Жасөспірімдердің музыкалық қабілеттерін дамыту [ 52 бет ]

Жоспар

М А З М Ұ Н Ы


КІРІСПЕ......................................................................................................................3

1 ЖАСӨСПІРІМДЕРДІҢ МУЗЫКАЛЫҚ ҚАБІЛЕТТЕРІН
ЗЕРТТЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ

1.1 Балалардың жас ерекшеліктерін анықтау .......................................................6

1.2 Музыка педагогикасында оқушылардың музыкалық қабілетін
дамытуда зерттеудің мәні ......................................................................................16



2 МУЗЫКАЛЫҚ САБАҚТАР ПРОЦЕСІНДЕ ОҚУШЫЛАРДЫҢ
МУЗЫКАЛЫҚ ҚАБІЛЕТТЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ӘДІСТЕРІ

2.1 Эксперименттің негізгі этаптары және оны ұйымдастыру ..........................26

2.2 Экспериментальды түрде оқытудың мазмұны мен нәтижесі
туралы ........................................................................................................................34

ҚОРЫТЫНДЫ .......................................................................................................46

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР .................................................................49

ҚОСЫМШАЛАР ...................................................................................................52



Дисциплина: Өнер, музыка
Тип работы: Дипломдық жұмыс

Для получения этой работы Вам нужно оплатить через терминалы QIWI
  1. На экране нажмите «Оплата услуг»
  2. Затем нажмите «Другие услуги»
  3. Выберите «Образовательные услуги»; нажмите stud.kz

  4. Введите номер счета,
  5. Терминал покажет ваш пароль, нажмите "Вперед"
  6. Внесите 900 тенге
  7. Не забудьте взять квитанцию, там будет распечатан ваш пароль!
  8. После оплаты можете скачать свой файл на сайте введя полученный пароль в поле снизу

Зарабатывайте вместе с нами!!!


Что нужно для этого сделать:
  1. Нужно
  2. Загрузить свои работы на сайт
  3. Установите свою цену (цена должна быть адекватной, иначе врядли кто-то купит)
  4. Мы добавляем лишь свою комиссию
  5. Заработанные деньги можно вывести на банковскую карточку


