Қысқаша иммануил кант өміріне шолу [ 10 бет ]

ЖОСПАР:

Кіріспе ............................................................................. 2

Қысқаша Иммануил Кант өміріне шолу .................... 3
Канттың философиядағы таным мәселесі .................. 6

Қорытынды ................................................................... 10

Қолданылған әдебиеттер ............................................. 11
        
        ЖОСПАР:
Кіріспе
............................................................................
. 2
Қысқаша Иммануил Кант өміріне шолу .................... 3
Канттың философиядағы таным мәселесі .................. 6
Қорытынды
................................................................... ... ... ... ... ... ... ... таным, рух, табиғат, тарих
проблемаларын терең ... ... даму ... ... ... даму
жөніндегі жан-жақты және дәйекті ілімге айналдырды; философиялық методтар
мен категориялар жүйесін, таным, ойлау, рух ... ... ... ... ... және басқалары философияны ғылым, логика, методология,
гносеология, ... ... ... ... ... жеткен
философиянын мүмкіндіктерін ашып берді.
Классикалық неміс философиясы жалпы алғанда – идеалистік философия ... ... екі түрі де ... ... ( V ... идеализм
ретінде Кант пен Фихтенің, ал объективтік ... ... ... ... ілімдерін қарастыруға болады. Сонымен, классикалық неміс философиясы
- классикалық идеалистік философия.
Классикалық неміс философиясының елеулі жетістігі ... ... және ... ... ... ... дамытқаны. Бұрын
айтканымыздай, диалектикасыз философия шынайы, өткір, ... ... бола ... ... ... ... ... негіздеп
қоймай, таным процесінде шебер қолдана білді, жүзеге асырды. ... ... ... ... ... ... ойлау тәсілінін
тайыздығын, сыңаржактылығын ашып, бұл көзкарасқа катты ... ... ... ... меи ... үшін ... өте зор ... мен
ойлаудың белсенділігі идеясын ұсынып, іс жүзінде оны негіздеп берді.
Таным мәселесіне айтарлықтай өз ... ... ол ... неміс
философиясының өкілі Иммануил Кант. Кант философияда таным теориясында
шынында да өзі ... ... ... ... ... ... туралы көзқарыс мүлде өзгерді. Материалистер таным
процесін сыртқы дүниенің ... адам ... жай ... ... Кант ... ... теориясын сынай отырып, танымның,
ойлаудың, субъиектің белсенділігін баса ... Кант ... ... ... ... теріден ер-тұрман, жүген, шідер
жасайтын шаруа болған. Канттың гимназияға, кейін Кенигсберг ... ... ... ... ... ... қол ұшын ... Университетте Кант
философия мен қатар жаратылыстану ғылымдарын (математиканы, физиканы,
астрономияны, ... және ... ... ... ... грузин, кеңес философы М.К. Мамардашвилидің жазғанындай, біз үшін
Канттың ілімімен, еңбектерімен бірге оның өзі, оның ... - ... ... ... жәйт - Канттың өмірінде, дейді ... ... ... ... болмаған деуге болады. Өмір бойы бір ... ... ... ... ... ... ешқайда шықпаған. Басқа
жерлерден оны көруге, онымен сөйлесуге атақты ... оған ... ... ... т.б.), ал өзі ... ... ... Сөйткен адам,
оқымысты кейін университетте өне бойы географиядан сабақ беріп, «Физикалық
география» деген үш ... ... ... Еш ... ... адам калайша
