «Әл-Фараби - Шығыстың ғұлама ғалымы»
тақырыбының ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың өздері қосымша жазып алып әкелген
деректері тыңдалады. Үй ... ... ... ... әлемдегі
ірі кітапханалардың болғандығы, сол замандағы қала ... ... деп, ... ... Қазақстан қалалары»
деген тақырыппен байланыстырып жіберемін.
Жаңа тақырыптың жоспары:
1. Қалалардың пайда болуы.
2. Қала бөліктері мен олардың қызметі.
3. Қазақстан қалаларының орналасу ... ... VІ-Х ... Қазақстан аумағында қала
мәдениеті жаксы дамып, өркендегенін көрсетеді. Орта ғасырларда ... Шу ... ... мен сауда жөне мәдениеттің шоғырланған
орталықтары - қалалар қалыптасты. Бұл қалалар ... ... елді ... ... ... ... ... мен халқының саны көбейіп, ірі
орталықтарға айналған. Қазақстан аумағында алғашқы қалалар бұдан екі ... жыл ... ... екен деп қала ... ... анықтама береді.
Ортағасырлық қалалар негізі үш бөліктен тұрған. Олар орда ... ... деп ... ... ... ... ... түсіндіремін.
ҚАЛА
• Орда (қитадель) - патша ... мен ... ... ... ... ... ... - қызметкерлер, яғни кіші билеуші топ өкілдері, саудагерлер
мекен ететін қаланың ішкі бөлігі.
• Рабат - еңбекші халық мекен ететін қаланың ... ... ... ... ... саны мен ... әр ... Олар Қарашокы, Қойлық, Екіоғыз, Ашнас, Баршынкент, Қалабалғасын,
Бұзок, Йассы, ... ... т.б. деп ... ... ... ... ... бұрын тарих оқулықтарында айтылмағандықтан,
қосымша әдебиеттерді пайдаланамын:
Ж. О. Артықбаевт. б. Орта Ертіс өңірі қимақ ... ... ... ... ... мен ... ... еді, қаланың өз
билеушісі болған. Сондықтан олар қалаларында сауда орындары мен моншалар
салуға мүдделі, ... бұл ... ... ... көзі еді. ... өзіндік ерекшеліктеріне қысқаша тоқталып өтемін. Мысалы: Отырар
қаласында көпшілікке арналған ... ... ... ... ... ... моншаны қыздыру үшін еден ... жылу ... ... ... ... ... ... Йассы, ол қазіргі Шымкент қаласынан
225 шақырым жерде орналасқан. Түркістан - ... ... ... ... ... қасиетті Қожа Ахмет Йасауи кесенесі орналасқан. Түркістан
Есім ханның ... ... ... ... ... ... ... санының өсуі сауда экономикалық байланыстардың
артуына және жартылай ... ... ... көшуінің басты
себебі болды. Қала гүлденген мәдениеттің, мемлекеттің көрсеткіші.
Бағалау:
Үйге тапсырма: 25-параграф.
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: §26. ... ... ... Білімділік: Өз тарихында қилы оқиғаларды басынан кешірген ортағасырлық
қаһарман қала - Отырардың қалыптасуы мен монғол ... ... ... ... ... ... ... Отырардағы қала мәдениетінің монғол шапқыншылығына
дейінгі және монғол шапқыншылығынан кейінгі жағдайын ... ... ой ... ... ... Тәрбиелік: Отырарлық азаматтардың, Қадырханның ерлігі негізінде
оқушыларды адалдыққа, туған жерін сүюге, ... ... ... көруге тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: аралас
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық байланыс: география
Көрнекілік: 1. «Отырар» альбомы.
2. Шыңғысханның суреті.
3. ... ... ... ... ... ... ... «Шыңғысхан» - бейнефильмі.
Сабақ барысы: I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй ... ... ... ... ... өткізу.
1. Қазақстанның ортағасырлық қалаларын картадан көрсетіңдер.
2. Ортағасырлық қалалардың бөліктері мен олардың қызметін атаңдар.
3. Қазақстанның ортағасырлық қалалары туралы не ... ... ... мен Қожа Ахмет Йасауи кесенесі туралы әңгімелеп айтып
беріңдер.
Жаңа сабақты түсіндіру. ... ... ... біз ... Қазақстан қалаларына жеке-жеке қысқаша тоқталып өтсек, бүгін
ортағасырлық Қазакстан қалалары ішінде өзіндік ерекше тарихы бар, ... ... ... жеке тоқталамыз. Себебі, бұл қаһарман қала Отырардың
тарихы ... ... ... ... ... ... монғолдармен тығыз
байланысты деп, бүгінгі сабақтың жоспарына тоқталамын. Қазақ шежіресінде
Отырар Дешті Қыпшақ ... бас ... бірі ... ... ... ... ... Отырар сауда орталығы.
3. Шыңғысхан баскарған монғол империясының ... ... ... ... және Орта ... ... Отырар қорғанысы.
6. Қарашаның сатқындығы.
7. Қайырханның өлімі.
8. Хорезм шахы және Отырар.
9. Әмір ... ... ... материалы көп болғанымен, өте қызықты ... ... ... кестені пайдалана отырып, Отырар қаласының калыптасу
тарихына сипаттама беремін.
Отырар
• Ертеде Шығыс әлеміне танымал болған ... ... ... ... ... екі ... мың жыл бұрын пайда болған.
• VI-VIII ғ. Отырар түркі ұлыстарына астана қызметін атқарған.
• ІХ-Х ғ. Сырдың ... ... ... Қазақ хандығының сауда жөне экономикалық орталығы болған.
• Ойрантөбе, Фараб деген атпен тарихта белгілі.
• Ұлы ... ... ... ... ... ... көмегімен оқушылармен бірге Отырардың калыптасу,
гүлдену тарихына тоқталамын. Одан кейін Отырар ... ... ... ... 1-2 ... оны ... ... оқытқызамын. Қалған
оқушылар оны мазмұндап, Отырар қаласын сипаттап әңгімелеп береді.
Отырар қаласы өз заманында небір қырғын ... ... ... ... ... ашып ... XII ғасырда қазіргі ... ... ... тайпаларының мемлекеті құрылды. Оқушыларға
қызықты болу үшін төмендегі әдебиеттерден қосымша ... ... ... ... - ... ... ... портретіне оқушылардың назарын аудару. Монғол әскері сол
заманда аса қуатты еді және ... ... ... Қажет болған
жағдайда әскер тез жиналып, олардың саны 200 мыңға ... ... ... ... ... бір ... үшін он ... жазаланатын еді.
Осыған дәлел ретінде бейнефильмнен үзінді келтіремін. ... ... ... ... ... бола бермейді, сондықтан монғолдардың әскери
қару-жарағын, киімдерін, әскери ... ... ... ... Бұл ... монғолдардың дүниені дүр сілкіндіріп, өздеріне
бағындырып алуының себебін ашып көрсетуге мүмкіндік береді.
Одан әрі ... ... ... басқыншылығын сипаттайтын
төмендегі негізгі даталарды оқушыларға дәптерлеріне жазғызып қоямын.
• 1218 жыл ... ... ... ... ... 1219 жылы 150 ... жуық ... қалың қолының Отырарға
шабуылы.
• 1220 жыл монғолдардың ... ... ... ... шабуылы мен Отырардың қорғанысы туралы
аңыз әңгімелерді оқушыларға өздеріне кезек-кезек ... ... ... Оның ... ... ... жаңа сабақтың жоспарына сүйене
отырып сұраймын. Бұл ... өз ... ... ... Оқушылардың жауабы тыңдалған соң, «Отырардың қорғанысын»
сипаттайтын бейнефильмнен үзінді керсетемін. Бейнефильмді ... ... ... ... ... тізімін алдын ала ұсынамын.
Сұрақ-жауапты сабақты бекітуге пайдаланамын
1. Отырар қаласы күрылысынан қандай өзіндік ерек-шелік көрдіңдер?
Нені тағы қоса ... ... ... ... кару тұрлерін пай-даланған?
3. Монғолдардың қару - жарактарын отырарлықтардың қару – жарақтарымен
салыстырыңдар.
Осылайша Отырар қаласының ... ... ... ... ... ... ... тапсырма: 26-параграфты оқу. Оқушыларға бейнефильмді толық көріп,
келесі сабақта ... ... ... ... ... ... ... тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: §27. Қазақ халқының қалыптасуы.
Сабақтың мақсаты:
• Білімділік: Этнос, алаш пен қазақ ұғымдары, ... ... жеке ... ... ... және ... негізін қалаған тайпалар
туралы түсінік беру.
• Дамытушылық: Этнос, халық ... ... ... ұлт ... ... даму ... түсіне білуге үйрету.
• Тәрбиелік: Ру, ата-баба, әулет шежіресінің түпкі мәнін ... ... ... аралас
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық байланыс: география
Көрнекілік: Қола дәуірі, түркі дәуіріндегі Қазақстанды ... ... ... ... монғол дәуіріндегі Шыңғысханның
портреті (осы дәуірлердегі адамдардың антропологиялық типін сипаттайтын
салыстырмалы суреттер).
Ежелгі Қазақстан картасы. ... ... ... картасы.
Сабақтың барысы: I. Ұйымдастыру кезеңі. II. Үй тапсырмасы.
«Шыңғысханға тарихи тұлға» ретінде мінездеме берілген жазбаша ... ... ... ... қалған оқушылармен үйде көріп келген бейнефильм
бойынша талдаймын.
Жаңа ... ... ... ... арғы ... ... дәуірінің жылқышы тайпалары.
3. Қола дәуірінен қалған мұра.
4. Қазақ халқының қалыптасуына негіз болған тайпалар.
5. Олардың антропологиялық, тілдік ерекшелігі. Жаңа ... ... ... ... түсіндіруден бастаймын.
Этнос деп өз тілі, дәстүрлі мәдениеті, өзіндік ұлттык мінез-құлқы бар,
өзара туыс және бір аумақта қалыптасып өмір ... ... ... ... деп, ... ... рухани мәдениеті ортақ, өзін елдес, жерлес
тұрғыдан ұғынған белгілері бар, қалыптасқан қауымдастықты ... ... бір ... ... құралады.
Қазақ этносы халық болып өз ұлттық мемлекетін ХҮ-ХҮІ ғасырларда құрды
деп, төмендегі ... ... ... ... ... ... ... тарихы сонау энеолит (мысты тас) дәуіріне барып ... ... ... даласында жылқышы тайпалар өмір сүрген. ... ... ... тастан жасалған құралдарды металдан жасалған құралдар
біртіндеп ығыстырып ... ... ... ... ... ... мыс сияқты металдардан жасай бастады деп, өткенді қайталап,
оқушылардың естеріне түсіріп кетемін.
Қазақ халқының калыптасуы
• Дәуір
... ... Қола ... Сақ ... Ерте ... ... Монғол дәуірі
o Тайпалар
o Жылқышы тайпалар Арий, тур, қиян
o Сактар
o Ғұндар, үйсіндер, каңлылар
o Қарлұктар, ... ... ... ... ... кескінді, бірак
❖ еуропеоид кескінді, орта бойлы адамдар
❖ еуропеоид пен
❖ монголоидтық нәсілдер араласа бастаган
... ... ... ... белгілердің үлесі күшейе түседі
Бекіту:
Тақтаға қазақ халқының қалыптасуына ... ... ... арий, тур,
киян, сақтар, ғұндар, үйсівдер, ... ... ... ... ... арғын, жалайыр, найман, алшын, керей, дулат т.б.
деп жазып ... ... ... ... ... жазып
алады.
Бағалау:
Үйге тапсырма. 27-параграфты окып, тақырыптың соңындағы сұрак-тапсырмаларды
орындап келу.
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: §28. ... ... ... мақсаты:
• Білімділік. ХІV-ХV ғ-да қазақ жерінде ... ... ... ... құрылуына негіз болғандығы және
қазақ, жүз, алты алаш ұғымдары жөнінде білім ... ... ... алаш атаулары жөніндегі пікірлер мен болжамдармен
таныстыра отырып, ... ... ... дамыту.
• Тәрбиелік. Ел тарихын, жер тарихын, әулет тарихын білуге, құрметтеуге,
елін сүюге тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: аралас
Әдісі: ... ... ... Жошы хан ... суреті.
2. Алаша хан күмбезі.
3. Таңбалыжардағы тас бетіндегі рутайпалардың таңбалары.
4. ХҮ-ХҮІІІ ғ. Қазақстан картасы.
Сабақ барысы. I. Ұйымдастыру кезеңі.
ІI. Үй ... ... ... ... параграфтың соңындағы сұрақ-
тапсырмалар негізінде сұрап шығады. 4-тап-сырма бойынша ... ... ... ... алып ... ... ... туралы шағын
әңгімелерін тексеріп, 2-3 ... үй ... ... ... ... ... ... «Қазақ» атауының шығуы туралы болжамдар мен ... ... ... қазақ мемлекеттінің құрылуында атқарған рөлі.
3. Қазақ хандығының күрылуы.
4. Қазақ жүздерінің пайда болуы.
Жаңа тақырыпты меңгеруде сыныпты №1,М2,№3,№4 ... ... ... бір топ, яғни үй тобы ... ... 4 ... Жаңа ... ... ... осы ... бірдей санды
оқушыларды бір топтарға біріктіреді. Әр №-ге төмендегі үлгідегідей тапсырма
беріледі. Ол үшін оқушылар дәптерлерін 4-ке бөледі.
|№1 «Қазақ» ... ... |№»2 ... Орда ... ... |
| ... ... рөлі. |
|№3 Қазақ ... ... ... |№4 ... ... құрылуы. |
Нөмірленген оқушылар бірігіп өздеріне ... ... ... өз үй ... ... ... ... Есте сақтау үшін жазып алуға
болады. Оқушылардың тапсырмамен жұмысты жеңілдетуі үшін төмендегі сұрақтар
тізімін құрамын
№1.
1. Алғашқыда ... ... ... ... ұғымын қалай түсінесің?
2. Қазақ атауы қалыптасқанға дейін Алтын Орда мемлекетінің ... ... және ... ... ... ... ... қалай атады?
3. Алаш тайпалары кімдерден бөлініп, Шу өзені бойына ... ... ... ... кімдер?
4. Моғолстанға көшіп келген алаш ... енді ... ... сөз ... ... білдіреді?
5. «Қазақ» термині тараған аумақты атап, картадан көрсетіңдер.
6. «Қазақ» терминінің толық ... кай ... ... ... ... ... ерекше орын алған мемлекет. Оның негізін салған
кім?
2. Жошы хан туралы ... ... ... Жошы хан ... ... Жошы хан каза ... кейін, оның иелігін кім иеленді?
4. Алтын Орда халқын қалай атады?
5. Алтын Орда қай ... ... ... ... не болды?
6. Ақ Орда мемлекеті қалай пайда болды? Онда кімнің ұрпақтары билік етті?
№3
1. Әбілқайыр ... ... ... ... ... ... қалай атады?
2. Әбілкайыр кім?
3. Қай жерде Әбілқайыр хандығынан бөлінген қазақ рулары ел ... ... ез ... ... ... белгіледі?
4.Үйсін бастаған Ұлы жүздің мекендеген аумағы.
5. Орта жүзді қүраған ірі рулар.
6. Кіші жүз Қазақ жерінің қай ... ... ... Орда ыдырағаннан кейін, оның ... ... ... ... ... хандығы қашан құрылды?
3. Қазақ хандығы қалай пайда болды? Оның құрамындағы тайпалар ... ... ... ... ... Қазақ хандығының негізін салған хандар кімдер?
5. Алғашқы казақ ... ... ... ... ... ... ... хандығының орнығуы кай кезеңде жүзеге ... ... ... толтыруды жеңілдетуге болады.
Бекіту:
Нөмірленген оқушылар тапсырманы орындап болған соң өз үй тобына ... олар ... ... реті ... басқа оқушыларға түсіндіріп,
жазғызады. Жалпы сыныптың бұл ... ... ... ... ... ... үшін «Ішіне» және «Сыртына» кестесін толтыртқызамын.
Бағалау:
Үйге тапсырма.28-параграфты окып келу. Қазақ хандығы пайда ... ... ... ... Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: §29. Қазақ хандарының тарихынан.
Сабақтың мақсаты:
... Хан ... ... ... жүйесінің ерекшелігі,
ханның атқаратын ... және ... ... коғамдык саяси
құрылысымен таныстыра ... аты ... ... ... ... хандарының қызметіне баға беру.
• Дамытушылық. Қазіргі Қазақстан Республикасы мен Қазақ хандығының
мемлекеттік басқару жүйесін ... ... таба ... Тәрбиелік. Қазақ хандарының ұлт мемлекеттігінің негізін салуы мен
нығайту жолындағы ... толы ... баға бере ... ... ... ... ... ұлан-ғайыр жерді ұрпаққа мұра етіп
қалдыруда атқарған қызметін үлгі етіп, жастардың бойларына сіңіру.
Сабақтың түрі: аралас
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық ... ... ... хандары. Абылай хан, Кенесары хандардың портреттері.
2. Қазақ хандығы құылғаннан Қазақстанда хандық биліктің жойылғанға
дейінгі кезеңдері сипатталған жеке ... ... ... ... кезеңі. II.Үй тапсырмасы.
Үйге берілген тапсырмаларды төмендегі сұрақтар негізінде тексеремін.
Сұрақтарды ... екі ... ... ... ... деп алғашқыда кімдерді атады?
2. Алтын Орда мемлекетінің негізін салушы хан.
3. Жошы хан ... ... ... жылы Жошы ... ... оның Ұлысын кай балалары иеленді?
5. Алтын Орда мемлекетінің халқын қалай атады? Ал-тын Орданың ... ... ... ... ... ... құрған хандарды атаңдар.
7. М. Ж. Көпеев Қазақ халқының және мемлекетінің пайда болуын ... ... қай ... ... ... Ақ Орда мемлекеті қалай пайда болды?
2. Орда Ежен ұрпақтарынан Ақ Ордадағы ... 1428 жылы кім ... ... билігін мойындамаған рулар Шу өзені бойына көшіп
болашақ қай ... ... ... Ұлы жүз тайпалары қай аймақты мекендеді?
5. Алаш тайпалары бұрын қай мемлекеттің құрамында өмір ... Ш. ... ... ... Алтын Орда мемлекетінің
өзбек, Қазақ, ноғай болып ... ... ... ... ... ... ңай ... есімімен байланысты?
Жаңа сабақтың жоспары:
1. Хан-ел билеушісі.
2. Қазақ хандығының қоғамдық құрылысы.
3. Аты ... ... ... хандары. Алаша хан.
4. Уыз хан.
5. Жошы хан.
6. Орда ... ... ... Ұлы ... ... кезде дүние жүзінде
200-ден аса мемлекет бар.
Республика - мемлекет басшысы белгілі бір ... ... ... ... - ... ... мұра ... берілетін, мемлекетті бір
әулеттің басқару түрі.
Бүгінде монархиялық тәртіп сақтаған мемлекеттер әлі де бар. ... XIX ғ-ға ... ... елінде монархиялық жүйе сақталып ... ... төре ... ... Қазақ билік жүйесін кестенің
көмегімен түсіндіремін.
← ХАН
← СҰЛТАН
← БИ
← АҚСАҚАЛ
← АУЫЛБАСЫ
... ... ... ... ... қызметіне қысқаша тоқталып өтемін
немесе өздеріне ... ... ... ... ... хандарының тарихына тоқталамын. Алаша
хан, Уыз хан, Жошы хандардың билік еткен жылдарын дәптеріне жазғызып қояды.
Оларды қосымша ... ... ... ... ... ... ханға, Жошы ханға арналып салынған күмбездердің суреті ... ... ... ... ... оқушыларға кезек-кезек
оқытып, қалған оқушылардан мазмұнын ... ... ... ... ... жолы», «Есім ханның ескі жолы», «өз Тәукенің «Жеті ... ... ... ... ... ірі ... билік жүргізген
сұлтандарды да хан деп ... ... ... ... ... ұлы
хандардың орны жоғары болған. Қазақ халқы хандарын сыйлап ак ... ... ... ... Қазақтың хандары караша ... ... ... игі жақсыларын сыйлаған, елге жау келгенде алдымен ... ... ... ... жағаласып соғыста қайтыс болғандары да ... үшін мына ... ... ... ... ... баға ... Хан болу үшін қандай басты талап қойылды?
3. Қазақтың қандай хандарымен, олардың ерлік істерімен таныстыңдар?
