Салт-дәстүрлерді орнықтырудағы мұғалімдердің қызметі [ 16 бет ]

Қазақстан Республикасының президенті Н.Ә.Назарбаев «Ауыл-бұл халық өмірінің бейнесі, мәдениеті мен дәстүрінің, салты мен рухани өмірінің қайнар көзі. Тек қана осы факторлар жиынтығы ғана бізден ауыл мәселелеріне, соның ішінде оның мектебіне өте сергек қарауымызды талап етеді» деп көрсетіп, әрқашан ауыл мектебіне ерекше көңіл аударады. [1]. Шындығында, ауылдағы ең қасиетті шаңырақ-мектеп. Оны жөнге келтірмей басқа мекемелерді түзей алмайсың. Ауыл мектебінің мәселесі-қазақтың елдігінің мәселесі. Бұл ұлттық, халықтық, мемлекеттік деңгейдегі ең басты мәселе екендігі әлемдік даму үрдісінен хабардар көзі ашық, көкірегі ояу азаматтарға аян нәрсе. Ал, мектептегі басты тұлға-мұғалім. Осы мұғалімдер әлеуеті жеке тұлғаны қалыптастырудағы практикалық іс әрекетті жүзеге асыратын ерекше әлеуметтік зиялылар тобы.
Адамның жеке басының қалыптасу заңдылықтары, біріншіден, өзіне, содан кейін халық тарихына, экономикасына, тілі мен мәдениетіне тікелей байланысты. Оқу-тәрбие үрдісінде өткен ғасырдың 70-90 жылдары қол жеткізген жақсылығымызды жауып тастамай жоғалтқан асылымызды түгендеудің маңызы ерекше. Өйткені, ұлттық сипаттағы халықтық тәрбиенің, яғни шәкірт бойына халқымыздың ғасырлар бойы қастер тұтып келген ар, намыс, ождан, атамекен, ата-ананы құрметтеу, кісілік, имандылық сияқты қасиеттерді дарыту ұрпақтан-ұрпаққа жетіп отыратын мол мұра болып табылады. Яғни, оқушыларды өз еліне, халқына, дәстүріне, тіліне, тарихына жақындату, ұлттық нәрмен сусындату қандай қоғамда да үздіксіз жүріп жататын процесс. Ол өткен, кеңес дәуірінде біршама қысылыс көргенімен мүлдем тоқтап қалмай басқаша түр мен мән ала отырып дами берді.
Халықтық дәстүр мен салт, өнеге мен тәлім негізінде жас ұрпақты тәрбиелеу мәселесі туралы және оның әдіс-тәсілдері жөнінде бұрынды-соңды аз айтылып, кем жазылған жоқ. Бұл адамзат баласының мәңгілік тақырыбы. Әр халық өзінің жас ұрпағы қайырымды, адал, үлкенді құрметтейтін, әділ, ізгі ниетті, ар-ожданы мол болып өскендігін қалайды және бұл мәселені өзінің тұрмыс-салтына байланысты шешіп отырады. Ол үшін ғасырлар бойы қолданылып, сұрыпталып, тұрмыс, өмір тәжірибесі сынынан өткен салт-дәстүрлерді педагогикалық әдіс-тәсіл ретінде қолданып келеді. Қай халықтың болсын ұрпақ тәрбиелеу тәжірибесіне үңілсек, осыны көреміз. Алайда, ұрпақ тәрбиесі қоғамнан тыс оқшау тұрған құбылыс емес. Өзінің өмір сүрген қоғамының бағыт-бағдарымен, оның заңдылықтарымен бірге жүріп отыратыны белгілі. Тіпті, жазу-сызуды білмеген, білім мен мәдениеттен мешеу тайпалық дәуірдің өзінде де өз ұрпақтарын өмірге бейімдеп тәрбиелеу, еңбекке, қолөнерге, аңшылыққа үйрету дәстүрі әрбір ұлт өмірінен өзекті орын алған.
Алайда, Кеңестік дәурен өмір сүріп отырған кезеңде, соның ішінде өзіміз қарастырып отырған 70-80-ші жылдары да Қазақстанның ауыл-село мектептеріндегі тәрбие жұмысының бағыты түбегейлі өзгеріске түсті. Кеңестік жүйе мектептердегі тәрбие жұмысын партиялық идеология
        
        Салт-дәстүрлерді орнықтырудағы мұғалімдердің қызметі
Қазақстан Республикасының президенті Н.Ә.Назарбаев «Ауыл-бұл ... ... ... мен ... ... мен ... ... көзі. Тек қана осы факторлар жиынтығы ғана бізден ауыл мәселелеріне,
соның ішінде оның мектебіне өте ... ... ... ... деп
көрсетіп, әрқашан ауыл мектебіне ерекше көңіл аударады. [1]. Шындығында,
ауылдағы ең ... ... Оны ... ... ... мекемелерді
түзей алмайсың. Ауыл мектебінің мәселесі-қазақтың елдігінің мәселесі. Бұл
ұлттық, халықтық, ... ... ең ... ... екендігі әлемдік
даму үрдісінен хабардар көзі ашық, көкірегі ояу азаматтарға аян нәрсе. ... ... ... Осы мұғалімдер әлеуеті жеке тұлғаны
қалыптастырудағы практикалық іс әрекетті ... ... ... ... тобы.
Адамның жеке басының қалыптасу заңдылықтары, біріншіден, өзіне, содан
кейін халық тарихына, ... тілі мен ... ... ... ... ... ғасырдың 70-90 жылдары қол жеткізген
жақсылығымызды жауып тастамай жоғалтқан асылымызды түгендеудің маңызы
ерекше. Өйткені, ... ... ... ... яғни ... бойына
халқымыздың ғасырлар бойы қастер тұтып келген ар, намыс, ождан, атамекен,
ата-ананы ... ... ... ... ... ... ... жетіп отыратын мол мұра болып табылады. Яғни, оқушыларды өз еліне,
халқына, дәстүріне, тіліне, тарихына жақындату, ... ... ... ... да ... ... ... процесс. Ол өткен, кеңес дәуірінде
біршама қысылыс көргенімен мүлдем ... ... ... түр мен мән ... дами ... ... мен салт, өнеге мен тәлім негізінде жас ұрпақты
тәрбиелеу ... ... және оның ... ... ... аз
айтылып, кем жазылған жоқ. Бұл адамзат баласының мәңгілік тақырыбы. Әр
халық өзінің жас ... ... ... ... құрметтейтін, әділ, ізгі
ниетті, ар-ожданы мол болып өскендігін қалайды және бұл мәселені ... ... ... ... Ол үшін ғасырлар бойы қолданылып,
сұрыпталып, тұрмыс, өмір тәжірибесі сынынан ... ... ... ... ... ... Қай халықтың болсын ұрпақ
тәрбиелеу тәжірибесіне үңілсек, осыны көреміз. Алайда, ұрпақ ... тыс ... ... ... ... Өзінің өмір сүрген қоғамының бағыт-
бағдарымен, оның заңдылықтарымен бірге жүріп отыратыны белгілі. Тіпті, жазу-
сызуды білмеген, ... мен ... ... ... дәуірдің өзінде де өз
ұрпақтарын өмірге бейімдеп тәрбиелеу, еңбекке, қолөнерге, аңшылыққа үйрету
дәстүрі әрбір ұлт өмірінен ... орын ... ... дәурен өмір сүріп отырған кезеңде, соның ішінде өзіміз
қарастырып ... ... ... да ... ... ... жұмысының бағыты түбегейлі өзгеріске түсті. Кеңестік
жүйе мектептердегі тәрбие жұмысын партиялық ... ... ... ... ... ілім ... ... жұмыстардың
міндеттерін белгілей отырып, оқушыларды коммунистік тәрбиеге бой
ұсындырудың ... ... мен ... ... айқындап беріп отырды.