мұхиттар, теңіздер, кұрлықтар, таулар, жан - жануарлар ... әр ... ... ... ... әдет - ... ... мамандар күмән келтірмейтіндей мағлұматтар береді?! Ғажап емес ... не ... ... да ... ... сол ... сол ... өзі
арнай барғандай көз алдына келтіре алатын, сол жерді, сол елді, сол нәрсені
сонда тұрған адамдардай суреттей алатын ... ... ... Кант ... қабілеті жөнінде кеп жазды, терең ... ... ... тек ... Канттың априорлық (латынша аргіогі-бұрынғыдан) ұғымдар, априорлық
түсінік жөніндегі ілімі бар: адам санасында тәжірибеден тыс ... ... өмір бойы ... бала - ... болмаған. Бірақ бала оқыту,
тәрбиелеу жөнінде аса құнды пікірлерге толы ... ... ... ... ... әлсіз, әлжуаз болып, бала кезінде көп ауырған. Тума
- туысқандары, көршілері «бұл бала көп тұрмайтын шығар» деген ойда ... Кант ... ... толы ұзақ ... ... ержеткен соң еш те
бір ауырмаған. Бұл күйге ол өзінің ... ... ... ... ... ... тәртіппен (режиммен) жеткен. Ұзақ
жылдар бойы бір мезгілде жатып, бір ... ... бір ... ... ... ... Қала тұрғындары Канттың аскан ұкыптылығын,
дәлдігін ескеріп, ол ... ... ... кешкі сағат 5-те,
сағаттарын ... ... ... Кант ... біз: «ол өзін өзі ... айта ... ... зерттеушілер оның асқан еңбекқорлығын атап көрсетеді.
Күн сайын (Кант ... ... ... ... 10-12 ... ... оку және ғылыммен айналысу Кант үшін үйреншікті әдет ... ... бір ... ... ... ... қоя ... пәнмен (логикамен), философиямен, физикамен т.т. мен айналысады екен.
Кант - ... ... Ол ... жыл ... 5-6 паннен сабақ
беріп, әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... дарындылығының арқасында қарапайым отбасында дүниеге
келген Кант әлем таныған философ, ... ... ... үш ... ... ... Кант шығармашылығын екі кезеңге бөліп қарастыру дәстүрге
айналды: 1770 жылдарға - сыни ... ... ... және ... сыни ... ... ... Алғашқы кезеңде Кант өз
еңбектерінде жаратылыстанушы – ғалым ... ... және ... жөнінде материалистік тұжырымдар жасайды. Оның әйгілі бағдарламалық
пікірі мынадай: «маған материяны беріндер, мен одан ... ... ... ... ... ... ... дүние, Канттың пікірінше,
адамға тәуелсіз өз алдына объективтік реалдылық ретінде өмір ... Бұл, ... ... ... ... ... ... механикалық заңдарға сай табиғи жолмен пайда
болуы жөніндегі ғылыми ... ... ... ... ... ... (1755) деген еңбегінде жария қылады. Аспандағы планеталар бір
кезде ... ... ... ... ... ... бір кезде олар жоқ болуы
мүмкін; Күн де ... ... ... түбі сөнеді; табиғат құбылыстарына
тарихи тұрғыдан қарау керек деген диалектикалық тұжырым жасайды. 1754 ... бір ... «Жер ... ... ... ма?» - ... мәселе
көтереді. Кант жаратылыстану саласындағы ... ... ... ... түңғыш соқкы берді. Ағылшын философы А.Н. Уайтхед
Кант жөнінде: егерде Кант барлық күш-жігерін философияға жұмсамағанда, ол
аты ... ... ұлы ... болар еді - деп жазды. (Қара: Уайтхед А.
Избранные работы по философии. М.:Прогресс, 1990, с. ... ... ... ... ... ... калмады. Оны
қызықтырған тағы бір ғылым саласы философия болды. Философтың ... бар: ... бойы мені екі ... ... ... ... ... мен бойымдағы моральдық заң» (Кант И. Соч. в 6-т. М.,
«Мысль» 1965 ч. 1. ... ... ... Канттың шығармашылық өмірінің екінші -«сыни» кезеңі