Урезанное содержание работы для ознакомления
ЖАСӨСПІРІМДЕРДІҢ МУЗЫКАЛЫҚ ҚАБІЛЕТТЕРІН ДАМЫТУ ТАҚЫРЫБЫНА
М А З М Ұ Н Ы
КІРІСПЕ.....................................................................
.................................................3
1 ЖАСӨСПІРІМДЕРДІҢ ... ... ... ... ... жас ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... САБАҚТАР ПРОЦЕСІНДЕ ОҚУШЫЛАРДЫҢ
МУЗЫКАЛЫҚ ҚАБІЛЕТТЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ӘДІСТЕРІ
2.1 Эксперименттің ... ... және оны ... ... ... ... ... мен нәтижесі
туралы
............................................................................
............................................34
ҚОРЫТЫНДЫ
............................................................................
...........................46
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... ... ... ... те ... ... болып табылады.
Музыка арқылы адам өзін-өзі таниды, бәрінен
бұрын өзінің
сұлулығымен сұлулық үшін ... егер ... ... қасиеттер болса, оны да музыканың
құдіреті
арқылы жеңе білуге ... ... ... ... ... жас ... ... дәйекті көзқарасының қалыптасуы тек ... ғана ... оған қоса ... сезім түйсігінен, ар-ожданының елегінен өткен,
ақыл-ой қызметі қажет. Ол жерде өнердің алатын орны ... ... ... ... ... ата-бабаларымыздың, өнер әлеміндегі ірі-ірі
тұлғалардың ғасырлар бойы ... бай ... ... одан ... ... керек. Яғни, дүниежүзілік ғылыми қауымның ескі мәдени
мұралары мен дәстүрлері жоғалмай ... оны ... қалу және ... әрі дамыту мәселесін алға қою өте орынды.
Ұрпақ тәрбиесін ... ... ... ... ... ... ... тұрған ауқымды істердің бірі.
Әрбір жас ... жеке ... ... ... ... ... басты мақсаты ... ... ... ... оқушы рухани ... ... ... ... басым бағыт алуда.
Адамның, сонымен ... ... ... ... ... ... арттырудың қажетті алғы шарттары - олардың
музыкалық дамуларының ... мен ... ... ... ... әрі ... ... анықтауды және бақылауды оқушылардың
музыкалық ... ... ... ... және ... жасалған
әдістемесі негізінде біртіндеп жүргізуге болады.
Оқушылардың музыкалық жеке даму ерекшеліктеріне, олардың ... ... ... ... ... дауыстарын сақтауды және олардың
әрі қарай дауыстарын ... ... ... ... ... И.И.Левидовтің [1], Н.Д.Орлованың [2], Н.Н.Добровольскаяның
[3], Т.Н.Овчинникованың [4], Э.Б.Абдуллиннің [5], Р.Р.Джәрдемалиеваның ... [7] және т.б. ... ... ... ... ... ойымызша, музыка мұғалімдеріне, ... хор ... ... музыкалық даму деңгейлеріне
жан-жақты бақылау жүргізіп отыруға мүмкіндік беретін, балалардың ... ... ... ... ... ... жоқтың қасы десек
қателеспейтін болармыз. Оқытушылардың көпшілік бөлігі тексерудің қарапайым
әдісін қолданады: музыкалық есту ... есте ... ... ... ... музыкалық қабілеттіліктерді зерттеудің мұндай ... ... ... ... ... жете ... ... бере
алмайтын сияқты.
Іс жүзінде мынандай да ... ... ... ... ... қабілеті жоғары дамыған балалар субьективті ... ... ... ... және т.б.) ... ... көрсете
алмай қалатын, ал одан кейінгі бақылау ... сол ... ... ... өзін жақсы жақтарынан көрсететін жағдайлары да
кездеседі.
Сонымен қатар жоғары мектеп ... ... ... түлекті
қазіргі педагогиканың талаптары мен сұраныстарына сай тәрбиелеу қолға
алынып ... ... да ... бұл әлі өз ... жете ... жоқ.
Ғылыми ізденістер барысындағы ғылыми ... және жас ... - ... даму процестерін байқасақ, ... соң ... ... ... ... ... ... әлсіз екендігінің
куәсі бола аламыз.
Зерттеу мақсаты: жергілікті жағдайдағы музыкалық сабақтарда оқушыларды
ән ... ... ... ... ... ... ... біз келесі мынадай мақсат қойып отырмыз:
1. психологиялық - ... және ... - ... ... ... ... жас ... қарай музыкалық
қабілеттіліктерінің негізгі теориялық ... ... ... ... 1-2 және 5-6 ... ... ... әр түрлі жағдайында
оқушылардың музыкалық-ән айтушылық қабілеттерін айқындайтын педагогикалық
шарттарын анықтау және оны ... ... ... пәні: - музыкалық сабақта оқушылардың музыкалық-ән айту
қабілеттерін дамыту.
Зерттеудің ... ... ... сай ... әдебиеттерді (психологиялық-
философиялық және музыкалық-педагогикалық) ... ... ... ... ... ... ... салаларын айқын-
дап, жүйеге келтіру.
2. ... ... ән айту ... ... ... тұрғыда негіздеу.
3. Ән сабағы барысында оқушылардың музыкалық қабілеттерін айқын-дайтын
педагогикалық шарттарын ... ... ... ... ... ... ... ән сабағы мұғалімдерінің ... ... ... ... және ... жеке
эксперименттік жұмысы.
Зерттеу әдістері: Монографиялық (зерттеу мәселелері ... ... ... ... ... ғылыми негізде талдау); диагностикалық ... ... ... ... (мақсат-бағытты тексеру);
праксимметриялық (эксперимент материалдарына жұмыстық ... ... ... ... егер ... айту ... өсу динамикасын, әсерін іс
жүзінде көріп, осы әдістерді музыкалық ... ... ... ... онда ... жас ... ... музыкалық-ән айту
қабілеттерін дамытуды жалпылама зерттеу әдісінің ... ... деп ... ... жалпы білім беретін орта мектептің оқу үрдісінде
оқушылардың ... ... ... және ... ... ... ... білімдерін жетілдіру жүйесінде пайдалануға болады.
Мынадай деректі материалдар қолданылды:
1. Зерттеу жұмысымызға ... ... ... ... ... а) ... жас ерекшеліктеріне
қарап, музыкалық-педагогикалық әдебиеттер мен ... ... ... ... жасау және оны талдау.
2. Оқушылармен педагогикалық-практикалық ... ... ... б) ... беру ... бір түрі – ... ... және оның ән айту барысындағы қабілеттілігінің өсімділігін, ықпалын
сабақ өткізу ... ... ... ... ... және жеке ... ... орындалған педаго-
гикалық байқау әдісіне сүйендік. Белгілі ... ... ... ... ... ... Музыкалық қабілеттілігін
арттырудың әдістерін ашуға, оның нәтижелігін табуға ... ... ... ... екі ... қорытынды, пайдаланылған
әдебиеттер, қосымша материалдар.
Кіріспеде жұмыстың көкейкестілігі, мақсаты, пәні, міндеттері, әдістері,
көздері, және т.б.
«Жасөспірімдердің ән айту ... ... ... атты бірінші тарауда балалардың жас ... ... және ... ... ... ән айту
қабілеттіліктерді дамытуды ... мәні ... ... ... ... музыкалық қабілеттерін
қалыптастырудың әдістері» екінші тарауда оқу-тәрбие ... ... ән айту ... ... барысында жүргізілген эксперименттің
негізгі этаптары, оны ұйымдастыру және экспериментальды оқытудың мазмұны
мен ... ... ... ... ... ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ
1.1 Балалардың жас ерекшеліктерін ...... ... ... болашағымыз. Бүгінгі мектептің
алдына қойып отырған міндеті – ... ... ... ... ... және ... тәрбие берудің сапасын арттыру.
Оқушыларға ... ... ... ... ... ... ... байланыстыра отырып, айтарлықтай жақсарту.
Әсемдік сезімін дамыту, көркемдік ... ... өнер ... туған табиғатын, оның ... ... ... ... ... керек. Жастардың музыкаға деген ... ... ... ... ... ән ... олардың
музыкалық қабілет-терін (есту, ырғақ, есте ... ... ... табысқа қуана білуге, эстетикалық талғам ... ... ... ... ... ... түрі ... энциклопедиясында берілген. Онда жас ... даму ... ... ... туғаннан 1 жасқа дейінгі бөбектік кезең;
← 1 мен 3 арасындағы ... ... 3 пен 7 жас ... мектеп жасына дейінгі ... ... өзі 3 ... 7 мен 9 -дың ... ... сынып оқушылары (балдырғандар);
← 10 мен 14-тің арасындағы ортанғы сынып оқушылары (жасөспірімдер);
← 15 пен 17-дің ... ... ... ... ... ... жас кезеңдеріне бөлуді 1965 жылы ... ... жас ... ... ... ... қатысушылар
ұсынды. Оның мәні мынадай:
← жаңа туған ... 1-10 ... ... ... 10 күн - 1 ... ... балалық кезең 1 - 3 жас,
← бірінші балалық кезең 4 - 7 ... ... ... ... ер ... үшін 8 - 12 жас,
← екінші балалық кезең кыз ... үшін 8 - 11 ... ... ... - ер балалар үшін 13 - 16 ... ... ... - қыз балалар үшін 12 - 15 жас,
← жас ... ... - ер ... үшін 17 - 21 ... жас ... ... - қыз ... үшін 16 - 20 жас
Аталған жас кезеңдерін топтау әдістері ... ... үлгі ... берілген, өйткені жас кезеңдерінің барлық жылдарын қамтыған, ... тек ... ... 16-ты ... ... ... көрсетілген.
Баланың дүниеге келуі әр жанұя үшін үлкен қуаныш.
Қазақ ... жас ... ... мән ... оны ... ... ... бесікке салу, тұсау кесу, сүндетке ... ... қыз ... келін алу т.б. Сондай-ақ жас кезеңдерін ақындар өлең
жолдарына қосып жырлаған.
Бастауыш мектеп ... ... 6 - 10 (7 - 11) ... ... ... ... жасындағылардың өсіп-дамуы салыстырмалы
түрде шамалас, мысылы: ... ... 120 ... ... 22
килограмдай деп берілген. Олардың миының ... ... ... ... 3 - 6 жастағы балалардың миының салмағы 1100 грамдай
болса, 7 жаста 1250 ... ал 9 ... 1300 ... ... ... ... баланың оқуға ... ... ... емес, мектепке бару, мектеп ішіндегі құралжабдықтарды ... ... ... ... ... ... тыңдау және
қызықты сабақ өткізуін көру ... ... ... негізгі мектеп жасындағы (10-14), (11-15)
оқушылар жатады. Оларадың ... мен ... ... ... бетінше орындауға тырысуы, жыныс белгілерінің дамуы мен ... өсуі ... ... ... өсуі бір ... ... тез, ... баяу болып отырады. Жас өспірім, болмаса жоғары
сынып ... 14-17, (15-18) ... ... ... ... деген ұғым – 10-мен 15-тің арасындағы жеткіншек.
Бұл кезеңде бала едәуір ... ... ояна ... ... ... жетіледі. Осы кезде жас ... ... ... біле түсуге құмартады. Түрлі ... ... ... ... ... ... ... өз бетімен жүріп
тұрғысы ... ... ... ... қате ... ... (шылым шегу, ішімдікке аңсау, дөрекілік, әдепсіздік ... т.б.) ... да ... Сондықтан да тәрбиешілер (ата-ана,
мұғалім) бұл жастағы ... мен ... ... ... ... асқан байсал-дықпен жүргізуі тиіс.
Жасөспірім балалар – адам ... ... ... оның ... қалыптасуы, яғни кім болатыны назардан тыс ... ... ... ... қажетті әлеуметтік тәжірибені меңгеруін білу, тәрбиелік-
білімділік деңгейін ... ... ақыл ... беру ... зерттеу
арқылы шешіледі.
Балалардың дамуы тура, кейде кері ... ... ... Оның ... дене мен ... ... сапалық
өзгерістер болады. Олардың өсуі мен ... ... ... ... ... ... бірге санада сандық, сапалық ... ... ... ... ... ... өзгереді.
Мектепке дейінгі кезеңде баланы оқуға дайындау, мектеп жасында оларды
оқыту, сананың ... ... ... ... ... ... ... мектебі өзінің даму ... ... ... ... ... жылдар, ғасырлар бойы қазақтың сазды әні, күмбірлеген
күйі ... ... ... ... енді жаңа дәуірде жаңа
мәдениетке көтерілді.
Бүгінгі егемен Қазақстан ... ... ... мен
тәрбие беруде музыка пәні сабағында түрлі музыкалық іс-әрекеттер арқылы
оқушылардың әсемдік ... ... ... ... өнер
туындыларын түсіну, өнер, мәдениет жетістіктеріне аялы ... ... ... ... ... ортаның теріс әсерінен, ... ... ... және ... мен ... ... ... болмаса педагогикалық жағынан қараусыз қалған
балалар қалыптасады. Олар - ... ... ... ... ... ... ... талап тілегіне көнбейтін, өзін
ерікті санап ... - ... ... ... ... ... баланың негізгі белгілері жеткіншек ... ... ... бұл ... ... ... ... көзқарасы, өзгемен қарым-
қатынас сипаты, мінез-құлқы өзгереді, яғни өз ... ... ... ... Сондай-ақ, жеткіншектердің ... ... ... ... ... бақылау жасай алмайды.
Рас, бұрын мектепте “қиын” оқушы жоқ деп ... ... ... ... ... формасы арқылы әсер етіп ... өзі ... ... мұғалім-тәрбиешінің сынып, топ ... ... ... алдымен оның ерекшеліктерін зерттейді. Оған сай
өзге ... ... ... ... ... ... сенім артып және бойындағы жақсы
қасиеттерге сүйеніп, ... ... ... өзге ... ... мән ... Пайдалы еңбек етуге үйретеді, іс-
әрекетті ... әрі ... ... оған есеп беру ... оның ... іс ... көзін жеткізіп, ретіне
қарай мадақтайды. Бұл жұмыстар нәтижелі ... үшін ... ... ... ... танытатын белгісіне сай жүргізетін тәлім-
тәрбиенің әсер ету ... ... Бұл ... ... - ... ... ... кеңеске есеп беріп, өз ... ... ... беретін мектепте музыкалық тәрбиенің оның теориялық
негізі мен ... ... ... ... асырудың фундамен-
тальдық принциптері мен ... ... ... Б.В. Асафьев[8],
В.Н. Щацкая[9], Д.Б.Кабалевский[10] т.б. қарастырды.
Кабалевский балаларды және жас өспірімдерді үлкен және салмақты ... ... ... әсер ету арқылы олардың жеке ... ... ... музыкалық шығармаларының дені –
қазіргі әлеуметтік тақырыптарға, балалар мен ... ... ... күнделікті өмірі музыкаға толы. Радио, ... ... ... ... ең ... бір түрі ... ... кездеседі. Бұл қуанарлық жағдай. Өйткені, ... ... ... музыкамен айналысуға әркімнің де мүмкіндігі
барын, талап-талғамының артқанын ... Ал, ... ... жалығатын адам табыларма ... ... ... ... біздің