Бағалау: Үйге ... ... ... Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 30. Қазақ билері
Сабақтың мақсаты:
• Білімділік: Оқушыларды қазақ халқының бұрынғы сот төрелігі, ... ... ... ... билерінің өмірі, олардың тарихта алатын
орны, өнегелі істері жайында мәлімет ... ... ... ... қазақ елінін сот жүйесі төрелік ... ... ... ... ... ... ... құқықтық түсініктерін дамыту.
• Тәрбиелік: Қара қылды қақ жарған әділ билік айтқан билер өмірін
мысалға ... ... ... ... адалдыққа тәрбиелеу,
құкықтык тәрбие беру.
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық байланыс: география
Сабақтың түрі: Дәстүрлі ... ... ... ... Әйтеке билердің суреті.
Сабақтың барысы: I. Ұйымдастыру кезеңі. II. Үй тапсырмасын сүрау.
Алдымен оқушылардан үйге қандай ... ... ... ... өткен тақырыпқа байланысты сұрақтар жазылған карточкалар таратамын.
Сұрақтың үлгісі:
← Хан дегеніміз кім?
← Қандай атақты хандарды ... ... ... ... туралы айт.
Оқушылар жауап беріп болғаннан кейін өткен сабақты толықтырып,
тақырыпты ... ... ... ... такырыпты жаңа тақырыппен
байланыстырамын.
Жаңа сабақ
Жаңа сабақтың тақырыбы айтылады, ... ... ... пен ... жазылып қойылады. Алдымен сабақтың негізгі мақсатын айтып жоспарды
түсіндіремін
Сабақтың жоспары:
а) Қазыбек би
ә) Төле ... ... ... ... ... бұрын оқушылардан билер жайлы не білетінін сұраймын. ... ... ... ... ... ... өміріндегі билік айту жүйесі
жайында қысқаша түсінік беріп өтемін. Билер ... ... ... сот жүйесімен салыстыра ... ... ... билердің
алатын орнын көрсету керек.
Жоспар бойынша сабақты түсіндіремін Ең алдымен қабырғаға Қазыбек,
Төле, Әйтеке ... ... ... Осы үш ... ... ... ... баяндап беремін. Үш бидің Қазақтың үш ... ... ... айту ... қатысканы жайында, құқықтык жүйесіне
сіңірген еңбегі туралы айтылады. Билердің жастық ... ... ... ... шапқыншылыққа толы жылдарда өткені, бұл жағдай олардың жас
кезінен бастап билікке араласуына ықпал ... ... ... оқушыларды үш топқа бөліп, үш ... ... ... ... ... Оны 5-7 минуттай оқып, ой қорытуға ... ... ... ... не ... ... керек. Оқушылардың өз
беттерінше талдау жасауына бағыт беріп, ойларын тыңдаймыз. Осы аркылы қара
қылды қак жарған билердің ... ... ... көздерін жеткізу.
Билер туралы негізгі мәліметтерді оқыта отырып қысқаша ... ... ... ... әр Ұлы ... жеке тоқталамын.
Төле би Әлібекұлы қазақтың Ұлы жүзінің үйсін тайпасынан ... ... ... ... ел билеу ісіне араласкан Төле ... ... ... ... де ... Бұл оның ... жаугершіліктен аман сақтап қалуына септігін тигізді.
Төле би қазақтың атақты «Жеті жарғы» заңдар ... ... би ... Орта ... ... ... Қаракесек руынан
шыкқан. Оның шешендігі мен саңқылдаған дауысына қарап халық Қаз ... деп атап ... ... хан бір ... Орта ... ... ... сеніп тапсырған. Қаз дауысты Қазыбек би Тәуке ханның ... ... ... заңдар жинағының авторларының бірі.
Әйтеке би Байбекұлы Кіші ... биі және ... ... ... жастайынан мемлекеттік істерге араласып, ел арасында билік айта
бастайды. Қазақстанның ... мен ... ... ... аты
ертеден белгілі болады. Төле, Қазыбек билермен қатар Әйтеке де Тәуке ханның
бастауымен құрастырылған XVIII ... ... ... әдет-ғұрыптық
жинағы болып табылатын «Жеті жарғыны» ... ... ... ... сөз ... ... жарғы» заңдар жинағы туралы
оқушыларға түсіндіремін. Мұнда мұғалімде аталған заңдар жинағының қағазға
жазылған ... ... ... ... ХҮІІ-ХVIII ғасырдағы Қазақ халқының тұрмыстық әдет-
ғұрыптық ережелерінің негізгі жиынтығы болып табылады.
«Жеті жарғы» ... ... ... ... ... өмірге келген.
Әуелден бастап ханның жанындағы Ұлы билердің кеңесі «Жеті ... ... ... жоғарыда аталған Ұлы билерден басқа да беделді ... Бұл ... ... ... билік жүйесі. Аталған заңдар
жинағьш құрастыруға Төле, Қазыбек, ... ... ... ... ... кезең.
Сабақтың қорытынды кезеңінде тақырыпты қысқаша қорытындылап,
оқушылар бекітуге арналған 3-4 сұрақтар ... ... ... соңындағы сұрақтарға жауап жазып келу жүктеледі.
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: §31. XVIII ғасырдағы қазақ батырлары
Сабақтың мақсаты:
... ... ... ... ... ... батырлары,
олардың ерлігі жайында кеңінен мәлімет беру, Қазақ тарихындағы
батырлардың ... ... ... Дамытушылық: Қазақ батырларының ерлігіне тарихи тұрғыдан баға бере
білуге дағдыландыру, танымдык қабілеттерін арттыру.
• Тәрбиелік: Ерлікке, ... ... ... ... үлгі ... ... ... түрі: аралас
Сабақтың әдісі: Аралас сабак, әңгіме.
Пәнаралық байланыс: география
Көрнекілік: Батырлардың суреттері, Қазақстан картасы.
Сабақтың ... I. ... ... II. Үй ... сүрау.
Қазақ билері жайында оқушылардан кысқаша сұрау. Кем дегенде 2-3
оқушыны ... Төрт ... ... ... ... ... және ... ханға
байланысты сұрақтар жазылған карточқалар беріліп, жауаптары ... соң үй ... ... ... ... ... тапсырма бойынша үш оқушыны тексеріп бағалаймын.
ІІІ. Жаңа сабақ
Өтілетін сабактын тақырыбы мен ... ... ала ... ... сабақтың тақырыбы және негізгі мақсаттарымен таныстырып өтемін.
Сабақ жоспар:
1. Жоңғар-ойрат ... ... ... ... ... ... ... Монғолия жерінде, жоғарғы Ертіс, Алтай, Тар-бағатай еңірінде
құрылған.
← Құрылған уақыты - XVIII ғасыр (1635-1640 жылдар).
... - ... ... ... - ... ... - торғауыт,чорос, дөрбет, хошауыт т.б. Бұлар дүрбіт-ойрат
деп аталған.
Бұдан әрі балаларға жоңғарлардың Қазақ жеріне ... ... ... ... да қазақ халқы ... ... ... ... мал жайылымы оларға тарлық етеді. Оның
үстіне ... ... ... ... ... манчьжур Қытайдан көп
қысымшылық көрді. ... ... ... ... ... ... ... қызықтырады. Бұл шапқыншылықтың басты себебі болып табылады.
Жоңғарлардың қазақ жеріне шабуылы ХУІІ-ХУШ ғасыр аралығын қамтиды.
Ең қасіретті жыл деп 1723 ... ... ... Себебі тарихтағы әйгілі
қырғын «Ақтабан шүбырынды, Алкакөл ... осы жылы ... ... ... ... «Елім-ай» әніне аударамын. Сабақ жоспарындағы екінші
тақырыпшаға ... ... Ең ... ... шапқыншылығы кезінде қол
бастаған, ел мен жерді қорғау кезінде ерлік көрсетіп, аты аңызға айналған
батырлар ... ... ... ... ... ... Қанжығалы Бөгенбай, ... ... ... Баян батыр, Райымбек, Малайсары т.б.
Бұдан кейін оқулық және дәптермен ... 10 ... ... ... ... ... ... ... ... ... |Наурызбай батыр |Баян батыр |
| ... | | | ... ... | | | | ... | | | | ... ... | | | | ... толтырып болған соң 3-4 оқушыдан әр батырлар жайында, олардың ерлік
істері туралы түсінгендерін ... ... ... ... ... төмендегідей сұрақтарды қоямын
← Жоңғар шапқыншылығы жайлы не білесіндер?
← Қазак елін жат ... ... ... ... ... қандай
болды?
← Бөгенбай жоңғарларға қарсы шамамен қанша ... ... ... ... жүргізілген көптеген ұрыстарда Қабанбай қандай
міндет атқарған?
... ... ... ерлік көрсеткен басқа қандай батырларды
білесіңдер?
Бекіту:
Үй тапсырмасы:
1. Жоңғарларға карсы күресте ерлік көрсеткен ... ... ... ... оқып, жеке бір батыр туралы дәптерге қысқаша әңгіме ... ... окып ... ... ... ... тақырыбы: Қайталау
Сабақтың мақсаты:
• Білімділік: ІІ тоқсанда өтілген ... ... ... ... ... ... ... сыни тұрғыда
талдай алатын білімді азамат тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: қайталау
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық байланыс: бейнелеу өнері, география, орыс тілі, қазақ ... ... ... ... ... ... Оқу құралын тексеріп түгелдеу
• Әнұран орындау, «Хабар»
• Оқушылар зейінін сабаққа аудару
ІІ.Үй тапсырмасын ... Аңыз ... ... ата-бабасы кімдер?
• Аңыз бойынша сақтардың үш әулетінің ... ... ... ұрпағы
атанды?
• Сақ коғамында абыздардың киген киімінің түсі.
• Кирдің ... қаза ... ... ... «Сен ... тоймаушы едің, енді той» деген сөз кімдікі?
• Б.з.б. IV ғасырдың 30-жылдары ... ... ... ... ... ... ... Үндістанға жорығына қатыскан массагет
тайпасының ауыр қару-жарақты атты ... ... ... ... ... I Кир кай өзеннің бойына қала тұрғызды?
Қайталанатын материалдар:
16. «Алтын киімді адам»
1. Мөде-ғұн мемлекетінің негізін салушы
2. Батыс және оңтүстік ғұн империялары
3. ... ... ... ... ... түрік жазулары
5. Мәдениет және сауда жолдары
6. Әл-Фараби шығыстың ғұлама ... ... ... Отырар-қаһарман қала
9. Қазақ халқының қалыптасуы
10. Қазақ хандығының құрылуы
11. Қазақ хандарының тарихы
12. ... ... ... ... ... Эрудит
← Мұны әркім білуі тиіс
← Эссе
Бағалау: Үйге ... ІІ ... ... ... Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: §32. Қазақстан және Ресей.
Сабақтың мақсаты:
• Білімділік: Қазақстан мен Ресейдің тарихи байланысы және ... ... ... ... ... беру, Ресей империясының
Қазақ елін отарлау саясаты жайында түсіндіру.
• Дамытушылық: Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... тұрғыда баға беру және тарихи
маңызын, ... жағы мен ... ... білу ... ... ... өз ... тарихын құрметтеуге тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: аралас.
Сабақтың әдісі: әңгіме, баяндау.
Пән аралық байланыс: география, орыс тілі
Сабақтық көрнекілігі: Қазақстан және ... ... ... ... ... суреті.
Сабақтың барысы:
I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасын сұрау.
Екі ... үйде ... ... ... ... оқыған параграфты
тексеру мақсатында төмендегідей сұрақтар қоямын
1. Жоңғар мемлекеті туралы не білесің?
2. Жоңғарлардың қазақ жеріне шапқыншылық жасауының басты ... ... ... ... ... ... айт.
4. Бөгенбай батырдың қазақ жерін жоңғарлардан қорғауда қоскан ... не ... ... шын аты кім? Оны ... ... ... ... Наурызбай, Баян, Малайсары, Бөгенбай батырлардың қандай ерліктерін
білесіңдер?
Бұдан кейін қыскаша үй ... ... ... ... ең ... ... ... тигізген зардабы, елі мен жерін қорғаудағы батырлардың алатын
орны, ерлігі жайында айтамын
III. Жаңа ... ... ... ... Қазақстанның Ресейге қосылу барысы.
2. Әбілкайыр хан.
Сабақты түсіндірмес бұрын оқушыларға мынадай сұрақтар қоямын
а) Қазіргі Қазақстан мен Ресей арасында ... ... ... ... елі ... не білесіңдер?
Бұл сұрақтар арқылы оқушыларды жаңа ... ... ... ... өз ... айта алады. Қазақстан мен Ресей арасындағы ... ... ... ... айтып жаңа тақырыпты түсіндіремін.
Төмендегідей сұрақтарға тоқталамын.
1. Әбілқайыр ханның Ресей бодандығын ... ... ... ... мойындау барысы.
3. Ресей империясының қазақ жерін біртіндеп отарлай бастауы.
Осы сұрақтар бойынша оқушыларға он минуттай уақыт ... ... ... ... ... елінің жағдайы күрт қиындай түседі.
Шығыстағы Жоңғар мемлекеті тарапынан үлкен ... ... ... ... тартып алып, халқын бағынышты етуді көздеген жоңғар қоңтайшылары мен
феодалдары ... ... жиі ... ауыр ... әкелді.
Осыдан кейін Ресей империясының Қазақ жерін отарлауына жол ... ... ... ... қазақ жеріне қаптатып әскери бекіністерді тұрғыза
бастайды. Мұндай бекіністер Жайық, Ертіс, Есіл езендерінің бойына ... ... ... келтіре кетуге болады.
Бекіністер: Орынбор, Семей, Өскемен, Кереку, Жәміш, Железин, Бұқтырма,
Қызылжар, Орск ... ... ... ... ... ... Жайық
өзендерінің оң жағалауына қазақтардың мал жаюына тыйым салынады.
Картадан аталған өзендерді, бекіністерді көрсету керек.
Жоспар ... ... хан ... түсіндіреді.
Әбілқайыр хан.
Шыңғысханның тұқымы, Кіші жүздің ханы, белгілі мемлекет қайраткері. Бір
кездері жоңғарларға қарсы соғыста ... ... ... ... ... ... қазақ елінің қиын жағдайы, жоңғар шапқыншылығы,
билік үшін күрес Әбілкайыр ханды Ресей еліне ... ... ... қазақ тарихындағы белгілі қоғам қайраткері. ... ... ... төл ... ... 50 теңгелік банкноттың
бетіне Әбілқайыр ханның ... ... екі ... ... ... ... өткізу.
«А» тобы — Қазақстанның Ресейге қосылуының жағымды ... тобы - ... ... ... кері ... ... ... бекітуге арналған сұрақтар бар карточқалар таратамын.
Ондағы сұрақтар:
1. Әбілқайыр хан неліктен ... ... ... Ресей империясының Қазақстанды өз бодандығына тезірек қабылдауының
басты себебі неде?
3. ... ... ... ... ... бекіністерді не мақсатта
салды?
4. Әбілқайыр ханның ... ... орны ... ... ... ... тақырыпты қысқаша қорытындылаймын.
Бағалау:
Үй тапсырмасы: 1. 32-параграфты оқу.
5-сынып. Қазақстан тарихынан ... ... § 33. ... ... мақсаты:
• Білімділік: Қазақ халқын бір хандыққа біріктіріп, ... ... ... ... хан жайында оқушыларға мәлімет бере отырып,
оның Қазақ тарихындағы орны, ерлік істері ... ... ... ... саясатының сырын түсіндіру.
• Дамытушылық: Абылай ханның қазақ тарихындағы еңбегіне баға беру арқылы
тарихи тұлғалардың ... ... ... ... ... ... ... Абылай ханның қазақ тарихындағы алатын орнын анықтай отыра,
оқушыларды қаһарман тұлғалардың ерлігін құрметтеуге үйрету, ерлікке,
отансүйгіштікке, ұлтжандылықка ... ... ... ... ... ... көрнекілігі: Абылай ханның суреті, Қазақстанның ... ... ... ... ... барысы:
I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасын сүрау.
Алдымен оқушылардан үйге қандай тапсырма ... ... ... ... ... ... ... таратамын.
2. «Қазақстанның Ресейге қосылуының тарихи маңызы» тақырыбы бойынша
әңгімелеп беру тапсырылады.
3. Әбілқайыр туралы оқушылардан не ... ... ... ... болған соң тақырыпты шолып, қысқаша
сабақты ... Онда ... ... қосылуына тарихи тұрғыда
баға бере отырып, оның тарихи маңыздылығына ... ... ... қол ... ... ... оған көнбеді. Міне осылардың
басында Абылай тұрды. Осылай жаңа сабақпен байланыстыра кетемін.
ІІІ. Жаңа сабақ.
Жаңа сабақтың ... ... жаза ... ... ... айтып беремін. Сонымен қатар сабақтың жоспары тақтаға жазылады.
Сабақтың жоспары.
1. Абылайдың ... ... ... ... ... саясаты.
3. Абылай - қазақтың Ұлы ханы.
Жаңа сабаққа кіріспес бұрын ... ... ... ... ... ... Осы ... Мансұр бейнесіне
назар аудару тапсырылады.
Содан кейін мынадай сұрақтар қойылады:
1. Осы кинодағы Әбілмансұр туралы не білесіңдер?
2. Әбілмансұр кинода қандай кейіпкер ... ... ... ... ... ... ... бойынша сабақты
түсіндіруге кірісемін. Ең алдымен Абылайдың ата-тегіне тоқталамын.Абылайдың
шын аты - Әбілмансұр. Арғы аталары әлемге әйгілі Шыңғысхан және оның ... Жошы хан. ... ... ... ... ... Қазақ хандығының
алғаш іргетасын қалаған Әз-Жәнібек те Әбілмансұрдың арғы аталарының бірі.
Қазақтың хан тағына тек ... ... ғана ... Оларды төре деп
атайды. Міне Әбілмансұр осы төре ... әрі ... ... ... қалғанын, Ораз аталықтың
көмегімен аман қалып, көшпелі қазақ ... ... ... ... ... ... жерде бейнекассетаны іске қосып, оқушылар назарын «Көшпенділер»
киносындағы Ораз бейнесіне аударып, пікірлерін тыңдаймын.
Одан әрі ретімен жас ... ... оның ... ... ... ... беріп өтемін. Абылай ханның өмірінің соңғы кезімен
аяқтаймын.
Негізгі түсіндіру уақыты аяқталғаннан кейін ... ... ... таратады. Қағазда мынадай жазу болады:
Абылай - ол:
Оқушылар Абылай ... өз ... ... ... Абылай - хан, дипломат,
батыр т.с.с.
Оқулықпен жұмыс.
Оқушыларға ... ... ... ... ... ... 1711 жыл - Әбілмансұр өмірге келді т.б. Осы ... ... ... ... ... ... ... Бұқар жырау, Үмбетей
жырау, Тәтіқара акын т.б. Бұқар ... ... ... ... ... үзінді келтіремін.
Ей, Абылай, Абылай,
Сені мен алғаш көргенде
Тұрымтайдай үл едің,
Үйсін Төле бидің
Түйесін баққан құл едің,
Абылай атың жоқ ... ... жүр ... ... ... үшін төмендегідей сұрақтарды беремін:
1. Абылай билікке қалай келді?
2. Абылай атының шыға бастауы ... ... ... ... Абылай қазақ тарихында қандай орын алады?
4. Абылай төңірегіндегі белгілі адамдардың ықпалы қандай болды?
Абылай - үш ... ... бір ... ... ... ... мықты мемлекетке айналдырған дарынды қолбасшы, батыр, дипломат,
атақты мемлекет қайраткері.
Бағалау:
Үй тапсырмасы: §33 ... хан ... ... әңгіме жазу.
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: §34. XIX ғасырдағы тәуелсіздік үшін күрес жылдары.
Сабақтың мақсаты:
... XIX ... ... ... ... бастаған
және Ішкі ордадағы 1836-1838 жылдардағы ұлт-азаттық қозғалыстар туралы
мағлұмат ... ... ... себеп-салдарын, тарихи маңызын анықтай
білуге, сонымен қатар өзі бетінше оқу, ой ... ... ... ой өрістерін арттыру.
• Тәрбиелік: оқушыларды өз Отанын сүюге, патриотизмге тәрбиелеу, өткен
тарихқа, Ұлы тұлғаларға құрметпен қарауға, олардың ерлік істерін ... ... ... ... ... ... ... әңгіме, пікір алысу.
Көрнекілік: Қазақстан картасы, Исатай, Махамбет, Кенесары портреттері.
Сабақтың барысы.
I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй ... ... кем ... үш ... Абылай жайында жазған әңгімесін
оқытамын.
Содан кейін өткен тақырыпты пысықтап оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... қазақ тарихындағы орнын қалай бағалайсың?
№2
Абылай ханның ішкі және ... ... ... ... қандай?
