Қазақ тілін оқыту [ 8 бет ]

Қазақ тілін оқыту әдістемесі туралы сөз болғанда бұл проблеманың ішінен басқа ұлт өкілдеріне қазақ тілін оқыту мәселесін жеке бөліп қарастырмаса болмайды. Өйткені, қазіргі таңдағы көп жұмыс істеліп, жан жақты қарастырылып отырған проблема – орыс аудиториясында қазақ тілін оқыту проблемасы. Сонымен қатар, бұл мәселе тілдік коммуникацияның тікелей зерттеу объектісі бола келіп, қазіргі кезеңде өзекті мәселе болып отырған қазақша сөйлеуге үйретудің тиімді жолдарын табуға көмектеседі.
Орыс аудиториясында қазақ тілі сабағын жүргізу мәселесімен айналысып жүрген ұстаздар, тілшілер, ғалымдар көптеп саналады. Олардың әрқайсысы әр түрлі мәселелерді қарастыра келіп, қазақ тілін оқыту саласының дамып, жетілуіне үлес қосуда. Бұл еңбектердің авторлары Ш.Х.Сарыбаев, И.В.Маманов, Ғ.Бегалиев, С.Жиенбаев, Т.Аяпова, Ш.Бектуров, К.Сариева, А.Жүнісбеков, Ф.Р.Ахметжанова, М.Жанпейісова, Ф.Оразбаева, Қ.Бітібаева т.б.
Бүгін біздің алдымызда тұрған мақсат - өзге тілді аудиторияны қазақ тіліне үйрету ғана емес, сонымен қатар алдымызда отырған шәкірттердің Отанының қасиетін сезініп, оның алдындағы ұлт жауапкершілігін ұғынып, ол үшін басын бәйгеге тігер тәуекелге баруы болып саналады. Сол сияқты, барлық отандастардың отанымен рухани және материалдық тығыз байланыста болуы, өзі өсіп - өнген аймаққа деген сүйіспеншілігі патриотизмнің қайнар көзі.
Бізідің облысымыздың 2005 – 2010 жылдырға арналған Білім беру жүйесінің даму бағдарлама жобасында бұл мәселе жөнінде былай делінген:
- Жоғары Қазақстандық ұлтжандылық, жоғары мәдениет, ымырашылдық және адамдардың құқығы мен бостандығын сыйлауға тәрбиелеу;
- Облыс жұртшылығының тіл мәдениетін дамытып, үштілділік принципін іске асыру, мемлекеттік, орыс және шет тілдерін меңгеру.
        
        Қазақ тілін оқыту
Қазақ тілін оқыту әдістемесі туралы сөз ... бұл ... ... ұлт ... қазақ тілін оқыту мәселесін жеке бөліп
қарастырмаса ... ... ... ... көп ... ... ... қарастырылып отырған проблема – орыс аудиториясында қазақ тілін оқыту
проблемасы. Сонымен қатар, бұл мәселе ... ... ... ... бола ... қазіргі кезеңде өзекті мәселе болып отырған
қазақша сөйлеуге үйретудің тиімді жолдарын табуға көмектеседі.
Орыс аудиториясында қазақ тілі ... ... ... ... ұстаздар, тілшілер, ғалымдар көптеп саналады. Олардың әрқайсысы әр
түрлі мәселелерді қарастыра келіп, қазақ ... ... ... ... үлес қосуда. Бұл еңбектердің авторлары Ш.Х.Сарыбаев, И.В.Маманов,
Ғ.Бегалиев, С.Жиенбаев, Т.Аяпова, Ш.Бектуров, К.Сариева, ... ... ... ... т.б.
Бүгін біздің алдымызда тұрған мақсат - өзге тілді ... ... ... ғана ... ... ... ... отырған шәкірттердің
Отанының қасиетін сезініп, оның алдындағы ұлт жауапкершілігін ұғынып, ол
үшін басын бәйгеге тігер ... ... ... ... Сол сияқты, барлық
отандастардың отанымен рухани және материалдық тығыз байланыста болуы, ... - ... ... деген сүйіспеншілігі патриотизмнің қайнар көзі.
Бізідің облысымыздың 2005 – 2010 ... ... ... ... даму бағдарлама жобасында бұл мәселе жөнінде былай ... ... ... ұлтжандылық, жоғары мәдениет, ымырашылдық
және адамдардың құқығы мен бостандығын сыйлауға тәрбиелеу;
- Облыс ... тіл ... ... үштілділік
принципін іске асыру, мемлекеттік, орыс және шет ... ... ... күн ... ... өзекті мәселелердің бірі
осылар.
