Нарықтың мәні, атқаратын қызметі, түрлері мен құрылымдары [ 20 бет ]

Жоспар

Жоспар:

1. Кіріспе
11. Нарықтың мәні, атқаратын қызметі, түрлері мен құрылымдары.
2.1. Нарықтың мәні, атқаратын қызметі.
2.2. Нарық құрылымдары және олардың түрлерi.
111. Нарықтың экономикаға өтудің моделі мен әлсіздігі.
3.1. Нарықтың экономиканың иделдық моделі
3.2. Нарық экономикасының әлсіздігі

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер



Дисциплина: Экономика
Тип работы: Реферат

Для получения этой работы Вам нужно оплатить через терминалы QIWI
  1. На экране нажмите «Оплата услуг»
  2. Затем нажмите «Другие услуги»
  3. Выберите «Образовательные услуги»; нажмите stud.kz

  4. Введите номер счета,
  5. Терминал покажет ваш пароль, нажмите "Вперед"
  6. Внесите 400 тенге
  7. Не забудьте взять квитанцию, там будет распечатан ваш пароль!
  8. После оплаты можете скачать свой файл на сайте введя полученный пароль в поле снизу

Зарабатывайте вместе с нами!!!


Что нужно для этого сделать:
  1. Нужно
  2. Загрузить свои работы на сайт
  3. Установите свою цену (цена должна быть адекватной, иначе врядли кто-то купит)
  4. Мы добавляем лишь свою комиссию
  5. Заработанные деньги можно вывести на банковскую карточку


Урезанное содержание работы для ознакомления
Жоспар:
1. Кіріспе
11. Нарықтың мәні, атқаратын қызметі, түрлері мен құрылымдары.
2.1. Нарықтың мәні, атқаратын қызметі.
2.2. Нарық құрылымдары және олардың ... ... ... ... ... мен әлсіздігі.
3.1. Нарықтың экономиканың иделдық моделі
3.2. Нарық экономикасының әлсіздігі
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Кіріспе
Қоғамдық ... ... ... ... нақтылы қозғалысы сан
мындаған шаруашылық ... ... ... Олар ... ... ... (территориялық комплекстердің), халық
шаруашылыгғның экономикалық қан тамыры іспетті, осы ... ... "қан ... ... ... ... қоғамдық өнімнің осы
козғалысында рынок маңызды қызмет атқарады. ... оның ... ... ... ... ... байланысты,
дегенмен рыноктардың біраз дербестілігі бар, сондықтан да болар ұдайы
өндірістің барлық сатыларына, ... ... мен ... ... ... ... ... төңірегінде осы күнге дейін теориалық ... ... ... ... мен ... ... деген
терминнің мәні осы күнге дейін толық ашыла койған жоқ. ... ... ... ... ... ... ... шуы көп
кәдімгі базармен теңесе, ал енді ... ... ... ... ... ... ... "дәрі" деп те, немесе осы салада орын алып отырған
олкылықтар мен ... тез ... ... "күш" деп те ... ... ... қызметтеріне өндіріс пен ... ... ... ... ... ... ету жатады.
Қоғамдык қажеттіліктерді өтеу барысында халық шаруашылығы кұрылымдары,
өнімнің түрлері және баска да ... ... ... ... пен ... ... ... байланыстар белгіленеді. Ал
мұндай жоспарлы бағыт-бағдарлар мен тапсырмалар алдымен рынокта, сұраныс
пен ұсыныс, кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... ... белгіленген жоспарды жүзеге асыруда маңызды рөл
атқарады. Өйткені ол ... ... оған ... ... ... ... ... тағы бір маңызды қызметі өндіріс
шығындарын азайту. Бұл қызметін олбағаның ... ... ... ... ... ... ... Тек бағалар рыноктық өзгерістерді
әрдайым ескеретіндей икемді болулары ... ... ... ... қызметі, түрлері мен құрылымдары.
2.1. Нарықтың мәні, атқаратын қызметі.
Саяси экономикалық мағынада рынокты айырбас қатынасын ... ... деп ... Ол ... ... ... өндіріс процесінің маңызды сатысы, айырбасты сипаттайды. Сонымен,
рынок тауарлы өндірістің құрамды компоненті, ... ... пен ... сүйенетін айырбас процесі. Рынок — тауар мен ақша айналысы
қатынастарының жиынтығы.