өміріміздегі көңіл серігіміз. Ол ... ... ... ... ... ойға ... маңы жүзі жарқын жайдары жасөспірімдер мен бүлдіршіндер.
Қазіргі мектепте ... ... ... балаларды адамгершілік
тұрғыдан тәрбиелеу мәселесі ... ... іс ... отырғаны
баршаға мәлім. Соның күрделі саласының бірі – ... ... ... ... ... ... ... міндетті. Эстетикалық
қабылдау қасиеті сәбидің жас кезінен-ақ пайда болады.
Жалпы айтарлық ... ... деп ... – қоғам
өмірінің заңдылығына сәйкес моральдық ... ... ... іс-әрекеттерімен көзге түседі (адамды құрмет ... оған ... ... ... ... ... өзін құрбан ету,
сондай-ақ әдептілік, ... болу ... ... ... музыка сабағы: туған жер, Отан,
ата-ана, ... ... ... ... ... ... әндерді үйретіп,
шындықты білуге, жаңалықты ... ... ... ... ... ... ішкі жан ... нәзік сезімдеріне күшті
әсер етіп, ... ... ... ... ... баулиды.
Адамның әсіресе мектеп жасындағы балалардың ... ... ... ... ... алғы шарттары болып олардың
білімі мен ... ... ... алу ... ... тыс жүргізілетін жұмыстар – ... ... бір ... бөлігі. Сабақтан тыс уақытта оқушылар (үйірме
жұмыстары), ... ... және ... ... ... тыс ... деп ... білімін тереңдету,
іскерлік пен дағдысын ... ... мен ... ... дұрыс ұйымдастыруға мүмкіндіктер туғызатын ... ... ... ... біздің ойымызша ән сабағы мұғалімдерінің, музыкалық
топтардың, ... ... ... қолданып, жан-жақты байқаудан
өткізетіндей балалардың музыкалық ән айту ... ... ... ... арнайы әдістемелер жоқтың қасы. Көп ... ... ... ... жәй ... ... есту қабілетін, есте сақтау, ... ... ... қабілеттілікті зерттеудің мұдай формасы әр баланың жеке
өзіндік ... ... ... ... Іс ... ... да
жағдайлар кездеседі. Кейбір дарынды балалар музыкалық тексеру ... ... тура ... мүмкін. Мысалы, көпшіліктен ұялуы немесе
тамағының ауырып ... және т.б. Ал ... ... ол ... ... жағынан ашып көрсете алуы мүмкін. Яғни, музыкалық қабілет бір
ғана сабақтың ... ... ... емес.
Мектеп оқушыларының ауылда, қалада болсын, үлкендерге ... ... ... баруы жиі кездеседі. Бұл жерде балаларды
ғана кінәлап қою аз. ... ... ... ... жете мән
бермейміз.
Музыка сабағының және мектеп ... ... ... алда ... міндеттері орасан зор. ... ... ... және орта ... ... жұмыстары бір ... ... ... ... ... ... ... басқа сабақты ... ... ... ... ... музыка, ән сабағын нәтижелі ... ... ... құрал – грампластинка болып
саналады. Музыка ... ... ... бәрі ... ... ... келтіріп жақсы ойнай ... ... ... айта ... ... көркемөнер үйірмелеріне қатысып әрдайым
оқушылардың алдына ... ... ... көрсеткені өте пайдалы.
Оқушылардың сахнаға шығып өнер ... ... ... бейімдеп, ойларын, өнерлерін ұштай түседі, бойындағы
дарынын ... ... ... ... үстінде үйренген әндерді,
музыкалық шығармаларды сабақтан тыс ... ... ... ... ... қызықтыра түседі. Мұндай ... әр ... ... ... сынып балаларының басын ... ... ... ... Әр ... ... қабілетін
шыңдап, білімін ... ... ... ... ... ... ... түрде концерттерге, театрға апару
олардың өнерге ... ... ... Бұнымен қоса белгілі
әнші-бишілермен, композиторлармен кездесулер ... ... олар ... қызықты әнгімелер өткізудің де мәні зор. ... ... ... ... ... ... білім
беру – олардың музыка дүниесі жайлы ... ... ән ... тыңдау, оның ... ... ... ... ... кеңейте түседі.
Үйірмеге қатысушы балалардың музыкалық ... ... ... ... ... ... ... ішінде қазіргі кең бағыттағы
мектептерде ең кең таралған және ......... грек ... ... мен ... өнер
көрсеткен орындаушылар тобы. Хор үйірмесі ... ... ... біріктіреді, мысалы: бастауыштан ... ... ... хор деп. ... ... арнайы аспап көмегінсіз ... ... ... ... ... ұялшақ болғандықтан,
оларды топпен немесе жеке-жеке тексерген ... ... ... ... ... одан да көп бала ... Республикамызда хор
өнерінің ... ... ... ... ... ... ашылуымен тығыз байланысты. Хор мәдениетінің ... ... ... ... ... ... С.Мұхамеджанов, Ғ.Жұбанова, Е.Рахмадиев,
М.Маңғытаев, М.Сағатовтар ... үлес ... ... де ... тән ... бар. ... ... жеке ... ... ... болса музыкалық-теориялық білім ... ... ... жүргендерді
айтпағанда, шығармашылық процесс кезінде жүйелі түрде музыкалық білім
беруі ... ... ... Мұны біз ... ... ... немесе сыныптан тыс хор үйірмелері әншілерінің музыкалық
шығарманың стилін және ... ... ... көп ... ... деп ... Ал бұны іс жүзінде талдап қарасақ, шығармаларды
өз мәнінде ... ... және де ... ... ... әсер ... ... жоғарғы ... ... ... жоқ. ... ... ... ықпал ететіндей жаңаша
түрін ... ... ... музыка мұғалімдері өздерінің
тәжірибелерін ... ... оқу ... да оқыту барысында
тәжірибе жинақтап, әрбір жылда жас мамандар ... ... ...... ... мәні ... қиыншылығы мен сыры мол
және үлкен жауапкершілікті ... ... ... ... ... ... Жас ұрпаққа өз ... ... ... ... ... «Шәкіртсіз ұстаз – тұл» (Абай). ... ... ... талабына сай жетілдіру мұғалімнің яғни,
келешек ... ... ... ... отыруымызға,
жаңа ізденістерді жасауымызға байланысты.
Мұғалім қызметінің ... ... және ... болуы олардың
ісінде тапқырлықты, ептілікті ... ... ... ... ... және жеке ... ... отырып, музыканы қалай
қабылдау-ларын ... ... ... тіл ... ... ... ... Мұғалім тек ... ... ... ... сол шығарма жайында ... ... және ... ... ... деген өзінің көз-қарастарын айта отырып,
балалардың көңіл-күйлеріне әсерін тигізеді. Мұғалімнің балалар алдындағы
беделінің ... оның ... қоя ... ... мән ... ... ... сабақтарының негізгі мақсаты балалардың музы-
калық қабілеттерін, музыкалық ой-өрістерін, ... ... ... ... ән айту ... ... деп ... сыныпта топ болып ән айтудың ең ... ...... ... ... деңгейге жеткізе орындап, ... ... ... ән ... ... - бірі ... ... сай жүргізілуі тиіс.
Сонымен, музыкалық тәрбиенің ең көпшілік түрі ән салу болып табылады.
Ол оқушыларға орындаушылық ... ... ... ... ... ... мүмкіндік алады.
Ән айту ... келе ... ... Ән – қалай дүниеге ... ... ... керек шабыт себеп болып отыр! Шабытсыз туған ән көпке
жетпейді! Қазақ ... ... ... ... – ән жанрында
өз көрінісін тауып отыр. Қазіргі уақыттарда зерттеу жұмыстары ... ... ... да ... саналады. Балалар дауыстарын
зерттеудегі көп ... ... ... Е.Алмазов, А.Содейка,
А.Рябченко т. б. атауға болады. Көптеген зерттеушілер дұрыс ән ... ... ... ... ... саналады дейді.
Музыкалық тәрбие, эстетикалық ... ... ... ... өте ... ... Мәселен, эстетикалық қабылдаудың
танымдағы рөлі ... В.Г. ... ... деп өте ... ... силлогизмдермен сөйлейді, ақын – образдармен және бейнелермен
сөйлейді, ал ... де сол бір ... ... ... ... ... ... алып, қоғамдағы таптың
жағдайы пәлендей себептерге байланысты ... ... деп ... ... ... ... ақыл-ойына әсер етеді. Ақын
шын өмірді әсерлі де ... ... ... дұрыс бейнені
көрсетеді де, өз ... ... әсер ... екіншісі – көретіп береді, сөйтіп, ... ... ... кем әсер ... Бұл жерде ғылым да, өнер
де бірдей ... сол ... ... да ... ... ... өнер де ... орнын баса алмайды».
Оқушылардың ән айтуын дұрыс ... ... ... ... даму ... ... жүйелі қалыптастырып тәрбиелеуде
ән айту аппаратының даму ... ... ... ... ... қадағалау – дұрыс үйрету мен тәрбиелеудің басты
шарты болып табылады.
Физиологияның ... ... ... ... ... үшін мынадай қасиеттер тән деп білеміз:
а) Ағзаларының нәзік, әрі толық жетілмеуі, орнында ... ... ... ... бір ... айтып түсіндіруінен тез
шаршауы;
ә) Әдетте, мақсаттылықтың, қабілеттіліктің, ... ... ... нашар болуы, бірақ олардың есте сақтау қабілеттері
берік;
б) Өз ... ... ... ... ... ... ... көлемі,
еріксіз ықыласты игеруі, әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... бір бейнені сол қалпында елестете білу, оның ... ... ... дыбысталу қасиеттерінің белгілі нақты
бейнелерімен қоса, турашылдық, ... ... ... ... ... алуы ... Балалардың ойынға бейімділігі, ойын арқылы тіпті күрделі материалды
тез меңгеру және елестету қабілетін ... ... ... ... ... ... жасауымыз керек.
Бастауыш сынып оқушыларының музыкалық даму деңгейі біркелкі ... ... ... көңілдерін басқа нәрсеге ... ... ... ал ... ... ... не екенін түсінбейді.
Балалардың белгілі орындаушылық қабілеттері болады, музыкалық сауатты, ал
біреулері музыкаға немқұрайлы ... ... ... ... кең ауқымды, оларға ... ... ... ... ұнайды, бірақ олардың өз бетімен ... ... ... ... ... ... да ... болуы тиіс.
Балалардың ән айту мүмкіншіліктері белгілі бір деңгейде ... ... ... ... ... ... жоқ
балалардың дауыс ... 2-3 ... ал ... ... ... – октавадан жоғары, 7 жастағы балалардың ... ... ... ... зонамен тең келуі керек, яғни
бірінші октаваның «ре-ля» нотасымен. ... ... ... ... ... қосу ... жеңіл жүреді, бірінші
октаваның «си» ... ... ... дейін.
Балалар хорының орындаушылық сипаты жас ерекшелігіне байланысты
вокальдық орындау ... ... ... ... ... хор ... оқушылардың жас шамасына қарай үш ... ... Кіші ... ... хоры – бұған I-II сынып оқушылары, ... III ... ... ... ... Орта ... оқушылар хоры – бұған III-IV сынып, кейде V сынып
оқушыларын қосуға ... ... ... ... хоры – ... V-VII ... кейде VIII-X
сынып оқушылады қосуға болады.
Хор үйірмелерін мұндай ... ... ... ... дауысындағы болатын мутациялық өзгерістерді ескере ... ... өсуі мен ... зиян келтілмеу. Хорды
мұндай топқа бөлудің тағы бір ... ... жас ... ... ... тыңдауға, яғни ... ... сай, дәл ... ... мүмкіншілік жасайды.
Ер балалар мен қыз балалардың ... ... ... ... ... орташа күші болады. Жалпы ... ... ... қабілеті бар ... өз ... ... хорының орындау шеберлігі, ерекшелігі бар, өте ... ... ... ... ... ашық та анық, дирижер ұстаздың
көрсетуіне ... ... ... арқылы орындайды.
Жасөспірімдерге ... ... ... және екінші
октавадағы аралығында ... ... ... ... ... оқушыларының шығармашылық дамуы: арнайы іс-
тәжірибелер мен ... ... ... ... ... ... ... тапсырмаларды өте тез ұғып алады. Негізгі
барлық ... ... беру ... ... ең ...... деген қызығушылығында, оның ... ... ... ... ... деп ... ... Н.Я.Гродзенская, О.А.Апраксина) [11].
Балалардың алған музыкалық әсері негізінде, музыкалық білім алудың
бірінші күнінен бастап, ... ... ... яғни ... ... ... музыкалық есту ... лад пен ... есте ... ... ... ... шығармашылық
қабілетін әрі қарай жетілдіріп, күнделікті ... ... ... ... пәні ... мен хор жетекшілерінің алдына
қойған мақсаты – оқушыларды бірінші ... ... ... ... ... Бұл ... кез келген музыкалық іс-әрекет барысында, ... ... ән ... кезінде дамиды.
Әнді дұрыс орындай алмауының ... ... ... әртүрлі болады, мысалы көңіл қоймауы, ән айту ... ... ден ... тыңдаудың, есту мен дауыс арасының
координациясының ... ... ... ... осындай
жетіспеушіліктің болатыны болғандықтан, жұмыс барысы кезінде ... ... ... ... ... ... ... қажет. Ең
бастысы, дұрыс қалыптасу үшін кез ... ... ... ... ... әр кез есте сақтауы тиіс.
Бірінші және екінші сынып ... ... ... ... ... ... арқылы материалдарды жақсы ... ... есте ... қалуы) араларында айырмашылықтар бар. Екінші ... ... ... мектеп күн режимі оған үйреншікті, сабақтағы
талаптарға үйренген. Бірінші сынып оқушысына ... ... ... ... ... оқушыларының музыкалық дамуы тек қана өзін ... ... ғана ... ... бірінші сыныпта алған
музыкалық сабақтарына да байланысты. ... ... ... нашар
балаларға көңіл бөле отырып, сонымен бірге дарынды балалардың да әрі ... ... ... ... ... ... жеке тапсырмалар ... ... ... қатарына кіретін 5, 6 сынып оқушыларына ... ... ... ... ... ... Бұған практика жүзіндегі бақылаулар мен ғылыми болжамдар
негіз бола ... Бала ... ... ... әр ... әкелетіні белгілі. Жалпы ағзаның дамуы ... ... ... ... өсуі), жүрек, қан тамырларының
дамуына қарағанда қарқындырақ жүреді. ... ... миға ... ... ... келмеуінен тез шаршап-шалдығуы, мінез-құлқы
өзгеруі, ... ... ... ... тез ... – шалдығуы, мінез-құлқының ... ... ... еліктеуіне және олардың тәжірибесіне,
мұғалімнің ... ... ... ... ... ... ... бөлуді талап етеді. Әрине, ... ... ... бой алдырушылық өте керек, бірақ ол өте ұзақ ... тыс ... ... ... даму ... ... дауысы да
өзгереді, «мутация» ... ... ... - өмір ... ... ... жаңа қасиеттің пайда ... ... ... ... жетілуіне байланысты қатты өзгереді. Бұл
кезеңді ... ... ... «мутация» кезеңі деп айтады.
Мутация ұл ... гөрі қыз ... ... ... ... ... ... көмейі үштен бір, ал ... екі есе ... ... ... ... ... ... ұзарады. Дауыс шығарушы аппараттың жұмысы бұл ... ... ... болады. Ұлдардың дауысы сөйлегенде, әсіресе ән
