Қазақстан Республикасындағы лизинг бизнесінің даму күйі мен перспективалары [ 33 бет ]

Кіріспе………………………………………………………………….3

I. Лизингтің теориялық негіздері………………………………………4
1.1. Лизингтің мәні мен анықтамалары…………………………..4
1.2. Лизингтің қағидалары мен жіктелуінің белгілері…………..9
1.3. Лизинг операцияларының құрылымы……………………….16

II. Қазақстан Республикасындағы лизинг бизнесінің даму күйі мен перспективалары……………….21
2.1. Қазақстан Республикасына лизингті еңгізу тәжірибесі, проблемалары мен ерекшеліктері……21
2.2 Қазақстан Республикасындағы лизингтің дамуының қазіргі күйіне талдау…25
2.3 Қазақстан Республикасындағы агролизингтің дамуы…….28

III. Қазақстан Республикасындағы лизингті жетілдірудің жолдары мен проблемалары 31

Корытынды…………………………………………………………34
Пайдаланған әдебиеттер тiзiмi……………………………………36
        
        Жоспар:
Кіріспе………………………………………………………………….3
I. Лизингтің теориялық негіздері………………………………………4
1. Лизингтің мәні мен анықтамалары…………………………..4
2. Лизингтің қағидалары мен ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы лизинг бизнесінің даму күйі ... ... ... ... ... ... ... мен ерекшеліктері……………………………21
2. Қазақстан Республикасындағы лизингтің дамуының қазіргі күйіне
талдау…………………………………………………25
3. Қазақстан Республикасындағы агролизингтің ... ... ... лизингті жетілдірудің жолдары мен
проблемалары………………………………………………………31
Корытынды…………………………………………………………34
Пайдаланған әдебиеттер тiзiмi……………………………………36
Кiрiспе.
Қазақстанның нарықтық экономика қатынастары жолына түсуі ... ... мен ... әкеп ... ... ... ... экономикалық қайта құрулардың басталуының негізі болды.
Сондықтан да, инвестициялық ... осы ... әр ел, ... Қазақстан
экономикасының жағдайына тигізер әсері айтарлықтай.
Курстық жұмыстың осы тақырыбын таңдаған себебім – қазіргі кезде лизинг
қатынастарының Қазақстан жағдайына енуінен бастап осы ... ... ... ... ... ... Ал, бұл ... даму жолы өте
күрделі болып келді және де ол әлі де болса даму үстінде.
Қазақстандағы лизинг қатынастарының ... ... ... кезден-ақ
қаланды. Дегенмен, экономиканың маңызды саласы ретінде қалыптасуы Қазақстн
Республикасының ... ... ... ... ... ... банктердің лизингтік операцияларын жүргізуі 1989 жылдары-ақ жүзеге
асырылып отырды.
Осы он бес жылдың ішінде ... ... ... ... ... ... ауыл ... секторының дамуына септігін
тигізіп, дамуынының қарқының арттырады. Ал, ол өз ... ... ... ... жақсаруына алып келеді.
Инвестициялардың, шетелдік немесе отандық болсын, артуы ... ... ... ... ауыл ... ... қызметін жүзеге
асырып жүрген кәсіпорын мен ұйымдар үшін лизинг ... ... ... ... ... алу ... жағдайларына үлкен
ауыртпалық тигізбейді, яғни өте тиімді болып келеді.
Менің ойымша, Қазақстандағы лизингтік ... ... ... өте пайдалы нәтижелерге алып келеді. Қазірдің өзінде-ақ көптеген
ұйымдар мен кәсіпорындар тек осы ... ... ... ... тиімділігін арттыруда. Сонымен қатар, қазіргі уақытта
лизингтік компаниялардың талаптары ... ... үшін өте ... ... ... жөніндегі мәселелер басылым беттерінде тоқсаныншы
жылдардың ортасына қарай шыға ... ... ... ... ... саны ... түрлі мамандардың лизингке берген анықтамалары мен ол жөніндегі
пікірлері сан алуан. Сондықтан да, әлемдік тәжірибеде ... ... ... алуан болып келеді.
1. Лизингтің теориялық негіздері
1.1. Лизингтің мәні мен ... бір елде жал ... ... ... ... дамығанына
байланыссыз, жалдың пайда болу стадиясынан ... ... ... ... стадиясына дейінгі дамуына тән ортақ заңдылықтар бар.
Жал ... ... ... ие. ... ... ... бұл тарих 4000 жылға жуық: Шумер ежелгі мемлекетте жалды
пайдаланудың ... бар. ... ... ... ... ... деп ... «Ежелгі шумерлік Ур қаласында табылған ерте
табличкаларда ауыл шаруашылық құрал-жабдықтарды, жерді, су ... ... ... беру ... ... ... ежелгі өркениеттер, соның ішінде гректер мен римляндыктар, ... үй ... және ... ... қолайлы, жақсы, кейде
жалғыз әдісі деп есептеген.
Аристотель б.з.д. IY ғасырда-ақ лизинг мәселесін ... ... ... ... ... иемдену құқығында емес, байлық – пайдалануда».
Ежелгі финикийліктер тәжірибесінде өзен кемелерінің жалы көрініс табады.
1284 жылы Уэльс қаулысымен ... ... ... ... негізі
қаланды.; 1571 жылы Англияда жал келісімдерін жасауға рұқсат беретін ... XYIII ... бас ... ... ... рет жеке ... жал
келісімі тіркелген болатын.
Бірақ та лизинг қатынастарындағы шынайы ... ... ... ... 50 жылдарында болды. Лизингке белсеңді түрде өндіріс құралдары
беріле бастады, олар: технологиялық құрал-жабдықтар, ... ... ... ... және т.б. Бұл ... АҚШ-ның Үкіметі
бағалай алды да, бұл қызметтің түрін ынталандыру ... ... ... ... ағылшын сөзінің “to lease” етістігінен шыққан, яғни
«жалға алу» дегенді білдіреді. Бірақ та лизинг ... ... ... және бұл жаңа ... құралының барлық нысандарын ескере алмайды.
Бұдан ... мәні мен ... ... ... ... мен пікірлер
пайда бола бастады. Қазіргі кезде лизингке ... ... ... ... асады.
Қызметтің әр түрлі салалардағы мамандар (заңгерлер, коммерсанттар-
кәсіпкерлер, маркетологтар, банк қызметкерлері, сыртқы ... ... ... ... ... және ... ... немесе
жал қызметтеріне жатқызады; тауарларды ... ... ... ... ... жал нысаны, ұзақ мерзімді жал, негізгі қорларға
несие беру нысаны, ... ... ... ... ... ... экспорттауға несие беру нысаны, сыртқы экономикалық
қызмет ... ... ... экспорт-импорт қатынастары) ретінде
қарастырады.
Мысалы, Е. Кабатова[1] лизингке ... ... ... ... отырып, келесі бес негізгі тұжырымдаманы береді:
1. Лизинг келісімін ерекше белгілері бар жал ... ... ... ... ... ... мерзімді ұзарту сату-сатып алу
ретінде;
3. Лизингте тапсырма институтының ... бар деп ... ... ... тараптың пайдасына жасалатын келісім ретінде
қарастыратын тұжырымдама;
5. Лизингті узуфрукт (заттық құқық – ... ... ... ... ... ... ... (узуфруктуариймен) иесінде
болатын келісім)
Көптеген жағдайларда лизингті машиналар, құрал-жабдықтар, ... және т.б. ... ... ие құрал-жабдықтардың жалы немесе ұзақ
мерзімді жалы ретінде қарастырады. ... бұл ... ... ... ... ... ... жалдан ерекшеленеді. Лизинг алушы жалгерге қарағанда
объектті ұзақ мерзімді ... ... Оның ... ... ... ... ... мүлікті төлеу, мүліктің кездейсоқ өлімі
кезіндегі шығындарды қайтару, оны сақтандыру мен техникалық қамсыздандыру
және де ... ... ... мүлік иесі болып лизинг беруші қала береді.
Өлім немесе ... ... ... оны ... ... Жалгерге қарағанда лизинг алушы лизинг берушіге пайдаланғаны
үшін ай сайынғы (квартал сайынғы) ақы ... оның ... ... ... ... ақау ... онда лизинг беруші кепілдік
міндеттемелерден ... да, ... ... жеткізушіге білдіріледі.