Экономикалық ... ... ... ... және ... ... ... бәсеке, және т. б.) өмірге әкелді. Көп ... ... ... басқарудың әкімшілдік-әміршілдік әдісі үстем етуі
рыноктың дамуына тежеу салды. ... ... ... экономикалық әдісіне
көшу рыноктық айырбаска кенңжол ашып отыр. Экономикалық ... ... ... бұл ... ... ... қайталау емес.
Бұрынғы социалистік елдердегі рыноктық қатынастардың ұлғаюы шаруашылық
механизмін ... құру ... ... ... Мысалы, Венгрияда 1988
жылдың өзінде экономикалық реформа ... ... ... сауданы енгізу арқылы рыноктың тепе-теңдігі қалыптастырылды. Әрбір
өндіріс әдісіндегі ... ... ... өндіріс қатынастарының бүкіл
жүйесінде әрекет етеді. Біздің қоғамымызда да рынок өндірістің тиімділігі
мен халықтың ... ... ... ... ... істей
бастады.
Соңғы уақытта, теориялык дискуссияларда рынок пен жоспар ... ... ... жүр. Шын мәнінде ұдайы өндіріс (жоспарлы ұйымдасқан
процесс) рынокты, оның икемділігін, экономиканың тиімділігін арттыруға
пайдалануы аса ... ... ... ... ... өндірісті үйлесімді
дамытудың басты тұтқасы. Экономиканы рыноктық реттеу ұйымдасқан жоспарлы
шаруашылық механизмінің құрамды бөлігі, онымен ... ... ... ... шығармаған жөн. /1/
Рыноктың атқаратын басты ... ... пен ... ... ... ... үйлесімділігін қамтамасыз ету жатады.
Қоғамдык қажеттіліктерді өтеу барысында халық шаруашылығы ... ... және ... да ... ... ... ... пен тұтыну процестерінің арасындағы байланыстар белгіленеді. ... ... ... мен ... алдымен рынокта, сұраныс
пен ұсыныс, кәсіпорындардың келісімдері арқылы ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруда маңызды рөл
атқарады. Өйткені ол өндірілген өнімнін оған жұмсалған енбектің ... ... ... тағы бір маңызды қызметі өндіріс
шығындарын азайту. Бұл қызметін олбағаның қоғамдық ... ... ... ... ... атқарады. Тек бағалар рыноктық өзгерістерді
әрдайым ескеретіндей ... ... ... ... бойы ... ... бұрынғы социалистік елдердегі
сияқты сәйкестілігі бұзылып, экономика тапшылык, жағдайында, ... ... ... ... заңдылығы деп түсінушілер [1]де аз ... ... ... тұсында сұраныс ұсыныстан әрдайым артық болуы керек деген
формула пайда болды. Рынок құрылымы өте күрделі. Мұның ең ... ... ... ... ... ... жабдықтау түрінде
жүзеге асты. Материалдық-техникалық ... ... ... өндірушілер мем тұтынушыларға беліп отыру. Бұл баскарудың
әкімшілдік-әміршілдік түріне тән әдіс еді. Сырт ... ... ... ... алу, сату ... жүргізіледі, бірақ бұл формалды
түрде болып келді. Рыноктың ұдайы өндірістегі рөлі көтеру үшін өндірушілер
мен тұтынушылар арасында тікелей коммерциялық және ... рөл ... ... ... ... кеңінен дамытуды өмір ... ... ... орталықтан бөлуден өндіріс ... ... ... ... ... ... ... өзін-өзі басқару
мен экономикалық дербестігін күшейтіп іскерлігін ... жол ... ... ... ...... мен тұтынушылардың
арасындағы келісім шарт түріндегі байланыстар. Олар өзара өнім өндірудің
көлемдерін, онық сапасын және ... ... ... Көтерме
сауда шаруашылық есептегі базалар мен магазиндер арқылы да ... ... ... ... ... сату ... ала экономикалық
және ұйымдастыру алғы шарттарын қажет етеді. ... ... пен ... ескертетім бағалар жүйесіне, нақтылы шаруашылық есепке көшу,
дамыған ... ... ... мен ... транспорттык қызмет
көрсету және т. б.). Тек шаруашылық коммерциялық ... ... ... үнемдейтін экономикалық тұтқаларды жасағга болады. ... ... ... ... жағдайына ресурстар мен қажеттіліктін
сәйкестілігін сақтау да жатады.
Жалпы тауар айналысы ақша ... ... ... Сондықтан
өндіріс кұрал-жабдықтары рыногының дамуы, кәсіпорындардың ... ... ... ақша ... ... ... және бағалы
ақшалардың жеке ... ... ... ... ... ... ... Сөйтіп, рыноктың құрамында бағалы ақшалардың
облигациялар мен акциялардың коммерциялық айналымы орын алуы мүмкін. Әзірге
бұрынғы социалистік ... ... ... ... жолға
қойылған. Венгрия мен Қытайда сонымен қатар акциялар рыногы да орын алуда.