басталады. Кант ... ... сыни ... деп ... ... ... ... дейінгі болмаса өз ... ... ... сынауы жөнінде емес: Кант теориялық және
практикалык ... ... ... адам ... орын алып келе ... ... де ... білуге болады деген ... ... сын ... ... Осы ... ... Кант ... философиялық
жүйесін құраған атақты сыни кітаптарын жазады: «Таза зердеге сын» (1781),
«Практикалық зердеге сын» (1788) және ... ... сын» ... ғылымда ғана емес, философия саласында да іргелі жаңалықтар ашты, өзі
айтқандай, «коперниктік төңкеріс» жасады. Бұлай деп мәлімдеуге оның ... ... ... ... ... ... мәселелерін жаңаша қойды және жаңаша шешті. Ең алдымен ол
таным процесінін аумағын, ... ... ... пен ... ... ... өзара әрекеті. Субъект және объект жөнінде Кантқа дейінгі таным
теориясында әңгіме болмады: таным процесінде қайдағы бір ... ... бір ... дүниені қалай болса солай тануға тырысады. Кантқа
дейін тіпті философияда ... ... ... Субъекті философияға
енгізген Кант және оның ізбасары И.Г. Фихте болды. Адам мен сыртқы ... ... ... бойынша, белсенді рөлді сыртқы дүниедегі
құбылыстар атқарады деп есептелді. Адам санасы, адам («субъект») ... ... ... ... ... дүниенің (Кант ілімінде «объектің»)
әсерімен адам ол жөнінде мағлұматтар ала алады. Объектпен ... ... ... әсер ... адам ... ... ... жоқ
(«таза тақта»). Кант осы түсінікті қатал сынады. Оның ... ... ... ... ... ... ретінде қарастыратын
субъект. Субъект болмаса объект жоқ.
Таным процесі,- деп атап көрсетеді ... ... жай ... ... ... ... ... ойлаудың, танымның, субъектің белсенділігі,
жасампаздығы жөніндегі идея, сөйтіп, Канттаң бастау алады. Адам кез ... тани ... ... ... өзін ... ... ... Кант философияда алғаш рет практика жөнінде мәселе ... ... іс - ... байланыстырып, танымның негізі практика
болып табылатынын болжап білді.
Таным процесін жай бейнелеу деп тану жеткіліксіз ... ... мына ... ... ... отыр: таным процесінде субъект объектіні
сырттан жай бақылап қоймайды, оның ішкі ... ... ... ... ... субъекті» және «таным объекті» деген ұғымдарды жаңаша
қарастырды. ... ... - ... өзі өмір ... дара ... аралдағы
Робинзон емес; Ол - басқа ... әр ... ... ... ... тәрбиеленіп жетілген қоғам өкілі; таным субъекті — ... ... ... ... ...... ... біліміне,
техникасына арқа сүйеді. Таным процесінде, ғылымда, философияда қоғам ... ... ... ... ... ... ... де Кант жаңаша
түсінеді: бұл - бүкіл объективтік реалдылық емес, онымен ... ... ... ... ... дүние - шексіз. Таным объекті сол ... бір ... ... ... ... ... философиядағы
дәстүрлі мәселе: «дүние таныла ма?» деген ... - ... ... Ол ... ... ... «дүние танылады» деген тұжырым -
абстракты. Дәұрысында - «дүние ... ма?» - ... ... - ... - деп ... беру ... Әрине, Кант-ғалым ... ... ... ... ... шексіз болғандықтан, ол ешкашан
да бұратала ... ... ... де, одан ... де Кантты
«агностик» деп айыптау Канттын ұстанымын түсінбеуден ... Кант ... ... тарихи тұрғыдан карауды талап етеді. Формальды тұрғыдан
«дүние танылмайды» деген ... ... ... Бірақ Канттың
пікірі таным процесінін күрделілігін, дүниенің шексіздігін, ал субъект пен
объектің тарихи, нақты кұбылыстар екендігін түсінуден туған.