Бұндай көзқарас толығымен негізделген, өйткені лизинг беруші бұл
объектті лизинг ... ... мен ... үшін ... яғни ...... беруші белгілі бір жалгер үшін арнайы оның ... ... ... ... ... ... ... – қатынастардың ортақ
кешені, ал жал – осы ... ... ... ... қатар,
міндеттердің былайша бөлінісі лизинг алушының ... ... ... кепілдік болады.
Сонымен бірге мынаны есепке алу керек. Егер жал екі жақты болса, яғни
жалгер мен жалға беруші арасында, ... ... көп ... ... ... көп ... сипатқа ие болады. Бұны төмендегі сызбалардан көруге
болады.
Жал келісімі
Сурет 1. Жал келісімінің сызбасы
Сатып алу-сату ... 2. ... ... ... ... лизинг операциясының негізі болып ... яғни ... ... ... иесі (лизинг беруші) ... ... ... бір ... ... көрсетеді:ол мүлікті меншікке толық
құнымен, яғни бағамен, ... да, бұл ... ... алушының мерзімді
салымдары есебінен қайтарады.
«Лизинг беруші – ол өзінің және тартылған қаражат есебінен ... ... ... оны ... ... ... ... шарттарға
сәйкес беретін лизинг мәмілесінің қатысушысы. ... ... бір ... ... ... ... бола алмайды.
Лизинг алушы – ол лизинг келісіміндегі ... ... ... ... ... ... ... мәмілесінің қатысушысы.
Лизинг мәмілесі дегеніміз азаматтық құқықтар мен міндеттерді жоюға,
өзгертуге немесе орнатуға бағытталған ... ... ... іс-
әрекеттер жиыны.
Лизингтік қызмет – ол лизинг келісімінің шарттарын орындау ... ... ... ... ... бұл ... яғни ... берушінің мүлікті
лизинг алушыға уақытша ... беру ... Бұл ... несие
қатынастарының субъектілері болып қарыз беруші ролінде – лизинг беруші, ал
қарыз алушы ролінде – лизинг ... ... ... ... ... құрал-жабдықтар, транспорт құралдары және басқа да негізгі құрал
элементтері саналады. Көбісі бірақ, ... ... ... немесе
инвестициялау әдісі ретінде қарастырады, өйткені бұл мәселелермен көбінесе
белсенді түрде банк мекемелері айналысады.
1988 жылы Оттава ... ... ... ... ... Конвенцияда да бекітілген болатын. Онда: «Халықаралық тәжірибеде
лизинг ... ... ... беруші) пайдаланушының сұрауы мен
тапсырысы бойынша оған ... ... бұл ... ... сатып
алынған өндірістік құрал-жабдықтарды беретін қатынастардың үшжақты кешені
ретінде қарастырылады. Келісімінің мерзімі өткен соң ... ... ... ... ала алады»[3]
Сонымен қатар, лизингті несиенің ерекше нысаны ретінде де қарастыруға
болады, ... ... ... ... ... беру ... міндеттердің пайда болуына әкеп соқтырады. Бұл міндеттерді өтеу
мерзім ұзарту негізінде жал төлемдерін төлеу барысында жүргізіледі.
Лизинг келісімінің ... ... және ... ... ... ... кең ... оның анықтамасын мүлікті
уақытша пайдалануға берумен байланысты пайда болатын мүліктік қатынастардың
кешені ... ... Бұл ... мүліктік жал келісімімен бірге, сату-
сатып алу және қарыз келісімін ... ... осы ... ... мен осы ... ... кезінде пайда болатын
қатынастардың өзара енуі тән. Бұны ... ... ... сызбасынан
көруге болады.
4
7 1 ... 6 9 9 ... 3. ... ... ... ...... беруші мен лизинг алушы арасындағы лизинг келісімі;
2 – ... ... мен ... ... ... сату-сатып
алу келісімі
3 - лизинг берушінің ... ... ... ...... лизинг алушыға техниканы беру
5 – лизинг берушінің ... ... ... ...... ... лизинг берушімен сақтандыру келісіміне
отыру
7 – лизинг алушының лизинг берушіге лизингтік төлемдерді мерзімді ...... ... ... пайдаланғаны үшін банк алдындағы
пайыздарды өтеуі
9 – лизинг берушіге жергілікті бюджетке салықтық ... ... ... салықтық жеңілдіктер мен шегерімдерді беру
Жоғарыда айтылған анықтамаларды ескере отырып, лизингке ... ... ... - бұл ... алу, жал және ... ... экономикалық
және заңдық қатынастардың кешені. Лизинг беруші өзінің және ... ... ... ... және ұзақ ... ... ... және оны белгілі ақыға лизинг алушыға уақытша ... ... бір ... аса ... беру ... ... ... Лизингтің қағидалары мен жіктелуінің белгілері.
Лизинг қызметтерінің қазіргі нарығы ... ... ... ... ... және осы ... ... нормалардың көп түрлілігімен сипатталады.
Әлемдік тәжірибе лизингтік келісімдердің көп ... ... ... бір ... ... ... ... бір түрдің белгілері екінші
келісім-шартта кездесуі мүмкін. Және де белгілі лизинг түрінің талаптарын
сәл ғана ... ... оның жаңа ... ала ... ... да ... дейін нақты жіктелу берілмеген, яғни осы ... ... ... ... толық тізбесі жасалмаған.
Сонымен, көптеген жіктеулерді талдай, мәні мен мағынасын зерттей отырып
төмендегідей лизингтің жіктеме белгілерін айқындауға болады:
1. ... ... ... саны мен ... ... объектісі;
3. мәміле мерзімі;
4. мәміле масштабы мен сомасы;
5. қарыз және қосымша құралдарды тарту дәрежесі;
6. мүліктің ... ... ... ... ... мен ... ... көрсету көлемі;
9. операция өткізіліп жатқан нарық секторы;
10. салықтық және өзге де жеңілдіктерге қатысы;
11. лизингтік төлемдердің сипаты;
12. лизингтік ... ... ... ... ... жыл ішінде келісімді бұзу ... ... ... ... есеп әдісі.
Лизингтік мәміледе тараптар санына қарай лизингті екіжақты, ... ... ... деп ... ... ... ... әдетте
тараптары «сатушы-лизинг беруші-лизинг алушы» болып табылатын үшжақты
мәміле. Кейбір экономистер бұл ... ... ... беруші-
жалгер». Бірқатар жағдайларда экономистер лизинг мәмілесінің қатысушыларын
талдай отырып, ол қатынастардың ерекшелігін ... үшін ... мен ... ... мен қайтармалы» лизингті бөледі. Мысалы, Е. ... ... тура ... - ... ... ... - ... және көпжақты
лизингті жатқызады, ал И. Ключников, В. Торкановский тура лизинг қатарына
үшжақты, жанама ... ... ... ... ... ... нысаны мен лизингтік мәміле қатысушылар құрамындағы ... ... ... ... ... ... ... мен кәсіпорындар;
2. жергілікті органдар;
Сурет 4. Е. Чекмарева бойынша лизинг түрлерінің жіктелуі.
3. жеке кәсіпкерлік ... ... ... емес ... ... ... ... мәмілесіндегі функцияларына байланысты субъекттер мына
сипатта шығу мүмкін:
1. ... ... ... ... лизинг алушы;
4. несиегер;
5. гарант және т.б.
Машиналар мен құрал-жабдықтарды шығарушы-кәсіпорындар немесе сауда
фирмалары мен компаниялары, ... ... ... ұйымдар
мүлікті сатушы (жеткізуші) бола алады.
Ал, лизинг беруші меншік ... ... ... ... кез ... заңды тұлға бола алады. Мүлікті лизингке беретін
иесіне байланысты мемлекеттік лизинг және жеке ... ... ... ... ... ... төрт ... типін айқындауға болады:
1. тәуелсіз лизингтік компаниялар;
2. банктермен байланысты фирмалар және банктердің ... ... ... ... ... ... үшін ... қаржы ресурстары бар өзге де лизинг
берушілер, мысалы, сақтандыру компаниялары, ... ... ... және ... ... кез ... ... нысанындағы өндірістік және сауда
кәсіпорындары, коммерциялық емес ұйымдар мен халық болуы ... ... ... ... ... жеке тұлға екеніне және лизинг объектісі қандай
мақсаттарға пайдаланатындығына ... ... ... ... және ... ... болып бөлінеді. Кәсіпкерлік
лизинг коммерциялық (пайдалы) ... ... ... ... ... емес ұйымдармен, яғни жеке және ... ... ... ... заң ... ... ... Қазақстан
Республикасының да заң актілерінде лизинг тек қана кәсіпкерлік қызметпен
байланысты. Ал ... ... ... ұзақ ... ... ... ... беру кең дамыған.