Рыноктық дамыған форма биржалардың ұйымдасуын талап етері ... ... ... ... ... ақшаның телем қабілетінің,
айналым кызметінің өсуіне карай теңгенің белгіленген курсқа сәйкес шетелдік
вальюталарға еркін ... ... да ... ... құбылыс. /2/
Өндіріс құрал-жабдықтары айналысының ерекше бір формасы, ауыл
шаруашылық өнімдерін ... алу. ... ... агроөнеркәсіптік
бірлестіктер жоспарлы сатып алу көлемін мемлекеттік заказ ретінде аудандық
а[2]гроөнеркәсіп ... ... ... ... ... ... берілмейді, оның көлемі белгіленген баға бойынша келісім ... ... ... ... ... ... мен ... көрсету
рыногының маңызы да зор. Тек осының негізінде өндірісті ұлғайту ... ... ... ... ... ... ... маңыздылығын былай анықтауға болар еді. Егер біз рынокты ... ... және ... ... ... ... ... қатынастарын жетілдіру жөніндегі ... ... ... болып шығады, ал халықтың әл-ауқатын арттыру жөніндегі
міндетіміз орындалмай калады. ... ... ... ... мен ... ... дамытудың кешенді бағдарламасы міне осыған бағытталуы
қажет. Қазіргі кезеңдегі тұтыну ... ... ... белгісі —
тұтынушылар сұранысын жақсы өтеу барысында өндірушілер арасында конкурс пен
жарыс өткізу. Мұнда көтерме сауда жәрмеңкелерін жиі ... ... ... ТМД ... аймақтардың арасында осындай жақсы тауарлар ... ... ... үшін ... сын ... еді. Бұл ... ... қатынасқа кәсіпорындардың өз еркімен қатынасуына
да үлкен әсер етері сөзсіз.
Көптеген елдердің тауар айналымында ауыл ... мен ... ... ... қосалқы шаруашылығында өндірген өнімдерді
еткізетін рынок көрнекті орын алуда. ... ... ... ... тыс 30 ... ... жоспарлы өнімді қалаларға
апарып келісім бағалармен сатуға құқылы.
Рынокты сапалы жақсы ... ... мен ... ... ... әлеуметтік саясатымыздың басты міндеті. Ең ... ... ... ... ... күрестегі жеңістің,
"көлеңкелі экономиканы" жоюдың алғы шарттары.
ТМД ... ... ... ... ... байланыста. Олар
дүниежүзілік рынокпен де қарым-қатынасты ұлғайтуда. Бұл ... ... ... ол ... ... еңбек бөлінісін тереңдету,
тікелей тауар айырбасы мен сату қызметтерін кеңейту. Тауар айналысы мен
рынок "сатушы мен ... ... ... қатынастың көріну формасы
болғанымен, олар шын мәнінде өндіріс пен тұтынудың, сұраныс пен ұсыныстың
қайшылықтарын нақты ... пен ...... ... деген төлем қабілеті бар
сұранысы (сатып алу қабілеті) мен ол тауарларды ұсынудың (сатуға шығарудың)
арасындағы қатынас. ... ... ... ... ... жүзеге асып тұруы
үшін сатуга шығарылатын тауар мен халықтың төлем қабілеті бар ұсынысы сай
келуге тиіс. ... ... дәл ... бола ... ... ... барлық қажеттерін көрсетпейді, ол тек ақша қаржысымен қамтамасыз
етілген өндіріс құрал-жабдықтарымен тұтыну заттарына ... ... ... ... ... ... та елдегі өнім өндірудің
бүкіл келемін сипаттайды. Мысалы ол тауар айналысы ... тыс ... жеке ... ... ... ... резервтері мен көлемін
қамтымайды. ... ... ... ... пен ұсыныс арасындағы
сәйкестік тұтыну заттарының ... ... ... ... ... ... арттырумен тікелей байланысты. Сұраныс пен ұсыныстың
арақатынасына қоғамдық өндірістің екі бөлімінің — өндіріс құрал-жабдықтары
мен ... ... ... өсу ... ... ықпал етеді. /3/[3]
Сұраныс пен ұсыныс тепе-теңдігіне халықтың ақшалай табысы мен ... өсу ... ... да ... ... Осы ... баға да манызды рөл атқарады. Егер, жекелеген тауарлар ұсынысы
сұраныстан асып кетсе, мемлекет ... ... ... ... ... рынок сыйымдылығы артып, тауарлар тез еткізіледі. Ал егер ұсыныс
сұраныстан артга ... ... ең ... ... заттарын өндіруді