Кант ... ... ... шексіз дүние мен белгілі бір кезеңде
таным объектіне айналған нақты дүниені (құбылыстарды) ажыратады. Алғашқысын
«өзіндік зат» деп ... ол ... ... ... нақты түсінік жоқ,
біз онымен қарым-қатынасқа енген жоқпыз. ... ол ... ... ... - бұл ... ... ... қызықтырған, біз танығымыз келетін дүние.
Объект, сөз жоқ, ерте ме, кеш пе ... ... зат» та, ... ... танылмағанмен кейін бара-бара танылады, «біздік затқа» айналады.
Болашақта қойылатын осындай сұрақтарға ... ... Кант ... ... ... үнемі өзгеріп, күрделеніп отырады, жаңа объектер пайда
болады, ... қай ... де әлі ... ... ... ... «өзіндік заттар» болады.
Кант философияда тұңғыш рет таным ерекшелігі жөніндегі мәселені қойды.
Нақты ... ... ... бұрын, дейді Кант, «таным дегеніміз не?»,
«таным қалай жүзеге асады?», «танитын кім және танылатын не?», ... бар ма?» ... ... ... ... алу ... Таным процесімен
барлық ғылымдар айналысады, бірақ ... ... шешу ... ғана ... келеді. Өйткені, философияны таным нәтижесі ғана
қызықтырмайды, сол нәтижеге, яғни объект жөніндегі ақиқат білімге ... да ... ... ... ... ... ... методологиялық нұсқау болып табылады. Сонымен, философия, Канттың
ойынша, нақты таным процесінен тыс, оған ... ... ... ... алуы ... ... бұл ... кейін Гегель келеке кылады: «Кант
бұл арада суға түспей тұрып, суда жүзуді үйренбек болған схоластка ... - ... ... ... де жаны бар: суда ... үйрену үшін суға
түсу керек, әлденеше рет батып шығу ... Сол ... ... ... ... процесінде ғана анықталады. Оған дейін оны қалай білесің?
Сонымен бірге Канттың ойында да терең мағына ... ... ... бар, ... жайын объект арқылы да, субъект арқылы да тиянақты
біліп алу ... ... ... ... ол ... де ... ... келеді, ал
бұл мүмкін емес. Кантқа дейінгі материалистер танымды ... ... ... ... деп ... таным жайын сыртқы дүние арқылы
түсіндірмек болды. Мұндай әрекеттен бірақ ештеңе ... ... ... ... ... ... іс-әрекеті деп, ал субъекті
«Менге», ойлауға, санаға теңеп, ... ... ... арқылы түсіндіруге
тырысты. Бұдан да нәтиже шықпады. ... ... ... ... ... ілімінде осы кезге дейін мәнін жоймаған құнды идеялар жетерлік. Мына
бір идеяға ... ... ... адам ... неге ... да құрал болмауы
керек; керісінше, өзіне де, басқаға да, ... да ... ... жетуі керек (Қара: Кант И. Соч. в 6 т. Т.4,4.1, с. 209-270) Нағыз
гуманистік, ... ... ... орай, бұл идея әлі де еш елде, еш жерде
жүзеге аса қойған жоқ. Барлық ... адам өзін де, ... да ... ... ... және басқаға да, қоғамға да өзін құрал етіп
пайдалануға ... ... ... ... ... ... кезге дейін Кантты дұрыс түсініп, орынды
бағалау ... ... жоқ. ... ... ... ... ... алдында үлкен қарыздар. Ол жөнінде сөз бола ... бір ... еді: Кант - ... Кант - субъективтік идеалист,
Кант - ... т.т.; Кант ... ... ... ... ... дүниені
танылатын затқа және танылмайтын затқа бөліп тастады; мән мен құбылыстың
арасына өтпестей шек қойды; Кант білімнің, ... ... пен ... әр
алуан қарым-қатынасынан, тәжірибеден туғанын көре тұра, априоризмге бой
ұрды, яғни, тәжірибеден тыс, ... ... ... ... ... бар
деген пікірге келді; материализм мен ... ... ... ... Кант ... ... ... жақтайды