Қазақстан Республикасының «Қаржылық лизинг туралы» заңында ... ... ... ... құрал-жабдықтар, инвентарь,
транспорт құралдары, жер учаскелері және басқа да пайдаланылмайтын заттар
лизинг объектісі бола ... Ал ... ... мен ... ... ... бола ... объектісі ретінде кез келген көп және ұзақ пайдаланылатын
тауар, соның ішінде жұмыс күші де ... ... ... ... байланысты лизинг объектілері инвестициялық тауарлар мен ... ... ... ... ... бөлінеді. Өз кезегінде,
инвестициялық тауарлар ды екі негізгі белгілері бойынша ажыратуға ... ... ... ... (қозғалмайтын және қозғалатын
мүлік);
• қаржы капиталының элементтері (қаржы активтері – ... ... ... ... ... ... нарығын келесі нарықтарға жіктеуге болады:
• қозғалмайтын мүлік нарығы (ғимараттар, құрылыстар және т.б.);
• қозғалатын мұлік нарығы (құрал-жабдықтар, ... ... ... мүлік құқы мен интеллектуалды потенциал нарығы (мамандадырылған
кадрлар, ғылыми потенциал);
... ... ... ... ... нысанындағы
инвестициялар капиталдың материалды-заттық элементі арқылы
жүзеге асырылады.
Сурет 5. Лизинг мәмілесінің ... ... саны ... байланысты лизингтің түрлері.
Лизинг операциясының маңызды сипаттамасы – мәміле мерзімі.
Мәміле ұзақтығына байланысты лизингті келесідей бөледі:
1. қысқа ... (1 ... 3 ... ... орта ... (3 ... 10 ... дейін);
3. ұзақ мерзмді (10 жылдан 20 жылға дейін).
Келісімшартта мәміле ... ... ... ... ... ... нақты мерзімді көрсетумен;
2. шекті мерзімді көрсетумен (амортизациялық кезеңге %-пен).
Шекті ... ... ... ... ... ... ... амортизациясының максималды не минималды шек щеңберіндегі кезең
ретінде қойылуы мүмкін.
Ауқымы мен ... ... ... ... ... келесідей:
1. кіші ауқымды;
2. орта ауқымды;
3. ірі ауқымды.
Лизинг берушінің қосымша ... ... ... қарай қосымша
құралдарды тартумен лизинг және оларды тартусыз лизнг. Ал, лизинг ... ... және ... ... ... қарай лизинг:
1. тек өзіндік құралдарды пайдаланумен;
2. өзіндік және қарық құралдарын пайдаланумен;
3. тек қарыз құралдарын (мысалы, шетел несиелері).
Қазіргі ... ... ... ... 75% -ін ... алып ... Ал ... өз кезегінде, лизингтік компанияларының
қарыз құралдарын пайдалану үшін ... ... ... тәжірибе көрсеткендей, лизинг компаниялар қызметінің көлемі мен
тиімділігі банк құралдарына қол жетерлікке тікелей байланысты. Бірақ та
қарыз ... ... да шегі ... ... банк ... лизинг компанияларының рентабельділігін төмендетеді, өйткені бұл
рентабельділік лизинг төлемдер сомасы мен берешекті өтеу ... ... ... ... ... ... ... өтелімділік дәрежесіне байланысты лизинг түрлері:
1. толық өтелімділігі бар лизинг, бұл кезде бір ... ... ... берушіге жалға алынған мүлкі үшін құнның
толық төленуі орын ... ... емес ... бар ... яғни бір ... ... ... берушіге жалға алынған мүлкі үшін құнның
бір бөлігі төленуі.
Амортизация талаптарына байланысты лизинг:
1. амортизациясы толық лизинг және ... ... ... ... ... амортизациясы толық емес лизинг, яғни сәйкесінше лизинг объектісі
құнының ... ... ... ... ... ... ... өтелімділік
дәрежесіне және амортизация талаптарына байланысты), ал олар бір-бірімен
ажырамайтын, келесідей лизинг түрлерін ... ... ... ... (finance leasing) - ... ... бар және
амортизациясы толық лизинг (full-payout lease) болып табылады.
Бұл лизингтің түрі келісім шарт барысында лизинг беруші өзіне ... ... ... ... және лизинг операциясынан пайда тапқан жағдайда
орын алады. Қаржылық лизинг кезінде құрал-жабдықтардың уақытша пайдалануға
берілетін мерзімі оның ... ... ... келеді;
2. Жедел лизинг (operative leasing non) кезінде келісім шарт мерзімі
мүліктің қызмет ... ... ... ... ... Ал ... ... объектісі – ол моральдік тозу қарқыны
жоғары жабдықтар болып келеді.
Жедел лизинг кезінде мүліктің құнын бөліктеп ... орын ... ... lease), яғни ... ... осы ... шарт барысында жабдық құнының
тек бөлігін ғана өтейді, сондықтан ол осы жабдықты ... рет әр ... ... ... ... ... ... болады.
Жедел лизинг кезінде лизинг берушінің лизинг объектісінің оған деген
сұраныстың болмауы ... ... ... өтеу ... ... ... ... мүлік түрлері бойынша қолданылатын амортизацияны есептеу
әдістеріне қарай лизингті былайша жіктейміз:
1. амортизациясы ... ... ... ... бар ... ... және ... амортизациясы бар лизинг.
Лизингке берілетін мүлікке қызмет көрсету көлеміне қарай лизингтің
түрлері:
1. таза ... яғни ... ... өз ... ... ... барлық қызметті алған кездегі лизинг;
2. толық қызметтер жиыны бар лизинг, бұл кезде ... ... ... ... ... функциялары жүктелген.
3. толық емесмқызметтер жиыны бар лизинг, бұл кезде лизинг берушіге
тек кейбір функциялар жүктелген.
Соңғы жағдайда мүлікке ... ... ... ... ... лизинг алушы, өндіруші және ... да ... ... ұйымдары арасында бөлінеді.
Лизинг операциялары жүргізілетін нарық секторына байланысты лизинг
былай жіктелінеді:
1. Ішкі лизинг, онда ... ... ... ... ... ... Сыртқы (халықаралық) лизинг, яғни бір немесе барлық тараптар әр
елдер өкілдері болған жағдайда.
Сыртқы лизинг, өз ... ... ... және ... ... ... ... лизинг кезінде шет ел лизинг алушы, импорттық
лизингте – лизинг беруші, ал ... ... ... ... өндіруші
(жеткізуші), лизинг алушы мен лизинг беруші әр ... ... және ... да ... ... ... ... былай
ажыратылады:
1. Амортизациялық және салықтық жеңілдіктері бар лизинг;
2. Кедендік жеңілдіктері бар лизинг;
3. Салық және басқа да жеңілдіктері жоқ лизинг.
Лизинг ... ... ... лизингтің түрлері келесідей:
1. Ақша төлемі бар лизинг, яғни ... ... ... ... өтем ... бар лизинг, бұл жерде төлемдер осы машиналар,
станоктарда жасалынған ... ... ... ... ... көрсету нысанда жүргізу орын алады;
3. аралас ... бар ... яғни ... ... төлеу
нысаныдарының кейбір элементтері біріктірілетін лизинг.
Лизинг мәмілесінде опционның бар болуы дәрежесіне ... ... ... ... опционды.
Базистік жыл барысында келісім шартты бұзу мүмкіндігіне қарай лизинг
түрлері:
1. келісімді бұзу құқысыз;
2. келісімді бұзу құқы ... ... бұзу құқы бар ... өз ... былай ажыратылады:
1. кез келген уақытта;
2. белгілі талаптарды сақтау кезінде;
3. келісімде келісілген талаптардың ... ... ... ... ... яғни ... нарық пен
мемлекеттің ішкі заңнамасын талдай отырып лизнг келесідей жіктеледі:
1. американдық;
2. ағылшын;
3. француз;
4. ... ... та ... лизингтің қарқынды дамуына байланысты қазақстандық
лизингті да қосуға болады.