Жүйелеп көрсетсек, басты-басты мынадай бағыттар басымдылығы негізделді:
біріншіден, коммунизм жеңістеріне құлай сенген, сол үшін аянбай ... ... ... маркстік-лениндік іліммен әбден қаруланған,
қоғамдық өмірге партиялық-таптық ... ... ... ... ... адам ... ... бойында еңбекке, социалистік меншікке деген
коммунистік көзқарас қалыптастыру;
үшіншіден, өскелең ұрпақты коммунистік мораль ... ... ... ... бұзушылыққа, жеке меншіктік психологияға,
тоғышарлық пен ... ... ... ... кең ... ... ... оны мазмұны
социалистік, түрі ұлттық социалистік мәдениет ... ... т.б. ... бұл ... ... ... негізінен адамзаттық ізгі
ниеттерді мұрат тұтты. Мәселе, сол ізгі ... ... ... ... ... ... әміршіл-әкімшілік жүйеде жүзеге
асырылуында еді.
Міне, осындай жағдайда ата дәстүріміздің ... ... ... өзі ... ... ... Ғасырлар бойы қалыптасып, талай ... ... ... ... ... ылайлап, көзін бітеуге
небары жетпіс төрт жыл ... ... ... ... ... ... халықтың
рухани қазынасының кәусарына сусындамай шет қалды. Нәтижесінде, жас ұрпақ
жеті атасын ... ... ... ... қаға ... ... Көпшілік
жағдайда жастардың рухани жағынан азғандауға да бой ұрғандығы байқалды.
Десек те, қазақ халқы ... ... ... алып ... ... Мектеп
оқушыларының санасына социалистік жүйенің бірегейлігі мен жеңімпаздығын,
коммунистік партияның жасампаздығын әбден сіңіру ... ... ... ... ... құрып тұрған мезгілінде-ақ Қазақстанның
ауыл-село мектептерінде тәлімдік маңызы зор ... ... ... ... бірі - ... салт-дәстүрді мүмкіндігінше насихаттап, балғын
ұрпақ бойына жұғысты ... ... ... еді. Мұны ... асырудың
бағыт-бағдары мен өзіндік тәжірибесі де ... Енді осы ... ... мен оның ... ... тоқталайық.
Оқушыларға ұлттық тәрбие беру мәселесі тікелей сабақ процесінде жүзеге
асып отырды. Бұған республиканың әр ... ... ... озық ... ... отырып, көз жеткізуге болады. Ойымыз
шашыраңқы болмас үшін мұны тек ... ... ... Гурьев облысы
(қазіргі Атырау) мектептері ... ... ... қана ... ... ... ұрпаққа ұлттық мәдениетті, ... ... ... санасына сіңірудің бірсыпыра оңды тәжірибелері
де жинақталған болатын. Облыстың Мақат ауданындағы ... ... ... ... ... ... ... ұлттық әдет-
ғұрыптары мен салт-дәстүрлерін биология сабағында ... ... ... ... мәні зор болды. Ол 9 сыныпта «Баланың өсуі мен
дамуы», «Емшектегі баланың ... ... ... ... ... ... және бесік жөнінде мәлімет береді. Көшіп-қонудың
ерекшелігін ескере отырып, сәби қамын ... ... ... ... құрамында терең ой мен ... ... ... бар. ... бала ... ... жөргек, жаялық, қолбау –бәрі
ойластырылып, ақылмен жасалған. Сондықтан да бала ... ... ... ... ... болып дұрыс өседі.
Сондай-ақ, 10 сыныпта «Қолдан сұрыптау, ... ... ... көп ... ... себебі» деген тақырыпты өткенде мал
өсіру қазақтың ұлттық дәстүрі, шаруашылығы болғанына, әркім өз күн ... ... ... мол өнім ... ... ... сұлы,
бидай), жануарлардың сүтті, етті тұқымдарын ... ... қой) ... көңіл бөлінеді. Оқушылар қазақтың ... ... ... тәсілімен танысады. [3].
Осы облыстың Ембі ауданындағы №3 орта мектептің ... ... ... халықтық дәстүр идеяларын пайдалануға ... ... ... ... ... сабақтың мазмұнына байланысты
жер, су атауларының шығу тарихы, сол жерде өмір сүрген ... ... ... әлеуметтік-шаруашылық жағдайларымен байланыстырумен
қатар оқушыларды осы бағытта ізденістер ... ... ... ... ... арқылы оқушыларды халықтық болжау тәсілімен
ауа райының өзгерісіне ... ... ... ... Ал, ... ... атындағы орта мектептің мұғалімі З.Қарабалин химия пәнінің оқу
бағдарламасында қарастырылатын ... ... ... ... ... тұрмыс-тіршілігінде, халықтық емдеу ісінде ежелден ... ... ... ... ... баяндайды. Мысалы, оқушыларға
халқымыздың өте ертеден таза күкірттің емдік, залалсыздандырғыш қасиеттерін
білгенін, ... ... ... ... ... және ... терісіне шыққан
қышыма жараларды, кейбір асқазан сырқаттарын емдегенін, күнделікті тұрмыста
мүсәтірді дәнекерлеуде, ... ... ... ... ... ... өңдеудің пайдаланылатынын айтты. [4].
Қазақ халқының бала ... ... ... оқу ... ... ... озық ... сөз жоқ,
республиканың басқа да аймақтарында жүріп жатты. Соның нәтижесінде, ұлттық
салт-дәстүр мен ... ... ... мен ... ... тәрбие берудің тың жолдары мен ... ... ... оқу ... тыс уақытта жүргізілген тәрбие жұмыстарының сан
қилы салаларында жүргізілді.