деген сияқты алып-қашпа пікірлер келтірілетін еді.
Кант ілімінде дүниенің, өмірдің қайшылықты сипаты терең ашылған. ... ... да ... ... ... ... ... шекті ме, әлде шексіз бе? Бұл сұраққа бір мағынада - шекті не шексіз
деп - жауап бере ... ... де, ... де деп жауап беруге тура
келеді. Адам қашан да ... ... жете ... ... ... ... бар, шекарасы бар заттардан тұрады. Басқаша айтқанда, дүниенің
шексіздігі ... ... ... байланысты. Бірінсіз бірі ... ... және ... ... бірі ... етіп ... ... кезінде Кант кейінгі адамзатқа аманат етіп, «Мәңгі бейбіт
өмірге» деген кішігірім трактат жазып қалдырды. Оны оқи ... тап ... - XXI - ... ... ... ба деп ... ... ең қымбат
қазына Кант үшін - адам өмірі. Адам өмірін ... үшін ... ... орнау керек. Өздерінің әлеуметтік құрылымының, нәсілінің,
дінінің. ... ... ... ... халықтар өзара
келісіп, тату – тәтті өмір сүруі керек. Саясаттағы ең басты мәселе - ... ... ... Осы ... Кант дүниежүзі халықтары әр халықтың,
ұлттың, әр адамның құқықтарын мойындайтын халықаралық келісімді ... ... ... ... ... Кант Соч. Т.6., М., 1966, с. 260-289)
Ешкімнің де ар-ұжданы, сенімі, ... ... ... ... ... ... ... Кант - утопист. XVIII- ғасыр түгіл, ХХ-ғасырда
да оның бұл идеясы жүзеге аса ... жоқ. ... ... қарап, оның ойы құр
сандырақ деуге бола ... Кант ... ... ... ... ... ... қамтып шықтық деп айта алмаймыз. Біз солардың кейбір үлгілеріне ғана
тоқталып өттік. Бірақ ... өзі ... ... ... ... ... ... үміттеміз.
XX- ғасырдың басында Батыста философтар арасында «Кейін, Кантқа карай!»
деген қозғалыс өріс алды. «Жаңакантшылдық» деген беделді ағым ... ... ... Кант ... ескірген жоқ, керісінше, ХХ-ғасыр Кант
сияқты ... ... етіп ... ... ... ... XXI - ғасырдың
басында да орынды. Өйткені Кант-болашақтың ғұламасы.
Кант жөнінде көрнекті неміс филологы және ... ... ... аяқтағымыз келеді: «Канттың даңқы жөнінде әңгіме болғанда үш нәрсе
күмән туғызбайды... Ол қиратқан нәрсе қайтадан ... ... ол ... ешқашанда қирамайды; ең бастысы, - ... ... - ... ... ... ... ... ешнәрсе тең келмейді».
Қолданылған әдебиеттер:
Философия тарихына шолу автор: Т. Х. ... ... ... ... Ә. ... Т. Әбжанов
Тарихи философиялық таным ... А. ... ... Ж. Алтай, А. ... К. ...

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Иммануил Кант6 бет
Неміс классикалық философиясының өкілі — И.Кант7 бет
«Құлсары» 110/35/10 кВ қосалқы станциясын қайта құру73 бет
Адам өмірі Қазақстан Республикасының Қылмыстық Заңымен қорғау объектілері ретінде18 бет
Аминқышқылдары12 бет
Тоқ көзі5 бет
Қазіргі әлемдік үрдісті реттеу және жаңа әлемдік саясат27 бет
«Вокалдық-хор тәрбиелеу» пәнінен дәрістің қысқаша конспектісі32 бет
«КАСПИЙМҰНАЙҚҰРЫЛЫС» АҚ – НЫҢ ҚЫСҚАША ТАРИХЫ22 бет
«Приречное» ЖШС-тің кәсіпорнының қысқаша сипаттамасы31 бет

2008-2014 © stud.kz группа сайтов Stud.kz
Создание сайта - студия Riskk | Time 0.1359

Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

FAQ
Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін жұмасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: +7 777 614 50 20
Жабу / Закрыть
Көмек / Помощь