ұлғайту шараларын қолданады, тек кейбір жағдайда ғана, осындай тауарларды
едәуір ұлғайту мүмкіндігі ... ... ... бұл ... ... ... ұсынысты бір-біріне сәйкестендіру мақсатымен бағаны ... ... ... ... ... бір ... ... сауда бағасын кетеру,
әдетте, басқа тауарлардың бағасын кемітумен толықтырылады. Халық тұтынатын
тауарлар бойынша ... ... ... және оны ... ... алғы ... ... сұранысын үнемі зерттеп есепке алу
болып табылады. Рыноктық тепе-теңдік ... ... ... бір ... ... пен ... ... бұзылуы
экономиканың сәйкестілігінің бұзылып, өндірістің ... ... ... ... пен ... арақатынасының бұзылуы тек бағаларды өсіріп
қоймайды. ... ... өне бойы ... ... ... қалыпты
жұмысын бұзып, экономикалық айналымды бүркемелеп, өндірістің құрылымына да
әсер етеді. Нәтижесінде өнімді жаңартып отыру ... ... ... ... ... ... ... нашарлап,
экономиканың финанстық тұрактылығы бұзылады. Мұндай ... ... ... үшін ... оның ... ... басқара отырып, оны
экономиканы реттеу ... ... ... ... ... пен ... — рынокты басқарудың басты қызметі, шаруашылық механизмінің ... ... ... әр ... ... мысалы тікелей (айталық
мемлекеттік заказдарды стратегиядық, әлеуметтік маңыздылығы басым өнімдерге
беру) және ... ... ... финанс-кредит тұтқалары, салық, реклама
және т. б.) жүргізіледі. Соңғы уақытта рынокты реттеп, сұраныс пен ұсынысты
үйлестіру мақсатымен маркетинг жүйесі ... ... ... ... бір ... ... ... сұраныс пен үұыныстың макропропорцияларын реттеуді,
өз жауапкершілігіне алып отыр. Ал микропропорцияларды, яғни ... ... ... ... нақтылы тұтынушылар мен жабдыктаушылардың
арақатынасын реттеуге кәсіпорындар мен кәсіпкерлерге ... ... кең ... берілген. /4/[4]
Еңбек рыногы өндірістің тиімділігін өсіруге, ... ... осы ... ... тұрмыс дәрежесін елеулі
кетеруге көмектеседі. Еңбек рыногы жұмыс орны мен ... ... өмір ... ... ... ... ... етуге жол ашады. ... ... ... ... ... ... етеді. Мемлекет әр адамға нақтылы жұмыс орнын
дайындау міндетінен арылады, сонымен әр адам өзіне лайықты ... ... ... ... ... туралы сөз болғанда жұмысқа тарту теориясында ... ... ... атау керек. Кеңестік қоғамтану, экономикалық
әдебиеттерде ондаған жылдар бойы капализм жағдайында ... ... ... ... ... белгілі бір артықшылығы
деген қағида ... орын алып ... ... ... де осы ... еді. ... рыноктық шаруашылық системасына көшуге орай
экономикалық теория алдында бірсыпыра жаңа сұрақтар қойғаны туралы ... ... Сол ... бірі ... рыногы және жұртшылықты енбекке тарту
мәселесі. Шындығында, 1989 ... бері ... ... ... ғылыми-
өндірістік конференцияларда, жиналыстарда айтылған пікірлерді негізінен екі
топқа бөлуге болады. Бір топ біздің елде ... ... ... тиіс ... екіншілері еңбек рыногы бар, бірақ ол тежелген, ерекше ... ... жүр. ... кеңестік, дәстүрлік саяси экономия теңдік, әділеттілік
пен казіргі ілгері ... ... ... еңбекке тарту, оған
ынталандырумен байланыстырғысы келеді. Онымен бірге жаңа ... ... ... ... және ... саясат, еңбектің
сипаты мен мәні, оның тиімділігі, ... ... ... ... ... рыногының құрамдас белігі жұмысшы күшінің сипатына да анықтама
беру керек. Сонғы мезгілге ... ... ... ... ... ... ... тауар емес, оның себебі жұмысшылар өз ... ... ... қанаушы үстем таптар жойылды, сондықтан жұмысшы өз
еңбегін өзіне сата алмайды ... ... кең орын ... Осы ... ... өмір ... дәлелдеп берді. Себебі жоғарыда аталған топшылау