1.3. Лизинг операцияларының құрылымы
Соңғы уақытта көптеген авторлар лизинг операцияларының ... ... ... және ... лизингті қарастырады. Ал кейбір авторлар болса,
мысалы В. Перов лизинг операцияларының бірнеше ... ... ... ... ... тура ... ... capital lease);
2. жедел немесе қызмет лизингі (service, operating leases);
3. қайтармалы лизинг (sale and back arrangements).
Ал басқа авторлар ... ... ... ... ... ... қаржылық (капиталды, тура) лизинг;
2. жедел (сервисті) лизинг;
3. ... ... ... ... ... немесе шетел аторлары болса да, алып қарасақ та
жедел және қаржылық лизинг ... ... ... ... lease) - бұл жал ... арқылы жабдық
құнының тек бөлігі ғана амортизацияланатын қысқа және орта мерзімді мәміле.
Жедел лизинг арқылы әкелінетін ... ... ... ... ... ... лизинг беруші көп жағдайларда меншікке салық ... ... ... ... ... ... ... лизингке келесі белгілер тән:
1. лизинг беруші өзінің барлық щығынын тек бір лизинг алушы ... бас ... ... келісімшарты 2-5 жылға жасалады, яғни ол жабдықтың физикалық
тозу мерзімінен аз және де ... ... оны кез ... ... ... ... жоғалу немесе бұзылу тәуекелі негізінен лизинг берушінің
мойнында;
4. лизинг төлемдерінің мөлшірлемесі қаржы ... ... ... ... ең ... машиналар мен жабдықтар түрі лизинг объектісі болады.
Жедел лизинг бойынша лизинг компаниясы жабдықты, ... ... ... ... ... да ... компаниялары инвестициялық тауарлар
нарығының конъюктурасын білу керек. Бұл компаниялар ... ... ... сақтандырады және оның техникалық жабдықталуы мен жөндеу жұмыстарын
қамтамасыз етеді. Лизинг ... ... ... ... ... құқықтары:
1. пайдалы талаптарды келісімшарт мерзімін ұзарту;
2. жабдықты лизинг берушіге қайтару;
Сурет 6. Лизинг ... ... ... құны ... ... ... берушіден жабдықты сатып алуға.
Лизинг алушы жедел лизингтің көмегімен мүлікті иемденумен, «моральдік»
тозумен, ... ... ... ... ... ... жоғарлауымен байланысты тәуекелдерді ... ... ... ... ... ... ... жалға лаынған жабдықты пайдаланудан алатын болжаулы табыстар оның
бастапқы құнын да ... ... ұзақ емес ... ... ... ... ... бір рет
пайдалануға);
3. жабдыққа арнайы техникалық қызмет көрсету керек болса;
4. мәміле объектісі ретінде жаңа, тексерілмеген жабдықтар шығады.
Қаржылық лизинг (finance lease) – ... ... ... ... ... ... ... циклінің көп бөлігін пайдаланады. Жалгердің
мойнында техникалық ... ... ... мен ... ... жатыр.
Қаржылық лизинг келесі белгілермен сипатталады:
1. үшішні тараптың қатысуы (өндіруші немесе жеткізуші);
2. жалдың негізгі мерзімі барысында келісімшартты бұза ... ... ... ұзақ ... ... ... ету меорзіміне
жақын);
4. қаржы лизинг кезіндегі мәміле объектісінің ... ... ... ... ... алушы:
1. қалдық құны бойынша мәміле объектісін сатып ала лады;
2. жаңа ... ... құны ... ... ... лизинг компаниясына объектті қайтара алады.
Қаржылық және жедел лизинг лизинг ... ... ... ... келесі сызба қарастырайық.
Сызба 7. Жедел және қаржы лизингтерінің негізгі айырмашылықтары
|Жедел лизинг ... ... ... ... және орта сипаты |Мәмілелердің орта және ұзақ сипаты |
|Жалдың бірінші мерзімінде жабдықтың |Бірінші мерзімде жабдық құнының ... ... ... ... ... көп ... ... кейін жабдықты кайта |амортизациясы ... бере ... | ... ... ... ... ... лизинг берушінің тех. |
|беруші жөндеу, ... ... және т.б. ... |
|сақтандыруға қатыса алады. |бойынша жауапкершілікті |
| ... ... кез ... ... ... ... негізгі уақыт ішінде |
|болады. ... ... ... ... ... мен олардың еншілес лизинг |
|еншілес лизингтік компанияларымен |компанияларымен ұсынылады. ... ... ... | ... | ... ... ... ... ... |
| ... ұқсас ... ... ... ... ... жиі ... ... (Capital lease) – сатып алу-сату келісімінің ... тән ... Бұл ... ... ... негізгі қор
категориясында тұрады.
Тура қаржы лизингі (Direct Financing Lease) – лизинг ... ... ... ... ... ... ... тартуынсыз лизинг мәмілесі.
Левериджлизинг (Leveraged Lease) – қарыс құралдарын тарту ... ... ... Ол мына ... сай келу керек:
• мәміле қатысушыларының саны кем дегенде үш – лизинг беруші, жалгер,
ұзақ мерзімді қарызгер;
• қарызгер жабдық ... ... ... ... қарызгердің несие бойынша борыш және пайыз мөлшерінде жал
төлемдерін ... ету құқы ... ... ... ... ... ... берілетін жабдықты
иелену үшін тартылған құралдарды пайдаланатын қаржы лизингінің түрі болып
табылады. Жабдықтың жылпы бағасында тартылған ... ... 60-80%. ... ... ... ... ... (акционерлер) атқарады. Бұл лизинг
түрі үлкен ауқымды объектілерді, оның ... ... ... ... және т.б., ... ... ... типтес лизинг (Sales-Type Lease). Лизинг беруші ролін өндіруші
(продуцент) немесе ... ... ... капиталды немесе тура қаржы
лизингке ұқсас лизинг мәмілесі.
Шартты сату-лизинг (Sales Aid Lease). ... ... ... ... ... лизинг нысаны.
«Вендор лизинг» немесе «сатушы лизингі» ірі, ... , ... ... ірі ... ... ... кең таралған.
Сублизинг (Sub-Lease) – Жабдық меншіктенушісі оны лизинг компаниясына
сатып, сонымен бірге жабдықты одан ... ... Бұл ... ... лизинг алушы болып табылады. ... ... ... ... қажеттілік жоғары болған жағдайда бұл лизингтің түрін
көбінесе пайдаланып, өз қаржы жағдайын жақсарта алады.
Ұсталған ... ... ... ... ... қатынастарда кең тараған
мәміле түрі. Өнеркәсіптік фирмалар мен ... ... ... ... ... ... құны ... және негізінен 1 жылдан 4
жыл мерзімге есептелінетін лизинг түрі. Бұл - ... ... ... ... ең ... және ... әдісі. Германияда бұл
лизингтің түрін қайталама (Second Hand-Leasing) лизинг деп аталады. ҚХР-да
ұсталған ... ... ... ... ... халықаралық практикада лизингтің мына түрлері кездеседі:
1. қозғалмайтын мүлік лизингі;
2. бас лизинг;
3. жаңарылатын (револьверлік, ротациялық) лизинг;
4. толық төлемі бар ... ... ... таза ... ... (Net Lease);
6. толық қызмет жиынтығы бар лизингі (Full-service Lease);
7. ылғал (мокрый) лизинг (Wet Lease);
8. құрғақ ... (Dry ... ... ... ... ... (Tax ... Самурай лизинг (Samurai Lease);
11. Сегун лизинг (Shogun Lease);
12. жергілікті ... ... ... ... ... ... лизинг.
2. Қазақстан Республикасындағы лизинг бизнесінің даму күйі мен
перспективалары
2.1. Қазақстан Республикасына лизингті еңгізу тәжірибесі ,
проблемалары мен ... ... ... ... ... мен ... ішкі ... лизингтік
құрылымдардың қалыптасуы 1989 ... ... Осы жылы ... ... ... ... ... бастады.