Қазақ халқы қыз ... ... ... ... ... келген қызды
«ырыс» деп бағалаған. «Қыз өссе елдің көркі» деп олардың жүрегін жылылыққа
бөлеп, жандарын ... алыс ... ... Оның ... ... ана, жар, ... тәрбиешісі екендігін ескергендігі. Осы ... ... №4 ... ... ... күз» кешінің
тәрбиелік маңызы жоғары болды. Мұнда ... ... ... ... ... ақ ... жаюы, қонақты әдеппен, жылы шыраймен қабылдауын
сыннан өткізді. Осы ... ... ... «Ал, ... ... деген
сыныпаралық жарыс ұйымдастырылды. Онда ұлттық киім ... сый ... ... рәсімі жасалды. [5].
Инабаттылығымен өз ортасына әдептілік нұрын себетін қыздар тәрбиесіне
назар аудару Семей облысы Аягөз ауданы ... орта ... де ... ... ... ... адамгершілік, нәзіктік, ақылдылық ана
сүтімен сіңіп, тәрбие нәрімен ... ... ... осы ... ... ... Клуб секторларының жұмысында эстетикалық тәрбие
берудің жан-жақты ... ... Би ... ... құпиясына
«Сымбат» секторларына ... ... ... ... ... ... ... үйді таза ұстап, онда гүл өсіру және
өзінің жеке басының мәдениетін қалыптастыруға ... ... ... ... әрі ... әрі жалғастырушылары
болса, «Шебер қолдар», «Аспаздық өнер сыры», ... ... ... атына сай көтерер жүгі мен жауапкершілігі мол болды.
Клуб жұмысының жанды істері жайында ай ... ... ... ... қызықты материалдар беріп отырды. Мұның өзі клуб жұмысын әрі
насихаттау, әрі атқарылған істерге есеп беру шарасы еді. [6].
Қызылорда ... ... ... №171 орта ... ... ... ... істеді. Онда қазақтың ата салтынан әңгімелер,
ақсақалдармен кездесулер өткізіліп, домбыра үйірмесі, ... ... ... ... кесте, киім тігу, тоқу, ... ... ... ... жасады. Клубқа кең зал бөлініп, оған қазақтың ұлттық ою-
өрнектері, қараша үй, зергерлік бұйымдар, ... ... ... ... ... 200-ге жуық экспонат қойылды. Осындағы №7 орта
мектеп ұжымы оқушыларды ұлттық қолданбалы ... ... Оны ... ... ... ... ... мүшесі, мүсінші Б.Қалназаров
басқарады. ... ... ... 300-ге жуық ... ... ... облыстық, республикалық көрмелерге қойылды. Мұғалім сабақта тек
еңбекке қана үйретіп ... ... ... ... ... ... тәрбие берді.
Көктем мерекесі Наурызды тойлау жер шарының көптеген халықтарының
тұрмыс-салтында бірнеше ғасырлардан бері орын ... ... ... ... ... көшпелілердің дүниетанымдық түсінігі мен көзқарасы Наурыз
тойының қалыптасуына әсер етсе керек. Өйткені, бұл мейрамды ежелгі ... ... да ... ... тойлаған.
Көне деректердің көпшілігі ежелгі Русьте христиан дінін қабылдағанға
дейін Жаңа жылды 1-наурызда қарсы алу ... ... ... ... ... ... ... жаңа жылды 26-наурызда тойлағандығы
жөнінен де хабарлар бар.
Қазақ қауымы Наурыз мейрамын ұлттық мейрам ретінде ислам дініне ... ... VIII ... ... Қазақстанның оңтүстігіне
шапқыншылық жүргізген арабтар Наурыз мейрамын тұншықтыруға әрекеттер
жасады. ... араб ... ... бір ... жуық ... ... ашық, бұқаралық той ретінде тойлай алмай қалды. Бірақ, осындай
қысымға да қарамастан бұл ... ... ... қала берді. Халықтың көне
салт-дәстүрден, мәдени мұрадан бас тартпай оны ... ... ... ... өзгеруіне әкелді. Енді олар Наурыз ... ... ... ... ... ... Мұндағы мақсат осы ұлттық
мейрам арқылы жаңа дінді қазақ даласында кеңінен тарату еді. ... бұл ... ... ... ... күні бүгінге дейін бұл мейрамда ұлттық салт-
дәстүрден тыс ислам дініне қатысты ... ... атап ... ... салу ... дәуірінде орын алды. Халықты өз саясатына идіру
үшін коммунистер басқа да алдарқату тәсілдерімен ... ... ... ... ... кең ... көпшіліктің көңілінен шықты.
Бірақ, қазақ жеріндегі Кеңестер билігінің әбден орныққан тұсында Ұлыстың
ұлы күнін ... ... ... күрес майданы қайта жанданды.
Нәтижесінде, 1926 жылдан бастап оны тойлауға ... ... ... үстем болды. [7].
Осы бұқаралық мейрамның бір халыққа ғана тиісті ұлттық ... ... той ... ... ұзақ ... ... ... мейрамын
тойлауға тыйым салынған арнайы заң ... да ... ... өте ... жұмыс жүргізгендігін байқалады. Мұның дәлелі,
Кеңес ... ... ... ... ... ... еңбектердің өзінде
Наурыз тойына дұрыс түсініктеме берілді. Мәселен ... ... ... ... ... мен көптеген шығыс халықтарының мезгіл есебі бойынша
жыл басына санайтын ... ... ... күні өткізілетін Жаңа жыл немесе
көктем мерекесі. Наурыз тойында ... ... ... ... ... ... ... кәрі-жас құшақтасып көрісіп, бір-біріне оң ниетін,
арман-тілегін, жыр ... ... ... ... ... ... салынған шара болса Наурыз мерекесіне мұндай шынайы
дұрыс түсінік берілмеген болар еді. Осы орайда, 80-ші ... ... ... өмірдің қайта құрылу процесі Ұлыстың ұлы күнімен
халықтың қайта қауышуын жақындата ... ... ел ... шыға бастаған Наурыз тойы ел ... ... еді. 1988 ... ... ... ... мерекесі, Жыл
басы ретінде тойлау дәстүрі қайта жанданды. Бұл халықтық мейрамды қандай
тарихи кезеңде де, қандай ... да ... ... ... ... ... мүмкін еместігін көрсетіп берді. Себебі, бұл ата-бабаларымыздың
мұрасы. Ол ... ... ... ... орын ... ... берді. Наурыз мейрамы құт-береке басы ретінде ... ... ... ... ... ... шуағын шашқан дәстүріміздегі жол-
жоралғы салт-дәстүрдің ... Осы ... ... ... ... ... оны одан әрі ... сапасын арттыру бүгінгі
жас ұрпақтың міндеті.
Халқымыздың тамаша ... ... ... ... ... айқындала түсіп, тәрбиеге нәр құйғандай болады.