№3
Әбілмансұр қалай Абылай атанды?
№4
Абылай ханның жүргізген саясатының табысты болуына оның төңірегіндегі
белгілі адамдардың ықпалы қандай болды?
Үй тапсырмасын қысқаша ... Онда ... ... ... ... жолына, ішкі және сырткы ... ... ... мемлекетінің дербестігін, тәуелсіздігін сақтаудағы еңбегіне
де тоқталып өтемін.
Жаңа сабақ:
Сабактың тақырыбы, жоспар алдын ала ... ... ... ... ... сабақтың мақсатын түсіндіремін.
Сабақ жоспары:
1. Ұлт-азаттық қозғалыстардың себептері және мақсаты.
2. Қозғалыстардың сипаты, қозғаушы күші.
3. Көтерілістердің басшылары.
4. ... ... және ... ... ... тарихи маңызы.
Оқушыларға жоспарды дәптерлеріне жазғызғаннан соң осы жоспар
бойынша сабақты түсіндіремін. ... ... екі ... ... ... ... пен ... жылдар аралығындағы көтерілістер)
салыстыра отырып түсіндіремін.
Көтерілістердің басты себептері ... Екі ... те ... ... отарлау саясатына қарсы бағытталды. Қозғаушы күштері де
қарапайым қазақ шаруалары.
1837-1847 жылдардағы ұлт-азаттық ... ... ... ... ... ... ... сұлтан басқарды. Оның төңірегінде Наурызбай,
Ағыбай, Иман, Жоламан, Бұқарбай ... ... ... әскери қолбасшылар
болды.
Ал 1836-1838 жылдардағы Ішкі ордадағы ... ... ... ... ... Тайманұлы мен белгілі ақын Махамбет Өтемісұлы
басқарды.
Осы арада оқушыларға Кенесары Қасымұлы, ... ... ... ... ... ... түсінік беріп өтемін.
Ұлт-азаттық көтерілістер өте ... ... Көп ... ... ... ... ойсырата жеңіп отырды. Бірақ
көтерілісшілер көздеген мақсаттарына жете алмады.
Осыдан ... ... ... ... себептеріне тоқталып
етемін. Оқушыларға осы екі көтерілістердің тарихи маңызын ... ... ... ... салыстыра отырып темендегі кестені толтырамыз.
| ... ... ... ... |
| ... | ... | | ... басшылары | | ... ... ... | | ... ... ... | | ... | | ... ... ... | | ... ... ... осы тақырыпқа байланысты сұрақтар беремін.
1. Кенесары Қасымұлы бастаған көтерілістің мақсаты қандай?
2. Кенесарының төңірегіндегі ... ... ... ... ... ... жеңілуінің басты себебі қандай?
4. Ішкі ордадағы көтерілістің басты себебі қандай?
5. Исатай мен Махамбеттің қолбасшылығы жайында ... ... ... салыстыра отырып сабақты қысқаша қорытындылап
өтемін. Оқушылардың берген жауабып толықтырып өтемін.
Бағалау:
Үй тапсырмасы: 1. 34-параграфты оқу.
2. Кенесары, Исатай, Махамбет ... ... ... ... ... Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 35. Қазақтың көрнекті ғалымы-Шоқан Уәлиханов
Сабақтың ... ... ... ... ... ... Ш.Уәлихановпен
таныстыру, оның өмірі, еңбегі, ғылымға қосқан үлесі жайында мағлұмат
беру.
• Дамытушылық: қазақтың ұлы ғалымдары жайындағы ... одан ... ... ... ... ұлы ... еңбектерін
өзі бетінше оқып үйренуге дағдыландыру.
• Тәрбиелік: білім, ғылымға қызығушылықтарын арттыру, ұлы ... оқу ... ... имандылыққа, білімділікке
тәрбиелеу, олардың өмірін үлгі ету.
Сабақтың түрі: дәстүрлі ... ... Ш. ... Г. Потанин, Ф. Достоевский суреттері,
ғылыми карталар.
Сабақтың барысы.
I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасын сұрау.
Өткен тақырыпты пысықтау мақсатында үй ... тест ... ... ... ... басқарған ұлт-азаттық күрес болған жылдар.
2. Кенесарының ата-бабалары.
3. Кенесары хан көтерілген жыл.
4. ... ... ... ішкі ... көтеріліс басшыларының
бірі, ақын.
5. Исатай Тайманұлы қазіргі қай облыстың жерінде дүниеге ... ... ... қай ... ... орналаскан?
III. Жаңа сабақ.
Алдымен сабақтың тақырыбын тақтаға жазып, оқушыларға ... ... ... оқушыларға сұрақ қоюдан бастаймын.
1. Шоқан туралы не білесіңдер?
2. Шоқанның аты ғылым мен мәдениеттің қандай саласымен байланысты деп
ойлайсыңдар?
Осыдан кейін ... ... ... ... шын аты — ... ... ... ханның шөбересі
екенін оқушылардың естеріне саламын. Шоқанның туып-өскен жері Құсмұрын және
Сырымбет. Шоқанның жастайынан ғылым мен ... ... ... ... мен ... ... ... мол болған.
Шоқан он екі жасында 1847 жылы Омбы қаласындағы Сібір кадет корпусына
оқуға түседі. Бұл оқу орын ... ... ... ... ... ... ... 1853 жылы Шоқан аталған оқу орнын ... ... ... ... ... қызметке орналасады. Осыдан ... ... жол ... Ол ... ... ... ... жасаған сапары оның атын әлемге әйгілі
етеді. ... ... ... ... ... мен ... ... достасады.
Осылай түсіндіре келе оқушыларға Шоқанның өмірінен, ғылыми жолдарынан
оқулықты пайдалана отырып дәптерге хронологиялық кесте ... ... 1835 жыл - ... дүниеге келді.
2.1847 жыл - Шоқан Омбыдағы Сібір кадет корпусына оқуға түседі.
3.1853 жыл - ... ... ... ... ... ... ... сынып оқушыларын екі топқа бөліп, Шоқанның ... ... ... ... ... жазуды тапсырамын.
Тақырыптар:
І-топка: «Шоканның балалық шағы».
П-тоіща: «Шоқан - ... ... ... ... екі ... ... әңгімелерін бір-біріне
алмастырып, пікір алысуға жағдай тудырады. Бұл әңгімені артынан ... ... ... ... қисынды әңгіме жазған оқушыларды
бағалаймын.
Қорытынды кезең
Жаңа сабақты ... ... ... ... ... ... ... сұрағының үлгілері:
1. Шоқанның жастық шағы қай өлкеде өтті?
2. Шоқанның ата-бабалары туралы не білесіңдер?
3. Шоқан Омбы ... ... оқу ... ... Бұл оқу орнында
қандай сала бойынша білім алды?
4. Шоқан қатыскан ғылыми-зерттеу экспедиқияларды ата.
5. Шоқанды әлемге ... ... ... ... ... ... қандай салаларымен айналыскан?
7. Шоқан еңбектерін жарыққа шығарған академик кім?
Оқушылардың жауабын тыңдаған соң сабақты қорытындылаймын.
Шоқан Уәлихановтың өмірі өте қысқа болды. ... сол ... ... ... ... өте көп ... ... Тарих пен география, әдебиет пен
этнография салаларында бірқатар ірі ғылыми еңбектер ... ... Азия ... ... атқарды. Қазақтардың арасында алғашқы
болып Орыс географиялың ... ... ... болды. Шоқан орыстың
алдыңғы қатарлы интеллигенция өкілдерімен жақсы қарым-қатынаста орнатып,
достаса ... ... ... ... XIX ғасырдағы қазақтың біртуар
ұлдарының бірі, ірі ғалым, ағартушы, қоғам қайраткері.
Бағалау:
Үй тапсырмасы.
1. 35-параграфты оқу.
2. ... ... ... қосымша әңгімелер оқып келу. Мәселен,
С.Бегалиннің «Бала Шоқан» повесі.
5-сынып. ... ... ... ... §36. Абай Құнанбаев-қазақ жазба әдебиетінің негізін
салушы.
Сабақтың мақсаты:
• Білімділік: қазақтың ұлы ақыны Абай ... ... ... ... ... сіңірген еңбегі жайында білім беру. Абайдың
қазақ жазба әдебиетінің негізін салушы екеніне ... ... ... ... ... ... арқылы шығармашылық
дағдыларын қалыптастыру, ... ... ... ... ... баға бере ... үйрету, өз беттерінше шығармашылықтарын
дамыта білуге дағдыландыру.
• Тәрбиелік: Қазақтың бай ... ... ... ... ... ... қызығушылықтарын ояту, адамгершілікке, имандылыққа,
адалдықка тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: аралас.
Әдісі: баяндау
Сабақтың көрнекілігі: ... ... ... ... Риза ... Абай ... (өлеңдер).
Сабақтың барысы.
I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасын тексеру.
Үй тапсырмасын тест тапсырмалар ... он ... ... ... ... ... өмір ... жылдары.
2. Шоқанның азан шақырып қойған аты.
3. Шоқан Омбыда қандай оқу ... ... ... Сібір кадет корпусын қандай әскери шенмен бітірді? т.б.
Тест тапсырмаларының саны он болады. Сонымен қатар ... ... ... оқып ... ... артынан үй тапсырмасын қорытындылап өтіп, жаңа сабаққа кірісемін.
III. Жаңа ... ... ... ... ала ... ... ... мақсатымен таныстырып өтемін.
Алдымен тақтаға «Абай» ... ... ... ... осы ... ... жан-жағына не ойлайтындарын түсіремін.
Үлгі:
Абай
Бірнеше оқушыларды тақтаға өз ... ... Осы ... ... ... ... ... Осыдан кейін мынадай сұрақ беремін.
1. Абай дегенде естеріңе не ... ... ... ... ... ... ... қатар
Абайдың өлеңінен үзінді оқытамын. Осыдан кейін ... ... ... ... ала отырып сабақты түсіндіремін.
Абай Құнабайұлы 1845 жылы ... ... ... ... облысының
Шыңғыстау өлкесінде дүниеге келген. Абайдың шын аты ... Руы ... ... осы ... ... аға ... болған. Абайдың зерек болып
өсуіне шешесі Ұлжан мен ... ... ... мол болған. Абай кейіннен
Семейдегі Ахмет Риза медресесінде оқып ... ... ... ... ... ... Низами, Науаи еңбектерімен танысады. Қалада болған
кезінде орыс тілін шебер меңгереді. ... орыс ... ... Бірақ Абайды әкесі Құнанбай ел билігіне араластыру үшін ... ерте ... ... ... ... ... ... қысқаша әңгімелеп беремін.
Жас кезінен ел билігіне араласу Абайды ерте есейтеді. Осы ... ... өлең ... ... Оның өлеңдері жастарды білімге, ғылымға
шақырады, халықтың сол кездегі нашар ... ... ... елуге жуық қара сөзінің аса зор философиялық мәні бар.
«Ескендір», «Масғұт», «Әзім әңгімесі» деп аталатын үш поэма жазған.
Орыс ... ... ... ... орыс ... ... қазақ
тіліне аударуына жол ашады. Абай Л. Толстой, А.С. Пушкин, М.Ю. Лермонтов,
М.Е. Салтыков-Шедринді аударған. ... ... ... ... атты ... болған. 1904 жылы Абай қайтыс болады.
Бұдан кейін оқушыларға дәптерлеріне ... кез ... ... жол үзінді жазуды тапсырамын. Бес минуттай уақыт оқушыларға өздері
жазған өлең шумақтары ... ... ... ... ... ... аша ... көмектеседі.
Қорытынды кезең
Сабақты бекіту мақсатында оқушыларға жазылған карточкалар таратамын.
Ондағы сұрақ үлгілері:
1. Абайдың қазақ ... ... ... ... жан-жақты өсуіне әсер еткен орта туралы айт. ... ... ... - ... жазба әдебиетінің негізін салушы, XIX ғасырдағы қазақ
поэзиясының ірі өкілі. Абай өлеңдерінің әдебиетімізде ... орны ... ... ... ... ... ... араласуы Абайдың прогрестік
жолына үлкен әсер еткен. Орыс классиктерінің шығармаларын қазақ тілінде
шебер сөйлете білді. Абай ... ... біз ... ... «Абай
жолы» роман-эпопеясынан оқып біле аламыз.
Бағалау:
Ү й тапсырмасы:
1. Зб-параграфты оқу.
2. ... ... ... ... оқып ... ... тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 37. Ыбырай Алтынсарин-ағартушы, педагог. /2 сағат/
Сабақтың мақсаты:
... ... ... ірі ... ... ... ... оның еңбегі, шығармашылық мұрасы, ағартушылық
қызметі жайында мағлұмат беру.
• Дамытушылық: Ыбырай еңбектері туралы білімдерін одан әрі ... ... ... ... ... ... ... қазақтың ұлы тұлғаларының бірі Ыбырай еңбектерін үлгі ете
отырып ... ... ... іскерлікке тәрбиелеу,
достық, ынтымақтықка баулу.
Сабақтың түрі: аралас
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық ... ... ... ... ... ... барысы.
I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасын сұрау.
Тақтаға «Абай» сөзін жазып, бір ... ... ... ассосация
жасатамын (Абайға катысты сөздер жаздырамын). Оқушыларға осы жазғандарына
түсінік беруге талап етемін.
Бұдан ары үй ... ... ... сұрақтар беріп, 3-4
оқушыдан жауап аламын. ... ... ... ... романынан үйге
берілген тапсырманы сұраймын.
Оқушылар жауабын толықтыра отырып үй тапсырмасын қорытындылаймын. ... ... ... бүгінгі жаңа тақырыппен байланыстылығына қысқаша
тоқталып өтемін.
III. Жаңасабақ.
Жаңа сабақтың тақырыбы алдын ала ... ... ... ... ... қойылады. Оқушылардың назарын осы суретке
аударып жаңа ... ... ... ... Бұл ... ... не ... Ыбырайдың өлеңдері мен әңгімелері көбінесе не туралы ... ... ала ... ... ... ... оқытамын.
Осыдан кейін оқушыларға ойларына Ыбырай туралы не келеді соны жазып ... ... ... ... ... ... сөздер болады.
Осыдан кейін оқушыларды жұпқа бөліп оларды тыңдаймын.
1. Ыбырай кім?
2. Оның ... ... ... Ол ... не ... ... ... шығармасының кейіпкерлерінен кімді білесің?
Осындай сұрақтар төңірегінде оқушылар бір ... ... ... кейін балалардың Ыбырай жайында кезектесіп айтқанын тақтаға ... ... ... отырып жаңа сабақты түсіндіруге кірісемін.
Ыбырай Алтынсарин 1841 жылы ... ... ... ... ... ( ... назарын Қазақстан картасындагы Қостанай облысы және
Торғай өлкесіне аударамын). 1857 жылы ол шекаралық ... ... ... ... ... бітіреді. Мектепті бітіргеннен кейін
тілмаштық, ... ... ... 1864 ... бастап Торғайда қазақ
балаларына арналған мектепте дәріс ... ... ... ... ... оқу-білімге тарту, ағартушылық қызметтермен айналысады. ... ... ... орны бөлек екенін түсінгенін ол, қазақ тілінде оқулық
жазуды қолға алады.
1879 жылы жарық көрген «Қазак хрестоматиясы» Ыбырайдың қазақ ... ... ... ... ... ... Ыбырай қазақтарға орыс тілін
меңгертуді де қолға алып осы бағытта бірнеше еңбектер ... 1879 ... ... ... ... ... ... ол,
ағарту ісіне білек сыбана кіріседі. 1887 жылы Ыбырай қазақ даласында ... ... ... ... мектеп-интернат ашады.
Осы уакыттар арасында Ыбырай өлең жазумен де айналысады. ... ... ... ... ... ... ... және ғылым
ғылым жайында болды.
(Осы жерде ... ... ... ... ... ... үш топқа бөліп тапсырмалар беремін.
I топтың тапсырмасы. Ыбырайдың ағартушылық қызметпі жайлы өз ойларыңды ... ... ... ... ... ... мазмұны қандай мәселені
қозғайды.
III топтың тапсырмасы. Ыбырайды қазақ ... ... беру ... орны ... 5 ... уақыт беремін. Сонымен қатар оқушыларға келесі
топқа сұрақтар дайындау тапсырамын. Талқылап болғаннан кейін әр ... ... ... ... екінші оқушы оны толықтырып отырады.
Әр топтың мүшелері дайындаған сұрақтарын келесі топ мүшелеріне қояды:
I топ? II ... топ? III ... топ? I ... ... үш топқа сұрақ қоямын.
1. Ыбырай туып-өскен ... ... шағы ... не ... Білім беру саласында Ыбырай қандай істер атқарды?
3. Ыбырай шығармаларының мазмұны жайлы өз ойларыңды айт.
Оқушылар жауабынан ... ... ... ... ... мәселелеріне тоқталып өтемін.
Бағалау:
Үй тапсырмасы:
1. 37-параграфты оқу.
Екінші бөлімді қайталау үшін сұрақтар мен ... ... ... ... діни ... әңгімелеп беріңдер.
2.Алғашқы адамдар қашан және қай жерде пайда болған? Олар ... ... Тас ... қай ... ... Тас дәуірінің кезеңдерін сипаттап
шығыңдар.
4.Қола ... ... ... атап ... ... ... атаулармен белгілі болды, ол туралы деректер
келтіріңдер? Сақтардың негізгі ... ... ... айтып беріңдер.
6.Мөде шаньюйдік гщ ... ... рөлі ... Құдіретті ғұн
мемлекетінің ыдырауына қандай жағдайлар себеп ... ... ... ... ... ... Көне түркі жазулары қалай
зерттпеліп, ... ... Ұлы ... жолы ... ... Ұлы ... ... бойында орналасқан
Қазақстан қалалары туралы әңгімелеп айтып беріңдер.
9. Неліктен әл-Фарабиді «екінші ұстаз» деп ... ... тагы ... ... ... ... ғалымдарын білесіңдер?
10.Ортатсырлық Қазақстан қалаларының сауда- ... ... ... айтып беріңдер.
11. Қазақ халқының қалыптасуында қандай тайпалар маңызды рөл атқарды?
12. Қазақ хандығы қалай құрылды? Оның негізін салған хандар кімдер?
13. ... ... ... ... ... ... Қазақтың қандай атақты
хандарын білесіңдер?
14. Билер қандай әлеуметтік топқа жатады? Олар қандай қызмет атқарды?
15.Қазақтар мен ... ... ... ... ірі шайқастарды
білесіңдер? Қазақ батырларының қазақ-жоңғар соғыстары ... ... ... ... ... ... ... қандай жағдайлар себеп болды?
17. Абылайдың қазақ ... мен ... ... ... ... ... ... Қасымұлы, Исатай Тайманұлы, Махамбет Өтемісұлы басқарған ... ... ... ... ... ... ... Ш. Уәлиханов, Ы. Алтынсарин, А. Құнанбаев қазақ даласында ғылым,
білімнің дамуына қосқан үлесі ... ... ... әндерін білесіңдер?
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 38. Сәулет ескерткіштері
Сабақтың ... ... ... жалпы сәулет өнері туралы түсінік бере отырып
Қазақстандағы орта ғасырлардағы сәулет ... ... ... ... мәліметтерді ұғындыру.
• Дамытушылық: Қазақстандағы сәулет өнері туындыларынан нақты мысалдар
келтіре отырып оқушылардың танымдық ... ... ... орта ... сәулет өнерінің туындыларын қазіргі
замандағы ... озық ... ... ... ... өнеріне деген сүйіспеншілігін арттыру, эстетикалық
тәрбие беру.
Сабақтың түрі: аралас
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық байланыс: география
Сабақтың көрнекілігі: Қазақстан картасы, Қожа Ахмет Йасауи ... ... ... суреттері. Қазіргі заманғы ... ... ... Алматы қалаларындағы сәулетті ғимараттар суреттері.
Сабақтың барысы: I. Ұйымдастыру кезеңі. II. Үй ... ... ... ... ... ... ... сұрақтар
қоямын. Ыбырай жайлы үйде жазған әңгімелерін екі ... ... ... әңгіме өткізу. Бұдан кейін ... үй ... Жаңа ... ... ... ... жазып, негізгі мақсатымен оқушыларды
таныстырып өтемін. Бір плакатқа «Сәулет өнері - архитектура» деп ... іліп ... ... ... ... ... арасынан Қожа Ахмет
Йасауи кесенесі мен бүгінгі күнгі сәулетті құрылыс суретін тақтаға қатар
іліп қоямын.
Осы ... ... ... ... ... Мына қүрылыстар жайлы не білесіңдер?
2. Осы құрылыстардың салыну тәсілінің ... неде ... ... ... ... салу ... ... атайды?