Республикадағы алғашқы лизингтік кәсіпорындар акционерлік қоғам нысанында
коммерциялық банктер мен жабдықтаушы-өткізуші ... ... 1989 жылы ... ... ... ... ... болған «КРАМДС-лизинг» акционерлік қоғамы құрылды.
1990 жылы ... ... ... ... ... и ... 5 ... мақсатты жалға беру мен лизингті дамыту бағдарламасы
жасалынған болатын. Кейін бұл жүйенің материалдық ресурстар Министрлігіне,
одан соң ... ... ... ... ... ... ... асуы жөніндегі бақылау жоғалды.
Казақ КСР-ң Госснаб ... ... ... бірі 1990 ... 7
ақпанынан бастап жұмыс істеген техникалық құралдар лизингі жөніндегі
«Казтехлизинг» кәсіпорны. Оның құрылтайшылары – ... ... ... мен ... КСР ... көтерме сауда инвестициялық
коммерциялық банк (Инвестснаббанк). Құрылу ... оның ... қоры ... ... оның ішінде «Казмашкомплект» - 49%, Инвестснаббанк - 51%.
1990 жылдың бірінші жарты жылдығы бойынша Қазақ ... ... ... ... көлемі 3,5 млн.рубль болды, оның ішінде 2,4
млн,рубль көлеміндегі мәмілелер « Казтехлизинг» ... ал ...... 10 ... басқармаларға тиесілі. 1990 жыл бойынша
«Казтехлизинг» кәсіпорны 18 ... ... ... жылдың 5 ақпанында Алма-Ата қаласының ... ... ... ... ... ... ... бойынша құрылтайшысы Қазақ
КСР-ң Госснаб-ң Инвестснаббанкі болған «Инвестлизинг» шағын ұжымдық
кәсіпорны, ал 1991 ... 19 ... ... ... халық депуттарының
кеңесінің атқару комитетінің шешімі бойынша құрылтайшысы ... ... ... ... «Алма-Ататехлизинг». Ол Алматылық
облыстық жүк және қалалық ... ... ... ... ... мен ... «Агрореммаш»
ғылыми-өндірістік бірлестікке токарлық станоктарды, «Брандт» медицина-
техникалық ... ... ... жабдықты лизинг бойынша
берді. Бұл лизингтік қызметтерді көрсетуден ... ... 1992 жылы ... млн.рубль болды[4].
1992 жылдың ортасында Қазақстанда ... ... ... 120 ... банк және 20 ... компания қызмет етті.
Олардың ішінде «КРАМДС-лизинг», «Алма-Ата техлизинг», «Техника-лизинг»,
«Туранбанк» қазақстандық ... ... ... ... ... «Казтехлизинг» және т.б.
Қазақстанда лизингтің дамуы төрт арна арқылы жүреді:
1. техникалық құралдарды жалға беру жөніндегі жұмыс ... ... ... ... ... фирмалар
мен компаниялар құрамындағы кәсіпорындар мен бекеттері;
2. коммерциялық банктердің лизингтік операциялары;
3. жаңа құрылып жатқан арнаулы лизингтік компаниялары;
4. республика территориясында ... ... ... ... ... ... даму тарихы үш кезеңге бөлеміз:
1. I кезең (1989-1992) – Республикада лизингтік ... ... ... ... лизингтік компаниялар құрыла бастады.
2. II кезең (1992-1994) – ішкі ... ... ... ... ... бизнесті басу кезеңі.
3. III кезең (1995-1997) - Даму кезеңі, ... ... ... қол жеткізу.
Жаңа құрылып жатқан лизинг компанияларының, әсіресе алғашқы ... банк ... ... ... 75 %) көрінісіндегі
ресурстарды тартудың сыртқы ... ... ... Бұл ... ... алда тұр: ... ... негізгі нысаны қазіргі уақытта
коммерциялық банктердің қысқа мерзімді ... ал ... ... ұзақ мерзімді сипатқа ие.
Орта және ұзақ мерзімді сипатқа ие кез келген банк операциялары ... ... оған ... ... ... ... ... үшін тәуекелі жоғары болып ... ... ... ... 3-6 айдан аспайтын мерзімге лизингке берді.
1992 жылдан бастап Қазақстанда халықаралық – ... және ... ... нарығы дами түсті, әсіресе ... ... және ... ... ... 1994 жылы 2000 ... ... мерзімге Қазақстан
Ресейден үш Ил-86, бір Ту-154 және төрт Як-42 ... еді. Осы жылы ... ... ... бойынша сатып алды.
Сонымен қатар, Қазақстанда ауыо ... ... ... ... ... ... «John Deere» фирмасы мен батыс германдық «Claus Oh»
фирмасымен республикаға 5 жылға ... ... ... ... ... компаниясы «Астана-Моторс» Жапонияның екі сауда
үйлерімен– «Nissan Corporation» және ... Iwai»- ... ... ... ... ... толық сенімдікке лизингке беріледі.
Шығыс кәсіпкерлерінің мынадай қызметі біздің бизнесіміздің дамуына көмек
болды[5].
1994 ... 10 ... ... мемлекеттің қатысуымен құрылған «Азия-
лизинг» ұлттық лизинг компаниясының құрылуы ... ... ... ... компаниясының құрылтайшыларын төмендегі сызбадан көруге болады:
«Азия-лизинг» акционерлік қоғамының жарғылық қорына ... мен ... ... |Құрылтайшының аты |Салым құны |Салым нысаны ... ... | ... ... |
|1 |ҚР Госкомимущество |25,0 ... |250 |
| | | ... ... | |
| | | ... т.б. ... |
| | | | | |
|2 ... |15,0 | |150 |
| ... | | | |
| ... оның ішінде: |10,0 ... | |
| | |5,0 ... ... | |
|3 |АҚ ... |1,0 ... құралдар |10 |
|4 |АҚ ... |1,0 ... ... |10 |
|5 |ЖШС ... |1,0 ... ... |10 |
|6 |ЖШС « ... |1,0 ... ... |10 |
|7 |ЖШС ... |7,0 ... ... |70 |
|8 |АБ ... |40,0 ... құралдар |400 |
|9 |ЖШС «Лизинг-Инвест» |1,0 ... құқы |10 |
| | | ... | |
| | | ... | ... |АҚ ... и К» |7,0 ... құралдар |70 |
|11 |«Раимбек» |1,0 ... ... |10 |
| ... |100,0 | |1000 ... ... ... қоры 100 млн.тенгені құрды және ... ... ... 1000 ... ... ... ... :
• республиканың экономикалық кажеттіліктеріне сәйкес машина-
техникалық импортты камтамасыз ету;
... ... ... ... тарту құралы ретінде
халықаралық лизингті пайдалану.
1995жылдың сәуір айында ... ... ... Республикасының
Мемлекеттік комитеті жанында Мемлекеттік мүлікті басқару жөніндегі ... құру ... ... береді. Оның негізгі қызметтеріне Қазақстан
Республикасындағы лизингтің даму болжамы мен ... ... ... заң және ... ... ... қатысу және т.б.
жатады.
Бірақ, өкінішке орай, лизинг Департаменті ... ... ... ... ... ретке келтіру нәтижесінде жойлған болатын.
Қазақстанға лизингті еңгізу жөніндегі жұмыстар Қазақстан Республикасы
Президентінің 1995жылдың 20 ... ... ... агроөнеркәсіптік кешен мен ауылды мемлекеттік қолдау ... ... ... ... ... ... ... Республикасындағы лизингтің дамуының қазіргі күйіне
талдау
2003 жылы өткен Қазақстан финансистерінің III Конгресінде ... ... ... ... ... ... ... берушілермен тығыз
қарым-қатынасы жөнінде айтылды, соның нәтижесінде ... ... ... ... заңнамада реттелмеген мәселелердің бар болуын
атап көрсетті. Олардың кейбіреулері төмендегідей:
• Халықаралық лизинг ... ... ... объектісі импортына
қосылған құн салығын салу мәселесіндегі айқынсыздық;
• Резидент еместердің табыстарына ... салу ... ... ... ... заңнамасын жетілдіру ЕврАзЭБ
(ЕврАзЭС) қызметі шегінде берілген: 2002 жылы ЕврАзЭБ-ң ... ... ... ... яғни бұл шешім бойынша ЕврАзЭБ ... ... ... халықаралық лизинг дамуы туралы заңнаманы ... ... ... ... іске ... ... экономикалық өсуі көп жағдайларда өндірістік потенциалдың
бар болуымен және дамуымен ... ... ... ... ... транспорт және өзге де құралдар) өндіріс процесінің
ажырамас ... ... ... Соңғы жылдары республикада физикалық және
моральді тозудың (кәсіпорындардаңы негізгі өндірістік қорлардың тозуы 70-
95% ... ... ... ... қорлардың жай-күйінің
төмендеу тенденциясы көрінеді. Республика кәспорындардың негізгі ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстарының
жетіспеушілігі оған жол бермейді.