Бұл мәселелерді іс жүзіне асыру үшін не істеу керек?
Алдында аталып өткен авторлардың еңбегінің зор ... айта ... ... Ә. ... ... заңы технологиясы және Е.И.
Пассовтың және бұл әдісті қазақ тілін үйретуге ... Ф. ... әдіс ... ... алып ... ... қазақ тілі сабақтарында қатысымдық әдісін қолданып,
аймақтық компонентін кеңінен пайдаланамын. ... ... ... Мәселені дұрыс ашу үшін ең бірінші қатысымдық әдістің негізін
құрайтын принциптерін көрсетейік. Ф.Оразбаева басқа ұлт ... ... ... ... ... қатысымдық әдісті өзіндік принциптер
арқылы ажыратады. Олар:
1. Тіке байланыс
2. ... жеке ... ... ... ... ... жұмыстардың түрлерін айқындау
4. Сатылап даму
5. Динамикалық өзгеру
6. Өзектілік
Қатысымдық әдістің пайдаланудың тиімді жолы – оның тіке ... ...... тікелей қарым-қатынасы арқылы тілді үйретуді
жүзеге асыруында. Тілді оқытуда үйренуші мен ... ... ... көзбе-көз кездесу, ауызба-ауыз тілдесу, яғни, тікелей қатынас
болмаса, сөйлесім ... де іске ... ... ... ... ... ... алу керек, оған қатысты орындалатын ... ... оны іске ... бұл жұмыс түрлерінің алатын орны мен
қызметі қандай дегенді анықтап белгілемей, алға қойған мақсатқа жету мүмкін
емес. (ІІІ ... – от ... ... ... ... облысымыздың, қаламыздың
көрнекі жері, тарихы, атаулы оқиғаларын, айтулы ... өмір ... мәні зор. 3, 4, 7 ... ... ... «Менің қалам», «Менің көшем», «Менің отбасым», «Дүкенде»,
«Стадионда», «Дәрігерде», «Жыл ... тағы сол ... ... ... ... болады. Аймақтық компоненттерді сабақта қолдануда
қандай шаралар арқылы жүзеге асыруға болатынын сызба ... ... ... ... ... арқылы ашуға болады?
- Диалог
- Викторина
- Карточкакмен жұмыс
- Сурет бойынша жұмыс
- ... ... ... ... ... жұмыстары «шығарма, тақпақтар,
альбомдар)
- Пән бойынша шығармашылық жұмыстар
- Интеграцияланған сабақтар
Отан деген ... ... ... ... ... түсінеді;
-
Енді осы тақырыптардың кейбіреулеріне тоқталайық.
Сабақта тілдік қатынас үш түрлі жолмен немесе қалыппен іске ... ... ... ... ... ... есім және ... есім» атты грамматикалық және
«менің қалам» атты лексикалық тақырыпты оқығанда карточкамен жұмыс екеу ара
сөйлесу тағы сол сияқты жұптық ... ... ... ... әр
жұпқа үлестірдім.
Үлгі: І Сөйлемнен жалпы есімді бір топқа, жалқы ... ... ... жаз: «Өскемен қаласында көшелер кең, таза. Мен Өтепов ... ... ... ... оқиды, екіншісі тапсырманы орындайды. Осыдан
кейін карточкалар екінші жұппен алмасып, бірінші оқушы жазады, ал ... ... ІІ Екеу ара ... ... ... төмендегідей болады
«Спросите друг у друга куда ты ... ... в ... ... в ... и ... ... есім и жалқы есім.» Диалог мынадай
үлгіде болды: Бірінші жұп:
- Сен жексенбі күні Сібе өзеніне дем алуға ... ... Жоқ, мен ... күні ... ... кино ... Өзің ше?
- Мен жексенбі күні Князь тауларына шаңғы тебуге барамын.
Тілді топтық форма арқылы ... ... ... ... ... ... ... бейімдеудің нәтижесінде жүреді. Топтық
қалып бойынша бір адам кем ... екі не одан да көп ... ...... түседі. Яғни сөйлесуші ойын, пікірін, атқаратын жұмыстың
мақсатын бірнеше ... ... ... Бұл қалып бойынша ... ... де, ... түрінде де іске асуы мүмкін.
4- сыныпта «Қазақстан қалалары» тақырыбын алайық. Нәтиже сабағында
сыныпты топқа бөліп, бірінші топқа: ... ... ... ... ... ... ауа-райы туралы сөйлесу», үшінші ... ... ... ... ... ... ... топқа «Телефонмен
сөйлесу».