Мысалы, Семей облысы (қазіргі ... ... Абай ... ... орта мектебінің мұғалімі Д.Мұздыбаеваның бірінші
сыныпта ... ... ... бар ... ... нақышымен көпшілікті
риза етті. Бұдан соң мереке ... орта және ... ... жалғасын
тапты. Шәкірттер халық ауыз ... ... ... ... ... ... ... озығы Н.Шәріпқанова жетекшілік ... ... ... ... ... ... Наурыз мерекесінде көрсетіліп,
мектеп ұжымының мақтанышына айналды. [9].
Сондай-ақ, 80-ші жылдары ... ... ... ... теңдесіз құрал
болып табылатын айтыс, терме сияқты құнарлы көне өнеріміз қайта жанданды.
Халқымыздың ұмытылып кете ... ... ... тұла бойына қайтадан бұла
күш жинаған аймаңдай ақиық өнері айтысқа қатысушылардың ... жыл ... ... жас ... толыға түсті. Мектептерде ересектер ... ... ... мен ... ... ... ... Балалардың, әсіресе айтыс өнеріне деген құлшынысы ерекше болды.
Республиканың түпкір-түпкірінде жас айтыскерлер ... ... ... деп жүрген айтыс өнерінің өміршеңдігін дәлелдеді. 1989 жылы өткен
қазақ тілі мен әдебиетінің ... ... ... ... ... осы бір ... ... лайықты мұрагерлері бар екендігін
дәлелдеп берді. Осы олимпиада арқалы ақын - ... ... ... ойлы ... шымкенттік Айгүл Асанованы танытқан еді. Ал,
келесі жылы Жамбыл қаласында өткен екінші ... сөз ... ... ... Алғабас ауданы С.Ерубаев атындағы орта мектептің 10-сынып
оқушысы Серік Әбдуалиев, Қызылорда облысы Арал ... №57 орта ... ... ... ... Нәренова, Жамбыл облысы А.Суханбаев ... ... ... ... ... жас та болса ... өнер ... ... ... ... ... ел ... қастерлеп
сақтап, үкідей үлпілдетіп, сол ... ... ... ... ұсынған
дүлдүл айтыскерлеріміздің соңында сенімді ізбасарлар, дауысы қуатты жас
өрен өсіп келе жатқандығын ... ... өте келе ... мектеп
оқушыларының көпшілігінің еліміздегі айтыс өнерінің майталман шеберлеріне
айналғандығына куәміз. ... ... ... 70-80 ... ... ... жүргізілген тәрбие жұмысы барысында ... ... ... мен ... қалыптастырудың бірегей тәжірибесі
жинақталған екен. Сол дәуірдегі саяси жүйенің қарсылығы мен ... ... бой ... ... ... дәстүр өзінің өміршеңдігін
көрсетте алды. Оны белгілі бір қаулы-қарарлармен тоқтату немесе тиым салу
мүмкін болмады. ... ол, сан ... бойы ... ... қиын ... ... ... жеткен рухани байлығымыздың көзі болатын.
1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы қазақ халқының қоғамдық пікіріне сілкініс
жасаған тарихи сәт ... ... аян. ... ... ... ... мен жариялылыққа бағыт ұстау саясаты ұлттық дәстүр мен салттың ,
өнеге мен ... ... ... мол мүмкіндіктер берді. Осы орайда, тарих
тылсымына тереңдей бойлап, халық зердесіне байыптай үнілсек, ... ... ... қай ... ... ... ... болып келгеніне көз
жеткізу қиын емес.
Ежелгі Египеттің папирустарында, Вавилонның қыш кітаптарында, Сократтың
жазбаларында, орта ғасырлық ... ... ... ... шығып барады, үлкенге құрмет, кішіге ілтипат азайды, балалар
еңбектен ... ... ... ... ... сары ... ... қылаң беріп отырғаны соның дәлеліндей. [11].
Бұл көкейтесті мәселе қай ғасырда ... тек ... ... ... ғана ... ... ... отырған. Ал халықтың
тәрбие саласындағы бай тәжірибесі, халық педагогикасы деп аталатын күрделі
жүйені құрайды. Ол ... ... ... ... тарихымен,
өнерімен біте қайнасып, тарихи ... ... ... ... ... ... ұрпақтан-ұрпаққа ауысып отыратын қастерлі мұра.
Халықтық педагогиканы оқу-тәрбие жұмысына енгізудегі басты ... биік ... ... ... ... ұлтын, халқын, Отанын қастерлеп, оған ... ... ... ... ... ынтасы мен қызығушылығын көтеру, алған білімін
табиғат, тұрмыс, өмір заңдылықтарымен байланыстырып, ... ... ... ... ... мен тіл ... ... суырып салма шешендікке, әдемілік пен әсемдікке, алғырлық пен
ептілікке, ерлікке, тұрмыс қажеттерін өздері өндіретіндей кәсіптің ... ... ... пен ... ... үйрету.
Әлем халықтарының даму сатылары, әдет-ғұрыптары, наным-сенімдері
қаншалықты ала-құла болса, бала ... ... де ... ... ... эскимостардың арасында алғаш болған европалықтар мен
американдықтар олардың өз ... ... ... ... ... таң қалған. Балалардың мұхит жиегіндегі мұз қабаттар
үстінде қатерлі ... ... олар үшін ... жай болған.
Ал ацтектер болса, балаларын жан шошырлық тәсілдермен жазалайтын
көрінеді, мысалы, бастарын ... ... ... түтініне қақтаған. Оған
керісінше, әлі алғашқы қоғамдық құрлыс ыдырай қоймаған Полинезия, ... ... және Отты Жер ... ... ... ... Мұндай қызғылықты фактілерді, әрине жалғастыра беруге болады. Бәріне
ортақ түйін-халықтық дәстүрлі тәрбиенің, адамзаттың ғұмыр бойы ... ... ... Оның күрделі болмысында әр ... ... ... діни сенім-нанымдардың айшықты ізінің
жататындығы. Оның көп қабатты қыртысынан уақыт озып, ... ... ... ... ... ... екшеліп, жаңарып, кәдімгі табиғи
сұрыптауды еске түсіретін, ұзақ ... ... ... ... да ... ... қоғамның барлық сатысына да ортақ.
Өмірлік жалпы заңдылықтар адамзат мәдениетінің қол ... ... мен асыл ... тәжірибелік тұжырымдарға бай. Халықтың дәстүрлі
тәрбие ісі адамзат ойына әрқашан нәр беріп, байытып отыратын осы қуатымен
бүгінгі ... да ... ... бола ... Оның үстіне халық
педагогикасы- тамашалауды ғана қажет ... көне ... ... ... ... ... ... мен отбасылық өмірде әлі де белсенді
қызмет ететін тірі, ... ... ... да ол ... ғылымының
негізгі нысанасы болуы тиіс еді. Бірақ, ... ... ... ... халық педагогикасының жалпы даму заңдылықтары мен әр халыққа тән
ерекшеліктерін ашып, ... ... ... ... мен ... ... кешендеп қалды. [12].