Кәсіпорындардың негізгі өндрістік қорларын қайта құру мен толықтыруды
инвестициялау көзі ... ... ... ... ... ... ... бюджет құралдары табылады. Негізгі өндірістік қорларды
жаңарту ... ... ... ... ... жоғары өтімділкті
кепіл талап етеді, және банктік құрылымдар экономиканың нақты секторын
несиелендіруге емес, көбінесе ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, несие құралдарын
беру мерзімі шектеулі болып келеді. Қазіргі жағдайдағы бюджеттік дефициттің
болуы нәтижесінде ... және ... ... ... ... ... ... өндірістік қорларды толықтыру мәселесін шешу үшін ең
оңтайлы шешім – лизингті, ең ... ... ... қолдану болып
табылады.
Қазақстан ұшін лизингтік бизнесті ... мен даму ... ... ... яғни ... ... қамтамасыз ете ... ... ... ... бизнес негізгі қорларға инвестициялаудың тиімді ... ... ... ... ... операцияларының қатысушылары
арасындағы қарым-қатынастарды айқындайтын қажетті нормативтік базаның ролі
өте зор.
Қазіргі кезде Қазақстанда лизингтік ... ... ... ... ... өткізілуде. Атап айтқанда, инвестицияларды
тарту көзі ретінде қаржылық лизингтің дамуына ... 2000 ... ... ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасының Заңы,
осы заңға өзгерістер мен толықтыруларды еңгізуге ... 2003 ... ... ... ... ... ... кеден баждарынан
босатылу жөніндегі толықтырулар еңгізілген «кеден ісі ... ... ... ... мен ... төленетін өзге де міндетті
төлемдер туралы» Қазақстан ... ... ... ... заң бойынша
кейін лизинг алушыға өтетін үш жылдан ... ... ... ... ... ... салынатын табыстарынан салық салудан босатылады
және ... ... ... ... ... ... даму ... Мемлекет біртіндеп лизингтік бизнесті ынталандыру
жөніндегі саясат жүргізуде, атап айтқанда, преференциялар мен жеңлдіктер
беру ... ... 2001 ... ... ... ... ... 1
млн.тенге көлемінде сома бөлінген болатын, және бұл көрсеткіш жыл ... ... ... ... келесі фукцияларды атқара алады:
1. Лизинг – негізгі қорларға салулардың нысаны, алол өз ... ... ақша ... ... ... ... ... құлауы кезінде залалдардан қорғауға әкеледі;
2. Лизинг - өндірістің материалдқ-техникалық қамсыздандырудың тиімді
әдісі және ... ... ... ... ... ... етеді, өйткені лизнгтік операциялар банктерге материалдық
өндірісі мен материалдық құндылықтар саудасына ... ... ... ... ... алудан арзан емес болып келеді. Бірақ қаржы
ресурстарының ... ... жоқ ... үшін ... ... қорларды
жаңарту мен алудың ең тиімді әдісі болып табылады. Өйткені ол кезде лизинг
берушіге лизингтік төлемдерді кезең бойынша төлем ... жылы ... ... мен құралдарды лизинг бойынша сатып алудың
артықшылықтарын мына ... ... ... және техниканы лизинг арқылы үш жылға алу артықшылығының
салыстырмалы сызбасы.[7]
|Көрсеткіштер/ ... ... ... несиесі |өз қаражат |
|нұсқалар ... ... алу, USD ... алу, USD |
|1. жабдықтың таза |200.000 |200.000 |200.000 ... | | | ... ҚҚС ... |0 |32.000 |32.000 ... ... ... ... |0 |0 ... |40.000 | | ... ... мен ... ... ... ... | | | ... ... ... ... |0 – ... жоғалу|
| ... 9.598 ... ... бар |
| ... ... | ... ... үшін ... 18% ... 18% |0 ... сомасы |ставкасы бойынша |ставкасы бойынша | ... мен ... |64.380 | ... | | | ... | | | ... | | | ... Негізгі қарызды|160.000 |200.000 |0 ... ... | | | ... ... ... |308.302 |232.000 ... | | | ... да ... ... ... ... ... ... үлкен емес |Айналымнан шығару |
|капиталына әсері |– 40мың USD. (НҚ | ... USD. (АК |
| ... емес ... | ... ... ... | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... | | ... ... ... беру ... етпейді |Несие сомасына ... ... ... | ... +% ... |үшін несиені тарту|
| | ... ... ... ... |
| | ... ... ... кепіл +% |
2.3. Қазақстан Республикасындағы агролизингтің дамуы
Ауыл шаруашылық өндірістің техникамен қамтамасыз ... ... ... дамуын тоқтатып тұрған негізгі фактор болып табылады. ... 1999 ... ... ауыл шаруашылық жаңа техникамен қамтамасыз
етілмеген деп те айтуға болады. ... үш жыл ... 2126 ... ... ... (бюджеттік бағдарламаларды қоса есептегенде) алынғынмен,
ол айтарлықтай әсер еткен жоқ. Мұндай жағдайларда ... ... ... етудің тиімді әдістерінің бірі – қаржылық лизинг.
Казақстандық ауыл шаруашылық қызметкерлер өмірлеріне ... бес жыл ... ... ... кәсіпорындарға өзінің негізгі қорларын алу ... ... ... ... ... арттыруға,
салықтық және жедел шығындарды қысқартуға мүмкіндік береді. «Қаржылық
лизинг туралы» ... ... ... ... ... жаңа ... құралы ретінде қарастыра бастады, сонымен ... ... ... ... құру үстінде.
Агролизингтік нарықты талдай ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік АҚ «КазАгроФинанс»;
• Жеке ЖШС «Астық лизингтік компания».
АҚ «КазАгроФинанс» 1999 ... 28 ... ... болатын.
Қазақстан Республикасының аграрлық сектордағылизингтік қатынастардың
дамуындағы ауыл ... ... ... ... ... негізгі мақсаты – ауыл шаруашылық техника лизингі арқылы ... ... ... ... ... қол жетуін қамтамасыз ету
арқылы ауыл шаруашылық сектор дамуын қолдау. Қазіргі таңда компанияның ... ... мен 600-ге жуық ... бар, республиканың 11 облысында
өкілеттіліктер мен филиалдар желісі құрылды. «КазАгроФинанс» ... 2742 ... ауыл ... ... ... ... кезде «КазАгроФинанс» Үкіметтің рұқсатымен бірнеше ірі лизингтік
жобаларды жүзеге асыруда:
1. Қаржы Министрліктен тауарлы несие ретінде келесі орналастыру ... ... ... 630 ... ... ... комбайндары
лизингке берілді;
2. 720 млн.тг сомасына келесі орналастыру үшін ... ... ... АҚ «Украгромашинвес» пен ... ... ... 1,2 ... АҚ «Казтрактор»-дың тракторлары алынды.
«Лизинг негізіндегі ауыл шаруашылық техникамен қамтамасыз ету» ... ... ... ... ... ... 2,1 млрд.тг-ден асатын
мөлшерде несие ресурстары жұмсалған. ... 10,5 ... ... 6,6 ... тең лизингтік портфель ие. Қоғамның қызмет ... ... ... ... ауыл ... ... ... 10 млрд.тг.
«КазАгроФинанс» талаптары шаруашылықтар үшін өте қолайлы:
• лизинг мерзімі - 5-9 жыл;
• несие тенгеде беріледі;
• лизинг бойынша ... % ...... ... төлем – техника құнынан 10%;
• техниканың міндетті жылдық ... ... ... ... ... ... ... бастамасымен
(мүшелері ірі астық компаниялары болатын қоғамдық ұйым) жеке лизингтік
компания ЖШС ... ... ... ... және сәйкесінше бұл
компания ... ... ... ... табылады. Өз қызметін астық өндірісі
саласында жүзеге асыруда. Компаниның лизингтік ... ... ... Даму Банкі, астық компаниялары, Ақмола, Қостанай ... ... ... 93 ... қатысады.