Сұрақтарға жауап алғаннан кейін оқушылардың назарын аудара отырып
тақтадағы суреттер ... жаңа ... ... ... Ерте ... қазіргі замандагы әдемі құрылыстардың ерекшелігін айта отырып, осындай
әсем кұрылыс салу өнерін архитектура немесе ... ... деп ... ... ... - ежелгі грек тілінен аударғанда ... ... ... ... ... ... ... тарихы.
2. Орта ғасырдағы сөулет ескерткіштері.
3. Қазіргі заманғы сәулет өнері.
Осыдан кейін жоспар бойынша тақырыпты қыскаша түсіндіруге кірісемін.
Сәулет өнерінің ... өте ... ... Адам ... ... ... ... жартас, тау қуыстары болған. Ауа райының үнемі өзгеріске
ұшырауы және адам баласының ... ... ... ерте ... ... өмірге лайық баспана салуды қажет етті.
Сонымен адамдар баспананың жаңа ... ... оны ... ... шикізат ретінде табиғи тас, ағаштарды пайдаланды.
Жоспардың екінші бөлімін түсіндірмес бұрын ... ... ... ... ... ... ... оқытып түсінігін
айтқызамын.
Бұдан соң оқушыларға Қожа ... ... ... Айша бибі ... ... ... ... кесенесі, Жошы хан мазарының ... ... ... ... осы ескерткіштерге қатысты сөздер және
әңгіме құрастыруды тапсырамын. Кемінде төрт оқушыға ... ... ... оқушыларға толықтыртып талдатамын.
Оқушылардың талдауынан кейін қысқаша түсіндіріп өтемін.
Орта ғасырда ... ... өз ... ... ... ... Қазақстан аумағының Ұлы Жібек жолының бойында орналасуы
қалалардың көптеп салынуына және де ... ... ... ... ... ... ... Тараз, Сайрам, Сығанақ т.б. қалаларда
керуен сарайлары, мешіт, кесене, монша сияқты ... ... ... ... көбі ... күнге дейін жеткен ... өте ... ... ... ... ... кейбіреуі жайында
түсінік беріп етемін.
1. Қожа Ахмет Йасауи кесенесі.
2. Айша бибі ... ... ... ... Жошы хан ... ... ... бойынша оқушыларды үш топқа бөлемін. Осы үш
топқа қазіргі заманғы Қазақстан ... ... өнер озық ... ... ... ... беріп, ой жинақтап ақылдасуға, шағын
түсінік жазуға уақыт ... ... ... ... ... Үш ... бір оқушыдан шығып суретті тақтаға іліп ... ... ... екі топ ... тақтадағы оқушыға сұрақ бергіздіремін.
Суреттерді пайдалана отырып түсінік ... Онда ... ... ... озық ... ... айтып, оны ерте замандағы тарихи
құрылыстармен салыстыра отырып түсіндіремін. Адамзат баласының ... ... ... ... тұрғызуға мүмкіндік берді. Сәулет өнері
қазіргі кезде өте биік белеске жетті т.б.
Қорытынды:
«Сәулет өнері» деп оқушыларға ... ... ... сейлеммен
өз ойларын қорытындылауды тапсырамын. Өткен тақырыпты қысқаша қорытындылап
өтемін. Онда сәулет өнерінің тарихына, ... ... ... ... Ерте кезден қазіргі уақытқа дейінгі құрылыс ... ... ... шолу ... ... 38-параграфты оқу.
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 39. ... ... ... ... Наурыз және қазақ халқының басқа да ... ... ... ... мәлімет бере отырып, мерекелердің маңызын
ұғындыру.
• Дамытушылық: ұлттық мерекелердің ... ... ... және
материалдық өміріндегі алатын орнын анықтау арқылы оларға сыни көзбен
қарау дағдысын қалыптастыру.
• Тәрбиелік: ұлттык мерекелердің маңыздылығын түсіндіре ... ... ... ... ... ... ... ояту,
үлттық дәстүрлерге құрметпен қарауға үйрету.
Сабақтың түрі: аралас
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық байланыс: әдебиет, музыка, бейнелеу, ... ... ... ойын ... және ... үй тұрмысының
суреттері.
Сабақтың барысы.
I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасын тексеру.
Үй тапсырмасын оқушыларға ... ... ... Өткен сабақты
естеріне түсіре отырып мынадай сұрақтар беремін.
1. Сәулет өнері ... ... ... ... баспанасы қандай болған?
3. Қазақстан жеріндегі ортағасырлық қандай сәулет ескерткіштерін
білесің?
4. Сәулетті ... ... орта ... қандай материалдарды
пайдаланған?
5. Қазіргі замандағы сәулет өнерінің дамуының сыры неде деп ойлайсың?
Бұдан кейін Қожа Ахмет Йасауи ... ... ... ... Соңынан оқушылардың жазғанын толықтырып өтемін. Онда жалпы Қожа
Ахмет Йасауи туралы, оның кім екенін, ислам ... ... ... ... ... ... арнап салынған Түркістан қаласындағы ... орта ... ... озық ... оны бір ... Орта Азия (Мауараннахр)
билеушісі Әмір Темірдің салғызғанын оқушыларға айта кетемін.
Одан әрі ... үй ... ... өтемін.
III. Жаңа сабақ.
Жаңадан өтетін сабақтың тақырыбы мен жоспары алдын ала тақтаға жазып
қоямын. Оқушыларға сабақтың негізгі ... ... ... ... ... ... ... мейрамы.
Ең алдымен оқушыларға дәптерлеріне жалпы қазақтың ұлттық мейрамдары
және Наурыз ... ... не ... бір сөзбен ықшамдап жазып
шығуды тапсырамын. Мейрам, мерекелер жайында бесінші сынып оқушыларының ... ... ... бар ... ескерсек, бұл жайында оқушылар мүдірмей жаза
алады.
Бұдан сон оқушылардың айтқанын тақтаға жазып шығамын. ... ... ... ... көкпар, күрес т.б. сөздер жазылады. Осы ... ... ... ... ... қалдырып басқасын өшіремін.
Аталған сөздердің бүгінгі сабаққа тікелей ... ... ... отырып, жаңа сабақты бастаймын. Оқушыларға ең алдымен ... ... ... ... ... ... ... қоямын.
Бұған оқушылар өз білгендерінше жауап береді. Бұдан әрі жоспар
бойынша ... ... ... ... ... кеңірек тоқталамын. Мұнда қазақ
халқының ұлттық мерекелері ... ... ... ... баланың туғанынан бастап өскеніне ... ... ... мерекелер жайында жазуды тапсырамын.
1. Шілдехана.
2. Тұсаукесер.
3. Сүндет той.
Жоғарыда аталған мерекелер жайында оқушыларға түсіндіріп өтемін. ... ... ... ... ... ... ... сәбидің дүниеге
келуінен артық қуаныштың жок екенін айтамын.
Одан әрі басқа да ұлттык мерекелер жайлы сөз қозғаймын. ... ... ... ... ... ... беліп түрлі сұрақтар қоямын.
Қазақ халқының маңызды ұлттық ... екі ... отау ... ... болатын салт-дәстүрлік мереке ... ... ... келе жатқан салты бойынша қыз бен ... ... ... ... қыз бен ... жасы ... соң ... түрлі ырымдарын жасайды. Жігіт жағы қыздың ата-анасына салт
бойынша қалыңмал ... ... ... ... ... жас ... ... жігіт жағының туыстарына иіліп сәлем береді. Бұл мерекеде жастар жағы
«жар-жар» айтады. Барлық мерекелер ән-думанмен етеді.
Жоспардың ... ... ... ... жайында оқушыларға
алдымен қоямын:
1. Наурыз мейрамы қазақ халқы үшін қандай мереке?
2. Наурыз мейрамында қандай ұлттық ... ... ... ... соң ... ... ... түсіндіруге
кірісемін.
Наурыз мерекесі әр жылдың наурыз айының 22-жұлдызында өтеді. Бұл күн
Қазақ күнтізбесінде, сонымен қатар шығыс ... жаңа жыл, яғни ... ... ... ... сөзі ... тілінен аударғанда «жаңа күн» деген
мағынаны білдіреді. Дәл осы наурыздың 22-жұлдызында күн мен түн ... ... ... ... ... ... ... ең негізгісі
және маңыздысы болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... Ұлы күні» деп атаған. Наурыз айы сонымен қатар көшпелі халық ... ... ... ... Бұл ... мерекенің маңызын одан әрі күшейте
түседі. 70 жылдай уақыт Қазақстан Кеңес Одағының құрамында ... ... ... ... ... ... ... болмады. Себебі
коммунистік партия ... ... ... мерекелерге тыйым салған
болатын. Наурыз мерекесін ұлттық мереке ... ... ... ... ... ғана халқымыздың қолы жетті.
Осы жерде оқушылардан наурыз мерекесінде өтетін шаралар туралы
сұраймын.
Наурыз мерекесінде ... ... ... беріп, бұрынғы реніштерін
кешіреді. Наурыз мерекесінде ең бастысы «наурыз көже» жасалады.
«Наурыз көже» - ... ... күні ... ... ... ... ... қандай тағамдардан жасалатынын дәптерлеріне
жазуды тапсырамын.
Қорытынды кезең.
Сабақты бекіту мақсатында ... ... ... ... карточкаларды таратамын:
1. Қазақ халқының ұлттык мерекелеріне қандай мейрамдар кіреді?
2. Үйлену тойында қандай шаралар өтеді?
3. Наурыз мерекесі неліктен ... ... ең ... ... ... ... ететін қазақтың ұлттық ойындарын ата.
Өткен сабақтан жалпы не түсінгенін бір-екі оқушыдан сұрап ... ... ... ... ... ... Қазақ халқының ұлттық
мерекелері, оның ішінде Наурыз мейрамы жайында қысқаша әңгімелей ... ... ... тапсырмасы: 1. 39-параграфты оқу.
2. Наурыз мерекесі жайында әңгіме ... ... ... ... тақырыбы: §40. Қазақ халқының шешендік сөз өнері
Сабақтың мақсаты:
• Білімділік: қазақ халқының шешендік сөз өнерінің қыр-сырын ... ... ... ... ... ... ... халқының
рухани мәдениетінің ерекшелігі жайында мағлұмат беру.
• Дамытушылық: өз ойларын түйіндей білуге үйрету, ... ... ... ... ... ... ... жаза білу дағдыларын
қалыптастыру, тілдік қорларын дамыту;
• Тәрбиелік: ... ... ... ... ... ... қорларын
дамыту, ана тілінде таза сөйлеуді ... ... ... ... ... ... түрі: аралас
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық байланыс: география
Сабақтың барысы:
I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасын сұрау.
«Қазақтың ұлттық мерекелері», ... деп ... ... қойып,
сынып оқушыларының көпшілігін қатыстыра отырып әңгіме ... ... ... ... ... проблемалық сұрақтарды қоя отырып,
оқушылардың қазақ халқының ежелден келе жатқан ұлттық ... ... ... ... ... оқушылардың жеке көзқарастарын ... ... ... соң ... үй ... ... жаңа
сабаққа кірісемін.
III. Жаңа сабақ.
Жаңа сабақтың тақырыбын тақтаға жазып, оқушыларды сабақтың ... ... ... ... ... ... қызыл тіл» деп жазылған плакатты іліп
қоямын.
Содан кейін оқушыларға қағаз таратып, осы ... ... ... ... үш ... ... ... Жазып болған
қағаздарын айналдыра плакатқа жапсырамын. Осы сөздердің ... ... ... Оқушылардың жазғандарының ішінен аталған нақыл сөзге
жақынырағын ... ... ... ... мағынасын сұраймын. Оқушылармен
бірлесе отырып плакатқа жазылған ... ... ... ... ... ... ... қойылады:
1. Сөз өнері дегенді қалай түсінесін?
2. Қазақ ... ... ... бар деп ойлайсың?
3. Шешендік өнер қалай қалыптасады деп ойлайсың?
Сұрақ берген оқушылар жауабын тыңдап, олардың ойын ... ... ... ... кірісемін.
Қазақ тілі әлем халықтарының тілдерінің ішіндегі ең бай тілдердің
бірі. Мұны бір ... ... ... ғалым, түркітанушы В. В.
Радловтың өзі ... ... ... ғалым қазақ тілінің құдіретін
Еуропадағы ғажап тілдердің бірі француз тілімен салыстырған. ... ... ... ... қазақ халқында сөз өнері, оның ішінде шешендік өнер
барынша жақсы ... ... ... ... ... ... сөздің жүйесін
тауып сөйлеу, орынды сейлеу өзінше бір өнер саналған. Шешендік өнер жалпы
алғанда ... жас ... ... ... бастап қалыптасады. Жас кезінен
бастап шебер ... ... ... ... қолдану жалпы қазақ халқына тән
ерекше қасиеттердің бірі болып саналған.
Тақтаға Аяз би, ... ... деп ... ... ... не білетінін сұраймын. Оқушылар жауабын тыңдаған соң оны ... ... ерте ... бастап қазақ халқының шешендік өнерінде өзіндік
орны бар кейіпкерлер болып саналады. ... ... ... ... кездеседі. Осындай әдеби кейіпкерлер арқылы ... ... ... ... ... отыр.
Осыдан кейін оқушылардың дәптерлеріне Асан қайғы, Төлеби, Қазыбек
би, Әйтеке би, ... ... сөз ... бұл ... не ... түсірулерін тапсырамын.
Оқушылардың айтқандарын тыңдап болғаннан кейін, ... ... ... оқушыларға қысқаша айтып беремін.
Қазақ халқында «бұрынғы билер мен шешендерден ... ... ... айтылған, қазақ тілінің байлығын паш еткен қанатты сездер өте
көп. Бір ғана XV ... ... ... ... ... Асан ... ... келер ұрпаққа тағылымы мол сөздерді көп қалдырған. Төле, Қазыбек,
Әйтеке билер өздерінің ... де ... ... ... қазақ елін сыртқы
жаулардан қорғауда, ел арасында ауызбіршілікті ... ... ... ... мол үлес ... біз ... сабақтардан білеміз.
Тақтаға төмендегідей сөздерді жазамын:
← «Сөз тапқанға қолка жоқ».
← «Сөз сүйектен өтеді».
Бұл ... ... ... ... Оны одан әрі
толықтырып негізгі ... ... ... ... үшін ... ... сұрақтар қоямын:
1. Қазақ тілінің құдіреттілігі дегеніміз не?
2. ... ... ... өмірінде шешендік сөз өнерінің алатын орны
қандай?
3. Шешендік адамда қай кезден бастап қалыптасады деп ойлайсың?
4. ... ... ... ... ... оғындай» дегенді қалай
түсінесіңдер?
Бүгінгі сабақтан біз өзімізге ... не ... ... ... оқу. ... ... сөз өнері жайында мақал-
мәтелдер жазып келу.
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: §41. Қазақ даласындағы ... ... ... Білімділік: қазақ халқының ұлттық музыкалық мәдениетінің ерекшелігін
аша отырып, ... ... ... ... өнері мен оның дамуы
туралы нақты мағлұмат беру.
• Дамытушылық: рухани мәдениетке деген көзқарастарын ... ... ... ... ... білу және оларды бағалай білу
кабілеттерін дамыту.
• Тәрбиелік: рухани құндылықты ... ... ... ұлттық
мәдениетіне деген сүйіспеншілігін ояту, адамгершілікке, парасаттылыққа
тәрбиелеу.
Сабақтың ... ... ... ... ... байланыс: география
Сабақтық көрнекілігі: Жаяу Мұса, Құрманғазы, Ақан ... ... ... ... қобыз суреттері.
Сабақтың барысы.
I. Ұйымдастыру кезеңі.
Ең алдымен оқушыларды үш топқа бөлемін. Әр топқа бүгінгі ... ат ... ... ... үй тапсырмасын сұраудан бастаймын. Алдымен өткен сабақтың
тақырыбын оқушылардан сұраймын.
Тақтаға «Сөз өнері» деп жазып, әр ... ... ... ... өз ... ... бетіне түсіруді тапсырамын. Әр топтан бір ... ... ... ... оқып ... ... қарай бағалап
отырамын.
Сонымен қатар үйге берілген мақалдарын оқытамын. Қай ... ... ... ... ... ... ... үш топқа сөз өнеріне байланысты мақалдар беріп талдатамын.
← I топқа «Жақсы сөзге жан ... II ... ... сөз - ... ... III ... «Бас ... бар, тіл кеспек жоқ».
Соңында топтардың берген жауаптарына қарай бағалай отырып, ... ... ... ... Сөз ... - халық қазынасы, ғасырлар
бойы ұрпақтан-ұрпақка жалғасып келе жатқан мұра. Сөз өнері - ... ... ... ... сөз өнері, шешендік өнер ежелден жақсы дамыған,
оны білу арқылы ... ... яғни ... ана ... бай тіл ... ... Жаңа сабақ.
Оқушыларға сабақтың мақсатын айтып түсіндіремін. Тақырыпты тақтаға
жазып қоямын. Тақтаның бір жағына үш ... ... ... іліп ... ... үш топқа ортақ сұрақ қойылады:
← Қазақтың ұлттық ән-күй өнері ... не ... ... әр ... бір оқушы шығып жауап береді. Және де топтың тағы
бір ... оны ... ... жауабына қарай бағалау парағына бағасын
қойып отырамын.
Келесіде әр топқа бір парақ қағаздан беріп, ... ... ... келе ... ... шығуды тапсырамын. Мұны уақытпен ... ... ... Әр ... ... ән-күйлерінің санын бағалау
парақшасына жазып қоямын.
Бұдан әрі ... ... ... ... жазып сабақты
түсіндіреміні.
1. Дала әуендері.
2. Ұлттык музыка аспаптары.
3. Ән-күй өнеріндегі ... ... ... - ... ... ... ... мәдениеттерінің бір
саласы болып табылады. Халқымызда ежелден қалыптаскан ... ... ... ... ... ... ... о дүниеге әнмен (Жоқтау) аттанған. Осының
өзі музыканың қазақ ... ... ... орнының жоғары екенін
айғақтайды. Қазақ халқында барлық той-думан, ... ... ... әрі ... ... халық әндері мен күйлерін жазғызып шығамын.
Жоспардың екінші бөлімі бойынша топпен ... ... ... ... ... ... домбыра, қобыз, сыбызғы, дауылпаз,
жетіген т.б.
Үш қағазға әр түрлі музыка ... атын ... ... ... Оны ... бір ... келіп алады. Сол таңдап алған аспап туралы әр топ
ақылдаса ... ... ... қолданатынын, неден жасайтынын атап шығу
керек. Бұдан әрі осы аспап ... әр топ ... ... ... I топ - II топқа
← II топ - III топқа
← III топ — I ... ... ... ... ... және ... жайында
оқушыларға әңгімелеп беремін. Жоспардың үшінші бөлімі бойынша топтардың
арасында ... ... ... ... да ... ... отыра белгілі
әншілер мен күйшілердің атын жазып шығуды тапсырамын. Оның ... ... бір ... ... ән ... ... парақ беріледі. Онда осы
әннің авторын табу керек.
Әр топтың жауабы мен топ мүшелерінің жауабын тыңдай отыра, ... ... ... ... мен ... ... қыскаша әңгімелеп беремін.
Ертеден келе жатқан музыка өнерінде ... мен ... ... ... ... халқы оларды қай заманда болсын қадірлеп өткен.
Әнші-сазгерлер: Ақан сері, Біржан сал, Жаяу Мұса, Естай, Мәди, Майра,
Әсет т. б.
Күйшілер: ... ... ... ... Дина т. б.
Ән-күй өнерінің даму тарихы, олардың түрлері жайында айта ... ... ... ... Әр ... ... ... оқытып, бірігіп талқылатамын.
Қорытынды кезең
Сабақты бекіту мақсатында әр топқа карточка таратылады.
Ондағы ... Ән - Ақан ... Күй - ... ... ... - Қорқыт.
Аталған сөздерді байланыстыра отырып ой ... ... ... әр ... бүгінгі тақырыпқа байланысты қорытынды сұрақтарды қояды.
Артынан тақырыпқа жалпылама шолу ... ... ... ... дәстүрлі әндері жазылған күйтабақты тыңдай отырып қорытындылаймын.
Бағалау. Тақтада ілінген бағалау парақшасын пайдалана ... ... ... ... ... ... ... білім деңгейін
бағалаймын.
Үй тапсырмасы:
1. 41-параграфты оқу.
2. Белгілі әншілер мен күйшілердің шығармаларын жазып келу.
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 42. ... ... ... мақсаты:
• Білімділік: ауызекі шығармашылық туралы, тарихты жазудағы орны жайында
мәлімет бере ... ... ... ... ... маңызын, қырларын ашу.