Тек 80-ші жылдардың екінші жартысында ғана ұлттық дәстүр мен салттың,
өнеге мен тәлімнің ... ... ... халықтың ғасырлар бойы
жасаған мәдениеті мен ... ... ... ... ... орай, халық
педагогикасының нәрімен суарылып, өзінің тәрбиелік нәрін күні ... ... келе ... ... ... ... ашудың маңызы зор болды.
Ұлттық салт-дәстүр мен әдет-ғұрыптың, ... ... мен ... ... тәрбие берудің жолдары мен бағыттарын анықтауда
Гурьев облысының Махамбет, Ембі аудандарында ... ... ... Бұл ... әдістемелік кабинеттері оқу-тәрбие жұмысын
демократияландыру, ұлттық өнеге, ата-бабаның салт-дәстүрін ... ... ... ... ... мақсатында оқу
жылының басында оқу-тәрбие жұмысын халықтық педагогика дәстүріне негіздеп
жүргізудің бірнеше баптан ... ... ... оны ... ұсыныстар түрінде аудан мектептеріне таратқан. Онда «Атамекен»,
«Елім-ай» бағдарламалары, ... ел ... ... ... ... ... ... оқу-тәрбие жұмысына енгізудің жолдары
көрсетілген.
Махамбет ауданында халықтық педагогиканың ... ету ... ... ... пен селоның бірлескен халықтық тәрбие орталығын және оның
бөлімшелерін құру, ... ... ... ... тарту көзделген.
Осы ұсыныстарға байланысты Алға, Фурманов, Қызылүй, ... ... ... ... ... ...... құрылып, оның түрлі салалары – Аталар алқасы, Әжелер алқасы,
әкелер мен ... ... жас ... ... ... жасады. Бұл салалар
өздерінің жұмыс бағыттарына сәйкес ... мен ... ... жетекшілік жасап, оқушыларды халықтық салт-дәстүрлерге
тәрбиелеуге, білім-дағды беруге тікелей араласты. [13].
Халықтық педагогика ... ... пән ... ... халқымыздың, ұлтымыздың салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары
негізінде тәрбиелеуге, ұлтымыздың асыл қасиеттерін ... ... ... мүмкіндік ашатын еді. ... көне ... ... ... салт-дәстүрлері, өнеге-өсиеттері ұрпақ үшін
сарқылмас қайнар бұлақ ... бұл ... ... да ... ... оның қадір-қасиетін түсінуге, жан азығы етіп ... ... ... ... ... ... ... білуге, өз ортасында
оны таратуға үлгі, жанашыр болуға тәрбиелеу болды.
90-шы жылдарға ... ... ... ... ... ... тақырыптарының бірі осы халықтық педагогика мәселесіне арналды.
Мысалы, 1991 жылы ... ... ... Жезқазған қаласында өткен
педагогикалық оқулардың басты тақырыптарының бірі де осы ... ... Бұл ... 14 ... ... істесе, олардың 9-ы пәндік, 5-і
проблемалар бойынша ... ... еді. ... ... ... тыңдалып, 100-ден аса баяндамаларға шолу жасалды.
Осы педоқулардағы басты тақырыптардың бірі, ... ... ... ... ... ... балаларды, жастарды
тәрбиелеудегі жақсы мұраларын, салт-дәстүрін, әдет-ғұрыптарын ... ... ... ... жұмысында халықтық педагогиканы
пайдалану тек осы мәселеге арналған «Халық ... және ... ... ғана ... ... секциялардағы баяндамаларда да
жеткілікті әңгіме болды. Мысалы, Целиноград облысының Қорғалжын ауданындағы
В.Куйбышев ... ... ... ... «Қазақтың халық
педагогикасы» тақырыбына жазылған баяндамасында осы ... ... ... мен ... ... ... ... насихаттау, оның игі
дәстүрін оқу-тәрбие жұмысында пайдалану тәжірибесі сөз болды.
Осы мектептегі ата-аналардың педагогикалық оқуларында «Ұлы Абай ... ... өмір ... және ... тәрбие», «Халқымыз қыз бала
тәрбиесін ... ... ... халық ертегілерін, аңыздарын жанұя
тәрбиесінде пайдалану» деген тақырыптарда баяндамалар ... ... ... ... ... ... ұмыт бола бастаған халқымыздың
балаларға арналған «Жаяу көкпар», «Жаяу тартыс», ... ... ... пен көк сандық» т.б. ойындары үйретілген. Бұл ойындар оқушылырды
күштілік пен ептілікке, шапшаңдыққа, алғырлыққа баулитын еді. ... ... ... кең түрде пайдалануда Қызылорда облысы
мектептерінің де тәжірибесі мол болды. Осы облыстағы №7 орта ... ... ... ... баулынды. Оны еңбек пәнінің мұғалімі,
Қазақстан суретшілер одағының мүшесі, мүсінші Б.Қалназаров ... ... ... екінші сыныптан бастап жүргізіліп, онда ... ... ... ... ... 300-ге жуық
небір сәнді ағаш ... ... ... ... ... ... тек ... қана үйретіп қоймай, сонымен бірге оқушылардың
бойындағы техникалық ойды дамытып, шығармашылыққа үйретті әрі эстетикалық
тәрбие де бере ... ... ... ... ... ... ... №6 қазақ орта
мектебінде де халықтық педагогиканы оқу-тәрбие жұмысының ... ... оның ... аясын кеңейтуде біршама игілікті істер атқарылды.
Мектепте ұйымдастырылған әдеби-фольклорлық ... ... ... ... ұлттық өнер клубы (жетекшісі А.Әбдірахманова), жас
кілемшілер (жетекшісі Г.Биімбетова), үй жиһаздарын ... ... ... ... ... ... ... ата дәстүрінде тәрбиелеуде
айтарлықтай табыстарға қол ... Осы ... ... ... ... ... теледидарында өнер
көрсетсе, М.Қалыбаева мен Ж.Дүйсенбаевалар термешілер ... ... ... жарысқа жолдама алды.
Баланы әсемдікке тәрбиелеуге, олардың талғамын дамытуға ғылыми негіз
беру мақсатында Алматыдағы ... ... ... ... екі ... ... шарт ... Мұндағы басты нысана –
ауыл балаларынан келешек өнер ... ... ... ... ... ... [16].
Десек те, қарастырылып отырған кезеңде халықтық педагогиканы
республиканың ауыл-село мектептерінде ... ... ... мен
орын алған олқылықтардың да болғандығы шындық. Атап айтқанда, ұлттық білім
ордаларында жақсы орнығып, дамудың ... ... ... ... педагогикадағы көкейтесті мәселелердің бірі-оны ғылыми негізінде
жүйелі оқытудың қажеттігі еді. Бұл үшін оқулықтардың, ... ... ... ... ... ... ... қиыншылық туғызды. Ауыл мұғалімдері негізінен ... ... ... ... материалдар мен жалпы халық дәстүрі
мен тұрмыстық ... ... ... ... ... ... ... бағдарламалары, кейбір тәжірибелерді ғана пайдалана
алды. ... өзі де ... бір ... ... педагогиканың өмірлік зор маңызы бар ... ... ... ... патриоттық тәрбие бағытындағы
идеялары баяу дамып, құлаш жая алмады. ... ... ... ... сай биік ... имандылыққа тәрбиелеуде барлық жерде
бірдей толық мақсатқа қол жетті деп айтуға болмайтын. ... ... ... ... мектеп жарғысы өмірге келмеді.