айтқанда тамақ ауруына ... ... ... ... қырылдап,
сырылдап естіледі. Кенеттен бір октаваға ауысып ... ... ... ... ... бұл жағдайдың физиологиялық сипатын,
ең негізгісі – ... ... ... тиіс.
Мутация кезеңі әдетте 1,5 – 2 жылға созылады. Әр ... ... өз ... ... даму ... соған орай
оқыту барысында қойылатын талаптарды ... ... оны әрі ... ... ... шарттарын сақтауы тиіс. Мұғалім ... ... ... алмау үшін, ең алдымен оның ... ... ... білу ... ... өте ... ... төмен
әндер балалар даусының табиғи тембрін ... ... ... ... тек қана ән айтқанда ғана емес, сондай-ақ музыка
сабағы кезінде ... ... ... ... ... әсерленгіштік және қызығушылықтың күрт төмендеуі «зауқым бар»
немесе «жасай алмаймын» арасының бөлінуі байқалады.
Оқушылармен ... ... ... беру ... балалардың
білімдеріне де байланысты. Арнайы дағдыны білмесе де ... ... ... ... ықыласы болу керек. Баланы тәрбиелеу ... ... ... ... ... басталады.
Балаларға қойылатын талап:
Музыканы тыңдай отырып, оның ... ... ... музыкадан нақты кейіпкерлердің өзіне тән ... ... ... ... тыңдай отырып, оның ... не ... не ... ... ... ... оқушылардың ән-айту қабілетін
дамытуда зерттеудің мәні.
Музыка өнері – адамзат қауымының пайда болуымен ... ... ... ... ... ... мәні зор ... қызмет
атқарып, бүгінгі күнге жеткен сарқылмас ... ... - ... ... ... ... ән айту өнерінің музыкалық өнердің ішіндегі ең маңыздысы
деп ... Ол ... ... ... ... ... мектепте ән сабақ-
тарында іске асады.
Мектеп, музыка. Бұл екі ұғым бір бүтін. Асқақ ән, ... күй ... ... Сондықтан да қазір музыка сабағының мәні ... ... ... ... ... ... ... ұрып, әсемділік-әдемілік
туралы түсініктерін байытып, бойдағы бар ... ... ... ... ... ... сабағын өткізгенде – ... ... ... ... ... талғамын
тәрбиелеп, музыканың құдіретті ... әсем ... ... ... түпкі мақсат болып алға қойылады.
Әдетте, баланың музыкаға ... ... ... ... ... Олардың бірі тез, екіншісі орташа, ... ... ... баланың өскен ортасына, музыкалық тәрбие
дәрежесіне ... ... ... ... ... ... түседі.
Осыған орай баланың музыкаға деген ... ... ... ... ... ... ұштауға көмектесу – музыка
мұғалімінің ... ... ... пәні ... негізгі басты мақсаты – балалардың
музыкалық ... ... ... ... ... ... және ... ән айтуға деген ... ... ... үйрену болып табылады. Ал ... ... бірі де сол ... музыкалық бейнелер, жағымды саз
арқылы патриотизмге, елін сүюге, еңбекке ... ... ... ... ... ... ... Мектептегі ән
сабақтарында өтетін хормен ән айтуының тағы бір айырмашылығы: ән ... ... өз ... ... ән ... ... ... ән айту қабілеті барлар қабылданады. Мектептегі ... ... ... міндетті сабақ болып табылады және бірде-бір оқушы
ән ... ... пәні ... ... және оның жеке ... модельді қарастыруда академик Б.Асафьев былай ... ... ... ... ... жұмысында аспапта
орындаушы ретінде, хордың жетекшісі ретінде, музыкалық әдебиетті жақсы
білетін, әрі оны ... ... ... ... ... өзін ... ... Яғни, кез-келген сауатты музыкант ... ... ... ... ... ... ... музыка тілінің
ерекшеліктері мен ... ... ... ... Б.Асафьев [8].
Т.Н.Овчинникова әр жастағы балалар топтарының ән айту ... ... ... ... ... ән айта ... ән салу дағдыларының
біртіндеп жәй қалыптасуын, сыныптағы немесе басқа ... ... ... ... ... ететінін дәлелдеді. Демек, ол
дауыс ерекшеліктерін дамытудың ... ... ... жас ... ... дауыстарының мөлшеріне
үнемі бағыт беріп отыру.
2 Әнді еркін, қысылмай айту, ... ... ... ... ... ... Жәй, асықпай дем алу және ол алған ... ... ... ... ... ... бірі ... саналатын көмейдің
тұрақты қалпын сақтауы.
5 Дауысты дыбыстарды дұрыс айту, дауыссыз ... ... ... ... ... терең түсіне, өз мәнерінде айта білу.
7 Сабақтың барысында үйлесімді сезімге бой алдырушылыққа ... ... жеке ... ... немесе жас ерекшеліктеріне
байланысты олардың дауыс көлемінде ән айту.
9 Балалардың ән айту ... және жас ... ... музыкалық материалды таңдай білу. Овчиникова [4].
Ал, біздің зерттеуіміз барысында ... ... ... үшін ... ... ... жасалынды. ... ... ... ... ... Жас ... Ән айту ... тексеру кезіндегі баланың қанша жыл бойына
ән ... ... Ән айту ... ... кезіндегі баланың денсаулығы.
4. Мутациялық ... ... ... ... ... оның ... тоқтауы, мутацияның соңы, мутациядан
кейінгі кезең, оның ... ... Ән ... ... тұру ережесін сақтау.
6. Дыбыс шығарудың тәсілдері, тыныс алудың сапасы, дикция, мәнерлілік,
есту қабілеті, ... ... ... ... ... ... келесі кезеңге тапсырма беруі).
7. Дыбысталу сапасы – еркіндік, сыңғырлап шығуы, жұмсақтық, ... ... ... ... ... алу сапасы: демді бір деңгейде алып, біртіндеп ... алу мен ... ... ... алу кезінде иықпен
алуды қоспау.
9. Дикция, мәнерлілік.
10. Музыкалық слух: ... және ... ... және ... Әр ... ... ... қарай, дауыс диапазондарын
білу.
12 ... ... ... партияда ән айта алады. Басқа
партияға ... ... ... Қорытынды: жетістіктер, кемшіліктер, келесі ... ... ... ... ... ... бойынша әртүрлі
жас ерекшеліктеріндегі балалардың жеке-жеке ән ... ... бай ... көреміз және алдымызға ол ... ... ... Ол ... мұғалімнің сабақ жүргізу ... ... ... негізделген қорытынды жасауымызға мүмкіндік береді.
Біз ... ... ... ... барысында мынадай
мәселелерге көңіл аударуды жөн ... ... ... не? ... ... ән айту ... анықтап алуды мақсат ... ...... ... бір түрін ойдағыдай,
нәтижелі орындауда ... ... жеке ... ... ... ... жиі кездеседі. Мәселен, оқуға бар ынтасымен берілетін
оқушыларды біз ... ... ... ... ... дейміз, не болмаса
оның кейбір ... ... ... ... мына оқушының
математикаға, екіншісінің ... ... ... ... екен ... дамып қалыптасуы әр түрлі деңгейде жүріп ... оның ... ... десе, екінші негізгі деңгейін
шығармашылық қабілет дейміз. Бірінші деңгейде адам ... ... ... ... ... іске ... ... көрсетсе, екінші
деңгейде жаңа, соны ... ... алу ... ... ... арнаулы және тәжірибелік, ал соңғысы ұйымдастырғыштық,
мұғалімдік болып бірнеше ... ... ... ... ... ... ... жиі қолданамыз.
Мәселен, мұғалім ... ... бере ... осы ... ... ... ... екенін айтады. Мектепте
оқушыларға түрлі қоғамдық ... ... де ... ... музыкалық, сурет салушылық қабілеттері
еске алынып, бұған ерекше мән ... ... Бұл ... ... ... бір ... жарамдылығын көрсететін ... ... ... өлшемі – белгілі бір істің нәтижелі болып ... ... ... ... ... ... және ... үйрену
үстінде көрініп отырады. Қабілеттің ... ... ... ... ... ... пен ... болуына байланысты
болады. Қабілетті Қ.Жарықбаев негізінен ... ... ... ... жеке ... көрсететін кез келген ... ... ... ... деп ... Ал енді іс-әрекеттің
жеке салаларында ғана көрініп, оның нәтижелі орындалуына мүмкіндік беретін
қабілетті ... деп ... ... ... ең ... басты фактор – ... ... ... ... ойлаған ісін ешбір ... ... ... оның қабілеті соғұрлым ... ... ... ... ... оған қоса ол жаны бар ... ... табиғи
күшке, өмір қуатына ие, әрекетшіл ... ... онда бұл ... ... ... түрінде өмір сүреді. Қабілет те, нышан да іс-әрекет ... ...... бастапқы табиғи негізі ретінде адамда
туа пайда ... нерв ... ... ... ... ... қабілеттің түрін дарындылық деп ... ... ... пен ... ... ... ... ерекше түрін талант дейді. Бейімділік – ... ... ... ... бет ... оған ... аууы және оны ... икемділігі. Жеке адамның өзіндік өзгешелігін, индивидуальдылығын
құрайтын көптеген қасиеттерінің ... ақыл ... ... мәні ... ... ... қызметінің ерекшеліктерімен, оның ... ... ... ... ... ... нақты бір адамның ойлану өзгешелігін ... ... ... ... ... ... ... ғылыми
білімнің және музыкалық білім берудің ... мен ... ... ... ... жеке ... ... ән-күйге
бейімділігі, оған деген жоғарғы көңіл-күйі, музыкалық есту қабілеті,
жады, ... ... ... әртүрлі музыкалық ... ... ... ... ... болып табылады.
Б.М.Тепловтың пікірінше: «Музыкалық ... ең ... ... ... кейбір бейнелі сөздердің ... ... ... Зерттеуші музыкалық қабілеттің бір-бірінен ... ... ... ... ... және есту ... екі жағына баса назар аударады. [13].
Эмоция (фран. – лат. – ...... мен ... ... ортамен қарым-қатынасы негізінде пайда болатын шағын,
ситуациялы көңіл күйлер. Адам ... ... ... ... ... жағдайға негізделеді. Эмоцияның жоғарғы түрі
адамның ... ... ... мүмкіндік туғызады. Оларға
қуаныш, ... ... т.б. ... ... Жағымсыз
эмоция адамның ісіне азды көпті зиянын тигізеді. ... ... ... налу, үмітсіздену т.б. эмоциялар жатады.
Оқушының жеке ... ... үшін ... мұғалім жаңа
материалды мүмкіндігінше ... ... әрі ... ... ... қогымды болу жағын қарастыру шарт.
«Елім-ай» бағдарламасындағы ... ... ... ... ... ... және ... шығармашылық қабілетінің
дамуына толық мүмкіндіктер ... ... ... ... ... М.Қ, Спанов Т.А, Өтемұратов ... Б.С. ... ... ... ... мақсаты – жасөспірімдерді
өз халқының ғасырлар бойы дамып, қалыптасқан рухани ... ... ... ... ... оған ... қызығушылығы мен ынта-
жігерін ... ... ... ... мен халық музыка
аспаптарын тарта ... ... ... ... ... Қазақ халық ән-күйлерінің шығу тарихы, халық ... ... ... ... ой-өрісін кеңейту, оны
саналы жан дүниесімен ... ... ... ... ... ... бойындағы шығармашылық ... ... ... жас ... өнерде де жақсы мен жаман бар ... пен ... ... ... ... әрқашан шындық, әділдік
нағыз ... үшін ... ... шығарма ғана мәңгі өмір
сүретінін білуі керек.
Оқушылардың музыкалық ... ән ... ... ... ... ... және ең ... дәрежеде өсуін
қамтамасыз етуге мүмкіндік туғызады. Осы мәселелер төңірегінде ғалымдарымыз
И.Левидов[1], ... ... ... ... Т.Н.Овчинникова[4], Э.Б.Абдуллин[5], Р.Р.
Джәрдемалиева[6], ... ... т.б. ... ... ... музыкалық мәдениетін сипаттай отырып
А.В.Школяр: «есту , көру, сезу, ойлау өнері сияқты ... ... ... ... ... ... ... тәрізді (мұның өзі рухани ... ... ... қалыптасуы мүмкін емес», - деген ерекше ой ... ... ... қабілеті оның педагогикалық қызме-
тінің ... ... ... береді. Атап айтқанда, вокалды ... ... жеке ... ... ... ... басшылық жасауда, өзінің ән
шығаруында, драмаларды, ... ... ... ... ... т.б. Мұғалімнің музыкалық-педагогикалық қызметі
әртүрлі психикалық процестерді ... ... ... ... ... дамуына жағдай жасайды. Ең маңыздысы – музыка
мұғалімінің жадын ... ән айту ... ... рухани жан дүниесін
тәрбиелеуге, мінез-құлқын ... өз ... ... Ән айту
балалардың музыкалық эстетикалық талғамын арттырып, ... ... ... ... Ән айту ... ... ... үйретеді, оларды достыққа, ... ... ... ... ... әрі болашақта ... ... ... ... айту ... құбылыс болғандықтан ағза қызметіне, оның
функционалдық ... ... ... Ән ... ми, ... дыбыс апараттары, көмей, ауыз ... тіл, ... ... өкпе ... ағзалар бір – ... ... ... ... атқарады.
Табиғи жағдайларға байланысты дауыс ... ... ... ... ... ... ... келеді.
Дауыс апараты үш түрлі ... ... ... ... – дыбыс құру аспап ретінде;
2) Тыныс алу негізгі динамикалық тірегі ... ... үнін ... ... міндет атқаратын жоғарғы
және ... ... ... арасында қатпарланып, онда дыбыс
сіңірлері орналасқан. Көмейден ... ауыз ... ... ... ... жүйелерімен импульс сигналы арқылы дауыс
сіңірлерін түйістіріп, ... ... ... ... мүшелердің ішінде ең басты қызмет атқаратын
мүше – тіл. Тіл ... ... ... ... ... мүшелерінің бірі – ерін.
Тіл арқылы тіс дыбыстары және тіл арты ... ... ... ... ... тиюнен немесе жуықтауынан жасалады. ... ... ... ... да, дауыссыз дыбыстардың
жасалуына да қатысы бар. ... ... ... сүйірленіп
дөңгеленуінен, өзара жымдасуынан ерін дауыссыздары ... ... ... ... жуықтауынан лабиаль-денталь дыбыстар жасалады.
Ән методикасында ... ... үшін ... ... ... ... және дұрыс тыныс алу ... ... ... алу ... ... алу, сақтау, және ән айтылып
жатқан кезде ... ... ... ... алудың дұрыс екендігін есту мен ... ... ... ауыз бен ... ... ... алуды ұсынады. Терең
тыныс алуда, не ... ... ... ... ... хош
иісін иіскеп жатқанда, ауа беліңе дейін жететіндей етіп ... ... ... ... ... ... үшін тыныс алудың ең дұрыс ... ... ... мен ... деп ... Бұл ... ... бағытта тәрбиеленетін әншілер осы күнге дейін ... ... ... ... ... ... көп ... емес,
басты мәселе оны ... ...... ... ... ... ... тез шаршатып, жүрегін соқтырып, ... ... ... ... апаратқа зақым келтіреді. Дұрыс алған тынысты
белден ... ... ... ... ... ... реттей
бастайды. Егер айтып тұрған ән жылдам, ... ... ... соған қарай бұлшық еттері қысып, ... ... ... Егер