Ауыл шаруашылық техниканы ала отырып, «Астық лизингтік компания» оны
шаруашылықтарға 3-8 жыл ... 15-17% ... ... ... ... лизингтік төлемдерді ақшалай да, астықпен де бере алады. Бұл төлемдер
жылына бір рет түсімдікті жинағаннан кейін ... 2001 ... ... лизингтік компания» 5,4 млрд.тг сомаға 1044 ... ... мен ... ... ... пен ... лизингтік компания» қызметтерін салыстырып
көрейік. Төменде 2000-2002 ... ... ... ... жалпы
көлеміндегі әр компания үлесі берілген.
барлығы республикада - ... ...... ... ... ... операцияларды негізгі үш астықты
аймақтарда: Ақмола, Қостанай және Солтүстік Қазақстан облыстарында. ... өз ... ... 11 облысында жүргізеді және ауыл
шаруашылық өндірістің әр салаларын қамтиды.
Лизингтің дамуына кері әсерін ... ... жеке ... ... ... ... ... қаржы ресурстарының жетіспеуі
тигізеді.
«КазАгроФинанс» және «Астық лизингтік ... ... ... бойынша
заңнаманың жетілу инициаторлары болып табылады.
Агролизингтің белсеңді дамуы отандық ... ... ... ... ... оның ... ... арттуының
факторы болып табылады.
Қазақстандық агроөнеркәсіптік нарықта жаңа компания – АҚ «Агромашхолдинг»
құрылды.
Оның құрамына ... ...... ... ... ... ... зауыты, «Алтайдизель» зауыты мен қазақстандық Қостанай дизель зауыты.
Ал компанияның қаржы ағымын отандық ... банк ... ... ТМД елдерінде «Агромашхолдинг» комбайндар нарығының 45%-ін,
тракторлар ... 70%-ін және ауыл ... ... үшін ... ... 65%-ін алып ... ... Республикасындағы лизингті жетілдірудің жолдары мен
проблемалары
Қазiргi уақытта Қазақстанда лизингтi ұйымдастырудың негiзгi төрт
бағыты жүзеге асып отыр:
1.Мемлекеттiк ... яғни ... ... ... ... ... асырылатын лизинг.
2.Коммуналды лизинг немесе жергiлiктi бюджет ... ... ... ... заем ... және өз ... және ... компаниялармен жүзеге асырылатын лизинг.
4.Аралас лизинг немесе мемлекеттiң және коммерциялы құрылымдардың
үлестi қатысуымен лизинг.
Бұл ... ... және ... ... - ... және ... ... және аудан әкiмдерi- кепiл ретiнде
түсуi не болмаса лизингтiк келiсiмдердiң ... бiр ... ... ... қаражаттарын салып отырады.
Соңғы жылдары Қазақстанда лизингтiк операцияларды жүзеге ... ... ... ... ... ... 11 лизингтiк
компаниялар тiркелiптi. Олардың екеуi ауылшаруашылық көлiктерiн және ... ... ... ... ... жылы ... 1995 жылғы қарағанда мемлекеттiк меншiктен
жалға берудiң көлемi 45 пайызға өсiптi[8], әрине, бұл ... ... яғни ... ақша ... алу ... тұрып
қалған құрал- жабдықтар мен ... ... ... ... ... екені сөзсiз. Мұнымен қатар, сондай-ақ, жеке ... ... ... 11 пайызға өскені белгілі болып отыр.
Міне, осылайша Қазақстан аумағында лизинг ... ... ... экономиканың әрбір секторына жүйелеп енуінен Қазақстан өзiнiң ... алып ... жылы 15 ... ... ... ...... бұл ең алдымен қаржы-несие шеңберінде реформалардың ... ... әсер ... Осы ... ... ... құрылудың екінші
кезеңi басталды, оның негізгісі – Үкімет пен ... ... ... дербес
саясатын жүргізудегі тәуелсіздік еді.
Қазіргі уақытта еліміздің экономикасы экономикалық тұрақтылықпен
және инфляциялық сатыдан инвестициялық ... ... ... жаңа
кезеңге аяқ басып отыр. Осы кезеңге аяқ басар алдында алдымен инвестициялар
үшін, соның ... ... ... ... ... және ... ... керек-ақ. Осы мәселелерді шешетін тиісті шараларды
жүзеге ... ... және ... тұрақтандыруды одан әрі
жалғастыру экономиканың ұзақ уақыт құрдымға кетуіне әсер етуі мүмкін.
Экономиканың инвестициялық ... ... ... бизнестің кең
тарауына үлкен жол ашады. Осыған ... ... ... даму
үрдісіне жалпы экономиканы, объективтік және субъективтік мәселелері ... әсер ... ... ... ... Бұл ... кейбіреулері
лизингтің дамуына кері әсерін тигізгенмен, ... ... ... ... ... ... ... жасалынған сараптама бұған
дәлел және ол бойынша 1992 – 1994 жылдар лизингтің дамуына ... ... 1995 – 1997 ... ... және ... ... ... біршама жоғарылағанын көруге болады.
Бірақ та лизингтің тез дамуына, әсіресе, коммерциалық лизингке, осы
кезеңде бірқатар шешілмеген мәселелер әсер етті және әсер етіп ... ... ... ... ... атап ... болады: көлік
құралдарына және құрал-жабдықтарға бағаның пропорционалды және бірқалыпты
өспеуі, көлiк пен құрал-жабдықтарды лизингке ... ... үшін ... ... ... ... ... іздеу мен тарту, лизинг
негізінде көліктер мен ... алу және ... ... ... табу, лизингтік бизнесті дамыту және ... ... ... ... болса жеткілiксiздiгi , сондай-ақ ... ... ... ... ... ... және жеткілікті түрде
қызмет етпеуі.
Қазақстанда лизингтің дамуы біздің ойымызша негізгі үш ... ... ... ... және ... ... ... тез және түгелімен жаңарту;
2.Инфляция деңгейінің және экономиканың басын аймақтарына заем, несие,
тікелей отандық және ... ... ... ... байланысты
инвестициялық белсенділікті көтеру;
3.Экономикамызда шағын және орта бизнестің даму мәселелері мен оған
мемлекет тарапынан қолдау ... ... ... ... ... «1997 жылғы ішкі және сыртқы саясаттың негізгі бағыттары мен елдегі
жағдай туралың жолдауында атап ... ... ... бойы ... жөндеуге жiберілмеген негізгі ... ... ... ... ... секторларында оларды тіпті қауіпті жағдайда және бұл
мәселені шешу алдағы қысқа ... ... ... ... тиісң[9].
Қазіргі кезде, бір мысал, тіпті әуе ... да ... ... ... ... ұшырап отырғаны белгілі болып отыр.
1998 жылға дейін Республикамыздың авиатехникалық ... 75 ... ... ... 2002 жылы қолдағы ұшақтар ТУ-154, ТУ-134, ЯК-40
және АН-24 толығымен өз ... ... ... ... Әрине, осы
мәселелер өз шешуін таппаса экономикамызға үлкен әсер ететіні сөзсіз.
Лизингтің дамуына әсер ететін мәселелердің бірі ... ... ... ... оған ... ... инвестицияларды
мемлекеттік қолдау туралың Заң мен кәсіпкерлердiң жағдайын жақсарта ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық қызметті қамтамасыз етудің заңдық кепілдіктерімен,
артықшылықтар мен жеңілдіктер жүйесін ... ... ... ... ... ... ... біртұтас мемлекеттік
органның болуымен қамтамасыз етіледі. Тікелей инвестицияларды мемлекеттік
қолдаудың мақсаты болып экономиканың басым ... ... ... және ... ... ... дамытуды қамтамасыз ету үшін қолайлы
инвестициялық жағдай жасау табылады.
