Жасанды мутагенез [ 4 бет ]

1.Жасанды мутагенез
2. Мутагенездің жалпы ерекшеліктері
3. Табиғи және жасанды мутациялар.
        
        Жасанды мутагенез
Мутациялық өзгергіштік көп өзгергіштіктің бір түрі ғана болып табылады . Тірі организімдердің маңызды қасиеттерінің ең елеулісінің бірі ұрпақтан - ... ... ... ... ... . Мутация сонымен қатар көптеген апаттың себебі болып табылады : ... ... ... ... , ... ісіктер , тұқым қуалайтын аурулардың пайда болуы . т.б. Сонымен қатар мутация өсімдіктер , жануарлар және микрорганизімдер селексиясында қолданылатын көптеген ... ... ... > ... атауды , Мендел заңдарын қайта ашушылардың бірі голлондиялық ботоник Гуго де Фриз ( 1848-1935) кенеттен пайда болған тұқым ... ... ... үшін қолданды. Негізінде бұл сөздің шығу тегі әріректе жатыр. Көне Рим имперясында Август патшаның билік етуі заманында ( біздің жыл ... ... 63-64) ... орталықтарымен қалалардың арасындағы байланысты ұйымдастыру үшін пар атты ... ... . Жол ... қалалармен енді пунктерінде ( бекеттерде жолаушыларға арналған демалатын > деп аталатын ... ... . Бұл ... ... ... ... олардың орналасқан нүктелері мен бағыттары ғана көрсетілген . Осыдан барлық европалық тілдерде > ... сөз ... . Осы ... ... > деп ... ... ... ауыстыратын бекеттер болған . Міне > деген сөздің шығу тегі осылай ... . ... ... ... . ... ... ... (лат - өзгеруі, > - тегі) әртүрлі физикалық және химиялық факторлардың әсерінен ... ... ... ... ... ... болу працесі . Мутация - клеткадағы геннің табиғи не жасанды жолмен ... . Тірі ... ... ... ... жоғары сатыдағы өсімдік , жануар адам барлығы да мутацияға ұшырайды . ... ... ... ... болған мутациялар тұқым қуады . Дене клеткаларында болатын ... ) ... ... ... . Дене ... мутанта ткані бар өкілдерді мозаиктер немесе химерлер деп атайды . Вегетативтік жолмен көбейетін организімге сомалық мутацианың үлкен маңызы бар. ... ... не ... ... ... ... ... өзгеріске бейімділігі мутабилдік деп аталады. Мутацияға бейім болу көптеген себептерге - организімнің жас мөлшеріне , даму сатысына ... ... ... ... . ... ... бейімділігі бірдей болмайды , оларды стобильді және мутабилді деп бөледі . Жеке ... ... ... ... ... бір ... ... Генотиптегі гендер мутацияға жиі ұшырайды. Жеміс шыбынының бір ұрпағында 100 гаметаға бір мутация сәйкес келеді . Тышқанның радиация әсеріне ... ... ... . ... ... ... ... гөрі 2-3 есе сезімтал келеді . Генетикалық факторларға байланысты болғандықтан мутабилділікті қолдан сұрыптау арқылы арттырып не кемітіп отыруға ... ... ... ... ... ... жоғары жаңа линиялар шығарылуда . Мутагендер - деп мутацианың ... әсер ... ... ... . ... ... ... ( ультракүлгін сәуле , рентген сәулесі нейтрондар, химиялық заттар алколойдтар, нуклейн ... ... ... . ... ... , ... табиғатына , мөлшеріне әсер ету жағдайына сондай - ақ организмнің генотипіне , даму сатысына және ... ... ... . ... ... ... ... .
1. Ядролық немесе хромосомалық , ядролардан тыс немесе хромосомадағы қатысы жоқ цитоплазмалық
2. ... ... ... : ... , ... , гетероплойдтар
3. Генетикалық хабардың өзгеруі : Мутациалар , Рекоминациалар
Мутациалар: Нүктелік мутациалар , ірі қайта құрылулар ... ... : ... түсіп қалуы , негіздердің кіруі , негіздердің ауысуы ... ... ... : Делециалар , транцлокациалар , инверциалар .
Ақырыеда ... өте жиі ... ... ... , яғни ... жағдайларға сәйкес топтастырады: леталды морфологиялық , биохимиялық мінездік ... ... ... Бұл ... ... шұбалаң түрі болғандықтан арнаулы әдебиеттерде жиі кездеседі . Жалпы түрде мутация ... - ... ... тұқым қуатын өзгерісі . Оның әректіне белгілердің өзгергенін білуге болады.
Генотип ... ... ... ... ... ... бар :
1. Геномдық
2 . Хромосомалық