Шәкірттерді білім нәрімен сусындатуда мектептегі оқу ... оның ... ... қатар тәрбие жұмысының да
атқаратын ... зор. ... ... ... ... көтеруге
негізделген тәрбие жұмыстарының түрлері мен ... да ... ... ... ... ... бекітіліп, ерекше мән-мағана берілген
түрлері: оқушылардың ... ... ... ... ... және дене тәрбиесі, тағы басқалары болды.
Қазақ халқы талай дүбірлі, дүрмекті кезеңді ... ... ... ... ... талап-міндеттеріне сай елі ... ... ... Ал ... ауыз ... ... ... арасында жас өскен буынды атамекенді ... ... ... ... қорғауға тәрбиелеуде айырықша маңызды болды.
Демек, біздің ойымызша қазақта ... ... ... ... өзі ... ... ... Оның қоғамдық ой сана көшіне,
адамдар психологиясына нақты, қыруар ықпалы болған. Мұндай ... көзі ояу ... ... ... ... ... шексіз
сүйіспеншілік сезімін қалыптастыратын құралға айналған.
Көне тарихтың әргі-бергі оқиғаларын сараптап қарағанымызда, халқымыздың
басындағы небір тағдырлы ... өз ... сай ... ... айналдырған өлең-жыр туған. «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл-сұлама»
заманының, 1916 жылғы ... ... ... ... төл тума ... ... өміріміздегі орны өлшеусіз. Кешегі Ұлы
Отан соғысының отты жылдарында қазақстандықтарды ... ... ... ... ... де халқымыздың осы бір қарасөзінің қуаты еді. Оны былай
қойғанда күні ... ... ... ... 1986 ... ... сыры мен мұңына бөккен ... ... ... ... өмір ақиқаты. [17].
Отансүйгіштік сезім қиын-қыстау кезеңде ерекше көрініс береді. Өйткені,
патриотизм ұғымы дерексіз, ... ... ... ... іс-қимыл
әрекетке ауысқанда, ол әр адамға түсінікті әрі ... ... адам ... жаны ... ... қуана алады. «Жатжұрттық басқыншылармен
болған соғыстарда ауыр ... ... 30-шы ... ... ... ... тұрған, тоталитарлы ғасырды бастан кешсе ... ... іс ... ... ... ... қорғауға тиісті
мемлекет құру мүмкіндігін ғасырлар бойы дайындады». [18].
Қазақстандық патриотизм ... ... ... ... ... ... ол ... әкеліп таңатын жасандылықтан таза,
әр қазақстандықтың шын мәніндегі жүрек тебіренісін бейнелейтін ... ... ... ... ... сипаттама бергенде тәуелсіздік
тұсындағы оның науқаншылдық ... ада ... ... назар аударамыз.
Өйткені, қазір патриоттық тәрбие беру барлық қоғамдық саяси құрылымда ... ... ... сыртқы және ішкі саясатының маңызды мәселелерін шешуде
осы патриотизмге сүйенеді. Осыған сәйкес, соңғы жылдары қоғам ... ... ... ... ... ... ... бастады.
Шын мәнінде өткен тарихқа көз салсаңыз, патриотизм ұғымы бүкіл кеңестік
идеологияның түп қазығы саналды да ол шектен асып ұраншылдық, ... ... ... ... Ал, осы ... ... үлкен бір
механизмі іспетті болған мектептер бүтіндей билік иелерінің құзырына ... ... ... шалдыққаны мәлім. Қоғамның сырқатын
дәл басып ашып жазудан гөрі, нақты жағдайды ... ... ... жазу сол ... ... тән ... орайда, республика ауыл-село мектептеріндегі патриотизмге тәрбиелеу
тәжірибесін зерделеудің де ... ... бар. ... ... қоғамға тән
болған, жоғарыда өзіміз көрсеткен келеңсіз жәйттердің сыртында жас ... ... оңды ... де мол ... айтуға
тиіспіз.
Жастардың бойында өз еліне деген патриоттық ... ... ... ... ... ... ең өзектісі болып табылады. Яғни,
патриоттық тәрбие қандай ... да ... ... ... ... кез-
келген мемлекеттің болашағы өскелең ұрпақтың өз еліне, туған жеріне деген
сүйспеншілік қасиеттерімен ... Осы ... ... ... ... ... ... шараларда республиканың өткен
жылындағы бай тарихи ... мен ... ... ... ... идеологиялық біржақтылығын бүгінгі күн тұрғысынан
түсіне алғанымызбен, тәуелсіз Қазақстан ... ... ... оны
шыңдап жатқан қазіргі ұрпақ 70-90-ші жылдары білім ... ... ... ... ... ... де өз ... сол кезден-ақ
дарыта бастаған болатын. Сондықтан өткен тарихқа, тәжірибелер ... ... ... астамшылыққа салынудың да ешқандай қажеттілігі
жоқ сияқты.
Біз қарастырып щтырған кезеңдегі республиканың ... ... тән ... ... жұмысының осы бағытындағы ортақ ... ... ... тәрбие беру жұмыстарын үйлестіру үшін оқушылардың
арнайы кеңесі құрылды. Ол Ұлы Отан ... ... ... ... мен баяндамалар ұйымдастырып, қабырға газеттерін
шығарды. Мектептің қабырға газеттерінде ... ... ... әскери-патриоттық тақырыптарға басқа да материалдар жарияланды.
Мектеп музейіне жергілікті соғыс ардагерлері, олардың ... ... ... ... өздеріне жақын маңдағы әскери ... ... ... ... ... ... ... және саяси дайындық
үздіктерімен кездесулер өткізді. Бұлардың ... ... ... жете ... жастарды әскери қызметіне дайындау жұмысына игілікті
әсер етті.