Еліміздің шаруашылық кешендерінің ... ... ...... ... дамуының маңызды алғышарттарының
бірі. Оны жүзеге асыру тетіктері еркін ақша ... ... ... ... ... шетел инвестициялары) және дамып келе
жатқан шағын және орта бизнеске арқа сүйеуі керек. Кейбір ... ... ... ... ... ... лизингке алынытын ... ... 40 – 50 ... ... ... екен. Сондықтан да,
лизингтік бизнестің дамуы Қазақстан үшін ... ... ... ... ... ... қатар өндірісті
техникамен кайта жабдықтаудың ... ... ... ... керек және
міндетті де[11].
Қорытынды.
Лизинг инвестициялық қызметтің тиімді құралы болып табылады және ... ... ... және ... Республикасына шетел
инвесторларын тарту ... ҚР ... ... ... көрсетіліп, сол бойынша жүзеге асырылуда. Лизинг
инвестициялаудың әдеттегі ... ... ... тән ... ... қайта қаруландыруға қажетті өнеркәсіп кәсіпорындарын
құруға және ... ... ... ... ... ... уақытта лизинг өнеркәсіптік кәсіпорындарға инвестицияларды
жұмылдырудың жалғыз ғана тәсілі болып ... ... ... ... оқу ... оқу жоспарында
"Лизинг" арнайы пәні пайда болды. ... ... ... ... Сонымен қатар лизинг өндірістің дамуына ықпал
жасайды.
Лизинг несие арқылы жабдықтарды сатып алу, сату ... ... бар. Бұл ... ... ... ... ... Лизингтің бірқатар артықшылықтары мынадай:
- мүлікті жоғалту қаупі ... ... ... ... ... көрсету мен жөндеу жұмыстарын лизинг беруші жүзеге асырады;
- лизинг мүлкін ауыстырып алуға және ең ... ... ... ... болады;
- лизинг төлемдерін мүлікті пайдалана ... ... де ... ... ... ... ... қарастырылған шарт аяқталған соң лизинг
алушының символикалық бағамен мүлікті меншігіне ... алу ... ... ... тиімді.
Лизинг алушының әртүрлі талаптарына ... ... үшін ... Мысалы лизинг төлемдерін өтемақы негізінде де жүзеге ... ... сыра ... үшін ... лизинг жабдығының құнын, осы жабдықта
өндірілген сыра ... ... ... ... процестері өте күрделі. Оның дамуын талқылау
үшін әр түрлі ұйымдық-экономикалық аспектілерімен айналысатын ... ... ... жаңа ... ... ... негізделген өндірістік, техникалық
жабдықтарды, ... ... ... алу ... экономикалық,
аграрлық, индустриялық-инновациялық саясатын жетілдіруде лизинг нарығында
жұмыс істеудің тәсілдерін жетік білетін мамандар дайындауды талап ... ... ... ... ... - оның ... ссудалардан
келесідей артықшылықтарының болуына байланысты:
- Лизинг көмегімен кепілге берілетін мүлкі жоқ, ұсақ кәсіпорындарды
несиелеуге ... Бұл ... ... мәміле жасалған мерзім бойына
лизинг объектісі лизингке берушінің меншігінде қалады да, ... ... ... жағдайда несиелік тәуекел деген болмайды ;
- Лизинг 100 %-ға дейін несиелеуді ұсынады, яғни кәсіпорынға қысқа
мерзім ішінде ... ... ... ... жаңа ... отырып, өнеркәсіптік өнім шығаруға және пайда табуға мүмкіндік
береді;
- Кәсіпорынға мүлікті ссудаға ... ... ... ... ... себебі, бұл жерде ол кепіл ретінде болады;
- Құрал-жабдықтың лизинг берушінің ... ... ... ... лиингтік төлемдер ғана қосылып, мүлікке
салынатын салықты жалға беруші өзі ... ... ... ... ... ... ;
- ... берушінің көз-қарасымен қарағанда, ... ... ... да қадағалау болмайды;
Қорыта келе лизингке біздің республикамызда технологиялық ... ... және ... сауда қатынастары жүйесіне енуге мүмкіндік
беретін экономикалық қызметтің құралы ... баға ... ... ... ТIЗIМI
Нормативтiк актiлер
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. 1995 жыл, 30 тамыз.
2.Қазақстан Республикасының ... ... ... Заңы 5 ... 2000ж
3.Қазақстан Республикасының «Жеке кәсiпкерлiк туралы» Заңы 9 ... ж.// ... ... 13 ... 1997 ... тізімі
1. Айманова Л. Оралбаева Ж. Қаржылық лизинг және экономиканың нақты секторы
/ Аль-Пари 2001г. ... ... ... ... ... 2000.
3. Сагадиев К.А. Лизинг в Казахстане: теория и прктика. Алматы. 2002.
4. Сагадиев К.А. Лизинг в Казахстане / ... А.С. ... ... - ... Агроуниверситет, 2000. - 202 С.
5. Аубекеров С. Лизинг как объект гражданского права ... ... С. ... С. ... // ... -2001. - № 5. -с. 40-42. ГРНТИ
06.75
6. Н.Кулешова ... ... ... ... в ... / ... // Предприниматель и право. -2002. № 10-11. -с. 21-22.
7. Танайлова Ю.А. ... ... ... ... / Ю.А. ... ... и ... -2003. - № 21. 9-13.
8. Кабатова Е.В. Лизинг: правовое ... ... / ... ... ... 2005. - 204 С. - ... ... ... Кабатова Е. Лизинг: понятие, правовое регулирование, международная
унификация. М.: Наука, 1991.
[2] Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Алматы:
ЮРИСТ, 2003.
[3] Сагадиев К. А., Смагулов А.С., Мырзахметов А.И. Лизинг в Казахстане:
теория и ... ... ... ... 2000. 15-16
бет.
[4] Сагадиев К.А., Смагулов А.С., Мырзахметов А.Н.: ... в ... и ... А, 2000. ... ... Казахстана, 1994, 20 апреля.
[6] Специальный выпуск журнала «Рынок ценных бумаг Казахстана»/ апрель
2003. С.-36.
[7] Мир финансов. БТА ... ... ... стал ... С.- 2-3.
[8] Қаржы -қаражат.1999. №12
[9] Казахстанская правда, 1996. 8 қазан
[10] Казахстанская ... 1994, 8 ... №33. ... 1994.
[11] Абраим Р. Развитие финансового лизинга в Казахстане: ... ... /Р. ... ... –2000. №5. 25-28 бет.
-----------------------
Өндіруші- жеткізуші
Лизинг
беруші
Лизинг
алушы
Жалгер
Жалға беруші
Лизинг алушы ... ... ... ... ... жергілікті мекемелер
Қаржыландыратын (банктік) мекемелер
Жеткізуші немесе өндіруші кәсіпорын
ЛИЗИНГ
Салық, аморт.шегерімдерге ... ... ... ... ... құрамы бойынша
Мүлік типі бойынша
өтелімділік дрежесі бойынша
Амортизация талабы бойынша
Қызмет көрсету көлемі ... ... ... ... ... лизингі
Қозғалмайтын мүлік лизингі
жанама
Көп жақты
Үш жақты
тура
Толық амортизациямен
Амортизациясы толық емес
таза
Қызметтің толық жиынымен
Қызметтің толық емес жиынымен
ішкі
сыртқы
нақты
фиктивті
Лизингтік төлемдердің сипаты ... ... ... көрсетумен лизинг
қаржылық
Жаңа құрал-жабдық лизингі
Пайдаланылған құрал лизингі
Таза лизинг
Шектелген қызмет жиыны бар лизинг
Толық лизинг
Ішкі лизинг
Халықаралық ... ... ... ... лизинг
экспорттық
импорттық
транзиттік
ЛИЗИНГ
Екіжақты лизинг
Үшжақты лизинг
Көпжақты лизинг
Тура лизинг
Қайтармалы лизинг
«сату» типтес лизинг
Капиталды ... ... ... лизинг
Вендор-лизинг
Жанаратын, ротациялық лизинг
Бас лизинг
сублизинг
Топтық (акционерлік) лизинг
Бөлек немесе леверидж лизинг
Мемлекеттік лизинг
Халықаралық лизинг
2000-2002 жылдары сатылған комбайндар үлесі
2000-2002 ... ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге



2008-2014 © stud.kz группа сайтов Stud.kz
Создание сайта - студия Riskk | Time 0.0259