шығарма лирикалық тынысты азырақ жұмсайтын жағдай ... ... ... икемденіп жұмсарып беруге тиіс. ... ән ... ... бұлшық еттері қатайып, босап, үнемі ... ... ...... ... Ол екі дененің бір – бірімен
үйкелісінен не соғылысынан ... ... ... ... ...
резонанс (латын тілінде – тербелістің ... күш ... ... ... ... ... музыкалық дыбыс деп – белгілі биіктігі, ұзақтығы, күші
және тембрі (үн ... бар ... ... ең ... өз ... қай топқа жататынын және
ерекшеліктерін білу ... ... ... мен ... дауысы жоғары,
ортаңғы, төменгі деп үш топқа ... ... ...... ... деп бөлсе, әйелдердің дауысын – сопрано, дискант,
меццо-сопрано және ... деп ... ... өз ... салаларға бөлініп, сол ... ... ... ... ... ... ... қандай дауыс екенін дұрыс анықталғанда,
келешекте ... ... ... ... зор ... ... ... кезеңде музыкалық сауаттың элементтерін ... есту ... ... ... ... диапазон әуендеріндегі дауыс биіктігін (жоғары, төмен, бір
орында), динамиканы ... ... ... регистрларды (жоғарғы және ... ... ... ... ... қосуға арналған.
Сондай-ақ ырғақтың есту қабілеті дамуы негізінде: ... ... ... ноталық кезеңге өту, қабылдау және ән ... ... ... ... ... әуестену процесі
барысында музыка тілінің ... ... ... нота ... ... ... ... музыкалық шығармаларды ... ... ... ... есту қабілеті жоғарғы талап болып
табылады. Есту ... ... ... ... ... ... бірі.
Лад – музыканың негізі. Оның екі түрі бар – ... ... ... ... құрылымы: мажор – минор. Сабақта оқушылар ... ... ... және ... тән ... ... ән айту ... балалардың дауыс ... ... өз ... ... айту үшін ... ... ... яғни әннің мазмұнын тыңдаушысына жеткізу, дауыстардың ... ... ... таза, дикциясының анық шығуын, әнді жинақы
жабық дауыспен академиялық үлгіде айтып, ... ... ... айту – халықтың бүкіл мәдениетінің негізі, музыкалық
білім мен ... ... ең ... ... ... дамуы табиғатқа, қоршаған ортаға, еңбекке, ... ... ... ... Сан алуан тақырыптағы музыкалық
шығармалар арқылы ... ... ... әсер ... ... ... арттыру, жоғары көркемдік талғаммен
рухани дүниесін байыту, музыкалық ... ... ... ... ... ... ... орындау физиологиялық
процесс болғандықтан, балалардың дене тәрбиесіне, денсаулығына ... ... Ән ... ... ... ... ... яғни жүйке
жүйесі мен бұлшық еттерінің ... ... күш - ... ... ... ... ән салу ... дене бітімін,
басты, қолдарды дұрыс ... ... ... талаптардың қойылуы
балалардың дене қозғалысы мәдениетін ... ... айту ... ... ... ... ... дыбыстар
және олардың дауысты дыбыстармен ... ... ... ... айту және ... ... ... жасауда әр түрлі дауыстылар
мен дауыссыз дыбыстардың үйлесімділігі өте ... ... ... ... ... ... ... күресуде үлкен нәтиже
береді.
Сонымен, музыкалық тәрбие ... бір түрі әнді айту ... Ән айту ... ... процесіне белсенді қатысуына,
музыкалық қабілетінің дамуына, музыкалық есту қабілетін ... ... ... әнді ... ... тұрғанына ән айту процесінің
техникалық ... ... ... өте ... ... ... яғни дауыс апаратының жұмысын ән ... ... ... және музыка мәдениетін, әсіресе вокалды есту
мәдениетін білуіне мұғалімнің, хор ... ... ... ... байланысты іске асырылады.
Арнайы жаттығулар оқушылардың ән ... ... ... ... және ... ... ... күрделене бастайды.
Тәжірибе жүзінде бақылаудың ... ... ... қада-
ғалап, балалардың жеке ән айту тәсілдерінің ... ... ... осы формалар практика ... көп ... ... керек. Оқушылардың музыкалық дамуындағы ән
айтуларының жалпы ... ... ... ... сақтауға және
ең жақсы дәрежеде өсуін қамтамасыз етуге ... ... ... біз ... ... жауаптың қорытындысына ... оқып ... ... ... ... ... ... қажеттілігі көп көтерілмейтіндігін дәлелдейді.
Концерттерді, спектакльдерді қалдырмай ... ... ... ... ... (4,1% ... ал классикалық музыкамен ... ... ... ... – 6,5% ... сонда барлығы – 19,7%.
(Анкеталық ... ... ... ... ... адамның дауыс апараты ең үлкен байлық, оны ... ... ... ... ... ... дұрыс ән айту
тәрбиесі – дауысты ... ... ... ... ... ... ... А.В.Рябченко т.б. Кейбір жағдайда дауыс
апаратының ауруларын ... ... ... ... ... деп ... айтқан. Көптеген зерттеушілер дұрыс ән
айту ... ... ... болып табылады ... ... ... ... ... қабілеттерін жекелеп дамытып
отыруымен үнемі ... ... өте ... ырғақтық қимылдар, музыкалы дидактикалық ойындар, әсем
би қимылдары, ою-өрнек, ... ... ... әр сабақта әсем
әуендермен аттастырылып ... ... өнер ... жүйеленіп,
тереңдетіліп беріліп отырады.
Сонымен, балалардың белгілі бір ... ... және ... ... ... ... ән айту ... жайлы нақты
білу үшін, ... ... даму ... ән айту ... ... ... ... «көре білу» керек.
Сондықтан алынған ... ... ... вокалды-хор
жұмысының дұрыс жүргізілуі үшін біздер әрбір ... жеке ... ... ... ... материалда).
И.И.Левидов тәжірибелі мұғалім ... ... ... ... ... ... абай болуын, ән айтуға қызықтыра
білу керектігін ... ... ... ... ... аппаратына, дауысына шамадан тыс ... ... деп ... ... дарынды балалар артта қалған ... ... ... алып жүре ... ... ... Балалар сыныпта ән айтуын, ... ... ... ... ... ... ... Көптеген
зерттеушілер осы мәселеге әртүрлі тұжырымдар айтады. Соның ... ... ... ... балалардың қабілетінің және жеке
музыкалық өсу деңгейінің ... деп ... Ең ... ... ... есту қабілетіне, сөзіне, есте сақтауына,
ықыласына, музыкалық ... азар ... ... ... ... есту тәрбиесімен тығыз табиғи байланыста ... ... ... вокалды-хор дағдыларын меңгерудің, ән ... ... ... ... шарттарының бірі болып табылады.[14].
Вокалды-хор жұмыс барысында оқушының ... ... ... ... Оның ... ... жататындар: дыбыстық және
динамикалық диапазон, тембрдің ... ... ... ... балаға тікелей жақын ... даму ... ... ... ... ... Сонымен қатар баланың психологиясын да біліп, оларға басшылық
жасау қажет дейді.
Музыкалық есту қабілетінің ... ... ... ... тигізбей қалған емес. Балалардың естуін тексере келгенде, мұғалім
бағалы, ... ... ... және ... дамыған балалардың
тізіміне енгізеді. Мұндай әдіс әсерлілеу болуы мүмкін. ... ... ... «ре» ... ойнайды, содан кейін өзі айтады, сосын барлық
сыныпқа оны айтуды ... ... соң ... және жабыңқы дыбыс-пен
бір оқушыға айтқызады.
Сүйемелдеусіз айту ... таза ... ... ... маңызы бар. Оқушы өзінің айтып отырған әнін ... ... ... біз ... ... дамуын тексерген кезде
есту қабілетін, дыбысты аспапсыз таза шығаруларына, ... ... ... тағы да ... ... ... әртүрлі екендігін және жеке дамитындығын айтады.
Мұғалім оқушының кемшіліктерін дер ... ... ... ... ... ... ... кезеңде олардың есту қабілеттерін
тәрбиелеу қажет. Өйткені ол ... ... ... ... ... ... ... қажетті шарттарының бірі болып табылады.
Сонымен бірге Е.Малинина оқытушы әрбір ... жеке ... ... керектігін, оның жас ерекшелігін, даму деңгейін, ерекше-ліктерін
ескеру қажеттігіне көңіл ... ... ... ... ... оны қалай меңгеретіндігін білуі керек. [14].
Ал, Т.И.Овчинникова баланың ... ән айту ... ... қорытынды жасады: «Топтық оқыту ... ... ... ән ... ... ... ... бабын табу принципін
іске асыру» болып табылады» – ... Ол ... ... ... ... ... анықтауға, орындаушылық күшіне және
белгіленген репертуарды қабылдаудағы психологиялық ... ... ... ... Оның іске ... негізгісі
болып оқушылардың жеке ән айту ... ... ... ... ... дифференциялық талап қоюы ... ... ... ... ... береді:
1. Фониатрлық бақылау (тексеру);
2. Ән айтушылардың әрқайсысын жеке тексеру;
3. Күйді, хорды, жеке әнді күй ... ... ... ... топ бойынша қосымша сабақтар өткізу. [4].
Сонымен, зерттеуіміз бойынша ... бұл ... ... бағытта дауыстарын қадағалауға және ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік
береді.
Өткен замандағы музыка өнерінің негізгі мазмұны ... ... ... ... еді. Ел мұңы ән-күй арқылы түрлі-түрлі ... ... ... ... - елге, жұрттан - жұртқа таралып ... ... ... ... суырылып шыққан өнер иелері: әнші, ... ... ... Біздің айтайын деп отырған түпкі ойымыз –
өнердің ... кең ... ... бірі – ән мен ... ... ... қай бағытта дамығанына шолу жасау, ... ... ... ... ... мен ... ... рухани тәрбие беруде
мәні зор екендігін ашып ... ... ... ... ... ... ... МУЗЫКАЛЫҚ
ҚАБІЛЕТТЕРІН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ӘДІСТЕРІ.
2.1 Эксперименттің ... ... және оны ... ... музыка дамуындағы негізгі бағыттар, стильдер,
жанрлардың түрлері, ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеуде және олардың ой-
өрісінің дамуына өз ... ... ... ... сақтап,
дауыс аппаратын ... ... ... ... ... ... – оқытудың негізгі жолдарына негіздеп, белгілі бір пәнді
қалай оқытудың ... ... ... және ... ... музыкаға деген ... ... ... әсері бастауыш сынып балалардың музыкалық ... ... ... ... ... тануға талпындыру
әдістерінің жолдарын көрсетеді. Сонымен қатар, әдістеме ән ... ... ... хор ... ... ... ... жолдарын көрсетеді.
Эксперимент (лат. – тәжірибе) – обьективтік шындықты танудың әдісі
және ... ... ... Оның ... 1) Ол құбылысты әр түрлі жағдайда зерттеуге;
2) Бір немесе әр түрлі жағдайда ... бір ... көп ... ... арқылы затты әр ... ... ... ... «таза күйінде» зерттеуге ... ... ... ... пен рационалдық, тәжірибелік пен теориялық жақтардың ерекше
бірлігі.
Көптеген қазақ ... ... ... ... ... өнердің басым дамығанын атаған. Әнге ... ... ... ... ақ ... ... Жүре сөйлей
бастағаннан бастап, оларды атадан балаға ... ... ... етіп ... ... ... ... әншілік-мәдениетінің
мазмұнының әрқилығы, ... ... ... ... ... ... үлесін қосты.
Практика (грекше – ...... ... ... сүру ... ... формасы, ... ... ... ... тәсілі. Мазмұны жағынан іс-тәжірибе
қоғамның табиғи күштерін игеру, ... ... ... ... ... ... ... : мақсатты ... ... мен ... затты мақсатқа сай өзгерту процесі
мен оның ... ... ... ізденіс жаттықтыру сынақ ретінде жылына
өтілетін іс-тәжірибе жүзінде мектептегі ... ... ... ... ... қабілетін, қызығушылық әдістерін
жалпылама зерттеуге ... ... №65 ... ... ... ... ... қаңтар, ақпан айы аралығында
бастауыш сынып ... ... ... ... ... сай, ... келесі 2008-2009 жылдары
наурыз, сәуір ... ... ... сабақтары мен ән айту
қабілеттерінің дамуына жалпылама ... ... ... ... 2007 жылы ... ... жүзінде, осы №65
гимназия ... ... ол ... танысып, өтіліп жатқан сабақ
жоспарларын көріп, дайындық ретінде ... ... ... 2008 жылы ... ... эксперименттік жұмыс
кезінде № 65 ... ... ... ... ... мұғалімдерінің жұмыстарымен, олардың ... ... ... ... жеке - жеке ... ... ... – жұмыс тәжірибесіндегі музыка сабақтарын, оқушылардың
ән айту дағдыларын меңгергендіктері ... ... ... зерттеу
болды.
2008 жылы өтілген ізденіс жұмысымызда № 65 ... ... ... 2-ші ... ... ән ... ... және
жетекшілік ретінде бақылауға, тәрбие жұмыстарын ... ... ... ... ... біздер өз сыныбымызбен танысып, олармен
жеке ... ... ... ... тұру, және тәрбие ... ... ... ... ... ... ... кезінде оларды әрдайым бақылап
отырдық. Ұзақ уақыт ... ... ... ... ... ... мүмкіншіліктерін көрдік. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ән айтуын
қалыптастырудың әдістерін ашу мүмкіншіліктерін таба білу және ... ... ... ... ... тыс топтардағы жетекшілерінің
кеңінен қолдану мүмкіншілігін білу ... ... ... ... ... қатысты біздерге берілген сабақ
жоспарына байланысты біз ... жаңа ... ... ... ... ... ... жаңа әуендерді ... ... ... ... ... ... әнді таза
айтуды үйрету үшін, ең алдымен ... ... есте ... сосын барып ол ... ... дәл ... ... балаларының дауыс диапазоны 2-3 дыбыстардан немесе 1-
ші ... ... ... ... дауыс ... ... үні ... ... яғни 1-ші октаваның ре, ля
дыбыстарының аралығы. Бұл ... ... ... ... ... таза болады.
Әрбір мұғалім жұмыс істеу тәсіліне ерекше ... ... ... ... түрін пайдалануы қажет.
Сабақ ... ... ... біздер оқушыларымызды түгелдеп,
сұрағымызға жауап алып ... ... ... ... ... ... ... тік ұстап, сәл ... ... не ... ... ... ... қарай оқушылармен
(жаттығу) аспап көмегімен жұмыстарын жүргіздік. Мысалы, мына ... ... ... не үзіп, не созу арқылы ... ... соң ... ... ... біраз
жаттығуларды да қайталап ... Бұл ... ... арқылы
алдымен балалардың дауыстарын ашып ... не ... бес ... ... ... ... ... дауысты
ән айтуға дайындау, яғни ... ... ... ... ... ... ... шаршауларын сергітіп алдық.
Енді, біздер жаңа ... ... оның ... ... жаңа әуенге көштік. Бұл ... ... ... аспап