Мектептегі жауынгерлік даңқ ... мен ... ... ... ... ... ... алғанда республика мектептеріндегі
осындай музейлер патриоттық тәрбие жұмыстарын ... ... ... ... ... ... ұйымдастыруымен
оқушылар әскери бөлімшелердің жауынгерлік жолдары туралы әңгімелер мен
құжаттар жинады, арнайы сабақтар ... ... ... ... ... ... Ауғанстандағы соғысқа қатысуы жөнінде қазір көзқарастар
қаншалықты қарама-қайшылықты болып жатса да, бір ... ... ол ... ... өз ... адал атқарған жауынгерлер. Сондықтан, осы
соғыста бастарын өлімге байлап, арын, ... ... ... жат ... ... ... ерлігіне тағзым ету ұрпақ ... ... осы ... қатысушылармен кездесулер ұйымдастырып, қаза болған
жерлестерін мәңгілікке есте сақтау үшін көптеген шаралар жүргізілді. Атап
айтқанда, ... ... ... ... ... хаттары, аттестаттары мен
суреттері және тағы ... ... ... оқыған мектептерге қойылып,
арнайы жасалған бұрыштама немесе мұражайларда сақталды. ... ... ... ... ... №82 орталау мектебіне ауған соғысында
қаза болған жауынгер Бахадыр Нәметовтың есімі берілді. [19]. ... ... ... қаза болған боздақтардың қарулас достары, туысқандары мен
жерлестері олардың рухына ас ... ... ... ... ... ... олардың ескерткіш зираттарына гүл шоқтарын
қойып отырды.
Оңтүстік Қазақстан облысы Қазығұрт ауданына қарасты Шарбұлақ ауылынан
әскерге ... ... аман ... ... ... ... қанды көйлек достары ақ сұр мәрмәр тастан жасалған ескерткіш белгі
қойды. Ескерткішке Әбдірахманның суреті ойып ... ... ... Әдбірахман Қалдыбекұлы 16.ХІ.1964 - 22.ХІІ.1984. Ауғанстан
тауларында жаралы жауынгерді ұрыс даласынан алып шығу ... қаза ... ... ... жазулар жазылды. Бұл ескерткіш белгі Әбдірахман
оқыған Киров атындағы орта ... ... ... ... “Қазақстанның еңбек даңқы” оқу-әдістемелік музейі
құрылды. Бұл қызықты көрмелерден тұрып, мұнда өнеркәсіп кәсіпорындарының,
республиканың тарихын, ... ... ... ... материалдар мен құжаттар қойылды. Сөзсіз мұндай музейлерде
өткізілген сабақтардың ... ... ... ғана емес, сондай-ақ
оқушылардың танымдылығын арттыруға да көп септігін тигізгендігі түсінікті.
Республика ... ... ... ... ... ... ... да ерекше көңіл бөлді. ... ... аса ұлт пен ... ... өмір ... орта ... еді. ... рухта оқушыларды
тәрбиелеу мақсатында ұстаздардың ұйымдастыруымен ... ...... ... ... ... ... ерулерін, шетелдік
оқушылармен, делегациялармен кездесулер, дәстүрлі саяси әндер мен плакаттар
конкурстарын өткізді. Интернационалдық достық клубтарында ... ... ... ... ... ... орнату жақсы жолға
қойылды.
Дегенмен, республика мектептерінде жүргізілген интернационалдық тәрбие
жұмыстары, өкінішке орай біржақты, қатаң ... ... ... Бұл ... ... ... достық қатынастар орнату шараларымен шектеліп,
негізінен социалистік тұрмыстың ... ... ... ... ... Жас ... ... ой-өрісі мен өзіндік
санасының жетілгендігі ескерілмеді.
Қатаң идеологияланған ... ... ... арасындағы
патриоттық, интернационалдық тәрбиеге ... ... ... ... ... ... мәдени қасиеттерге жасанды түрде тосқауылдар қойылып,
мұның өзі болашақ ... ... ... ... ... ... жетістіктерінен хабарсыз болып қалуына алып келді. Бұл жағдай тек
1985 жылдың сәуірінен басталған қайта құру ... ... ... оңды
өзгерістер, өзара жақындасу жолдарын іздестіру ниетінен соң ғана түзеле
бастады.
Өкінішке орай, қарастырылып отырған кезеңде ... ... ... ... оқушыларының санасына социалистік жүйенің бірегейлігі мен
жеңімпаздығын, коммунистік партияның жасампаздығын әбден ... ... ... ... ... шаралар өткізіліп, олардың көпшілігі жоғары органдар
алдында есеп беру үшін ... ... жүйе ... ... ... ... ... кеңестік жаңа салт-дәстүрлерді орнықтыруға аударылды. Ғасырлар
сынынан өтіп, ... ... ... ... тиіс көне ... ... ... белсенділердің шолақ ойының құрбаны болып кете
барды. Керісінше кеңес қоғамы ... ... ... ... ... ... діни, бисаяси мазмұнда болмауын тиісті құрылымдар жіті ... Онда ... ... ... ... ... ... ресми
идеология шеңберінен шықпауы қамтамасыз етілді. ... түр ... 1 ... ... ... ... ... күндеріне байланысты көпшілік-
азаматтық дәстүрлер туды. Адамдар тұрмысындағы салттардың реңі де ... ... ... ... ... ... құрметті қарауылға тұру,
үйленгендерді мешіт-шіркеулерде некелестірмей кеңестік тиісті мекемелерде
тіркеуден өткізу ... орын ... жаңа ... ... ... бар мәні мен
болмысын, әлеуметтік-шаруашылық қатынастарын, адамгершілік ... және ... ... ... ... ... ... Міне, осы кеңес қоғамының рухани-мәдени
дамуымен бірге ... ... жаңа ... ... мен ... ... ... мұғалімдері жүрді. Мысалы, Шымкент облысының
Сайрам аудандық атқару комитеті 1972 жылғы 26 қаңтарда халық ... ... мен ... ... ... ... және Қарабұлақ селолық
Кеңестерінің ... ... ... ... осы өңірлердегі
үйленгендер мен жаңа туған жас нәрестелерді тіркеу, Кеңес армиясы ... ... ... салу ... ... жолға салуда
біршама істердің тындырылғандығы атап өтілді. [21].
Сайрам ауданында Азаматтық неке қию мекемелері ... ... ... ... еді. ... 1974 жылғы өткізілген байқау
нәтижесінде Қарамұрат, ... және ... ... ... ... танылса, Свердлов, Қаратөбе ауылдары жақсы қырынан атап
өтілді. [22].
Осылардың ішінен ... ... ... ... жаңа ... мен ... ... қызметіне тоқталайық. Мұнда құрылған жаңа салт-
дәстүрлерді енгізу және ... ... ... ... ауыл ... белсенді қызмет атқарды. Кеңес мүшелері жастарды әскер қатарына және
еңбек ... ... ... шығарып салу, соғысқа қатысқан
майдангерлермен кездесулер өткізу, кітапханалар мен клубтарда кеңестік салт-
дәстүрді ... ... ... ... ... шараларға
қатысты. Әдетте, асыра сілтеу жайлары да болып ... ... ... ... ... зияны туралы насихат жұмыстары және сүндет ... ... ... ... мешіттің жұмысын шектен тыс бақылып,
дін иелерінің неке қиюына жол бермей, кісі ... ... ... ... ... ... республиканың барлық аймақтарында жүргізілгендігіне
күмән жоқ. Айталық, 1978 жылы Жамбыл облысындағы неке қию мен туу ... ... 50-60 ... салтанатты жағдайда өткен екен. [24].