• Дамытушылық: өз ойларын еркін жеткізе білу ... ... ... дамытуға жәрдемдесу, танымдык ой-өрістерін дамыту.
• Тәрбиелік: халықтың бай шығармашылық өнеріне деген құрмет сезімін
қалыптастыру, тарихи-шығармашылық ... ... ... ... ... ... ... аралас
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық байланыс: география
Көрнекілік: Ш. Уәлиханов, М. Ж. ... ... ... ... ... II. Үй ... ... тапсырмасын тексеру мақсатында сұрақтар беремін:
1. Дала әуендері дегенді қалай түсінесіңдер?
2.«Адам дүниеге әнмен келіп о дүниеге әнмен ... ... ... ... ... мен ... ... кезде неліктен халыққа өте ... ... ... ... ... ... ... Оларды неден
жасайды?
5. Күйлерді қандай күйлер деп бөледі? Неге олай атайды?
6. Қазақтың әнші, күйшілерінің ішінен ... ... ... Оның
себебін түсіндір.
Дәптерлеріне жазған әншілер мен күйшілердің шығармаларын тексеріп шығып,
бірнеше оқушыға оқытып бағалап отырамын.
Үй тапсырмасын қорытындылап, ... ... ... ... ... ... өтемін.
II. Жаңа сабак.
Сабақтың тақырыбы мен жоспарын тақтаға ... ... ... ... ... ... жоспар құрып аламын.
Сабақ жоспар:
1. Ауызша тарих - ежелгі дүние ... Көне ... ... ... ... ... ... сұрақ қоямын.
Тарихты біз қалай оқып, білеміз?
Оқушылардың жауабын тыңдаған соң одан әрі ... ... біз ... үш ... ... ... біле ... Заттай дерек (археологиялық зерттеу).
2. Жазбаша дерек.
3. ... ... ... ... жыр, ... ... ... түсіндіреді. Ауызша тарих - бізге дейін жеткен ... ... ... ... ... оқиғаны ауызша айту дәстүрі
өте ерте кезден қалыптасқан, және де оны үнемі дамытып отырған.
Ауызша тарих:
← эпос,
... ... ... деректер жазу пайда болғанға дейінгі кезде адамдардың тарихын,
өз білгендерін, бастарынан кешкендерін кейінгі ... ... ең ... ... Өте ерте ... тарихи оқиғалардың көбі дерлік бізге ауызша
тарихи деректер арқылы жеткен.
Ең алғаш жаратушы туралы ... ... ... ... батырлар
туралы эпостық жырлар дүниеге келген.
Ауызша тарихты зерттеуде Ш. Уәлиханов, М. ... М. ... ... ... мол үлес ... Халық аузындағы аңыздарды,
жырларды, шежірелерді жинақтап, қағаз бетіне түсірумен айналысқан ғалымдар
бірқатар нәтижеге жеткен. Мысалы, Ш. ... ... ... жыры ... ... - Баян сұлу» жырларын қағаз бетіне түсірген.
Тас бетіне түсірілген тарих ... ... ... ... ... Бумын қаған, Тоныкөк құлпытастардағы жазу бүгінгі ... ... ірі ... ... ... әйгілі «Одиссея», «Илиада», «Манас»
т.б. жыр-поэмалар алдымен ауызша тарап кейіннен барып ... ... ... айтудың бір түрі ол - шежіре. Шежіре Қазақ халқының шығу
тегін ұрпақтан-ұрпаққа жеткізіп келе ... көне ... ... ... ... ... шежіре қағаз бетіне түсіріле бастады. Шежірені зерттеуде,
оны кейінгі ұрпаққа ... ... ... Ш.Құдайбердиев
сияқты ойшыл ғұламалар көп еңбек сіңірген.
Оқулықпен жұмыс.
Тақырыпты бірнеше оқушыларға дауыстатып оқытып ... ... ... ... тарих дегенді қалай түсінеміз?
2. Ерте кездегі тарихи оқиғалар қазіргі кезге қалай жетті?
3. ... көне ... ... ... Шежіре дегеніміз не?
5. Қазақ халқында ауызекі шығармашылық қалай ... ... ... отырып тақырыпты қорытындылаймын.
Бағалау:
Үй тапсырмасы.
1. 42-параграфты оқу.
2. Эпостық жырларды тыңдап немесе оқып келу.
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 43. ... ... ... ... Білімділік: оқушыларды Қазақ халқының бұрынғы кездегі наным-
сенімдерімен, дінімен, жал-пы рухани мәдениетімен және ерте кездегі
наным-сенім ... ... болу ... ... Дамытушылық: дінге деген ... ... ... дін және наным-сенімдердің адам ... ... ... ... анықтауға үйрету, ежелгі наным-сенімдерді нақты
түсіне білу қабілетін дамыту.
... ... ... келе жатқан рухани ... ... ... діни сенімдердің адам баласына пайдалы
жақтарын анықтауға көмектесу, имандылыққа, адамгершілікке ... ... ... ... ... ... «Қағбаның» суреті, карта, т.б.
Сабақтың барысы: I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасын қайталау.
Өткен сабақты пысықтау мақсатында үйге ... ... ... ... ... жайында оқушыларға бірнеше сұрақтар қойып
жауабын аламын. Үйде оқып не тыңдап келген эпостық ... ... ... талдатамын. Бұдан кейін үй тапсырмасын қорытындылай отыра жаңа
сабаққа көшемін. Сонымен ... ... ... ... жаңа оқу материалымен
байланыстыра кетемін.
III. Жаңа сабақ.
Жаңадан өтілетін сабақтың тақырыбы мен ... ... ала ... ... ... діни ... ... халқының алғашқы сенімдері.
Алдымен тақтаға «Дін» деп жазып бұл ... ... ... ... ... бір-екі сөйлеммен түсіруді тапсырамын.
Содан оқушыларға жазғандарын оқытып, олардың ішінен кейбіреуін бір
сөзбен тақтаға жазып қоямын. ... ... шолу ... ... ... ... ... ежелден келе жатқан рухани түсініктердің бірі. Адам баласы алғаш
жаратылғаннан бастап табиғаттан тыс жаратушы бар деп ... сол ... ... ... ... адам баласының наным-сенімі олардың кәсібіне
және қоршаған ортасына байланысты болған. Алғашқы адамдар ... ... ... ... ... ... ... күштерге табыну да кең
орын алды. Бірақ ... ... ... бір Жаратушының ісі деп ойлады.
Сонымен дін адам баласының жаратушыға ... оған ... ... ... ... діни ... ерте заманда, яғни тас дөуірінде
пайда болған.
Ол кездің бір қызығы адамдар ... ... ... тастан ойып жасаған.
Оны түл деп атайды.
Тас дәуірінде адамдар сонымен қатар табиғат күштеріне және ... Қола ... ... діни ... одан әрі дамиды.
Ерте кезде қазақ халқында да түрлі наным-сенімдер орын алған.
... ... ... ... діни ... ... Оның
негізін б.з.б. II ғасырда (3500 ... ... ... ... ағымды таратушы Заратуштра (Зәрдүш) қалаған. Бұл діндегі
жоғары құдай - Ахурамазда. Қасиетті кітабы - «Авеста». Бұл дінді ... сол ... ... ... ... тайпа арийлер қабылдаған.
← Ұлы Жібек жолы арқылы қазақ жеріне христиан, будда, манихейлік
діндер ... ... ... ... діни ... негізі Тәңірге табыну. Тәңірді
түркілер Көк деп білген. ... ... ... күш отбасы мен
балалардың қорғаушысы Ұмай құдай-ана, яғни Бай ана болып ... VII-VIII ... ... ... ... ... ... жаңа дін
ислам діні ене бастаған. Азғана уақыттың ... ... ... көптеген жерлеріне тарап үлгерді.
Айтып болғаннан кейін оқушыларға ... ... ... ... |Қазақстан жеріне тарауы, негізгі қасиеттері ... | ... ... | ... будда | ... діні | ... ... ... адам ... ... ... шағын әңгіме
өткіземін. Онда мынадай мәселелерге көңіл бөлген дұрыс:
1. Дін Аллаһтың әмірі
2. ... ... ... Дін - бейбітшілік жаршысы.
4. Діни құндылықтар.
Мұнда ... бере ... ... оқушыларды сөйлетемін. Оқушыларды
көтермелеп отырамын.
Қорытынды кезең:
Сабақты бекіту максатында карточқаларды ... ... ... Дін ... ... Табиғат күштеріне табыну дегеніміз не?
← Алғашқы адамдардың наным-сенімдерінің түрлері қандай болған?
← Адамдардың отқа ... ... ... ... ... алғашкы сенімі Тәңірге табынудың ерекшелігі неде?
← Ең ежелгі діни ... ... ... пайда болып, тараған?
← Христиан, манихей діндері қалай тараған?
← Ислам діні ... ... ... ... Үй ... 43. Тақырыпқа байланысты сөзжұмбақ құрастыру.
5-сынып. Қазақстан тарихынан ... ... §44. ... ... материалдық мәдениеті./2 сағат/
Сабақтың мақсаты:
• Білімділік: оқушыларды халқымыздың материалдық мәдениетінің түрлерімен
таныстыру, ... ... ... ... ... бере отырып Қазақ
халқының мәдениетінің өшпес құндылық екеніне көздерін жеткізу.
• Дамытушылық: ... ... ... ... кеңейту,
мәдениетті жан-жақты қырынан тани білуге көмектесу, әлемдік мәдениет
пен ұлттық мәдениетті байланыстыра ... ... өз ... ... ... ... халқының бай мәдениетіне деген құрмет сезімін дамыту,
мәдениетке деген ... одан әрі ... ... озық ... таныстыра отырып эстетикалық тәрбие беру.
Сабақтың түрі: аралас
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық байланыс: география
Көрнекілік: киіз үй, ұлттық киім, қолөнер бұйымдарының суреттері.
Сабақтың барысы:
I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. II. Үй ... ... ... тапсырма берілгенін оқушылардан сұрап, естеріне салады.
Осыдан кейін өткен сабаққа байланысты сұрақтар қоямын.
Сұрақтың ... Дін ... ... ... Адам ... ... неге табынған?
← Адам баласы табиғат күштерінің алдында неліктен дәрменсіз болды?
← Ежелгі түркілер неге табынған?
← Заратуштралық дін тараған өлкені ата.
← Ислам діні ... ... ... ... деп ... Орта ... қазақ жеріне басқа да діндер қандай жолмен тараған?
Сонымен ... үйге ... ... ... отырып, бағалап
шығамын. Оқушылардың жауабын ... соң үй ... ... жаңа сабаққа кірісемін.
III. Жаңа сабак.
Жаңа сабақтын тақырыбы, жоспары тақтаға жазылып қойылады. Оқушыларға
сабақтың мақсаты айтылады.
Сабақ ... ... ... ... ... ... Ұлттық қолөнер бұйымдары.
Ең алдымен оқушыларға «Материалдық мәдениет дегеніміз не?» деп сұрақ
қоямын. Оқушылар жауабын тыңдаған соң өз ... ... ... бөлуге болады:
1. Рухани мәдениет.
2. Материалдық мәдениет.
Жаңа сабақты түсіндіру.
Бұрынғы кезде көшпелі мал ... ... ... ... ... киіз үй ... Оныңщ ең басты себебі киіз үйдің ... ... ... тез ... және ... ... Маусымдық көшу
кезінде киіз үй бұйымдарын негізінен түйеге артқан.
Ерте заманда киіз үйді арбаға да бекіткен. Оны күйме деп ... ... іші ... салқын болумен қатар, үнемі таза ауа кіріп
тұрумен ерекшеленген. Киіз үй 6, 8,12 қанатты ... ... Оның ... ... киіз үй бай да дәулетті адамдарда болған. Мұндай үйлерді атпен
жүріп ... ... ... ... уық, ... ... ... бәрі
негізінен ағаштан жасалған. Киіз үйге жабатын киіздер: туырлық, үзік,
гщндік. Бұның ... ... ... ... қойдың жүні пайдаланылған.
Қазақтың ұлттык, киімдері ... ... ірі ... ... ... ... ұлттық киім-дер жас ... ... ... ... тон, ... ... тақия, бөрік, сәукеле,
кимешек, бешпент т.б.
Бұдан әрі әр ... ... ... ... ... ... ... кезде қазақ халқында қолөнер өте ... ... ... бұйымдар жасауда шеберлер алтын, күміс, асыл тас, ... ... ... ... ... ... ... кең
тараған. Сырға, білезік, сақина, жүзік, алқа, шолпы т.б. ... ... ... ... ... ... заттары ретінде белгілі. Көшпелі
халық үшін ат әбзелдерінің қажеттілігі өте ... ... ... сәнмен
өрілген арқандар әр қазақтың үйінен табылатын. Жаугершілік кездері қазақ
ұсталары қылыш, найза, семсер, дулыға, ... ... ... ... ... ... түсіндіріп болған соң пысықтау үшін оқушыларға ... ... ... ... ... оқыта отырып,
бірлесе талдау жасаймыз.
Қорытынды кезең:
Сабақты қорытындылау мақсатында оқушыларға түрлі сұрақтар қоямын:
← Киіз ... ... ... ... Қазақтың қолөнер бұйымдарының қандай түрлерін білесің?
← Қазақ ... ... ... ата.
← Қазақ қоғамында қолөнер шеберлерінің орны қандай болған?
Әр оқушының жауабын тыңдап, оны ... ... ... ... ... ... ... шолу қорытынды жасаймын. Онда
бүгінгі сабақта өткен басты мәселелерге ... ... ... й ... ... ... Оқулықтағы сұрақтарға жауап беру.
Үшінші бөлімді қайталау үшін сұрақтар мен тапсырмалар.
1. Ортағасырлық Қазақстанның сәулет құрылыстарының ... ... ... ... ... және ... тойланады?
3. Қазақ қоғамындагы шешендердің рөлі қандай болды? Қандай би-шешендерді
білесіңдер?
4. Ауызша тарих айту ... ... не? Оның ... ... жазудағы
маңызы неде деп ойлайсыңдар?
5. Ертедегі қазақ арасына тараган наным-сенімдер ... не ... ... қалай түсіндің?
6. Қазақ киіз үйінің құрылысын сипаттпап беріңдер.
7. Киіз үйдің қандай іш жиһаздары бар? Оларды кімдер, қалай жасады?
8. ... ... ... ... бұйымдарын білесіңдер? Олар неден
жасалды?
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың ... § 45. ... ... ... орнауы
Сабақтық мақсаты:
← Білімділік: оқушыларға Ақпан, Қазан ... және ... ... ... ... ... аталған төңкерістердің мәні мен
сол кездегі Қазақстандағы ... ... ... ... ... жағдай
жасау.
← Дамытушылық: тақырыпты түсіндіре отырып, негізгі ... ... ... ... ... ... ... нақты тарихи оқиғалармен таныстыру ... ... ... ... ... ... ... отырып оқушыларды
патриоттыққа, ұлтжандылыққа тәрбиелеу, Отан тарихына ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан картасы.
Сабақтың барысы:
I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Жаңа сабақ.
Жаңа сабақтың тақырыбы және баяндау жоспары ... ала ... ... ... ... мақсатымен таныстырамын.
Алдымен сабаққа кіріспе ретінде оқушыларга жалпылама сұрақ қоямын.
Революция дегенді қалай түсінесіңдер?
Бұл сұраққа оқушылар әр түрлі ... ... ... ... ... бір ... ... жазып қоямын.
Осыдан кейін жаңа сабақты ... ... ... ... ... ... ... билікке келуі.
3. Азамат соғысы.
Алдымен оқушыларға Ресейдегі император билігі туралы айтып беремін.
Үлгісі:
← Монархиялық ... ... ... ... ... жағдайы.
- Халықтың император билігіне қарсылығы («Қанды жексенбі»).
Бұдан кейін 1917 ... ... ... ... және ... ... оқушыларға түсіндіремін. Оны түсіндіруде төмендегідей схеманы
қолданамын.
| ... ... ... ... теңкерісі | | | ... ... | | | ... ... ... бірігіп отырып кестені толтырып шығамын.
Осыдан кейін алдымен Қос үкіметтің содан кейін Кеңес үкіметінің ... ... ... ... ... ... 25 қазандағы Петроград қаласындағы төңкеріс нәтижесінде
билікке жұмысшы, солдат депутаттарының ... ... ... ... ... ... үкіметі Ресей қарамағындағы аумақтарда әр түрлі
кезеңде және әр түрлі жағдайда (қарулы күрес ... ... ... ... ... ... де ... жолдармен кеңестер билікке
келеді.
Алғашқы кезде кеңестер билігіне қарсы шыққан ... өте көп ... ... ... ... Азамат соғысы өтті.
Азамат соғысы — бір мемлекеттің ... ... ... ... үшін
күресі. Оқушыларға Азамат соғысының барысы, аяқталуы жайында әңгімелеп
береміз.
Мұғалім оқушылар дәптерлеріне ... ... ... мемлекетінің (автономиялық және одақтық) құрылу ... ... ... ... жұмыс.
2-3 оқушыға мәтінді дауыстап оқытып, түсінгенін айтқызамын. Оны сынып
оқушыларын ... ... ... ... ... ... көбінесе проблемалық және салыстырмалы
сұрақтар ... ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы
билік пен монархиялық билікті салыстыр.
← Патша билігіне халықтың ... ... ... себептері неде деп
ойлайсың?
← Ақпан төңкерісі мен Қазан ... ... ... ... ... дегеніміз не?
← Кеңес өкіметі билікке қалай келді?
← Кеңестер Одағының құрамындағы Қазақстан мемлекетінің құрылуы ... ... ... ... әр ... ... ... толықтыртамын.
Бұдан әрі тақырыптың негізгі, басты ... ... ... сабақты қысқаша қорытындылап өтемін.
Бағалау:
Үй тапсырмасы:
45-параграфты оқу.
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: §46. Алаш ... ... ... Алаш ... мен Алаш партиясы туралы оқушыларға жалпы
мәлімет бере ... осы ... ... мәні мен ... Дамытушылық: Алаш қозғалысы туралы оқушылардың бойына нақты ... жеке ... ... көмектесу, өз көзқарастарын
білдіру, өз ойларын түйіндеп айта білу қабілеттерін дамыту.
← Тәрбиелік: Алаш қозғалысының қайраткерлерін ... ... ... ... ... ... ұлтын сүю және мақтана
білуге жағдай жасау, ұлт көсемдерін құрметтеуге, ... ... ете ... ... түрі: аралас
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық байланыс: география
Көрнекілік: Ә. Бөкейханов, А.Байтұрсынов т.б. алаш ... ... I. ... ... Үй тапсырмасын тексеру.
Үй тапсырмасын тексеруді ... ... ... ... ... пысықтау әрі үй тапсырмасын тексеру мақсатында әңгімеге
тартамын. Онда әр түрлі проблемалық сұрақтарды қоямын.
Әңгімелесу ... ... ... ... ... ... ... қарсылығы.
- Төңкерістер.
- Кеңестер билігі.
- Азамат соғысы.
- Автономиялық және ... ... ... оқушыларды әңгімеге қатыстыра отырып, үй тапсырмасын
тексеріп шығамын. Көбірек жауап берген оқушыларды көтермелеп баға ... әрі ... ... оқушыларды қатыстыра отырып қорытындылаймын.
III. Жаңа сабақ
Жаңа сабақтың тақырыбы мен ... ... ... ... ... таныстырамын.
Тақырыптың жоспары.
1. Алашорда үкіметі.
2. Алаш қайраткерлері.
Жоспардың ... ... ... «алаш» сөзіне түсінік беремін.
«Алаш» — ... ... ... ... ... ... ... қолданылатын
көне ұғым.
1917 жылы Қазақстанда саяси партиялар құрылып ... ... ... ... ең ... да ... Алаш партиясы болды. ... ... ... ... ... ... тәуелсіз Қазақ мемлекетін
құру, қазақ халқының салт-дәстүрін, тілін, дінін дамыту, ... ... ... ... қатарына қосу т.б. Алаш партиясының қатарында
Ә. Бөкейханов, А. Байтұрсынов, М. Дулатов, М. ... X. ... ... т.б. ... ... ... 1917 жылы 5-13 желтоқсан
аралығында Орынбор ... ... ... ... онда ... үкіметі
құрылады. Төрағасы болып Ө. Бөкейханов сайланды. Алаш партиясының және
Алашорда үкіметінің баспасөз органы ... ... ... Алашорда үкіметі
Семей қаласында орналасты. Алашорда үкіметінің бағдарламасында ... ... ... ... дін мәселелері басты орын алады. Алашорда
үкіметі ... ... ... таратылады.