көмегімен тартып, дыбыстарын қайталау ... ... ... ... назарын аударып алдымен сольфеджио арқылы нота ... ... соң ... ... ... ... бұл ... «Жарқын
жүзді ұстазым», «Біз шадыман баламыз», ... асыл ... ... ... ... арналған И.Нүсіпбаев, Ә.Бейсеуов , ... ... ... ... ... ... бастауыш сынып сабақтарының ерекше
маңызы бар. Біз оқушылармен толық ... келе ... ... ... және ... ... ... жайында мәліметтер
алдық, осыларға байланысты жетекшілік ізденіс жұмысымызды ... ... ... ... ... берілген тапсырма арқылы өз
сынып ... ... ... ... ... ... болу біздің жауапкершілік ісімізде болды. ... іске ... ... мен ... ... орындап
отырдық.
Тап, осы секілді 2009 жылы наурыз, ... ... ... ізденіс практикалық жұмысымыз осы жылы да ... Бұл жолы ... ... ... ... 6-шы ... берілді. Бұл сынып оқушылары бастауышқа қараған ер ... ... ... ... ... назары мен есте
сақтау қабілеттері ... ... ... және ... ... ... ... таныстырып, және олармен таныса келе тіл ... және осы ... ... ... деген ұмтылыстарын,
білімдерін бақылап отырдым. ... ... аз ғана бес ... ... ... ... сол ... пайдалана келе өз
дәрежемізді ... және ... ... ... іске
асыратындай сабақтарымыз мақсатқа сай нәтижелі болу керек.
Енді, біздер ... ... ... келе ... ... сабақ жоспарына байланысты оқу құралымен және ... ... ... мен ... бойынша біздерге берілген алдымен сабақтың ... ... ... беру мен тәрбиелік мәні, әдістері мен
көрнекілік ... ... ашу ... және т.б. ... ... мына ... ... ... ... вокалдық музыкасы
1 Сабақтың тақырыбы: Дарынды ғұлама композитор
Нұрғиса
Тілендиев.
2 Сабақтың ... Ұлы ... ... бірі – ... ... және домбырашы атамыз Нұрғиса Тілендиевтің өмір жолы ... ... ... ... өмірі мен
шығармашылық мәдениетінің оқушыларға ... ... ... маңызы
мен міндеті жайлы айта кету. Сол ... ... және ... ... ... ... ... қазақтың халық әндерінің
құдіретті күйлерін таныту.
Білім ... ... ... ... ... ... ... деген саналы ... ... ... кеңейту және талабын байыту, ... ... ... ... Адамгершілікке, нәзіктік-инабаттылыққа,ізгілік-
сезімталдыққа тәрбиелеу, және есту ... ... ... ... ... ынта-ықыласын одан әрі ... ... ... ... ... ... ... түсіру.
4 Сабақтың әдістемесі: Жалпы, жан-жақты ... ... ... таныстыру, дауыс ашу әдістері іске асады.
5 Пән аралық ... ... ... ... ... тарих,
сурет, педагогика, психология.
6 Сабақ көрнекілігі: Әннің ... нота ... ... ережелер, суреттемелер, сөзжұмбақ ойындары т.б.
7 ... ... Күй ... күй сандық, ... ... ... таспалар.
Музыка сабағы жөніндегі негізгі оқу ... ... ... оны үш ... ... тиімді.
Біріншіден – ән үйрену. Бұл салада балаларға ... және ... ... ... ... мен ... ... Азия халықтарының әндерін үйрету қажет.
Екіншіден – музыканың әліппесі, нота ... ... ... ... 7 сыныпқа дейін ән - музыка сабағын ... ... ... нота сауатын түбегейлі үйреткен жөн.
Үшіншіден – музыка ... Бұл да ... ... ... ... ... ... инструменталды, оркестр мен
хорға арналған шығармалар, ... мен ... ... ... ... мен композиторлардың творчестволық өмірлерінен
біршама мағлұмат беруі керек.
Осы ... үш ... ... істі қатар жүргізу ... ... келе ... Ол үшін ән – ... ... ... ... ... ... шарт. Ол әр сабаққа мықты
әзірленуі ... ... ол өз ... әнді ... ... бере
алатын адам болғаны дұрыс. Ән – ... ... ... қобызда,
сырнайда, пионинада әутеуір бір музыка ... ... ... - ... ... жоғарғы дәрежеде өте алмайды, оның ...... ... ... ... біз Т.Н.Овчинникованың жұмыс жасау әдісіне
сүйендік. Бұл әдіс өте жан - ... ... оның ... ... беретіндей және балалардың музыкалық - әншілік дамуын нақтылы
ашатындай ... ... ... ... ... де өзгеше қарастырылды. Олардың орындалуын ... ... ... ... барлығы бойынша музыкалық
қабілеттерінің ... ... ... алатындай бес балмен бағаланды.
[4].
Музыкалық - әншілік өсу динамикасының негізгі ... ... ... ... есту қабілеті түсінігінің даму деңгейі (мелодиялық, ... ... ... ән ... ... ... дұрыс
зейін қойып, жете түсініп, ... және ... ... ... ... ән ... ... ырғағын келтіре сөйлеудің даму деңгейі (дыбыс-
тардың жоғары-төмен ... ... ... ... ... ән ... ұсынылған шығармаларды таза айтып, оны шығара
білу;
3. әндік дыбыс шығарудың сипаттамасы;
4. орындау ... ... ... ... ... ... бізге зерттеп отырған жұмысымыздың жолдарын
нақты анықтап алуға мүмкіндік берді. Музыкалық ән айту ... ... ... ... ... тыс ... ... зор
мүмкіншілігі бар. Оған қатысушылардың вокалдық ән айту ... оның ... бір ... ... сол топтың жетек-
шілеріне жүктеледі. ... ... ... ... яғни
дирижердың басқаруымен орындалады. Топтағы әртүрлі дауыстардың бір-бірімен
үйлесіп, интонациясы таза, ... анық ... ... негізгі принциптері болып саналады.
Оқушыларды жоғарыда айтылған бөлімдердің іске асуы ... біз ... ... ... ... ... музыкалық қабілеттері жоғары, таза тембрлі
дауыстары бар, жоғарыды быстылықты таза ... ... ... ... ... балалар алынды. Баллдың жалпы бағасы ... ... ... ... ... ... қабілеттері қанағаттанарлық, әуенді
орташа интонациямен айтатын, таза ... ... бар, ... ... ... ... топта музыкалық-әншілік даму ... ... – 8-16 тең ... ... топ ... ... ... төменгі
деңгейдегі, әуенді және оның ... онша айта ... ... ... ... ... Жалпы балы - 1-8.
Сонымен қатар бізге жас ... ... ... ... ән айтуын қалыптастырудың ... ашу ... таба білу және оны ән ... ... хор ... тағы ... ұжымдардың жетекшілерінің кеңінен қолдану мүмкіншілігін білу керек
болды.
Ән айтқан кезде музыка мұғалімнің немесе хор ... ... ... ... ... пайдалана білуінің түрлі
принциптік ... ... ... хор ... ... дене ... қозғалысы, бет
әлпеті, мимикасы, эмоциясы зор ... ... ... ... ... айту ... ... сөзбен айтып түсіндіру тәсілінің
де пайдасы көп. Ол үшін топ ... ... - хор ... ... ... ... дауыстарын өзі айтып көрсетуі, музыкалық
аспапты еркін меңгере алуымен ... ... ... және ырғақ
ерекшеліктерін айқын аңғару қабілеті болуы тиіс.
Осындай топ ... ... ән ... ... ... ... ерекшеліктеріне әншілердің назарын аударып, жақсылап
түсіндіру ... өзі ... ... ... тәсілін кеңірек қолданады. Ән
айтуға қатысушы ... ... ... ... ... (жаттығу) дайындық кезінде ... нені ... ... ... ... ... сай етіп ... керек.
Мысалы, дауыстың ... ... ... (р), қатты (f) немесе
көтеріңкі орындалуын ... жеке ... ... ... ... ... мұғалімінің өзінің осындай талабын әрқашан ... ашық ... ... ән айтушылардың дирижердың талабына сай дұрыс ыңғайлануы,
қолының қимылын дұрыс ... әнді таза ... ... ... ... болып саналады және де осындай
талаптардың іске асуы - ... ... ... көркемдік
дәрежесінің жоғарылығына тікелей байланысты.
Мектеп ... ...... тәрбие беруде түп-
нұсқасы музыка сабағын ... ... ... ... ... ... сауаты, жеке музыкалық аспаптар үйірмелерінің
маңызы өте зор. ... ... ... ... ... ... ... олар өздерінің көздеген ... ... ... ... ... ... шеберлігін
байқайтын олимпиадаға байланысты ... ... ... ... ... жыл бойы ... ... жатқан өнерпаз
үйірмелер ашылады, ... ... ... ... ... ... сияқты тапқырлық байқаулар өткізілсе қандай ... ... ... ... мен ... ... ... сәйкес, ән сабағындағы музыкалық-
әндік материалдар және басқа да ... ... ... типтік
бағдарламалар бойынша іріктеліп алынды. ... ... 1 және ... авторлар: Ш.Б.Құлманова, М.А.Оразалиева, Б.Р.Сүлейменова-
лардың бағдарламалары бойынша ... ... ... жалпы педагогикалық, психологиялық және музыкалық-
педагогикалық ... ... ... яғни ... ... бір ... ... қарай ұйымдастырылды және
жүргізілді. Балалардың жас ... жеке ... және ... ... ... сақталды.
Зерттеу жұмысымыздың мақсаты мен міндеттеріне ... ... 2 ... ән ... ... топ ... ... дауысты
қалыптастыруда дұрыс таңдап алынған әндік материал, ... ... ... ... ... ... дамуларында өз ықпалын
тигізеді, ол зор маңызды орын ... деп ... ... ... ... ... ... талдау материалдарын жеке бөліп: 2
сынып оқушыларының ... айту ... ... ... 2008 жылы ... Ал, 6-шы ... зерттеу нәтиже 2009
жылы ... ... ... ... балалардың организмдері толығымен қалып-
таспағандықтан ... ... Олар бір ... күйден және бір
қалыпты іс-әрекеттерінен мұғалімнің бір ... ... ... ... есте ... ... өте жоғары болғанымен
жүйелі мақсат пен бағытталған ақыл ... ... ... Бұл ... ... ... ... келеді. Ойындардың әр
түрлері арқылы қиын ... ... ... ... назарын, есте сақтау қабілеттерін, қиялдарын белсендіре
түсіріп, шығармашылық ... ... ... тигізеді.
Көбінесе ойындар ... ... ... мен жұмыс жасауда
қолданылады. Мысалы, сабақ ... ... ... ... бір
қуыршақ берілді, сол ... ... ... ... ... ... жатқызу яғни, ұйықтату қажет. Бұл ... ойын ... ... ... эмоционалды босауға, жалықпауға
көмектеседі.
2008 жылы қаңтар айындағы ... ... ... ... ... ... жолы жасалды. Бастауыш сыныптағы
балалардың жартысына ... ... ... ... ... ... өте ... қимылдайтын, батыл. Жұмыс ... ... ... қарағанда тезірек кірісіп, тез іліп алып
кетеді. Ал ... ... ... ... тәрбиені жанұядан
алған оқушылар, олардың музыкалық қабілеттерін тексеру ... ... ... онша ... ... ... ... музыкалық қабілетін тексеруде ... ... білу ... ... ... Себебі, ырғақты сезіне
білмейтін адамда ... ... және ... тәрбие беру өте
қиын іс. Тексеру барысында ең ... ... ... ... ... түскен жөн. Егер оқушы ырғақты екі-үш ... ... ... ... ... ... онда оның
ырғақты ... білу ... бар ... есту ... тексеру кезінде біз оларға
фортепианода әр ... ... ... ... ... әр
естіген дыбысын асықпай, дауыстап қайталап ... ... ... ... ... ... ... не жаттығулардан үзінділер
ойнап, сол әуендерді ... ... ... ... ... ... бұл ... қиындық тудырса, оларға бұрыннан таныс, ... ... ... ... ... ... ... Оқушы
дыбыстарды дұрыс ... ... онда оның бұл ... ... ... ... ... етіп, немесе көпшіліктен ұялып,
қойылған талапқа ... ... ... ... ... бар. Мұндай
жағдайда қабілеті жоқ екен деп, қоя салмай ... ... ... ... ... ... керек кезінде ... ... ... ... кейде мына түрде болып жатады:
• музыкалық қабілеті нашар дамыған ... ... пен есту ... ... ... ... ... ауытқу;
• ұялшақтық пен сенімсіздік;
• әлсіздік не ... ... ән ... ... ... ... ... жағдайлар
болып
жатады. Баланың әндерді ... айта ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Әрі қарай жұмыс
істегенде ... ... таза ... ... ысте ... ...... тыңдап отырыңдар», «дауысты қатты ... - ... ... ... ... ... балаларды тосырқаушылықтан босату қажет ... үшін ... ... ... ... ... тыс уақыттарда әңгіме,
ойындар, сүйікті әндерін бірігіп айтқызу, ашық тәрбие ... ... ... сабақ жұмыстар жүргізіп отырдық. ... ... ... жеке зерттеу үлгісі жасалынды.
Сонымен, тексерудің бірінші жолында берілген ... ... ... 7- уі ... ... , орта ... – 15, ... топта – 8 бала
болды.
Тексеру барысында біз нәтижелеріне барлық мүмкін ... ... ... ... тексеру кезіндегі балалардың денсаулығының
жағдайы, ... ... ... қиын ... бір ... келіп қалуы), олардың жалпы жағдайлары (психологиялық, шаршағандық
) т.б. Барлық параметрлердің ішіндегі ... ең ... ... ... тек ... топтағы 3 бала ғана берілген тапсырманы
мәнерлі орындап бере алды.
Алынған ... ... ... ... ... өз нысанасына келтіріп түзетуге мүмкіндік берді. Біз ... ... ... ашық ... ... ... ... отырып,
олардың белсене, қызыға ... әнді ... ... ... ойын ... де ... бағыттап отырдық.
Тексерудің екінші жолында осы берілген сыныптың оқушыларымен
мынадай ... ... ... ... 30 ... 10-ны күшті топқа,
орта топқа – 18, әлсіз топқа – 2 бала ... ... ... өте ... ... ... қатысуға қызығушылқпен
қарады. Сабақта өздерін еркін сезінді, кез келген берілген ... ... топ орта ... ... ...
Сурет 1-2 сыныптардағы тексеру нәтижелері
Берілген график балалардың музыкалық даму деңгейлерін көрнекі түрде
көрсетеді.
Тәжірибеміздің 1 және 2 ... ... ... оны ... және ... меңгеруге сенім мүмкіншіліктерін беретін
шығармашылық ... шешу ... ... қаралды.
«Мен істеймін» деу арқылы басқаларға тырысып еліктеу, яғни ... ... ... ... ... ... ... деу арқылы өз ... ... ... ... белсенділігін артып, қызықтырып отырдық.
Сабақ барысы жоспарына байланысты тағы бір ... ... ... ұқыпты тыңдаулары бізге талдап қоры-тындылаудың
бірінші ... ... ... ... онда ... ... ... деген еңбегінде айтқандай белгілі бір
ассоциация мен теңеулер пайда ... ... ... ... мен ән айту ... ... органикалық байланысқа жеткізуге тырыстық,