Осылайша ауыл-село ... ... ... ... ... барлық шаралардың бел ортасында жүрді. Тіпті 80-ші
жылдардың ... ... ... өмір ... ... ... маскүнемдікке қарсы күрес науқаны құлаш жайғанда да осы шаралардың
басы-қасында мұғалімдер ... Олар ... ... ... ... үгіт ... ... еніп, маскүнемдіктің зияндығы туралы
халық алдында лекциялар оқыды, ішімдіксіз үйлену тойларын, жастар кешін,
еңбек ардагерлерін ... ... ... ... ... ... ауданында маскүнемдікке қарсы күрестің алғашқы 4 жылы ішінде 200-ден
астам үйлену тойлары ішімдіксіз өткізілген екен. ... ... ... жаңа ... мен салттарды насихаттауға және
орнықтыруға байланысты республиканың ауыл-село мұғалімдерінің атқарған әрі
олар тікелей ... ... ... ... ... келтіруге
болады. Алайда, кеңестік жаңа салт-дәстүрлердің мазмұнында көңілге
қонбайтын ... ... ... Сондықтан бұлардың көпшілігі мұғалімдерді
қызықтырмай, олардың белсенді қоғамдық ... ... ... ... жасамады. Ал, бұл жерде оқушылардың рухани баюы, қоғамдық-
саяси санасының жетілуі туралы айтудың өзі ... еді. ... ... ... жұмысының бағыт-жоспарлары көп жағдайда ... ... ... ... мақсатына жете бермеді. Сөйтіп, ауыл-село
мектептерінде оқу-тәрбие жұмыстарын жүргізуде кешегі өктем, әміршіл-әкімшіл
жүйенің үстемдік ... ... ... ... ... зор ... ... екен. Тек соны кеңінен ... ... ... ... таза ... сол ... өмір ... тұрған қоғам дәрменсіз болып
шықты.
Сонымен, Қазақстан ауыл-село мектептері ... ... ... ... алған екен. Біздің ендігі міндетіміз осыдан сабақ
алып, оның барлық бағалыларын сақтауымыз керек. ... ... ... ... лақтырып тастап, шектен шығушылыққа ұрынуға болмайды.
Керісінше, оның ... ... мен ... ... ... одан
келешекте пайдалануға болатын бай мұралар қабылдауымыз керек. Тек сонда
ғана аға ... ... мен ... ... ... ... ... мен
бағасы артып, тағылым-тәрбиесі мен маңызы мейілінше тереңдей ... ... аға ... осы ... ... жасымас жігерін, Отанға деген
сүйіспеншілік пен адал қызмет етуін үйренеді. Ал, ... өзі ХХІ ... ... енетін, дүниежүзілік мәдениетті танитын, төл мәдениетін
құрметтей білетін, ... ... бай, ... ... кең, білімі
заман талабына сай белсенді ұрпақ тәрбиелеудегі құнды олжа болып табылады.
Демек, сан тараулы тәрбие жолының ... тұсы - ... ... ата-
баба салт-санасында, дәстүрінде екенін мықтап ұғынғанымыз жөн, сол қалыпты
ендігі жерде қаймағын бұзбай ұрпақ аманаты ... ... ... ... ... мұра әрқашанда жаңаға негіз болмақ. Олай болса,
әлденеше ғасырлар бойы халқымыздың туғызған тәлім ... асыл ... ... ... оның ең ... ... ... қауымға ұсыну өмір талабы. Осы орайда, 1999 жылғы 7 маусымда
қабылданған Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... міндеттерінің бірі «әлемдік және отандық мәдениеттің
жетістіктеріне баурау, қазақ халқы мен ... ... да ... әдет-ғұрпы мен дәстүрлерін зерделеу» деп атап көрсетілген. [26].
Ал, мұны жүзеге ... ... ... ... тың серпінді талап
етеді. Яғни, тарих қойнауына үңілер ... ... ... түйер
болсақ, әлі талай асыл мұраларымызды осы өмірге жалғастырып, ұрпағымыздың
бойына жұғысты етіп ... ел ... өмір ... ... ... ... Ауыл мектебі. 2003. №4. 4-бет.
2. Джумалиева Л.Т. 1975-1995 жылдардағы қазақ ... ... ... тағылымы). Тар.ғыл.канд. Диссертациясы. Алматы. 1997. 159 б. (97-98).
3. Тұрлығұлов Т. Басты тақырып-халық педагогикасы. //Қазақстан ... №8. 18-19 ... ... Т. ... ... ... ... б.б.
5. Мақсұтова Г.Халықтық қалып-дәстүрден. //Қазақстан мектебі. 1990. №8.
27 ... ... З. ... - ... ... // ... мектебі.1991.
№4. 42 б.
7. Кенжебаев Ғ. Наурыз ... ... ... 22 ... 2002 ... ... ССР.Қысқаша энциклопедия. 1986...........
9. Ғабдуллина А.Ұлттық тәрбиеге ұмтылыс. //Қазақстан мектебі.1991. ... ... ... М. ... ... Сараның сіңлілері.
//Қазақстан мектебі. 1990. №3. 25-31 ... ... К. ... уыз. ... ... №2. 25 ... Ісләмжанұлы К. Қазақтың отбасы фольклоры. –Алматы: «Арыс» ... ... ... Т. ... бастаулар.//Қазақстан мектебі.1993. №5. 44-
45 б.б.
14. Тұрлығұлов Т. Басты ... ... ... 1991. №8. 19 б.
15. Нағметуллаев С. Тәрбие ісіне – тың ... ... №5. 25 ... ... Ө. ... тасқыны толастамайды. // Қазақстан мектебі.1991.
№4. 25 б.
17. Кенжалин Ж. Ой тоғысында-отаншылдық қасиет. //Ақиқат. 2003. №11. 12
б.
18. Назарбаев Н.Ә. ... ... ... ... Егемен Қазақстан. 1997. 21 мамыр.
20. Оңтүстік Қазақстан. 1989. 10 қаңтар.
21. Оңтүстік Қазақстан облыстық мемлекеттік ... 355-қ., 2-т., ... ... ОҚ ОМА. 355-қ., 2-т., ... 289-п.
23. ОҚ ОМА. 355-қ., 2-т., 606-іс., 14-15-п.п.
24. Жамбыл облыстық мемлекеттік архиві. 399-қ., 5-т., 844-іс., 104-п.
25. ... Ә.Н. ... ... сай ... Алматы. 1989.
189 б. (77-78).
26.Қазақстан Республикасындағы білім туралы заңнама. Заң актілерінің
жиынтығы. –Алматы:Юрист. 2006. -196 б. (8).

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге



2008-2014 © stud.kz группа сайтов Stud.kz
Создание сайта - студия Riskk | Time 0.0553