шындыққа жатпады. Керісінше, жұмысшылар ... ... ... ... тыс ... олардың еңбекке деген белсенділігі де
кеміді. Осыған орай теорияда және практикада жұмысшы күшін қайта ... ... оның ... ... анықтау мәселесі жете зерттелмеді. Осы
жағдай кеңес елінде ... орны мен ... ... өте ... ... себеп. Кеңес елінде де теориялық қағидалар қаншама теріс
болғанымен еңбек ... ... ... та ол ашық ... ... ... ... ретінде қызмет атқара алмады. Жұмысшылар бір
кәсіпорыннан екінші кәсіпорынға, ... ... жиі ... ... жабдықталуы, еңбек жағдайы және жалақысы жоғары кәсіпорындарды
жұмысшылардың ... ... ... орай ... ... бірі ... жиі ... болды. Мәселен бұрынғы Одақ бойышпа
80-жылдары бір жылда 20 миллиондай адам еңбек орнын ауыстыратын. ... ... ... да орын ... экономикалық теориядағы жаңа кезқарас бойынша жұмыс күші
тауар ретінде қаралуы керек. Олай болса ... ... ... құны және құны
бар. Жұмыс күшінің тұтыну кұны дегеніміз оның ... және ... ... ... ... ... ... Жұмыс күші арқылы
адам құн және қосымша құн өндіреді. Рынок қатынасында жұмыс күшіне сұраныс
тауар өндірушінің ... өнім ... оны ... ... ... Сонымен жұмыс күшіне сұраныс проблемасы экономикалық өсумен
тығыз байланысты. Әрине, мемлекет бұл процесті тікелей және ... ... Ол үшін ... ... ... ... перспективалық,
стратегиялық күрделі қаржылар жұмсау көзделуге тиіс.
Көп укладты экономикада ... ... ... оның ... ... ерекше назар аударады. Осыған орай ... ... ... еңбекақысының мөлшеріне түрлі факторлар әсер етеді,
онын ішінде еңбек туралы заң, ... ... ... ... т. ... ... ... жанама әдістермен ретгеуді көздейді. Бірак,
рынок механизмі арқылы енбекақыны реттеу әлі де болса ... ... ... ... ... ... ... өндірістің заттай
факторларын жоспарлы реттеп, еңбек ресурстарын даярлап, толық ... ... үғым ... орнады. Осыған орай жеке адамның алдымен ... өз ... ... күн ... ... жоқ ... қағида орын
алды. Сонымен барлық қоғам мүшелері еңбекке толық қамтылуы көзделеді. Осы
теріс нұскаудың ... ... ... аз ... ... ... пайда болды. Жұмыс орны көп болып, оны толтыруға адам ... ... ... бұрынғы кеңес елінде металл кесетін станоктардың саны
жұмысшы-станокшылардан екі есе артық болды. Қазірде де ... ... ... бос ... орындары аз емес. Бірақ бұл орындарды
толықтыру оңайға түспей отыр. ... ... ... ... ... ... жүйесінің халық шаруашылығының нақтылы
қажетінен алшақ болуы алеуметгік ... (ең ... үй ... ... қалғаны, әр түрлі аймақтардағы өмір
салты, тұрмыс жағдайындағы әлеуметтік-экономикалық ... әр ... ... ... экологиялық қолайсыз аймақтары. Оған Семей ядролық
полигоны, Арал төңірегіндегі және басқа да халық ... ... ... ... ... ... да жұмыссыздыққа мәжбүр болғандардың қатары көбеюде.
Қазақстанның село, ауылдарында (өнеркәсібінде де) озат ... ... ... төмен, мамандығы шамалы, ауыр қол еңбегінің
үлес салмағы көп. Оған қоса ... ... ... да ... ... ... ... еңбегінің пайдасы шамалы штаттар саны аз
емес. Оның ... ... және ... ... ... көп жерде
ойдағыдай болмай отыр. Уакыт ... ... ... ... ... ... ... еңбекақы алатындар да жиі кездеседі. /[5]/
Тиімді экономикада еңбекке ... ... болу үшін ... ... адам ... ... салаларын өзінің жеке басының қабілеті мен
мүмкіншілігіне сай таңдап алуы керек. Сонда гана ол өндірістің ... ... ... ... Сонымен бірге өндірістің қажетіне
сәйкес жұмысшының да кәсіптік дәрежесі болуы керек. Енбек рыногын реттеудің
талап-тілектері осындай.