Жоспардың екінші бөлімі бойынша оқулықты пайдалана отырып төмендегі
кестені толтыртамыз.
| |Ө. ... |А. ... ... жылы | | ... жері | | ... алуы | | ... | | ... ... жылы | | ... ... ... ... шағын әңгіме өткіземі. Онда негізінен
Алаш ... ... баға ... бірлесе отырып олардың тарихта
алатын орнын анықтаймызн
Оқушыларға тапсырма ... Алаш ... ... сұрақ тапсырмалар
жасатып, бір-біріне қойғызып өздеріне бағалатамыз.
Қорытынды кезең:
Сабақты бекіту ... ... ... ... құрып, алған
білімдеріне шолу жасаймын.
Алаш және Алашорда:
← Мақсаты.
← Іс-әрекеті.
← Қайраткерлері.
... ... ... ... ... оқушылар арасында өзара пікір алысамыз. Проблемалық
сұрақтар қойып оқушылардың білімін пысықтаймын. Соңында ... ... ... ... ... жалпылама қорытындылап өтемін.
Бағалау:
Ү й тапсырмасы:
1. 46-параграфты оқу.
2. ... мен ... ... ... тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 47. 1920-1930 жылдардағы өнеркәсіптің дамуы.
Сабақтың ... ... XX ... ... ... ... дамуы, басты
ерекшеліктері туралы мәлімет беру, сол ... ... ... ... ... игеру үшін жағдай жасау.
• Дамытушылық: социалистік экономика туралы түсінік қалыптастыра отырып,
оны әр қырынан талдай ... ... ... ... ... жан-жақты дамыту.
• Тәрбиелік: еліміздің өткеніне құрметпен қарауға үйрету, ... ... ... ... оқушылардың сабаққа қызығушылығын
арттыру.
Сабақтың түрі: топпен жұмыс.
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық байланыс: ... әр ... ... ... ... ... ... барысы:
I. Ұйымдастыру кезеңі.
Оқушыларды сынып ішінде үш топқа бөліп, әр ... ... ... ... ... Үй ... ... тапсырмасын тексеру мақсатында оқушыларға ... ... ... ... ... мен ... «Алаш» қозғалысының алдына қойған мақсаттарын атаңдар.
← Әлихан Бөкейханов туралы ... ... ... ... ... не білесің?
← А.Байтұрсыновтың қызметі туралы не білесің?
← «Алаш» партиясына қандай топ ... ... ... әрі оқушылардың үйге берілген сұрақтар мен тапсырмаларын
тексеріп шығып, кейбір оқушыларды бағалаймын.
Соңында Алаш ... ... ... мен ... ... қайраткерлерінің қызметтері мен тағдырларына, аталған ... ... ... ... ... орнына қысқаша тоқтала отырып
үй тапсырмасын қорытындылаймын.
III. Жаңа сабақ.
Жаңа ... ... мен ... алдын ала тақтаға жазылып
қойылады. Оқушыларға сабақтың мақсатын айтып беремін.
Сабақ жоспары:
1. Қазақстанның ... ... ... ... ... Ауыл шаруашылығын ұжымдастыру. Алдымен ... ... ... ... ... жаңа сабақты түсіндіріп өтемін.
Азамат соғысынан кейінгі Қазақстанның экономиқалық жағдайы:
← Өнеркәсіптегі ... Ауыл ... ... ... ... ... ... өнеркәсіп орындары.
← Түркістан-Сібір темір жол құрылысы.
← Қазақстан ... ... ... Ауыл ... ... ... ... саясаты.
← Байлардың мал-мүлкін тәркілеу.
← Күштеп ұжымдастыру.
← Ұжымдастыру зардабы.
а) Мал шығыны. ә) ... б) ... ... ... ... ... ... С. Сәдуақасов, М.Дәулетқалиев, Е. Алтынбеков,
Қ. Қуанышев, Ғ. ... М. ... ... ... ... ... ретіне қарай пайдаланып
отырамын. Және әңгімемнің арасында әр топтың оқушыларына ... ... да ... ... отырамын.
Оқулықпен жұмыс
Оқушыларға топпен бірігіп отырып мәтінді оқып шығуға, ... оның ... ... ... ... дәптер
бетіне түсіріп отыруды тапсырамын. Бұған оқушыларға бес минуттай уақыт
беремін.
Топқа берілетін тапсырмалар.
I. XX ... ... ... ... ... ... ... әр топ өзара ақылдаса отырып орындап шығады. Топтан
бір оқушыдан шығып ... ... ... Оны ... ... болады.
Алғашқы тапсырманы орындап болғаннан кейін, топ ... ... ... тапсырма беріледі.
II. Әр топ алдарындағы кестені салыстыра отырып бірігіп ... ... ... ... | | ... | | ... | | ... ... | | ... ... ... шығамын.
Осыдан кейін үш топты жарыстыру мақсатында әр топқа тест сұрақтарын
таратамын. Тест сұрақтарының саны 7-8 ... ... ... индустрияландыру бағыты қабылданған жыл.
2. Түрксіб темір жолының ... ... ... ... ... ... ... сұрақтар таратамын.
Бұған жауап алғаннан кейін өткен тақырыптың негізгі мәселелеріне тоқтала
қорытындылаймын.
Бағалау: Үй ... ... ... ... ... әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: §48. 1920-1930 жж білім мен мәдениеттің ... ... ... ... ... ... беру мен
мәдениеттің жалпы дамуы, ерекшелігі туралы ... ... ... ... ... ... туғызу.
• Дамытушылық: мәдени құрылыс үрдісін түсіндіре отырып, оның ... ... білу ... ... өз ... ... дамытуға жағдай жасау.
• Тәрбиелік: мәдени құрылыстың дамуының басты ерекшеліктерін түсіндіре
отырып, ұлтымыздың ... ... ... ... ... ... ... мәдениеттің ерекшеліктерін жете тануға көмектесу,
қызығушылықтарын ояту.
Сабақтың түрі: ... ... ... ... ... ... ... ақын-жазушылардың суреттері (М. Жұмабаев, С.Сейфуллин, Б.Майлин
т.б.).
Сабақтың барысы:
I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасын тексеру.
Оқушылардан үйге қандай ... ... ... Оқушылар жауап
бергеннен кейін, өткен сабаққа аздап кіріспе жасап, үй ... ... Үй ... ... ... оқушыларға төмендегідей сұрақтар
қоямын:
1. Индустрияландыру дегеніміз не?
2. Индустрияландыру жылдары ... ... ... ... ... маңызы қандай болды?
4. Түркістан-Сібір темір жолының тарихи маңызын керсет.
5. Ауыл шаруашылығын ұжымдастыру Қазақстанда қалай жүзеге асырылды?
6. Ауыл ... ... ... ... ... Т. ... және «Бесеудің хаты» не туралы болды?
8. Ф.И. ... ... ... ... мәні.
Бұдан әрі оқушылардың жауабын толықтырып, өткен сабаққа шолу жасаймын.
Қазақстандағы индустрияландыру мен ... ... ... ... үй ... қысқаша қорытынды жасаймын.
III. Жаңа сабақ.
Сабақтың тақырыбын ... ... ... ... ... таныстырып өткен соң, жаңа сабақты түсіндіруге кірісемін.
Сабақты түсіндіру үшін ... ... ... ... ... ... ағарту ісі.
3. Ғылым мен мәдениет.
4. Қазақ өнерінің қалыптасуы.
Алдымен қысқаша кіріспе әңгіме ... ... мен ... ... маңызы туралы әңгімелеп беремін.
Жоспардың бірінші бөлімін оқулықтан бір оқушыға дауыстатып оқытқаннан
кейін ... ... ... ... ... ... ... отырып түсінік беріп өтемін. Кеңес өкіметі орнағаннан ... ... ... жою ... ... Себебі жаңа қоғам орнату,
сауатсыздықты жою ... ... еді. 1924 жылы ... ... ... ... ересектер арасында сауатсыздықты жою мақсатында
мектептер ашылып, хат таныту ісі жүргізіле бастады. Бұл ... ... ... 1930 жылы ... ... ... міндетті бастауыш білім
беру жөнінде қаулы қабылданды.
Екінші бөлім бойынша да қыскаша түсінік беріп ... - ... беру ісі. ... ... ... ағарту ісіне
көбірек көңіл бөле бастады. Қаражат бөлініп мектептер мен ... Ұлт ... Қ. ... Ә. Бөкейханов, М. Әуезов,
А.Байтұрсыновтар мектептерге арналған ... ... ... үлес ... оқу ... да ... ашыла бастады.
Дәптерлеріне хронологиялық кесте түрінде жаздырамын.
Ғылым мен мәдениеттің дамуын мына бағытпен түсіндіремін.
← Ғылыми-зерттеу істері.
← Ғалымдар.
← Әдебиеттің ... ... ... мен ... М. ... М. ... ... М.Әуезов, Б.Майлин, I. Жансугіров, М. Жұмабаев, Ж. Аймауытов,
Ғ. Мүсірепов, Қ. ... ... ... ... өтеміз.
Қазақ өнерінің дамуы қарқынды жүрді. Белгілі ... А.В. ... ... ... ... ... 1000 әні», «Қазақтың 500
әні мен күйі» атты ... ... ... әнші ... ... ән салып, қазақ әнінің құдіретін танытады. ... ... 1926 жылы ... ... ... ... Оны Ж. ... басқарды.
Қорытынды кезең:
Жалпы қорытынды кезеңінде ... ... ... ... ... Тест ... жаңа ... тақырып бойынша
құрастырылады. Тапсырмалардың саны 10 болады.
1. ... ... ... қай жылы құрылды?
2. Алғаш Қазақ, тіліндегі алгебра оқулығын құрастырған ғалым.
3. 1928 жылы ... ... оқу орны ... жалпылама тексере отырып, жоспар бойынша тақырыпқа шолу
жасап қорытындылаймын.
Тест ... ... ... ... ... бағалаймын.
Бағалау:
Үй тапсырмасы: 48-параграфты оқу.
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 49. Ұлы Отан ... ... ... Білімділік: оқушыларға Ұлы Отан соғысы ... ... ... Ұлы Отан ... жылдарындағы жағдай, жеңіске қосқан
Қазақстандықтардың үлесі жайлы және Ұлы жеңістің ... ... ... ... ... Дамытушылық: тақырыпты меңгерте отырып Ұлы жеңіс жайлы білімдерін
дамыту, ... ... ... ... ... ... қалыптастыру.
• Тәрбиелік: жеңістің маңызын түсіндіру арқылы ... ... ... ... ... ... ... тарихына қызығушылығын арттыру.
Сабақтың түрі: аралас
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық байланыс: әдебиет, музыка, бейнелеу, т.б.
Көрнекілік: соғыс туралы картиналар, КСРО батырларының суреттері, ... және ... ... ... I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасын сұрау.
Өткен сабақты қайталау мақсатында және ... ... ... ... ... ... «Сауатсыздықты жою» дегенді қалай түсінесің?
2. 20-30-жылдары халық ағарту ісінде қандай өзгерістер жүзеге ... ... ... ... ... дәрежеде еді?
4. Қазақстанда 20-30-жылдары ғылым, білім, мәдениеттің дамуына қандай
кедергілер әсер етті?
5. Қазақстанда өнер ... ... ... қол ... 20-30-жылдардағы мәдени құрылыстың дамуы қандай дәрежеде болды деп
ойлайсың?
Осы сұрақтарға жауап алғаннан ... үйге ... ... ... ... әрі үй тапсырмасына берілген өткен тақырыпты қорытындылаймын.
III. Жаңа ... ... ... ... ... ... сабақтың негізгі
мақсаттарын айтып беремін.
Сабакты төмендегідей жоспар бойынша түсіндіремін:
1. Фашистік Германияның соғыс жоспары.
2. ... Ұлы Отан ... ... Отан ... қай ... болды?
Оқушылардың берген жауабын толықтыра отырып, жаңа ... ... Отан ... 1941-1945 жылдар аралығында болды.
Еуропада орналасқан Германияда 1933 жылы ... ... ... ... ... ... 1939 жылы ... Германия әлемге иелік ету
мақсатында соғыс бастады. 1939 жылы 1 қыркүйекте Польша жеріне басып кірді.
1941 жылы ... ... ... ... басып алды. Енді тек ... ... КСРО ғана ... ... ... ... 3-4 ай-дың ішінде
басып алу жоспарын жасады. Ол ... ... деп ... жылы 22 ... ... өскерлері КСРО шека-расына басып кірді. Ұлы
Отан соғысы осылай басталды.
Мәтінді оқушыларға оқыта отырып талдатамын.
Қазақстан ... да Отан ... ... ... күндерден бастап өз
үлестерін қосты. Қазақстан халқының бестен бірі майданға аттанды.
Ең ... ... ... ... ... ... ... Көптеген өнеркәсіптер соғысқа қажетті заттар шығаратын
кәсіпорын етіліп қайта құрылды. Сонымен ... ... ... ... саналатын
Ресей, Украина, Белоруссиядан көптеген кәсіпорындар Қазақстанға көшірілді.
Ондай кәсіпорындардың саны 220-ға жетті.
Қазақстан майданды шикізатпен қамтамасыз ететін ... ... ... ... барлық оқтың 90%-ы Қазақстан жерінде өндірілген
қорғасыннан жасалды. Қазақстан ... яғни ... ... кәрі ... және ... жұмыс істеді.
Мәтінді оқытып оқушылармен бірге талдаймыз.
Бұдан кейін КСРО және Еуропа картасын пайдалана ... ... ... ... оқушыларды шығарып, олардың білімдерін
тексеремін.
Қорытынды кезең:
Сабақты қорытындылау үшін ... ... ... ... ... мәні неде?
2. Фашистік Германияның мақсаты.
3. Қазақстан майданды ... ... ... ... экономикасын соғысқа бейімдеп қайта құру.
5. Тыл еңбегі жайында не білеміз?
6. Қазақстан - майдан арсеналы дегенді қалай ... ... ... ала ... Ұлы Отан ... жайлы
оқушылардың пікірін, көзкарасын білемін. Онда негізінен проблемалық
сұрақтар ... ... ... ... ... КСРО және Еуропа картасын
пайдалана отырып емінөн. Соңында бүгінгі тақырыпқа шолу жасап ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 50. ... ... және ... ... ... ... оқушыларға қазақстандыктардың Мәскеу және Ленинград
қалаларын фашистерден ... ... ... жайлы мағлұмат беру.
Майдандағы Қазақстандықтардың ерлік істері жайында білім алуға жан-
жакты жағдай жасау.
• Дамытушылық: тақырыпты ... ... Ұлы Отан ... жайлы білімдерін
одан әрі дамытуға жағдай жасау. Тарихи оқиғаларға баға бере ... ... ... ... ... ... ... дамыту.
• Тәрбиелік: Қазақстандықтардың Мәскеу және Ленинград үшін ... ... үлгі ете ... ... патриоттыққа, отансүйгіштікке
тәрбиелеу, батырларға, отан қорғаушыларға деген құрмет сезімін ... ... ... мақтан тұтуға үйрету.
Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ.
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық байланыс: әдебиет, музыка, бейнелеу, т.б.
Көрнекілік: КСРО және Ұлы Отан ... ... ... ... Одағы
Батырларының суреті, Мәскеу, Санкт-Петербург қалаларының суреттері.
Сабақтың барысы:
I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасын тексеру.
Ұйымдастыру ... ... ... соң ... ... ... оқушылардан үй тапсырмасын сұраймын. Үй тапсырмасы екі ... ... ... ... өткен сабақты карта арқылы ... ... ... ... ... ... КСРО-ға басып кірген
өңірі сұралады. Оқушылар жауабын ... ... ... үй ... тексеру үшін негізінен өткен тақырыпқа
байланысты салыстырмалы және проблемалық сұрақтар қоямын. ... ... ... ... ... ... ... Германияның жаулап алу саясаты.
2. Қазақстан экономикасын соғысқа бейімдеп қайта құру.
3. Қазақстан ... ... ... ... ... соң өткен сабақты мұғалім өзі
қорытындылап ... Онда ... ... ... саясатына, КСРО-
ны жаулап алудағы негізгі мақсатына шолу жасай отырып, оқушылармен бірлесіп
тарихи тұрғыда баға бере кетуі ... ... ... ... өткен сабақты
жаңа сабақпен байланыстыра кетуді ... ... Жаңа ... ... ... жоспарын тақтаға жазамын. Оқушыларға
сабақтың мақсатын ... ... ... ... ... ... үшін шайқаста.
2. Қазақстандықтар Ленинград үшін шайқаста.
Тақырыпқа кіріспес ... ... ... ... ... және
Санкт-Петербург қалаларының суретіне аударамын. Аздап кіріспе жасап осы екі
қала туралы ... не ... ... Әрі ... оны ... ... ... бере кетемін.
Оқулықта берілген екі тақырыпшаны оқушыларға кезекпен оқытып,
мазмұнын сұраймын. Осыдан кейін ... ... ... Мәскеу маңына жаулардың жақындауы.
- Мәскеуді қорғау.
- Панфиловшылар.
Екінші белім:
- Ленинград қоршауы.
- «Өмір жолы».
- Ленинградты қорғау.
Жаңа есімдер: Б. Момышұлы, И.В. Панфилов, В.Г. ... М. ... ... Ә. ... М. ... С. ... кейін оқушыларға оқулықты пайдалана отырып кесте толтыртамын:
| ... үшін ... ... үшін ... ... | | ... | | ... ... | | ... | | ... маңызы | | ... ... ... ... ... ... ... Панфиловшылар ерлігі жайлы айт.
2. «Өмір жолының» маңызы.
Оқушылар жауабын тыңдаған соң ... және ... ... ... ... ... жасаймын.
Бағалау:
Үй тапсырмасы: 1. 50-параграфты оқу.
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 51 Ұлы ... ... ... мақсаты:
• Білімділік: Қазақстандықтардың Ұлы жеңіске қосқан үлесі ... ... ... Отан ... ... ... ... қатар жеңістің тарихи маңызы жайлы ... ... ... ... мәліметтерді анықтай білу дағдыларын қалыптастыруға
жағдай жасай ... өз ... ... ізденіске
дағдыландыру, ойлау қабілеттерін дамыту.
• Тәрбиелік: Ұлы Отан ... ... ... ... үлгі ... ... істерге, патриоттыққа тәрбиелеу, батырлардың ерлігін
құрметтеуге үйрету.
Сабақтың түрі: ... ... ... ... ... Қазақстандық Ұлы Отан соғысы батырларының суреттері, КСРО
картасы.
Сабақтың ... ... ... Үй ... тексеру.
Ұйымдастыру кезеңін өткізіп болған соң өткен сабақты оқушылардың
естеріне сала отырып, үй ... ... ... Үйге ... тексеру мақсатында мынадай сұрақтар қоямын:
1. Мәскеуді қорғаудағы қазақстандақтардың рөлі қандай болды ... ... ... ... ... ... ... түбіндегі шайқаста ерлік көрсеткен қазақстандықтардан
кімдерді білесіңдер?
4. Панфиловшылар жайлы не білесіңдер?
5. ... ... ... ... ... ... қорғаудағы қазақстандыктардың үлесі.
7. «Өмір жолының» қандай маңызы болды?
Үй тапсырмасын ... ... ... ... ... құралдарды пайдаланамын. Сонымен қатар оқушылардың үйде құрастырған
сұрақтар мен ... да ... ... оны өткен сабақты қайталау
үшін басқа оқушыларға орындатамын. Ең соңында үй ... ... жаңа ... ... Жаңа ... ... тақырыбын тақтаға жазып қоямыз. Сабақтың мақсатымен
оқушыларды таныстырып өту керек.
Жаңа оқу материалын түсіндіру.
Сабақ ... Әлия ... ... Мәметова.
3. Бауыржан Момышұлы.
4. Талғат Бигелдинов.
5. Ұлы Жеңіс.
Сабақ алдымен ауызша ... ... ... ... ... 1-4 ... қысқаша тоқталамын. Баяндау бағыты:
← Туып-өскен өлкесі.
← Соғысқа кіріскен майданы.
← Ерлік істері.
Сабақты түсіндіргенде барлық ... ... ... ... ... ... ... КСРО картасы).
Кесте толтыру
| ... ... ... ... |
| ... ... |Момышұлы |Бигелдинов|
|Өмір сүрген жылдары | | | | ... жері | | | | ... ... | | | | ... ... | | | | ... бесінші бөлімін төмендегіше түсіндіремін.
Түсіндіру бағыты.
← Қазақстандық батырлар.
← Ұлы жеңіс.
← Екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуы.
... ... Ұлы ... ... маңызы.
Мәтінмен жұмыс.