3 ... ... ... ... - ... хромосома санының өзгеруіне байланысты. Оның пайда болу ... әр ... ... түр үшін ... саны , формасы мен мөлшері жүйелік белгі болып табылады. Кариотиптің негізгі бірлігі хромосомалардың гаплойдты жиынтығы , яғни ... ... ... жұбының біреуі ғана болады. Мұндай жиынтыққа шоғырланған гендер тобын ... деп, ал ... ... ... ... сан деп атап оны n ... белгілейді Митозбен мейоз ұрпақтан - ... ... ... ... ... ... ететін клетка бөлінуінің аса дәл механизімі болып ... . ... ... ... храмасомалардың клетканың бөлінуінсіз екі еселенуінен бұл миханизім бұзылады . Осының нәтижесінде храмасомалар саны өзгеріп 2n - n ... тыс ... саны ... ... ... ... . ... жиынтықтары тұтас көбейген организімдердегі полиплойттар деп аталады . Егер храмасомалар саны гаплойдты жиынтыққа ... ... ... ... ... , гетероплойдтар деп атайды . Организім клеткаларындағы храмасомалар санының ... оның ... ... ... қатар жүреді сондықтанда оларды геномдық мутациалар деп атайды . Полиплойдия ( грек полиплос - көп қайтара > - түр ) ... ... ... ... ... ... ... - деп аталады .
Хромосомалық мутациялар - хромосошілік және хромосомалық болып бөлінеді. Клеткаларда хромосомалардың қайта құрылуы әдетте осы ... ... ... ... ... ... организімдердің өзгеруімен байланысты болады . Хромосошілік өзгерістерге хромосо бөліктерінің жетіспеушілігінін белгілі бір жерінің екі еселенуінін жеклеген бөлшегінің 180- қа ... ... . ... гендердің алмасуын , сызықтық орналасуының өзгеруін жатқызады . Хромосома ... ... ... әр ... ... учаскелерін және оның түрлі бөліктерін қамтуы мүмкін . Егер ... ... ... ұшы үзіліп центромералары жоқ боса бөлініп қалған үзінді ондағы гендермен бірге ядроның таяудағы бөлінуі кезінде жойылады . ... ... ... ... ұштық деп атайды . Егер хромосоманың негізгі түрін -12345678910 деп т.с.с. локустардан десек оданда 4-ші локустардың делекциясы ... 6-9 ... ... 123410 ... ... ... былай көрсетуге болады. Кейде хромосоманың иіні үзіледі ... ... екі ... ... . Бұл ... оның алшақ ұштары митозда шеңбер тәрізді хромосома түзе отырып қосылуы мүмкін . Хромосоманың бір иіні бір мезгілде екі жерден ... ... ... ... ... . ... ... қосылып , хромосома қысқарады , бұл кезде локустар жойылады. Егер ... ... ... ... үлкен болса жоылар алдында оның ашық ұштары ... ... , ал ... ... ... ... . Хромосома бөліктерінің үлкен жетіспеушілігі әдетте гоммозиготалы күйде леталды болады, ал ... ... ... ... ... ... үшін зор маңызы бар екендігін дәлелдейді .
Табиғи және жасанды мутациар. ... ... ... ... ... ... жөніндегі мәселе биологияда ертеде қойылған . К. Вольф XV111 ғасырда және Ж.. ... X1X ... ... ... ... ... қуудағы маңызы жөнінде қағида ұсынған .Тек қана Ч. Дарвиннің теориясы шыққаннан ... ... қуу мен ... ... ... ретінде қаралады. Ортаның тұқым қууға тигізетін ықпалын ғылыми - теорияларын негізінде жүргізуден бастады . Тұқым куу заңы мен ... ... ... ... ішкі және сыртқы факторларды зерттейтін дұрыс әдістер болған жоқ . Тұқым куудың ... ... ... ... ... ... мүмкіншілік туғызды. Мутациалық працес пайда болу себептеріне байланысты спонтанды және индукциалды болып бөлінеді . ... бұл ... ... айқын шекара жүргізуге болмайды , себебі мутация туғызатын ... ... ... ... ... ... немесе кейбір химиялық қосылыстар қоршаған ортада немесе зат алмасу барысында түзіледі . Табиғи мутациалар мен ... ... ... ... жасанды мутациаларды әлде қайда бұрын белгілі болады ... ... ... және ... ... ... ... жөнінде деректер спатонды мутациаға қарағанда көп . Әдетте спатонды ... ... ... ... ... ... ... мутациалар біріктіріледі . Мутациалық працесс негізінен мутациалардың пайда болуы жилігімен сипатталады . Жануарлардың өсімдіктермен микроорганизімнің әрбір түріне муациалардың белгілі бір ... болу ... тән: бір ... ... ... ... қарағанда едәір жоғары болады . Қазіргі кезде мутацияның бір ұрпақтан пайда болуының жалпы жилігі жөнінде жеткілікті мәлімет жоқ . Мұны ... ... ... көрінісі жөнінде сондай- ақ генетикалық табиғаты жағынан да барынша алуан түрлі болғанымен де ал оларды есептеу әдістері жетілмегенімен түсіндіріледі . ... ... ... ... ғана белгілі дәрежеде дәл баға беруге болады . Әдетте альелдік жұп мүшелерінің ... ғана бір ... ... ... жағдай .

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге



2008-2014 © stud.kz группа сайтов Stud.kz
Создание сайта - студия Riskk | Time 0.0166