оны біз:
1. ... өз ... ... ... ... әнді ... ... жеке, не топпен орындап шығу;
3. Анаға, ұстазға, досқа ... ... және ... ... ... ... композитор дәл солай жазып ... ... ... ... ... ... бір жай: 7 – 8 ... балалар ән айтудың
көркемдік және ... ... тек қана әр ... ... ... ... гөрі, белгілі бір мазмұны ... ... ... ... ... ... ... келтіре орындауға дағдыландыратын жаттығудың біріне «Әлди»
әуені жатады.
Балалар ... ... әрі ... ... ... ... ... халық ән-күйлерінен алынған тәжірибеде бар ... ... ... ... ... ... берілен).
Бұл жатты-ғулар өзінің мазмұны, ішкі динамикасы жағынан ... ... ... ... ... ... ыңғайлы жазылған.
Берілген тапсырманы талдау және топтастыруда оны сапалы орындау
барысында ... ... ... ... ... ... үні, өзіндік пікірі, қосымша сұрақтарға ... ... ... ... ... ... бірінші және екінші топқа
жатқызғандар тапсырмаға өте ... ... және ... 80 ... ... ... ... ал тапсырманы орындамаған балалар ... ... біз ... ... және бүкіл ... ... ... ... ... ... ... дыбыс ырғағын, сезіну ... ... ... ... сабақ-тарында негізгі топ ... ... ... көрсет-кіші мынадай болды (Кесте - 1)
Бұл кестеде жоғарыда ... ... ... ... сынып
оқушыларының музыкалық қабілеттерінің ... ... ... 1 - ... ... | Аты-жөні ... ... ... ... ... ... |
| | | | | ... |байланыстың пайда |дүниесін |
| | | | | | ... ... |
| | | | | | | ... |
|1 ... Е. |2 ... ... әні Ә.Еспаев |Әнде не |Әуен ... |Ән |
| | | | | ... ... ... ... |
| | | | | ... | | |
|2 ... Г. |2 ... жатқанда жатпаған. Мен|-//- |Маманы өте жақсы ... | | | |деп ... ... | ... ... |
| | | | | | | ... ... Т. |2 ... үшін ... ... ... ... |Толқыған-|
| | | | |сау жүр ақ ... | ... ... ... |
| | | | | | ... ... | | | | | | |. |
|4 ... Д. |2 ... сөзі ... әні |-//- ... ... ән |Мерекелі |
| | | | ... ... | ... ... ... | | | ... ... | | |ді |
| | | | | | | ... ... Ж. |2 ... асыл ... |-//- |Тыңдай бергім ... ... |
| | | | | | | ... |
| | | | | | | ... | | | | | | |. |
|6 ... К. |2 ... |-//- ... ... ән ... |
| | | | | | | ... ... Г. |2 ... ... ... |-//- ... ... болуды |Қуанышты |
| | | | |әні: ... | ... |шақ |
| | | | | | | ... ... С. |2 ... |-//- ... жақсы көремін |Ананың |
| | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... А. |2 ... болайық бәріміз» И. |-//- |Ән ... ... |
| | | | ... | ... ... ... ... А. |2 ... дос ... |-//- |Дос ешқашан ... |
| | | | ... ... ілгері | |ажыра-майды, оны ... |
| | | | ... | ... ... ... |Нұрматова С. |2 ... ... ... |-//- ... көп болғанын |Жігерлі |
| | | | ... ... ... | ... ... |
| | | | ... ... | | | ... ... Л. |2 ... ... бәріміз, |-//- |Дос ... әнді ... |
| | | | ... тұр ... | ... |дос |
| | | | ... ... | | ... |
| | | | ... күліп таңымыз» | | ... |
| | | | | | | ... 6 ... оқушыларының музыкалық-әншілік дамуларын
зерттеу нәтижесі:
6 сынып ... ... ... ... ... үлкен
адамдарға, олардың істеген ... ... - ... Әр бала ... жеке ... ... ... оны байқасақ, тек онымен санасқанды қалайды. ... ... кей ... кері ... тигізеді.
Барлық 6-шы сыныптармен музыка ... ... ... байланысты тақырып жоспарларын түсінікті ете қолдандық. ... ... ... берілген сыныбыммен аптасына «Наурыз – ... ... өмір ... ... сөзі – ақыл ... атты тәрбие
сағаттар өткізіп отырдым. ... ... ... ... ... байрағы желбіреп, тәуелсіздік таңы ... ... ... ... ... ... қалай жеткені жайлы
болған желісін айтып, алдын ала ... ... ... ... ... ... ... көңілдерінен шыға
білдік. Оқушылар сабаққа ат - салысы келе, өздері азда ... ... деп ... олар ... ... да ... көптеген тәрбие
сағаттар өтілгені білгілі, ал бұл ... ... ... ... ... берілді. Әрине, бұл ... ... ... елін
сүюге, ана тілін құрметтей білуге тәрбиелеу. Яғни, әсер ету ... ... ... ... ... ... эстетикалық сезімін одан әрі дамыту.
Жалпы 5-ші, 6-шы, 7-ші сынып оқушыларының ... ... ... бар. ... ... жас ... әсіресе, 6 сынып
оқушылары ... ... ... ... 7 ... ... келе,
әрбір жылы белгілі бір нақты өзгеріс әкеледі.
Ал, музыка ... ... ... ... ... өтіп ... балалар анықталды. Ал ... ... ... ... мен ер ... ... ... тұрған дауыстар болды. Бірінші жолы екі қыздың ... ... ... ... ... ... байқалды.
Бірақ әдіс бойынша тексеру кезінде олардың дауыс көлемдерінің азаюы,
жоғары ... ... ... ... ... ... ... музыкалық жалпы даму ... ... ... біз зерттеу барысында негізінен мынадай параметрлерге
сүйендік: бәрінен ... ... ... басталуы толғандырған-
дықтан, әншілік ... ... ... дем алу ... және ... ... ... мәселелерге сүйендік.
Біз балалардың мутациялық ... ... де ... ... жасадық. Сондықтан оларды онша ... ... ... жоқ ... ... ... мұндай түрі бізге
балалардың дауыстарын жөндеуге мүмкіндік ... Айта ... ... балаларға қарағанда, қыздарда мутация онша байқалмай, тез ... ... ... ... ... болып, тіпті шықпай жатқан
кезеңдер байқалды. ... ән айту ... таза ... ... төмендеуі байқалды. Бұл ән ... ... ... ... ... мүмкін.
Кейінгі тапсырмаларымыз – оқушылардың ән айтудағы ладты ... ... және ... ... ... дағды-ларына
ие болуын қарастыру ... ... ... үш ... Шығарманың музыкалық-техникалық жағын меңгеруі.
2. Шығарманың көркемдік орындауына ... ... ... ... ... бір ойды ... ... бөлшектеп және оны әрбіріне
жеке-жеке үйретік. Әннің жеке ... сол ... ... ... ... қысқа бөлшекті қосып үйрету болады. Вокалды – хор
дағдылары – дыбыс ... ... ... ... ... ... ... «ішкі есту» қабілетінің көмегімен айқын
есту, ... ... ... ... ... айту, түрлі тональ-
ностерде орындау, сүйемелдеумен және сүйемелдеусіз айту, жабық дауыспен
айту, ... ... ... ... ... ... аздап қолдандық.
Шығарманы әртүрлі кезеңдермен үйрену кезіндегі: қиын жерлеріне арнаулы
музыкалық ... ... ... ... арқылы; музыкалық-
ән айту барысында музыкалық аспапты қолдану арқылы үйретуге ... ... ... мен ... ... жасауда аса көңіл
бөлетін қорытындылау жұмысының ... ... ... ... балалардың музыкалық дамуы мен ... ... ... ... ... ... ... оны біз:
4. әндерді талдау барысында;
5. өз тәжірибемізден алынған шығармалармен тексеру жүргіздік.
Оқушылардың орындаған ... ... дәл ... ... ... жауапты сезімін тілеп тұрады.
Берілген тапсырманы талдау және ... оны ... ... ... ... ... ... кезінде музы-
калық ... ... ... ... бар ... да кездеседі. Бұлармен
біз қосымша ... ... ... ... ... ... ... ырғағын сезіну белсенділігін белгілі дәрежеге
көтерді. Музыка сабақтарында ... топ ... ... ... ... ... болды (Кесте -2)
Кесте 2 - Экспериментті топ
|Р\с |Аты-жөні ... ... ... |Шығ ... |Музык. |
| | |бы | ... ... ... ... |
| | | | | ... ... | ... ... ... |6 |12 ... |+ |Жоқ ... ... |Әбутәлік Ерлан |6 |12 ... |+ |Жоқ ... ... ... ... |6 |11 ... |+ |Ия ... ... ... ... |6 |12 ... |+ |Жоқ ... ... |Байғали Шолпан |6 |12 ... |+ |Ия |Өте ... ... ... Шерхан |6 |12 ... |+ |Ия ... ... ... Айда |6 |11 ... |+ |Ия |Өте ... ... |Бейсеева Айжан |6 |11 ... |+ |Ия |Өте ... ... ... ... |6 |12 ... |+ |Ия |Өте ... ... ... ... |6 |12 ... |+ |Ия |Өте ... ... ... ... |6 |11 ... |+ |Жоқ ... ... ... ... |6 |12 ... |+ |Жоқ ... ... ... ... |6 |11 ... |+ |Ия ... ... |Сарсенбаева Ақниет |6 |11 ... |+ |Жоқ ... ... ... ... |6 |12 ... |+ |Ия ... ... |Тұрмахан Мәулен |6 |12 ... |+ |Жоқ ... ... ... ... |6 |12 ... |+ |Ия |Өте ... |
|18. |Тәжібекова Әсел |6 |11 ... |+ |Ия ... ... |Жомай Батырхан |6 |12 ... |+ |Жоқ ... ... |Мұратова Перизат |6 |11 ... |+ |Ия | ... ... ... ... ... ... педагогикалық принциптер:
ән айтуға қатысушылардың жалпы музыкалық өсуі мен оның ... ... сол ... музыкаға қызығуы мен қалауына сай,
жалпы көркемдік және ... ... ... ... ... асып ... ... жұмыс жасаудағы орындаушылардың ... ... және ... компонентінің әртүрлі әдістері мен жұмыс
жасау алдындағы ... және ... ... ... ... «Көк ... желбіреп, тәуелсіздік таңы ... ... ... ... ... түсіндіріп, көріністер қойып,
әндер ... ... ... жауап алған болатынбыз! Сонымен
қатар, арнайы музыкалық ән ... ... ... ... ... ... ... Соның бірі, дарынды кәсіптік
композитор ағаларымыздың бірі ... ... ... ... ... - ау», ... ... т.б. әндері бірінен соң бірі пайда
бола ... ... бірі ... ... ... ... жазылған әніне ерекше тоқталып, талдап өткен болатынбыз. Оның
жастарға ... ... - ... ... ... ән мәдениетінің тақырыптарымен ерекшеленеді.
Халқымыздың құлағына сіңіп қалған, айтыла жан ... ... ... өлеңдер яғни, сол әннің сөзін кез-келген кісінің
түзетуге хақысы жоқ. ... ән ... тез ... ... ... жанры.
Сонадай ақ, Қазақстандық композиторлары мен ... атап ... ... Өмірбек Байділдәұлының «Туған ел»,
«Менің Отаным» т.б. ... ... ... ... ... ... ... дала, туған жердің қымбат маған әр тасы), атты ... ... ... ел», «Әлия», «Дос туралы жыр», ... ... ... далам», және Алтынбек Қоразбаевтың «Үш ... ... және де т.б. ... патриоттық,
өтімді, жігерлі әндері әр дайым ... ... ... ... ... ... ояу» қылып, мереке сайын ... ... ... ән ... жайлы музыкалық шығарманы талдау
барысында оның ... ... ... ... мен
характеріне толық тоқталып өттік. Сонымен ... ... ... мен ... шығарманың жазылу мерзімі туралы да
айтып ... ... ... ... ... ... берген тапсырмамыз ... ... ... ... ... ... тіпті де әртүрлі. Демек, біз үшін оқушылардың
өзіндік реакциясы, ... ... ... ... ... ... ... секілді күнделіктің
формасын жасадық. Мұндай күнделікте өтілетін шығармаға ... және ... ... ... ... оны орындау
барысында ... ... ... ... 3 - Музыкалық ән шығармаларын ... ... ... ... ... жасау әдістері |
|мінездеме | ... шы- ... |Оқу және ... |Қабылдау |
|ғарманың тәрбие |қысқаша тарихи |орындау- | ... ... ... ... және ... | ... |
|жақтарын ашу ... беру ... | ... ... бірінші|Композ/ң шығарм/қ |Жұмыстың |Қай ... ... ... ... тән ... ... |тапсырма-ны|арқылы |
|эмоциялық |ашып айту.Ондағы ... ... ... ... ... ... |тап-сырманы|орындау |осы |
|«Атамекен»,әнінде |балаларға әсері. ... ... ... ... халқына |Е.Хасанғалиев/ң ән |Әннің |және қай ... ... ... ... ... ... ... |халқымыздың |түсіне |ң ... ... ... өз ... ... ... |сезімімен |ын көрсету.|а түсінікті|
|байыту, есту |егемендік,атамекен,|нышанына ... ... ... мен ... ананың |келтіре |әуенін ... ... ... ... |орындау, |үйрету. |тыңдата ... ... пен ... |тыңдау-шыға|2.Сөзімен |білу. |
|әрі дамытып |сүйіспеншілік ... ... ... | ... ... |білу. |жасау. | ... ... ... | ... | ... 2/4 ... ... | ... | ... ... ... | ... ... әсер | ... ... ... | |лық | ... ... мен | ... ... және |әуені бірлесіп | ... | ... ... ... | ... |ың ... от | ... | |
|әсемдейді. ... ... ... |
| ... ... бір | ... | |
| ... бар. | | | ... ... ... әдіс ... ... ... - ... түсініп, саналы түрде ұғынуды таба білумен қатар ... біз ... ... ... үн қосушылықты байқаймыз, көпшілік
оқушыларда берілген ән мен олардың ... ғана ішкі ... ... ... ... ... жете ... сезім
күштерін оятқанын байқаймыз.
Қорытынды
Қазіргі ұрпақ ... ... ... – жеке ... ... дамуы.
Рухани даму дегеніміз – өмірдегі өз орнын, атқаратын міндетін, жауапкер-
шілігін, дүниенің күрделі ... ... және ... үздіксіз
жетілдіру.
Біздер мұрадан, ... де ... ... ... бай музыка мәдениеттері бар. Халықтық ... ... ... дүние де қомақты. Сондай-ақ мектеп оқушылары үшін
бірер жинақта ... ... ... ... ... ... ... бар да, оның музыкалық ... ... ... мен күйлері көңіл күйін ... ... ... ... ... белгілі музыка – көркем өнер саласының бірі, музыка
белгілі бір ... ... ... ... ән, ... ... ... бір жүйеге келтіре мазмұндайды, баяндайды. Бұл сала ... ... көп ... ... ... Бұған үлкен қабілет керек,
ал қабілет болу ... ... жас ... тәрбиесінде де музыканың ... ... ... ... ... жүйелі музыкалы білім беру ісін шыңдап ... оның ... ... сатыға қою – аса маңызды міндет.
Республикада ... ... ... кең ... бар. Олар
қазіргі таңда министрлік қарамаңына берілді.
Жалпы білім беру ... ... ... ... ... жан - ... ... тәрбиелеп, мәдени көзқарастарын байытып,
зор ... ... шат ... ... ... етіп ... шешуде музыка білімінің зор орны бар. ... ... және ... ... ... мен ... әдемілік
туралы түсініктерін байыту, және де ... ... одан әрі ... мәселелері көбіне ... ... асып ... ... ... ... ... маңызы мен
мақсаттары өте кең. Музыка сабағының ... ... ... ... ... құдіретті күшін ... ... ... ... ... олардың эмоциясы мен ұшқыр қиялына