2.2. ... ... және ... ... - өте ... көптеген құрылымы бар ұғым. Бұл жағдай нарық
жүйесiн ... ... ... ... белгiлерi бар екендiгiн
анықтайды. Ең алдымен, әр түрлi тауар ... ... ... ... арналған тауарлар, шикiзат және дайын заттар/ нарығы. /6/
Сонымен қатар, нарықты аумақтық өзiндiк ... ... ... ... белгiлi бiр аймақтың нарығы; салааралық бiрлестiктер
нарығы және ... ... ... тағы бiр ... ... ... ... қатынастардың кемелiне келу деңгейi, яғни дамыған ... ... мен ... әр қоғамда енгiзiлiп, әрекет етiп отырған заңдылыққа
сәйкестiгi ... ашық ... және ... ... нарық болып
iшiнара бөлiнедi.
• Өндiрiс құрал-жабдықтарының нарығы.
Нарықтың iшкi құрылымы өте күрделi, оның ... ... - ... ...... ... Бiзде ұзық уақыт өндiрiс құрал-жабдықтары
қозғалысының формасы материалдық – техникалық жабдықтау болып келедi.
Материалдық – техникалық жабдықтау – бұл ... мен ... ... ... бiр орталықтан бекiтiлген қорлар бойынша
ресурстарды жоспарлы түрде бөлуге негiзделген. Мұндай жүйе ... ... ... тән. Бұл ... ... қатынастары
жеткiлiктi дамымайды.
Көтерме сауда өнiм ... ... мен ... ... ... ... /коммерциялық/ байланысты да, сондай-ақ,
олардың арасындағы ... ... ... ... ... ... арқылы болатын байланысты да қамтиды.
• Капитал /қорлар/ нарығы.
Бiздiң ... ... ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық жетiстiктер, жұмысшы күшi, яғни өндiрiстiң
негiзгi ... ... ... көзқарас болағын рас. Ол бойынша
мемлекеттенген экономиканың шын ... ... ... ... ... ... арасында/ қозғалысына жол берiлмей,
әрбiр кәсiпорындар ... ... ... ... ... ... отырды.
• Тұтыну тауарлары мен қызмет түрлерiнiң нарығы.
Бiздiң бұрынғы Одақта бөлшек сауда /яғни тұтыну тауарлары мен ... ... ... ... ... ... Бiрақ
сауданы нарықтың қатынасынсыз бөлуге кең жол ашылды, тiптi қазiрдiң ... ... әр ... ... ... ... ... аян.
Бүгiнгi таңда тұтыну нарығының қалыптасу жолындағы басты кедергi –
тауар тапшылығы. Мiне, осы ... ... мен ... ... ие болып, сатып алушыларға үстемдiк көрсетуде.
Сонымен қатар, кейiнгi жылдары жүзеге асырылып жатқан ... ... ... Ол неге ... ... сауда монополиясынан бас тарту. Қазiргi
кооператорлар мен жеке ... ... - ... мен ... жаңа ... пайда болуына себебiн тигiзуде және нақты
нарықтың қалыптасуына жол ашуда.
Екiншiден, бұл өзгерiстер жеңiл тамақ өндiрiсi кәсiпорындарын ... ... ... және бөлшек сауданы қайта құруға байланысты.
Әкiмшiлдiк-әмiршiлдiк басқару кезiнде: ... ... ... ... ... ... ... алмайды. Бұдан
шығатын бiрден-бiр жол - өндiрушiлер мен тұтынушылардың ... ... ... ... ... қандай бiр қоғамда болын, олардың даму процесiнiң ... орын ала ... ... Мiне, ... ... ... маңызы факторларына айналуына байланысты екендiгi көрiнедi. Бiрақ
бұл ... ... ... жүзеге асырылмай келедi. ... ... ... есебiнен жүзеге асырылып, тұтынушыларға бөлiнiп,
тағы да сол орталықтан бөлiнген қаржыларға сатылып алынған.
Елiмiзде жұмыс iстеу ... ... ... ... ... бұл құрылым жаңа ғылыми-техникалық мақсаттарды шешуге жол ашпай,
әрдайым тежеу жасап отырады.
• Бағалы қағаздар нарығы.
Бұлардың ... ... - ... /бағалы қағаз, дивиденттер,
олардан түсетiн пайда кәсiпорындар әрекетiнiң нәтижесiне байланысты/ ... ... ... бұлардың белгiлi бiр мезгiлге сәйкес нақты
процентi көрсетiлiп шығарылады/.
• Еңбек нарығы.