Оқушыларды төрт топқа бөліп, мәтінді таратамын. ... ... ... яғни ... ... болады. Ол газет қиындысы немесе басқа
материалдардан тұрады.
Бес минуттай уақыт оқушылар топпен оқып ... ... ... ... әр топқа сұрақ қоямын.
Қорытынды кезең:
Сабақты қорытындылау ... төрт ... ... ... осыған байланысты сұрақтар беремін. Осыдан кейін сыныпқа
жалпылама ... ... Ұлы ... ... ... ... Соғыстың зардабы қандай болды?
3. Ұлы жеңістің тарихи маңызы туралы айт.
Бұдан әрі өткен ... шолу ... ... ... ... ... ... 1.51-параграфты оқу. Толтырылған кесте бойынша оқушылардың
дәптерлерін тексеріп шығып бағалаймын.
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 52. Тың ... ... ... ... тың және ... ... игеру, оның негізгі
ерекшеліктері жайында жалпы мағлұмат беру, тың ... ... ... мен салдарын түсінуге жағдай жасау.
• Дамытушылық: тақырыптың негізгі мәселелерін меңгерту арқылы ... ... баға бере білу ... қалыптастыру. Басты
мәселелерді, себеп-салдарларды ажырата ... ... ... ... ... ... ... оқиғаларға сыни көзбен қарау арқылы шығармашылық
әрекетке тәрбиелеу, ез елінің ... ... ... ... ... ... алуға үйрету.
Сабақтың түрі: аралас
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық байланыс: география
Көрнекілік: Қазақстан Республикасының картасы, тың ... ... ... ... ... Үй ... ... кезеңін өткізіп болғаннан кейін үй тапсырмасын сұрауға
кірісемін. Өткенді қайталау мақсатында Ұлы Отан ... ... ... бойынша оқушылардың білімін ... Онда ... ... тест ... ... :
← Фашистік Германияның КСРО-ға соғыс ашу жоспары (Барбаросса.)
← Ұлы Отан ... ... ... (1945 жылы ... Фашистік Германия КСРО-ны неше айдың ішінде басып алуды көздеді? (3-
4 айдың ішінде).
← Қазақстанда ... ... ... ... әйгілі дивизия (316-
шы дивизия).
← Ленинградты қорғауда ... оққа ... ... ... ... ... Невель қаласы үшін болған шайқаста ерлікпен қаза ... ... ... ... КСРО-ның екі мәрте батыры, ұшқыш (Талғат Бигелдинов).
← Ұлы Отан соғысында қаза тапкан КСРО азаматтарының саны (27 ... ... ... соң ... жинап алып, жаңадан сұрақтар
қоямын. Сұрақтар:
o Ұлы Отан ... әлем ... және ... ... ... Ұлы ... тарихи маңызы.
o Соғыс зардабы.
Оқушылардың жауабын тыңдаған соң, өткен тақырыптарға шолу жасап ... ... ... да жаңа ... ... Жаңа ... тақырыбымен, жоспарымен және мақсатымен ... ... ... ... Тың және тыңайған жерлерді игеру.
2. Тың жерлерді игерудің нәтижесі.
Біздің еліміз осындай ірі астықты республика дәрежесіне қалай жетті?
Оқушылар бұл сұраққа өз ... ... ... ... ... КСРО-ның ауыл шаруашылығы өте төмен ... ... ... ... ... ... ... шешу
міндеті тұрды. 1954 жылы компартия «Тың және тыңайған жерлерді игеру»
туралы ... ... ... ... тиіс тың ... ... бөлігі
Қазақстанда орналасты.
Қазақстанда тың игеру жүргізілген облыстар.
Алғашқы жылы Қазақстанда 6,5 мың га жер жыртылды. Ал тың игеру
жылдары ... ... 25 мың га жер ... ... Тың игеру үшін
одақтас республикалардан көптеген адамдар келді. Олар мемлекет тарапынан
көмек алып ... ... ... ... ... ... ... оқып шығып, төмендегі кестені
толтырамын.
|Тың және тыңайған жерлерді игеру нәтижесі ... ... ... ... |
| | ... ... ... мен ... ... ... кестені толтырып
шығамыз.
Қорытынды кезең
Сабақты бекіту мақсатында төмендегідей ... ... Тың және ... ... игерудегі басты мақсат не болды?
2. Неліктен тыңайған жерлерді ... ... ... жүргізілді?
3. Тың жерлерді игерудің пайдасын айт.
4. Тың жерлерді игеру мал шаруашылығының дамуына неліктен кері әсер
етті?
5. Тың ... ... ... ... ең ... ... болды?
6. Тың жерлерді игеру қазақ халқының ұлттык ерекшелігіне қандай зиян
тигізді?
7. Тың игерудің тарихи маңызы?
8. Тың жерлерді ... ... ... және орталық облыстарда
жүргізілді деп ойлайсың?
Оқушылардың берген жауабын басқа оқушыға толықтыртып отырамын. Барлық
сұраққа ... ... ... ... мәселелерге тоқтала отырып өткен
сабақты қорытындылаймын.
Бағалау:
Үй ... § ... ... ... әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 53. Ғарышты игеру
Сабақтың мақсаты:
• Білімділік: XX ... ... ... адам баласының ғарышты
игерудегі жетістіктері, оның ғылыми маңызы жайында оқушыларға ... ... ... ... ... ғылыми жаңалықтардың маңызын
түсіне білу қабілеттерін арттыру, ... ... ... ... ... ... ... арттыру, тақырыпты меңгерте отырып
патриоттық, отаншыл тәрбие беру, ғарышкерлерге деген құрмет сезіміне
тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: аралас
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық байланыс: география
Көрнекілік: Т. ... Т. ... ... ... Байқоңыр
ғарыш айлағының және планеталар суреті.
Сабақтың барысы:
I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасын тексеру.
Ұйымдастыру кезеңін өткізген соң үй тапсырмасын тексеруге кірісемін.
Үй ... мына ... ... ... ... Тың ... ... Тың игерудің барысы.
• Асыра сілтеушілік.
• Тың игерудің тарихи маңызы.
• Салдары.
Оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... тапсырмасын қыскаша қорытындылаймын.
III. Жаңа сабақ.
Сабақтың тақырыбы мен жоспары тақтаға жазылады. Оқушыларға сабақтың
мақсатын айтып беремін.
Тақырыптың жоспары.
1. Ғарышқа алғашкы ... ... ... ... игерудің маңызы.
Сабақты оқушыларға сұрақ қоюдан бастаймын.
Ғарыш дегеніміз не? Оны қалай түсінесіңдер?
Оқушылардың ойын ... ... ... ... ... ... кеңістік туралы қыскаша түсінік беріп өтемін.
Ары қарай ... ... ... ауызша баяндап беремін.
Бағыты:
• Ғарышқа талпыныс.
• Адам баласының алғаш рет ғарышқа ұшуы. Ю.А. ... ... ... ... ... ... баласының алғаш ғарышқа ұшқан мерзімі - 1961 жылғы 12 сәуір.
Жоспардың екінші бөлімі жайында да ... ... ... өз жерінде әлемде теңдесі жоқ ғарыш айлағы ... да ... ... ұшу ... ... ... Бұл әрине коммунистік саясаттың
кесірі. Тек қана еліміз тәуелсіздік алған соң ғана мұндай мүмкіндікке қол
жеткіздік.
Енді сол ... ... ... ... ... жайлы айта кетемін.
1. Тоқтар Әубәкіров - 1991 жылы 2 қазанда алғаш рет ғарышқа ұшты.
2. Талғат ... - 1994 жылы 1 ... ... ... ... Мұсабаев үш
рет ғарыш көгіне самғады.
Олар ... ... ... ... ... үшінші бөлімі бойынша оқушылармен пікір ... ... ... аша ... ... ... бар екенін оқушылардан сұрап
кетемін.
О. Сүлейменовтың «Адамға табын, жер енді!» поэмасын ... ... ... ... ... ... ... Ғарышты игерудің ғылымға тигізер пайдасы қандай деп ойлайсың?
2. ... ... ... кандай мүмкіндіктері бар?
3. Қазақ ғарышкерлері туралы не білесің? т.б.
Жаңа сабақтың ... ... ... ... тақырыпты
қорытындылаймын. Ғарышты игерудің адам баласы үшін ... ... ... көзін жеткіземін.
Бағалау:
Үй тапсырмасы:
1. 53-параграфты оқу.
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: §54. Қазақстанда ғылым мен өнердің дамуы./2 ... ... ... ... XX ... ... жартысындағы Қазақстандағы
ғылым мен мәдениеттің дамуы жайында мағлұмат беру, ғылыми-техниқалық
прогрестің Қазақстан шаруашылығына тигізген әсерін анықтауға жағдай
жасау. ... ... ... және өнер саласындағы
жетістіктерін анықтау.
• Дамытушылық: тақырыптағы өзекті мәселелерге назар аударта отырып,
нақты ... ... білу ... ... ... ... әрекеттерін дамытуға көмектесу.
• Тәрбиелік: ғылымның жетістіктері мен озық мәдени үлгілерді ... ... ... адамгершілікке тәрбиелеу, мәдени
құндылықтарды үлгі түта білуге үйрету.
Сабақтың түрі: аралас
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық байланыс: география
Көрнекілік: Қ. Сәтбаев, Ш. ... ... ... ... барысы:
I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасын сұрау.
Ұйымдастыру кезеңін ... ... соң үй ... ... ... ... өткен сабақты ... ... ... байланысты төмендегідей сұрақтарды қоямын.
1. Адам ... ... ... ... ... О. Сүлейменовтың «Адамға табын, жер енді!» ... ... ... ... игерудегі орны қандай болады деп ойлайсың?
4. Байқоңыр ғарыш айлағының Қазақстан үшін ... ... ... ... ... бойынша сұрақтарға жауап
береді. Оқушылардың жауабын тыңдаған соң ... ... ... шығамын.
III. Жаңа сабақ.
Бүгінгі өткелі отырған сабақтың басты мақсатымен ... ... ... ... ... алдын ала тақтаға жазылады.
Жаңа тақырыпты окыту жоспары:
1. Қаныш Сәтбаев - ғұлама ... ... ... ... ... ... мен әдебиеті.
Жаңа сабақты оқытуда негізінен топтық ... ... төрт ... бөліп, алдарына бір-бір Қазақстан Республикасының
шағын картасын, сонымен қатар бүгінгі сабаққа ... ... ... мен ... мәдени қайраткерлер) портреттерін үлестіремін.
Ортақ сұрақ қоямын.
Қаныш Сәтбаев кім?
Мәтінді оқи отыра балалар сұраққа жауап жазады. Тәрт ... ... ... ... ... ... Мен ... бағалап отырамын.
Бұдан әрі Қ. Сәтбаев туралы қысқаша түсінік беріп өтемін.
... ... ... ... ... ... жаңалықтары.
← Академик.
Келесі мәтінді де оқып шығып, топпен ақылдасып ой ... ... ... ірі ... ... ... шағын әңгіме жазуға тапсырма
беремін. Бес минуттай уақытта төрт топ ... ... ... ... ... ... ... бағалаймын.
Бұдан кейін келесі тақырыпшаларды түсіндіремін.
Түсіндіру бағыты
|Ғылым ... ... ... ... ... ... әдеби ағымдар, жас|
| ... | ... озық |мен ... |ақын-жазушылар, Ілияс |
|технология, ... | ... ... ... ... ... |Есенберлин. ... ... ... ... | |
| ... | |
| |1500 ... ... | |
| ... ... | |
| |Ш. ... | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | ... ... ... ... әдебиет тақырыптарын таратып, арнайы тапсырма
беріледі.
Тапсырма:
Топпен ақылдаса ... ... ... ... ... ... шығарамын. Ең соңында ұпай мен бағасын беремін.
Қорытынды кезең
Сабақты қорытындылау мақсатында әр топқа ... ... ... жетістік деп нені айтады?
2. Қазақстанда ғылымның дамуы қандай дәрежеде болды?
3. Мәдениет пен ... ... баға бер. ... ... шолу ... ... ... тпапсырмасы.
1. 54-параграфты оқу.
Төртінші бөлімді қайталау үийн сұрақтар мен тапсырмалар.
1. Қос үкімет ... ... ол ... ... ... ... үкіметі
Қазақстанда қалай орнады?
2. «Алаш» қозғалысының басшылары кімдер және ... ... не ... Түрксіб темір жол құрылысы қалай салынды?
4. Қазақстанда жаппай міндетті бастауыш білім ... ... және ол ... Ұлы Отан ... ... ... ... Ұлы Отан соғысы жылдары бірнеше
мәрте Кеңес Одағының Батыры атағын алған қандай батырларды білесіңдер?
6. Ленинград пен Мәскеу үшін ... ... ... ... ... ... ... Тыл жұмыскерлерінің Ұлы Жеңіске қосқан үлесі қандай?
8.Тың және ... ... ... ... ... ... Оның қандай
жағымды және жағымсыз жақтары ... ... ... тақырыбы бойынша есте қалғандарын ... ... ... ... ... ... § 55. Қазақстан-Егемен мемлекет.
Сабақтың мақсаты:
• Білімділік: оқушыларға КСРО-ның ... ... ... ... мағлұмат бере отырып, нақты тарихи заңдылықтарды түсінуін
қалыптастыру. Тәуелсіз Қазақстан ... ... ... ... үшін жағдай туғызу.
• Дамытушылық: тақырыпты оқыта отырып тарихи оқиғаның маңызын анықтай
білу дағдыларын қалыптастыруға көмектесу, тарихи ... баға ... ... және жан-жақты ойлау қабілеттерін дамыту.
• Тәрбиелік: өз елінің өткен тарихын құрметтеуге үйрету, Отан мен қоғам
алдындағы жауапкершішк сезімін ... ... ... еліне
деген сүйіспеншілік сезімін арттыру, патриоттыққа, азаматтық
жауапкершілікке тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: аралас
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық байланыс: география
Көрнекілік: Қазақстан Республикасының саяси-әкімшілік ... Н. ... ... ... ... ... Үй ... тексеру.
Ұйымдастыру кезеңін өткізген соң үй тапсырмасын сұрауды бастаймын.
Үй тапсырмасын карточқалық сұрақтар арқылы тексеремін.
Сұрақтар:
1. Қ. ... ... ... ... ... ... ... дамуының басты факторлары қандай?
3. Қазақстанда өнер, әдебиет ... ... ... ... ... сұрақтары бар карточқаларға оқушылар жауап
береді. ... ... ... ... аламын. Өткен тақырыпқа ... ... ... ... ... үй тапсырмасын қысқаша
қорытындылап шығамын.
III. Жаңа сабақ.
Үй тапсырмасын тексергеннен кейін жаңа ... ... ... ... жоспары алдын ала тақтаға жазылып қойылады.
Материалды түсіндіру жоспары:
1. КСРО-ның ыдырауы.
2. Қазақстанның тәуелсіздік алуы.
3. Н. Ә. ... ... ... ... ... одақ сөздеріне түсінік
беріп оқушылардың дәптерлеріне жаздырамын.
Бұрынғы КСРО картасы мен Қазақстан картасын ... ... ... ... салыстыра отырып сабақты түсіндіремін.
1922 құрылған Еуразиядағы алып мемлекет КСРО-ның құрамында 15 одақтас
ел болды. Одақ құрамындағы барлық республиқалардың өз ... ... да ... ... ... ... Барлық билік тек қана Мәскеудің қолында
болды. Әсіресе ... ... ... сайын қиындай түсті. Қазақтар өз
ана тілінен, салт-дәстүрінен айырылды. Көптеген ... ... ... ... Қазақстан өз байлығына өз ие бола ... 1986 ... ... ... рет ... отаршыл империяның саясатына қарсы
шықты. Олар ... ... ... ... ... ... ... шыққан
жастар қатаң жазаланып таратылды.
1991 жылы КСРО өмір сүруін тоқтатты. Құрамындағы ... өз ... ... жылы ... өз ... ... жеке ... болды.
Әлем картасында жаңа Қазақстан Республикасы деген мемлекет пайда болды.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... көптеген мемлекеттермен дипломатиялық қатынас орнаткан.
Оқушылардан Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев
туралы не ... ... ... ... ... қандай?
2. Н.Ә. Назарбаев жайында не білесіңдер?
Бұдан әрі ҚР Президенті Н.Ө. Назарбаев жайында қысқаша ... Н. Ә. ... 1940 жылы ... облысының Қарасай ауданы
Шамалған ауылында дүниеге келген. Теміртау ... ... оқу ... ... Мамандығы инженер-металлург.
Еңбек жолын Теміртау ... ... ... ... ... ... бастап, басшылық
қызметтерге дейін көтерілген.
1991 жылы 1 ... ... ... ... ... өтіп, көпшіліктің қолдауымен Н. Ә. ... ... ... ... Заң ... Президент - татулық пен бірліктің кепілі. Халықаралық
аренада Қазақстан атынан өкілдік етеді. Сонымен қатар Президент ... бас ... ... ... ... қорытындылау мақсатында төмендегідей сұрақтар қоямын.
1. КСРО ыдырауының алғы шарттарын ... ... ... ... ... деп ойлайсың?
3. Қазақстан тәуелсіздігінің тарихи маңызы неде?
4. Тәуелсіз Қазақстан мемлекетінің алға қойған мақсаты ... деп ... ... Н.Ә. ... ... ... не ... Президент мемлекет үшін кім?
Оқушылардан жауап ала отырып бүгінгі такырыптың ... ... ... ... ... 55-параграфты оқу. Тәуелсіз Қаз. жайында шағын әңгіме жазу.
5-сынып. Қазақстан тарихынан ... ... §56. ... ... Ата ... ... ... оқушыларға Қазақстан Республикасының Ата Заңы жайында
мағлұмат беру, Ата заңның ... және ... ... ... ... ... негізі туралы білім беру.
• Дамытушылық: заңдық білімдерін жетілдіру, ... ... өз ... ... ... ... ... өз
пікірлерін түйіндей білуге үйрету;
• Тәрбиелік: еліміздің Ата ... ... ... ... ... әр ... ... міндеттерімен және құқықтарымен
таныстыру. Ата Заңды құрметтей білуге үйрету, құқықтық ... ... ... арттыру.
Сабақтың түрі: аралас
Сабақтың әдісі: топпен жұмыс.
Пән аралық байланыс: құқық
Көрнекілік: Қазақстан Республикасының Конституциясы.
Сабақтың барысы:
I. Ұйымдастыру кезеңі.
Мұғалім оқушыларды төрт топқа бөліп отырғызады.
II. Үй ... ... ... ... ... ... үй тапсырмасын сұрауға
кірісемін. Үй тапсырмасын әңгіме түрінде ... ... ... ... ... ... ... түсінесіңдер?
Әр топтан бір оқушыдан жауап беруі керек.
Сұрақ: Тәуелсіздік бізге қалай келді?
Бұл сұраққа да бір ... ... ... ... ... бір-бір сөзбен жауап беретін сұрақ қоямын.
Сұрақ: Президент - ол:
Бұдан кейін оқушылардың үйде ... ... ... ... алып,
жаңа тақырыпқа кірісемін.
III. Жаңа сабақ.
Жаңа ... ... ... ... ала ... жазамын.
Оқушыларды сабақтың мақсатымен ... ... ... әр ... ... ... ... жоспар құрылады:
1. Ата Заңының тарихы.
2. Ата Заңның құрылымы.
3. Мемлекет, адам құқығы және Ата Заң. Ең ... ... ... ... ... ... топ ақылдаса отырып бір парақ қағазға жауап жазады. Оны бір ... ... ... кейін оқушылардың сәйкес келетін жауабын іріктеп ала отырып,
Конституция сөзінің мағынасын түсіндіріп өтемін.
Конституция - ... ... ... Мемлекетте қабылданатын
барлық заңдар, ережелер, қаулылар, құжаттар ... ... ... ... барлығы конституция талаптарына қайшы келмеуге тиіс.
Одан әрі ... Ата ... ... ... ... ... мына ... түсіндіремін:
• Алғашкы Ата Заң (1993 жылы 28 ақпан).
• Соңғы Ата Заңның қабылданған уақыты (1995 жылы 30 тамыз).
... ... ... ... ... ... құрылымымен таныстырғанда тақтаға схема түрінде сызып
көрсетемін. Бұл схеманы ҚР Конституциясын пайдалана ... ... ... ... ... ... Ата ... құрылымы туралы айтып беремін.
|Қазақстан Республикасының Ата Заңы (9 бөлім, 98 бап) ... ... ... саны |
|I ... | | ... ... | | ... бөлім | | ... ... | | |
|V ... | | ... ... | | ... ... | | ... ... | | ... бөлім | | ... ... ... ... ... ... ... Онда
мына бағыттарды негізге аламын:
← Азаматтардың конституциялық құкығы мен міндеттері.