музыка арқылы әсер ету. ... ... ... жас ... ... қарапайым да қоңыр сазын құлағына сіңіру ... ... ... ол ән ... әуен тыңдауға құмартады, сөйтіп келе
музыка баланың ... ... ... жасөспірімдердің музыкалық
талғамдары бірдей бола ... ол ... ... ... ... ... ... – эстетикалық талғамының жетілуіне,
қабылдау қабілетіне және ... ... ... дамиды.
Музыка саласы – қоғамдық сананың формасы ... ... ... ... ықпал етуші әстетикалық тәрбие құралы.
Эстетикалық тәрбие өнер құралдарымен (музыкада ... ... ... сөз) ... жасалған көркем бейне оқушылардың
дүниетанымын кеңейтіп, өмір шындығын, ... ... білу ... ... жасайды. Музыка желдің ... ... ... ... дала ... ... ... мен аң мен құстың дауысын
т.б. желілерді дыбыстар ... ... ... ... ... ... - ... Ол – өзі өмір сүріп
отырған табиғи орта мен ... ... ... өз ... саралап, тыңдаушыларына жеткізіп отырған.
Музыка өнері – адамзат ... ... ... ... ... ... барлық сатысында өмірлік мәні ... ... ... ... ... ... ... рухани
қазына.
Мектепте музыка сабағын оқытудың мақсаттары – оқушыларды ... ... ... ... ... ... рухани
байлығын, идеясын ... ... ... ... ... ... және талабын байыту, есту қабілеті мен ... ынта – ... одан әрі ... өрістету.
Ынта деген ұғымның өзі- белгілі бір іске ... ... оны ... ... ... Мұндай кезде адамның көңілі
көтеріңкі болады. Демек, ықылас іске қызығушылықтың ... ... ... ... зор ... қоюы – ең ... мұғалімнің оқыту
шеберлігіне байланысты. Қорыта айтқанда, оқытушының әр-бір ... ... ... ... ... ... ... - келген мамандықтың өзіндік ерекшеліктері ... ... ... тән ... бар ... және олар ... ... ... ... ... олар ... ... жүзеге асыру арқылы, балалардың көз ...... ... жүргізген эксперименттік жұмыс балалардың музыкалық ... ... ... көрсетеді. Белгілі бір шоғырлану, назар
аудару, музыкалық ... ... ... анық ... жасалды және
ынталылықтың, шығарманы шығармашылық ... ... ... ... көрсетілді.
Зерттеу жұмысымыздың нәтижелері:
- әртүрлі жас тобындағы балалардың музыкалық-ән ... ... ... ... ... алғы ... анықталды;
- мақсаттылықты көздеп оқыту процесінде ... ... ... ... ... жастағы балаларды жалпылама зерттеу әдісінің тиімділігі
және оның ... ... ... ... ... ... бақылау тобында музыкалық шығарманы топ ортасында музыкалық
жағынан жеке талдау ... тек қана ... ... ... ал экспериментті топта олар көбейді - деп айтуға болады.
Музыкалық ән ... ... ... ... ... ... ... динамикалық белгілерді айтуы) бақылау тобында оқушының
аз бөлігінде ... ал ... ... ол ... ... сөз тізбектері, әуен ырғақтары, қысқа әуендері ... ... ... бақылау тобында тек қана
оқушылардың 15 пайыз ғана әлі ... ал ... ... ... әлі келді.
Экспериментті т опта берілген шығармашылық тапсырманы көрсету-лерінің
сатыларына жету және оған ... ... ... бұл бізді
әдеби және ... - ... ... бірігу мүмкіндіктерін
көрсететін күрделі жолмен жүруге, ән ... ... ... ... ... көруге мүмкіндік туғызады.
Эксперименттің нәтижесі – берілген ... ... ... ... тәрбиесіне ықпалды әсер ететінін
көрсетеді және сыныптан тыс ... ... ... ... ... оқыту:
Мектептің педагогикалық құрылымының негізгі ... ... оған жеке ... ... қарау – міндетіміз.
Қазіргі заман ... ... ... ... жаңа
талаптар қойылуда.
Оқушыларды деңгейге ... ... ... оның ... ... ... оның тиімділігі қандай? Бұл ... ... ... әлеуметтік -психологиялық танымы,
екіншіден, оқушының ынтасы, үшіншіден, теориялық ... ... ... тапсырмалар арқылы мұғалім оқушының нені білетінін, нені
меңгергенін, нені меңгермегенін біледі, ... ... ... оты ... ... ... ... ойлап өз мүмкіндігіне
қарай дайындық жасайды әрі тырысады.
Қазіргі оқу ... ... ... ... ... ... түсті. Қазір шәкірттердің білім алуына жан – жақты
толық жағдай ... ... ... ... өлкеміз бүгінде даму,
өсу, түлеу, жаңару ... ... де ... ... да
инабатты ұрпақ өсіп келеді. Оның үстіне бүгінгі мына ... ... ... ... де ... жайған шақ.
Қазіргі таңда оқыту – өз қажеттілігіне, талабына тұрарлық ... ... ... ... және ... ... ... қабілетті тұлғаны қалыптастыру.
Біздің ...... ... ... кеңінен насихаттап,
гүлденген еліміздің даңқын бүкіл әлемге паш ете ... ... ... В.И. Детское пение и охрана голоса детей. – Л., ... ... 1935, - 32 ... ... Н.Д. ... возрастных изменений в голосовом механизме
и в певческом голосе подростков в связи с ускорением их роста и ... кн: 1У ... ... по ... развития музыкального слуха,
певческого голоса и музыкального восприятия ... и ... ... – М., 1972, - 19.
3 Добровольская Н.Н., Орлова Н.Д. Что надо знать учителю о детском
голосе. – М., ... 1972. – 3 ... ... Т.Н. К ... о воспитании детского певческого
голоса в процессе работы с хором. /В кн: Музыкальное воспитание в ... 10 – М., 1975 – 148-162 ... ... Э.Б., ... Е.В. ... ... ... Учебное пособие. – М.: Прометей, 2005. – 232 с.
6 Музыкальное образование в Казахстане: Учебное пособие для ... ... ... ... Вып. ... ... З.Р.Ахметова. –Алматы, 2006. – 296 б.
7 Құлманова Ш.Б. Ән-күй ... ... 1-4 ... // ... ... – Алматы, 1996 - № 7, 8, -1998. - № 3, 8. ... Ш.Б., ... ... ... Б.В. О ... ... / ... –Л., Музыка
1980
9 Шацкая В.Н. Музыкально - эстетическое ... ... ... М. 1975
10 Д.Б. Кабалевский «Основные принципы и ... ... ... для ... ... ... 1985
11 Апраксина О.А., Орлова Н.Д. Выявление неверно поющих детей и
методы работы с ... /Кн: ... ... в ... Вып. 10. – ... 104-113 ... ... Қ. Жантану негіздері. – Алматы, 2002.
13 Теплов Б.М. Психология музыкальных способностей. М.-Л.: ... 336 ... ... В.Н. Опыт ... по ... ... ... /
Ленинград-Дворец пионеров.//Под ред. В.А.Багадурова. – М. Изд. АПН РСФСР,
1954 – 48 б.
15 Ұзақбаева С.А. ... өнер ... ... ... ... беру - Алматы, 1988
16 Жұматай Асанов. Оқушы, оның ... және ... ... 1993 102-107, 124-127 ... Сухомлинский С.А. Избр.соч. В 3-х т. – М., 1981
18 Пернебек Момынұлы ... ... ... ... ... Алматы 2002, Алматы-Шымкент 2007. М 264-387 ... ... К. Хор ... - Алматы, 2003.
Қыдырбаева К. Хор үнділігі. - Қызылорда, 2007.
20 Қыдырбаева К. Хор тобында ... ... ... - Қызылорда, 2004
21 Қыдырбаева К.Ұлттық хор ұжымдарын ... - ... ... 2009
22 Қалыбекова Ә.А., Ысқақов Ж.Ы., ... Т.М. ... ... мен ... ... ... Алматы, 2002
11-170 беттер.
23 Балтабаев М. Х. ... ... ... ... ... 2000. – 268 с.
24 Добровольская Н.Н., ... Н.Д. Что надо ... ... ... ... – М., ... 1972. – 3 б.
25 Анисимов А.И. Дирижер – ... ... – Л., ... ... ... К. Хор ... – Алматы, РИК 1993
Абелян Л.М. Как организовать детский хор. /В кн: ... с ... (под ред. ... – М., 1981, 4-11 ... ... В.И. Детское пение и охрана голоса детей. – Л., Дом
художественного воспитания. 1935, - 32 ... ... Т.Л., ... К.С. ... развитие учащихся в
процессе обучения ... / 1 – 11 кл./ Под ред. ... – М., АПН ... 1961, 216 ... ... и ... ... /Под ред.
А.В.Петровского. 2 изд. исправл. дополн. – М., ... 1979. 288 ... ... Е.Я. ... ... 5 – ... ... школы. – М., Музыка, 1970 – 5 б.
31 Жакеева Б. Хор үйірмесімен жұмыс. – Алматы- Өнер, 1988
32 ... орта ... 1, 2, 3, және 4 ... үшін ...... ... ... В.В. Задачи и содержание внеклассной ... / В кн: ... ... воспитания школьников. 1-4 классов. –
М., Л, 1964 – 227-246 ... ... Д.Н. ... ... ... старших школьников. –
М. Академия пед.наук РСФСР, 1960
35 Малинина В.Н. Вокальное воспитание ... – Л. ... ... Хоровой коллектив. – М., Музыка, 1981.
37 «Мектепте музыка сабағын ... ... ... ... ... Т.Н. ... ... певческого голоса в
процес-се хоровых занятий. Выпуск 6– Сов.педагогика, 1971.
39 Огородников И.Т. Певческое ... и ... ...... ... Эксперимент исследование. //Под ред. В.Н.Шацкой – М., 1970.
40 Абдуллин Э.Б., Николаева Е.В. ... ... беру ... ... ... – ПМПИ баспасы, 2007. – 173 бет.
41 Музыкальное образование в ... ... ... для ... ... ... ... Вып. 1./Составители ... ... ... 2007. – 272 ... Стулов Г.П. Хоровой класс. – М., Просвещение, 1988.
43 ... с ... ... /Сборник статей. – М. Музыка, 1981.
44 Субаев М.М. Работа со школьным детским ... /В кн: ... ... в школе. – М., 1978. – 208 б.
45 Скаткин Н.Н., Краевский В.В. Качество знаний учащихся и пути ... – М., 1978. – 208 ... ... Начальный этап вокально-хоровой работы
с детьми./Методическое ... ... ... ... –Всероссийское
хоровое общество. – М, 1967 – 16 б.
47 ... ... ... беру педагогикасы»
Талдықор-ған 2006
48 Абдуллин Э.Б. ... ... ... ... пособие.
– М.:Изд.центр Академия, 2004. – 336 с.
49 Психология музыкальной ... и ... ...... – 362 ... Энциклопедический словарь юного музыканта «Педагогика» 1985
ҚОСЫМША A
1 АНКЕТА
2 ... ... ... ... ... қай ... ... Музыка мектебінде оқисың ба?
3. Мектепте немесе мектептен тыс ... ... ... ... ... ... ба?
4. Өзің көргің келген фильмдерді қалай ... ... ... ... ... ... ... әртістердің қатынасына қарай;
- алдын-ала жарияланған рецензиясының мазмұнына қарай;
- тақырыбына;
- егер бос уақыт болса, қандай да ... ... ... ... ... ... үйге екі ... алуға рұқсат етіледі,
сонда
сіз қандай кітапты ... алар ... ... ... ... орыс ... ... Қазіргі заманғы шетел романын;
• Жастар туралы роман;
• Махаббат ... ... ... Ұлы Отан ... ... Шетел классиктерінің шығармалары;
• Детективті роман;
• Өнер туралы кітаптар.
12. Шығармашылықтың қай түрімен айналысқың келеді?
• журналист ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... (би ... ... хоры
• поэзия ... ... ... оқу ... аспапта ойнау.
ҚОСЫМША Ә
ӘНДЕР ТІЗІМІ (РЕПЕРТУАР)
1. «Бір бала» халық әні ... ... «Ақ ... Жаяу Мұса ... Тен Чу
3. «Дос болайық бәріміз» әні И.Нүсіпбаевтікі
4. «Ақ мамам» әні ... ... күн ... әні ... «Әй-әй, бөпем» әні ... ... әні» әні ... ... ... әні ... «Шалғындағы бақ-бақ» әні Т.Қоңыратбаевтікі
10.»Анадай асыл ... әні ... ел» әні ... ... ... әні ... «Жас ... ... әні ... ... ... әні ... «Каникулда» әні ... ... ... әні ... «Ел таңбасы елімнің» әні ... ... ... әні ... ... ... ... ай» әні ... «Кел, балалар, күлейік» әні ... ... тап» әні ... ... ... ... ... жыр» әні Ж.Кәрімовтікі
24. «Жарқын жүзді ... әні ... ... әні ... Б
2 ... ... ... ... ... Өнердің қай түрін ұнатасың?
2. Музыка мектебінде оқисың ба?
3. Бос уақытыңда өнердің қай түріне, ... көп ... ... ... айына, неше сағат?).
• поэзия джаз ... ... ... ... ... ... ... ... ... т.б.
4. Соңғы бірер жылдың і шінде өнер, мәдениет туралы ... ... ... ... ... Өнер туралы жазылған мақалаларға
көңіл аударасыз ба? Қайсысы есіңде қалды?
6.Төмендегі қай композиторлардың шығармасын жақсы білесің? ... ... П.И ... ... ... М.П. ... В. ... Г. ... ... ... ... ... ... ... т.б.
7.Музыка мектебінде оқисың ба?
8.Мектепте немесе мектептен тыс көркемөнерпаздар үйірмелеріне (би,
драмалық әдебиет, хорға) қатысасың ба?
9.Келешекте ... ... ... ... ... ... оның ... түрлерін, жанрын, тарихы мен теориясы.
Мысалы, әдебиет тарихы мен ... ... ... ... және тағы ... өнер ... өмірбаяны мен шығармашылықтары)
10. Соңғы екі жыл ішінде қандай концерттер, джаз музыкасын, әндер,
театр ... ... ... ... ... ... қай кезде
болғанын жазыңыз).
11. Қандай музейге бардыңыз? Онда не ... әсер ... ... қай ... ... келеді?
• журналист ... ... ... ... ... ... режиссер ... ... ... (би ... ... ... ... ... ... ... оқу ... ... ойнау.
13.Өзің көргің келген фильмдерді қалай таңдайсың?
- фильмнің атына қарай;
- ұнайтын кейіпкер, сүйікті әртістердің қатынасына қарай;
- алдын-ала жарияланған ... ... ... тақырыбына;
- егер бос уақыт болса, қандай да болмасын фильмді көремін;
- ... ... ... үйге екі ... алуға рұқсат етіледі,
сонда
сіз қандай кітапты қалап алар едіңіз?
... ... Орыс ... ... ... ... ... романын;
• Жастар туралы роман;
• Махаббат туралы;
• Тарихи роман;
• Ұлы Отан ... ... ... ... ... Детективті роман;
• Өнер туралы кітаптар.
ҚОСЫМША В
Қысқаша музыкалық сөздік пен музыка сауатына ... ...... ... accordo- ...... ... бірімен-бірінің үндесуі, үйлесуі. Аккорд 3-4 не
одан да көп бір ... ... ... дыбыстардан
құралады.
АКЦЕНТ (лат. accentus- бөлу, даралау) – Музыкалық шығарманың жеке
дыбыстарын ... ... ... ... ... ... (>

 группа сайтов Stud.kz
2008-2014 Создание сайта - cтудия Riskk | 0.2345

^