Жолдау формасы бiздiң елге тән ... ... ... жоқ, ... ол iс
жүзiнде қалай болса, солай екенiне күмән жоқ, бiрақ ол iс ... ... ... ... яғни бiз оған ... ... ... белгiлi бiр жұмыс орны бекiтiлiп берiлiп, тiптi, оның
зейнетке шығуына дейiн қамтамасыз етiлiп отырды. ... ... ... ... ... ... ... жылы республикада еңбек ресурсы 9,4 млн. адам немесе жалпы ... 56 ... ... ... ... ... ету ... жұмыс iздеп жүрген 236,8 мың азаматтар өтiнiш жасады, олардың 78,1
мыңы жұмыссыз деп анықталды. ... ... ... ... ... қоныстанған. Жалпы республика бойынша 132 мың адам толық емес
жұмыс уақытымен қамтылған.
Ал қазiргi жағдайда аз да болса ... ... ... әр түрлi
формаларына көшуге байланысты қоғамның әрбiр мүшесiне жұмыс орнын ерiктi
түрде таңдауына ғана ... ... ... ... ... /мемлекеттiк немесе ұжымдық/ жұмыс iстеуi, жеке ... ... ... ... ... ... ... басқа елге
кетуiне мүмкiндiк туды.
111. Нарықтың экономикаға ... ... мен ... ... экономиканың иделдық моделі
Нарық экономикасы практикада өзінің жоғары тиімділігін дәлелдейді, оған
мына төменде көрсетілген процестерді кәсіпорын деңгейінде шешуде ... ... әдіс ... ... пен ... ... ... қамтамасыз ету. Нарық бұл
қызметін төлем қабілеті бар сұранысты ... ... ... ... ... ... Өз ... тәуелсіз шаруашылық жүргізетін өндірушілер еңбегі
нәтижесін қоғамдық бағалау. Осы бағалау механизмі ... ... ... Сатып алу және сату орнықты ма? әлде жоқ па? Сатып алу ... ... қиын ... ... ... ... - ... сатып алушы – тұтынушылар тұрақты түрде рыноктың жағдайын зерттеп ... ... ... ... ... ... ... мен динамикасы,
сұраныс пен ұсыныстың еркін өзара қатынасы процесінде қалыптасады. Бағаның
еркін қозғалысын рынок қана қамтамасыз ... ... ... осының өзі
рынок.
4. Экономикасы сауықтыру дербес шаруашылық ... ... ... еркін қозғалысы арқылы жүзеге асырса, артта ... озық ... тым ... айтқанда рынок экономикасы механизміне артта қалған өндіріс
сауықтыру мүмкіндіктері ... ... ... ... ... экономикасы дегеніміз бәсеке,
оның барлық саласында, барша дәрежесінде пайда іздеу жолындағы ... ... ... ... ... ... көлемін неғұрлым ұлғайту үшін;
б) шығынды неғұрлым азайту үшін;
в) неғұрлым пайдасы мол салаларда қызмет атқару ... ... ... ... дәрежесі мен мөлшерінде ... ... әсер ... ... ... түседі. Рынок экономикасының негізгі қызметі
жоғарыда айтылған бәсеке, жарыс бағытында орын алатыны айқын. Осы ... ... ... ... ... ... ... экономикасының әлсіздігі
Жоғарыда рынок экономикасын дәріптеуден оның кұш қуаты шексіз мол деген
ұғым ... ... ... ... ... өте ... қоғамдық
қажеттіктерді өтеуді рынок қатынастарына арнаулы институттарды қатыстырмай
қамтамасыз ету мүмкін емес.
1. Макроэкономикалық пропорциялар. ... ... ... ... ... ... – қатынастарды, пропорцияларды реттей ... ... ... Бұл өте ... ... ... ... мемлекет құрылымдық дағдарыста жол бермеу
жағын қарастырып отыруы керек.
2. Ғылыми – техникалық прогресс. Рынок экономикасы ...... ... ... ... осы ... ... жасайды. Ол түсінікті де, себебі: ҒТП – тәуекелділікпен жұмсалатын
көп қаржы – ... ... ... бұл ... ғылыми –
техникалық прогресс ... ... ... ... ... ... бөлу арқылы бәсеңдетуге болады.
3. Стратегиялық инвестициялар. Капиталдың айналымын тездетуді ... ... ... ... ... ... жұмсауға ынталы емес,
себебі, бұл салада қаржы айналымы ұзақ мерзімге созылғандықтан бұл қызметті
қоғам атқаруы керек.
4. Рыноктың емес ... ... ... экономикасы рынокқа тікелей
жатпайтын салаларды қаржыландыруға немқұрайды бұл міндетті де ... ... ... тиіс.