← Мемлекеттің сипаты. Топтық тапсырмалар.
Әр топқа ата заңның бірінші, ... ... ... ... ... ... ... тапсырамын. Тез орындаған және ... ... ... ... ... ... ... Төрт плакатты таратамын. Ондағы
схема бойынша топпен ақылдасып отырып, тапсырманы орындаймын. ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| | | | ... ... тақтаға іліп бір оқушы түсіндіріп береді.
Қорытынды кезең.
Сабақты қорытындылау мақсатында қойылатын сұрақтар:
1. Конституцияның мемлекет ... орны ... Ата ... ... ... ... Референдум дегеніміз не?
4. Азаматтардың конституциялық құқықтарын атап ... ... ... ... ... сипат берілген?
6. Неліктен Конституцияны құрметтеу біздің борышымыз болып саналады?
Оқушылардың жауабын тыңдап болған соң ... ... ... ... ... оқу.
2. Конституцияны оқып мазмұндау.
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 57. Қазақстан Республикасының мемлекеттік ... ... ... ... ... ... мағлұмат беру, еліміздің негізгі
белгілері болып табылатын мемлекеттік рәміздермен таныстыру, ... ... ... тарихымен таныстыру.
• Дамытушылық: рәміздер жайлы білімдерін дамытуға көмектесу. Олардың
маңызын түсіндіру ... өз ... ... ... ... әрекеттерін жетілдіруге көмектесу.
• Тәрбиелік: мемлекеттік рәміздердің маңыздылығын түсіндіре отырып оны
құрметтеуге үйрету, рәміздерді әрқашанда ... ... ... ... елге ... ... ... патриоттық,
азаматтық рухқа тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: аралас
Әдісі: ... ... ... ... ... ... (Елтаңба, ту, әнұран), Қазақстан картасы.
Сабақтың барысы:
I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасы.
Ұйымдастыру кезеңінен кейін үй ... ... ... ... тақырып бойынша екі-үш оқушыдан мазмұнын сұраймын.
Оқушыларды тыңдағаннан кейін ... ... ... ... ... тоқтала отырып, Конституцияның маңызын тағы
да оқушылардың естеріне саламын. Сөз ... ... ... ... байланыстырамын.
III. Жаңа сабақ.
Жаңа сабақтың тақырыбы мен жоспарын тақтаға ... ... ... ... ... ... ... таныс екенін естеріне салып,
сабақтың негізгі мақсатымен таныстырып өтемін.
Тақырыпты төмендегі жоспар бойынша түсіндіремін.
1. Рәміз белгілер ұғымы.
2. ... ... ... ... ... ... Республикасының рәміздері.
Жаңа сабақты оқушыларға сұрақ қоюдан бастаймын.
Рәміз дегеніміз не?
Көрнекі құралдарды қолдана отырып әлемдегі ... ... ... бір-бірінен ажырататын белгілі бір нышан белгілері
болатынын айтамын. Оны рәміз деп атайды. Рәміздердің қатарына ... ... ... ... кейін оқушыларды қызықтыра отырып, рәміздер қандай
жағдайда қолданысқа енетінін түсіндіремін. Мәселен, мемлекеттің туы шетелде
елбасы сапары және ... ... ... ... ... қатар осы жағдайда әнұран да ойналады.
Оқушылардың назарын мынаған аударамын: «геральдика» - ... ... - ... ... ... ... жоспардың екінші бөлімі бойынша әңгіме түрінде түсінік
беріп өтемін. Түсіндіру бағыты:
← Түркі кезеңіндегі рәміз-белгілер, таңбалар.
← «Бөрілі ... ... ... ... ... ... ... Ру таңбалары.
← Үран.
← Кеңестік Қазақстанның рәміздер тарихы.
Осы бағытпен оқушыларға жан-жақты баяндап беремін. Арасында оқушыларды
да әңгімеге тартамын.
Оқушыларға қызықты болу үшін ... ... әр ... ... мен
ұрандарын жаздырамын.
Найман тайпасының ұраны - «Қабанбай», Албанның ұраны - ... ... ... - ... ... ... ... бойынша түсінік беремін.
← Елтаңба - авторлары Ш.Уәлиханов, Ж. Мөлібеков. 1992 жыл.
← -Ту- авторы Ш. ... 1992 ... - ... - ... Ж. ... Н. Ә. Назарбаев, әні ... ... ... ... ... аттары жазылған қағаздар таратамын.
Олар: елтаңба, ту, әнұран.
Оқушылар оларға сипаттама ... 5-10 ... ... ... жинап
алып, үш оқушыға көрнекі құралдарды пайдалана отырып талдап айтқызамын.
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... Рәміз дегеніміз не?
2. Мемлекеттік рәміздер қандай жағдайда ... ... тас» ... ... ... ... ... не білесіңдер? Неге солай аталады?
5. ҚР елтаңбасы мен туы ... ... ... Әнұран жайлы не білесіңдер?
Оқушылардың жауабын жалпылама толықтырып, бүгінгі тақырыпты қысқаша
қорытындылап шығамын.
Бағалау:
Үй тапсырмасы:
1. 57-параграфты оқу.
2. ... ... ... ... Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 58. Ұлттық теңге-мақтанышымыз.
Сабақтың мақсаты:
• Білімділік: ... ... ... валютасы - теңге жайында,
оның шығу тарихы және негізгі қасиеті ... ... ... теңгенің
ел экономикасында алатын орнын анықтау.
• Дамытушылық: оқушылардың теңге жайындағы білімдерін одан әрі ... өз ... ... ... ... дамытуға
жағдай жасау.
• Тәрбиелік: өз елінің мәдени-экономикалық құндылықтарын құрметтеуге
үйрету, тәуелсіз еліміздің жан-жақты дамуына ... қосу ... ... ... ... азаматтық тәрбие беру.
Сабақтың түрі: аралас
Сабақтың әдісі: интерактивті
Пән аралық байланыс: құқық
Көрнекілік: ... ... ... ... кезеңі.
II. Үй тапсырмасын тексеру.
Алдымен жоспар бойынша ұйымдастыру кезеңін өткіземін. ... ... ... ... ... үй тапсырмасын тексеруге кірісемін.
Ең алдымен үй тапсырмасын тексеру мақсатында сұрақтар қоямын.
1. Рәміз, белгілер не үшін ... ... ... қай ... ... ... туы шетелде қандай жағдайда көтеріледі?
4. Бұрынғы қазақ тайпаларының таңбалары туралы не білесіңдер?
5. Бұрынғы кезде қазақтар қандай жағдайда ұран ... ... ... шақыратын қандай әндерді білесіңдер?
Бұдан кейін үш оқушыға еліміздің ... мен туы, ... ... сипаттама жасатамыз.
Соңында оқушылардың жауабын одан әрі толықтыра отырып өткен сабаққа,
үйге берілген тапсырмаға қорытынды жасаймын.
III. Жаңа сабақ.
Жаңа сабақтың тақырыбы мен ... ... ... ... Алдымен
оқушыларды сабақтың негізгі мақсатымен таныстырып, өткен сабақтың тақырыбы
өздеріне мәлім екенін ескертіп өтемін.
Тақырыпты түсіндіру жоспары:
1. Нумизматика ... ... шығу ... ... ... ... ... бар плакатты тақтаға іліп қоямын. Оқушыларға
түрлі түсті қағазға теңгеге ... ... сөз ... ... ... ... қағаздарын плакатка жапсырады.
Осыдан кейін жалпылама сұрақ қоямын.
Ақшаның адам өмірінде алатын орны қандай?
Оқушылардың пікірін тыңдап ары ... жаңа ... ... адам ... үшін аса ... зат. Ол ... ретінде, қандай да
бір қажетті заттың орнына беретін ақы ретінде қолданылады. Ақшаның тарихы
тым ... ... тас ... ... Ол ... ақшаның орнына түрлі
заттарды қолданған.
Нумизматика - ақша, теңгені, оның тарихын зерттейтін ... ... ... ... ... мемлекетінің қазіргі кезде
қолданыста жүрген валюталарын жаздырамын.
Мысалы: АҚШ-доллар, Ресей-рубль, Қытай-юань, Түркия-лира ... ... ... ... - ... ... Онда көрнекі құралдарды пайдаланамын.
Мына бағытта баяндаймын:
← Ұлттық теңгенің қажеттілігі.
← Ұлттық теңгенің шығу ... ... ... еліміз тәуелсіздік алғаннан ... ... ... жағдай, Ресейдегі бағаның босатылуы, ең соңында ... алуы - ... ... ... ... ақша ... - теңгенің
қабылдануына басты фактор екенін айтамын.
Қазақстан теңгесін Ұлыбританияның «Харрисон» фирмасы жасап ... ... ... өз ... ... ... да ... еліміз аумағында айналымға енген уақыты -1993 жыл 15 қараша.
Теңге құрылымына қыскаша ... ... ... және қағаз түрінде
болады. Алғашқы шыққан теңгелерде белгілі тұлғалардың суреті ... ... ... 5 ... ... 10 ... Шоқан, 20
теңгелікте Абай, 50 теңгелікте Әбілқайыр, 100 теңгелікте Абылай суреттері,
ал 1, 200, 500, 1000, 2000, 5000 ... ... ... ... ... ... жайында шағын әңгіме өткіземін. Онда
теңгенің адам өміріндегі орны жайында пікірлесеміз.
Қорытынды кезең
Сабақты бекіту үшін карточкалық ... ... ... ... ... деген сөзді қалай түсінесің?
3. Ақшаның қажеттілігі туралы айт.
4. Неліктен ақшаның бетіне белгілі адамдардың суреті салынады?
Қосымша бір-екі оқушыға ... ... ... ... ... шығу тарихына, қазіргі кезде ... ... ... ... ... 58-параграфты оқу.
2. Теңге жайлы шағын әңгіме жазу.
5-сынып. Қазақстан ... ... ... § 59. ... бас ... ... Білімділік: қазіргі елорда Астана қаласы жайында, оның ... ... ... көшірудің алғышарты жайында оқушыларға
жалпылама мағлұмат беру, елорда жайында білімдерін кеңейтуге жағдай
жасау.
... өз ... ... алу, ... ... дамытуға
жағдай жасау, тарихи оқиғалардың маңыздылығын түсіне білу, оған ... ... алу ... ... ... Тәрбиелік: Астана арқылы мақтана білуге үйрету, елордаға, Отанға деген
сүйіспеншілігін арттыру, патриоттық, азаматтық тәрбие ... ... ... ... ... ... ... әдісі: әңгіме, пікір алысу.
Пән аралық байланыс: құқық
Көрнекілік: Астана қаласының суреттері, ... ... ... ... ... ... ... фильм кассетасы.
Сабақтың барысы:
I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй тапсырмасын тексеру.
Үйге берілген тапсырманы ... және ... ... ... мен ... ... ... пайдалану қай кезде пайда болған?
2. Нумизматика ғылымының ... ... ... ... ... ақша жасайды?
4. Теңге кашан айналымға енгізілді?
5. Теңгені айналымға енгізудің себептері мен ... ... ... ... ... ... дәптерлерін үйде теңге жайлы жазған әңгімелерін тексеруге
жинап аламын. Өткен ... ... ... ... ... ... қорытындылаймын.
III. Жаңа сабақ.
Өтілетін сабақтың тақырыбы мен жоспарын алдын ала тақтаға жазып
қоямын. Сонымен қатар ... ... ... ... жоспарына,
мақсатына аударамын.
Тақырыптың жоспары.
1. Бұзоқ - ортағасырлық ... ... ... ... - ел ... ... ... пайдалана отырып бастаймын. Бір оқушыға
Қазақстан картасынан Астана қаласын ... ... ... кейін
тақтаның ортасына «Астана» сөзін жазамын.
Теледидар мен бейнемагнитофонды іске қосып оқушыларға Астана қаласы
жайында деректі фильмді ... ... ... көргендерін, яғни әсерін ... ... ... орындаған кезде көрнекілік ретінде Астана қаласының
суреттерін де ... ... ... ... орындап болғаннан кейін
төрт-бес оқушыға жазғандарын окытып, пікірлерін білемін.
Мұғалім оқушыларға Есіл өзенінің жағасында орналасқан орта ғасырдағы
Бозоқ қаласы ... ... ... ... ... қаласының орнын мұғалім
картадан көрсетіп береді. ... ... ... К.Ақышев бастаған ғалымдар
зерттеді.
Оқушылар назарын XX ғасырдағы Қазақстан астанасы болған қалаларына
аударамын.
1. Орынбор ... ... ... ... ... Алматы (1929-1997 )жылдары.
4. Астана(1997жылдан).
Қазақстан астанасының Алматыдан Акмолаға көшу тарихын ... ... ... ... ... ... ... торабы. Төрт жағынан электрлендірілген темір жол келіп кіреді. Жері
өте қолайлы, жазықта далада, Есіл өзенінің ... ... ... ... ... ... 1996 жылы 6 шілдеде шықты.
1997 жылы 10 желтоқсанда ... ... ... болып жарияланды. 1998
жылы 10 маусымда жаңа астананың ресми тұсаукесері болды. Осы жылы ... ... ... ... ... ... ... бойынша түсіндіргенде
бейнефильмді пайдаланамын. Бейнефильм бойынша әңгімелеп беремін. Астана
көркі ... әр ... ... кеңірек тоқтала отырып түсінік беремін.
Қорытынды кезең
Сабақты бекіту мақсатында екі-үш оқушыны шығарып тақырыптын мазмұнын
айтқызамын. Арасында сұрақ ... Бір ... ... ... білімін тексеремін. Астана ғимараттарының суретін үш-төрт оқушыға
таратып беріп, пікірлерін білемін.
Соңында сабақты ... Онда ... ... ... ... ... ... Ұлы көш жайында, Астананың бүгінгі
жағдайына шолу жасаймын. Астананың дамуы Қазақстанның ... ... ... Астана XXI ғасырдың қаласы, еліміздің жүрегі іспеттес.
Бағалау:
Үй тапсырмасы:
1. 59-параграфты ... ... ... ... ... ... құрастыру.
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: § 60. Бүгінгі Қазақстан
Сабақтың мақсаты:
• Білімділік: қазіргі кездегі Қазақстан ... ... ... ... ... ... бүгінгі Қазақстанның даму барысы туралы
білім беру, өз елін танып-білуге көмектесу.
• Дамытушылық: оқушылардың өз елі, Отаны ... ... ... ... ... қолдана білуге дағдыландыру, өз беттерінше
ойлау ... ... ... тақырыпты оқыта отырып қызығушылықтарын арттыру, Отанына,
өз еліне деген ... ... ... ... ... аралас
Сабақтың әдісі: дәстүрлі сабақ
Пән аралық байланыс: құқық, география.
Көрнекілік: Қазақстан Республикасының саяси картасы, ... ... ... ... ... ... ... Каспий теңізі), ірі
өнеркәсіп орындарының суреттері, буклеттер т.б.
Сабақтың барысы:
I. Ұйымдастыру кезеңі.
II. Үй ... ... ... ... соң үй ... ... кірісемін.
Оқушылардан үйге қандай тапсырма берілгенін ... Ең ... ... құрастырған сұрақ, сөзжұмбақтарын тексеремін. Осыдан ... ... ... үй ... тексеру мақсатында сұрақтар
қойылады.
1. Қазіргі ... ... таяу ... ... ортаға-сырлық қала
болған?
2. Қазақстан астанасы неліктен Ақмолаға көшті?
3. XX ғасырда Қазақстан астанасы болған қалаларды ата.
4. Қазақстан ... ... ... ... қай жылы көшті?
5. Астана қаласының қазіргі кездегі гүлденуі туралы айт.
6. Астана қаласының орналасқан аумағының маңыздылығын ... ... ... соң, оны ... ... үй тапсырмасын
қорытындылаймын. Өткен сабақты ... келе ... ... ... жаңа ... ... Жаңа ... сабақтың тақырыбы мен жоспары ... ... ... ... ... мақсатымен таныстырып өтемін.
Тақырыпты түсіндіру үшін мынадай жоспар құрамын:
1. Аумағы.
2. Халқы.
3. Даму ... жаңа ... ... ... жасаймын. Онда Қазақстанның
бүгінгі жағдайы баяндалады. Еуразия құрлығының дәл ... ... ... ірі ... ... айналып отыр.
Аздап кіріспе жасағаннан кейін негізгі бөлім бойынша ... ... ... ... ... ... жер көлемі жайында толық
түсінік беремін.
- Аумағының келемі 2,7 млн ... ... жер ... ... ... орында. Еліміз Азия аумағының 6,5%-ын алып жатыр.
Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... өткіземін.
Жоспардың екінші бөліміндегі сандық көрсеткіштерді оқушыларға сұрақ
ретінде беріп өздеріне тапқызамын.
Еліміздің демографиялық жағдайы.
← Халық саны - 15 ... ... Қала ... 56%, ауыл ... ... ... 56%, ... 30% т.б.
← Әлемде халық саны бойынша 70-орында.
← Қазақстанда 130-ға жуық этнос өкілдері ... ... ... саны 12 ... әрі халқымыздың этниқалық көрсеткіштеріне тоқталамын. Қазақ халқы
еліміздегі автохтонды ұлт. Қазақтар алтай тіл ... ... ... ... ... ... жағынан турандық топқа кіреді.
Жоспардың үшінші бөлімін әңгіме түрінде еткіземін. Оқушыларды Қазақстанның
бүгінгі ... ... ... ... қою ... ... бүгінгі дамуына сипаттама бер.
Қазақстанның жерастында қандай қазба байлықтар бар деп ойлайсыңдар?
Оқушыларға ... ... ... яғни ... ... ... ... Кесте.
|Пайдалы қазбалар ... ... орны ... ... |1 ... ... |2 ... ... |2 ... ... қор |6 ... Мұнай |12 ... ... ... бүгінгі Қазақстан жайында оқушылардың пікірін
білемін. Онда мыналарды негізге аламын.
- ... ... ... ... ... ... ... бекітуді негізінен әңгіме түрінде өткізгемін. ... ... үшін ... қызықты сұрақтар қоямын.
Соңында тақырыпты ... ... ... бүгінгі
дамуы мен келешегіне тоқталамын. Оқушыларға өздерін еліміздің болашағы
ретінде еркін ... ... ... ... ... ... ... әңгімелер
Өлкетануға арналған сағаттарды ұйымдастыру үшін төмендегі тақырыптардың
жоспарын ... ... ... ... тарихы бойынша археологиялық деректер.
а) Өлкеміздегі археологиялық ескерткіштер және оның тарихы.
ә) Археологиялық зерттеулер мен қазба жұмыстарын
2. Этнографиялық материалдар
а) Этнографиялық ... ... ... а) ... ертеден
сақталып келген салт-дәстүрлер мен бүгінгі күнде жаңадан пайда болған салт-
дәстүрлер.
3. Тарихи дәулет және өнер ... ... және өнер ... ... ә) ... ескерткіштер
тарихы
3. Жазбаша және ауызша тарихи деректер. а) Кітаптар, мерзімді ... ... ә) ... тарихтағы жергілікті жер-су, өзен-көл т.б.
атаулар тарихы
5-сынып. Қазақстан тарихынан әңгімелер
Сабақтың тақырыбы: ... ... ... ІҮ ... өтілген материалдарды қайталата отырып,
оқушылардың білім-білік дағдыларын қалыптастыру, тарихты сыни ... ... ... азамат тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: қайталау
Әдісі: интерактивті
Пәнаралық байланыс: бейнелеу өнері, география, орыс тілі, қазақ әдебиеті
Көрнекілік: ... ... ... І.Ұйымдастыру кезеңі
• Оқу құралын тексеріп түгелдеу
... ... ... ... зейінін сабаққа аудару
Қайталанатын материалдар:
17. 1. Біз Республика күні мен Тәуелсіздік күнін қашан тойлаймыз?
2. Республика күні деп неліктен аталады?
3. ... ... Ата Заңы ... бөлімдерден тұрады? Оларды
атап шғгыңдар.
4. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын ... ... ... ... ... ... ... теңгенің айналымға енуінің тарихи маңызы неде?
6. Қазақстан тарихында астана ... ... ... ... ... ... ... мен мүмкіншіліктері туралы не айта аласыңдар?
18.
Бекіту:
← «Иә-жоқ»
← Бетпе-бет
← Эрудит
← Мұны әркім ... ... ... ... ... қою
Үйге тапсырма: ІҮ тоқсан материалдарын қайталау.

 группа сайтов Stud.kz
2008-2014 Создание сайта - cтудия Riskk | 0.2416

^