5. Әлеуметтік қорғау. Рынок экономикасы өте ... ... ... Оған жататындар- жұмыссыздық, табыстардың күрделі
жіктелуі, инфляция. ... ... ... ... ... ... ... болуға тиіс.
Шаруашылықты рыноктық ұйымдастыру тарихы әлденеше ... ... ... та ол адамзат қоғамының даму тарихынан – қоғамдық ... және ... өнім ... ... өмір сүру ... құралдарын жетілдіріу және еңбек өнімділігінің өсуі нәтижесінде
артық өнім, онымен қоса айырбас пайда болды.
Қорытынды
Нарықтық экономикаға көшуге орай, жұмысшы күшiнiң жұмыс орнынан ... ... ... ... орны ... түрде анықталмайды, яғни
жалдау нақты түрде жүзеге асырылатын болады. Бұл жағдай, еңбек өнiмдiлiгiн
арттыруға, еңбеккерлердiң ... ... ... прогрестi
бiршама тежейтiн формаларды жоюға жол ашады.
Мемлекеттің міндеті — еңбекшілерге тиімді еңбек етуіне қолайлы жағдай
жасаумен бірге уақытша жұмыссыз ... ... ... ... ... ... және қорғау.
Қазіргі экономикалық теориядағы жаңа кезқарас бойынша жұмыс ... ... ... ... Олай ... ... ... тұтыну құны және құны
бар. Жұмыс күшінің тұтыну кұны дегеніміз оның ... және ... ... ... ... ... қабілеті. Жұмыс күші арқылы
адам құн және қосымша құн өндіреді. Рынок қатынасында жұмыс ... ... ... сапалы өнім шығарып, оны сатудан ... ... ... ... ... ... проблемасы экономикалық өсумен
тығыз байланысты. Әрине, мемлекет бұл процесті тікелей және ... ... Ол үшін ... ... ... ... ... күрделі қаржылар жұмсау көзделуге тиіс.
Көп укладты экономикада жұмысшыны қабылдайтын ... оның ... ... ... ... ... ... орай еңбекақы да
белгіленеді. Жұмысшының еңбекақысының мөлшеріне түрлі факторлар әсер етеді,
онын ... ... ... заң, ... ... салық саясаты т. б.
Қазір мемлекет еңбекақыны жанама әдістермен ретгеуді көздейді. Бірак,
рынок ... ... ... ... әлі де ... қалыптасқан жоқ.
Бұрынғы кеңес елінде қоғамдық меншік ... ... ... жоспарлы реттеп, еңбек ресурстарын даярлап, толық ... ... үғым ... ... ... орай жеке ... ... қоғамдық
ендірістегі өз еңбегінен басқа күн керетін ... жоқ ... ... ... ... ... ... мүшелері еңбекке толық қамтылуы көзделеді. ... ... ... бүкіл экономикаға аз зардабы болмаған "кадрлар
тап-шылығы" пайда болды. Жұмыс орны көп ... оны ... адам ... ... ... ... ... елінде металл кесетін станоктардың саны
жұмысшы-станокшылардан екі есе артық болды. Қазірде де біздің республиканың
кейбір кәсіпорындарында бос жұмыс орындары аз ... ... ... – «Экономика: байып пен бағдар».
2. Мухмедиев А.Б. ... ... ... ... // ... ... ... моделі. А. – 1999. – 5 / 6
3. Я. Әубәкіров, Экономикалық теория негіздері // Алматы – 1998ж.
4 . ... Г.С., ... А.А. ... экономика, Алматы: Экономика,
1998 – 184с.
5. ... Е. Ф. ... ... ... – М.: ... и ... ... – 224с.
6. Семенкова Е. В. Операции в ... ... – М.: ... 1997 – 328с.
7. Мейірбеков. А.Қ, Әлімбетов. К.Ә. - “Кәсіпорын ... ... ... Б. - ... нарық, экономика”. АЛМАТЫ, 1996
-----------------------
[1] Е.Адаспаев – «Экономика: байып пен ... ... А.Б. ... ... ... ... // Ақиқат, Рыноктық
экономикаға өтудің моделі. А. – 1999. – 5 / ... Я. ... ... ... негіздері // Алматы – 1998ж.
[4] Сейткасымов Г.С., Ильясов А.А. Рыночная экономика, ... ...... ... Е. Ф. ... ... экономики. – М.: Банки и биржы, ЮНИТИ,
1995 – 224с.
6. ... Е. В. ... в ... ... – М.: ... 1997 – 328с.

 группа сайтов Stud.kz
2008-2014 Создание сайта - cтудия Riskk | 0.2240

^