Бір қызығы осы топтық жұмыс барысында бірінші топ ... ... ... ... соңы ұжымдық қалыпқа ауысты. Себебі,
оқушылардың назарын аудару үшін (тыңдап ... ... ... Мынау тікелей эфир. Сендер әр қалада тұрасыңдар. Өздерің тұрған
қаладағы ауа-райын сұрауларыңа болады – деп ... ... ... ... Таразда ауа-рай қандай болады, рахмет», «Өскеменде
ауа-рай қандай болады?» - деп әр жерден ... ... ... ... ... ... қалып жұптық және топтық қалыптарда өзара біріктіреді
деген Ф.Оразбаеваның пікірінің дұрыстығын осы ... өте ... ... ... ... ... ... бойынша нәтиже сабағы тартымды
өтті. Әр топ ... ... ... өте жақсы білетіндерін, ол туралы
сөйлей алатындарын көрсетті.
І- топ: Өскемен ... топ: ... ... топ: ... ... топ: Өскемендегі ескерткіштер
Әр топ ситуациялық жағдаят тудырып, тіпті шағын инсцинировка ... ... ... ... ... Миша ... ... Біз Мишаға
Өскемендегі мұражайлар туралы айтамыз – деп ... бір ... ... ... сұқбаты жалғастырды.
- Мынау этнографиялық мұражай. Ол Горький көшесінде орналасқан.
- Онда нелер бар?
- Мұражайда әр ұлттың ... ... ... ... – жабдықтар бар.
- Ол қандай ұлттардың киімдері?
- О, бізідің қалада ... ұлт ... ... ... ... ... ... Олар тату тұрады. Сен
мұражайға барасың ба?
- Әрине, барамын. Қашан барамыз?
- Ертең.
- Жақсы, сау ... Сау бол, ... ... оқушылардың өз Отанына, қаласына, көшесіне деген
сүйіспеншіліктері, мақтаныштары дауыс ырғағынан – ақ байқалып, ... ... ... алдыңғы сабақтарды тиімді, тартымды өтудің арқасында
ған жетуге болады.
Бұл жұмыстың жалғасын ... ... ... ... мерекелік
шарадан көруге болады. «Бір шаңырақ ... атты ... ... оқушылар ұлттық «Саумалдық» атты салт- ... ... ... ... ... ... қойылып, достық,
ынтымақтастық туралы мақалдар айтылды. Әр ұлт ... әні, биі, ... Ал, ... «Қыз ... «Теңге алу» ойынын әр оқушы ойнағысы
келгенімен, уақыттың ... ... ... ... ... интеграцияланған сабақтарды жиі өткізіп
тұрамыз. 3,4 ... орыс ... ... ... ... ... ... оқушылар білім алып қана қоймай рухани байып,
намысшылдық, ... ... ... де дамиды. Қазақтың ұлт
аспаптары туралы айта ... бұл ... ... ... ... ... көрсетіп, үнін таспадан тыңдатып, ... ... ... дәріс алып жүрген балалардың орындауларында
күйлерді тыңдаған орыс балалары үшін, этнопедогогика, ... ... ... ... құлшыныс мақсаттары көзделсе, қазақ баласы
үшін өз тілін, ділін ... ... ... ... ... етті ... ... соңында «Туған жер» әні айтылып, сенің туған жерің қай ... ... ... ... ... оқушылардың сұқбатынан біздің мектеп
облыстық мұражайлармен тығыз байланыста екенін ... ... ... ... ... мейрамы, Республика күні мерекелерінде көрме
ұйымдастырып, ... ... ... туралы айтып, шағын ... ... да ... ... ... ... туралы
мұражай қызметкерлерінен естіп, сұрақтар қойып, ... ... ... сол ... сұқбаттар құрайды. Шағын шығармалар жазады. Осы
жұмыс түрлерімен қатар сабақта қатысымдық әдісін ... ... ... ... ... ... шығармалар түрлендіріп
беріледі. (көрсету)
Жазғы, күзгі, көктемгі каникулға әр ... ... ... ... ... Бұл тапсырмалар оқушының оқыған – тоқығанын
ұмытпауға ... ... ... және ... ... ... ... көп пайдасы бар. Тақырыптың өзектілігі негізгі бір ... ... ... ... сабақта, тіптен сабақтар жүйесіне,
практикалық түрге де созылуы мүмкін. ... ... ... ... ... бір күнім», «Жазғы демалысым», «Менің қалам көктемде», «Жаздағы
Өскеменнің көшелері» атты ... осы ... ... ... қай ... демалғандарын айта келе Шығыс Қазақстанның табиғаты,
демалатын орындарын сипатта жазып, фотосуретке түсіріп ... алып ... да ... ... арттыруға, жауапкершілік сезімдерін
дамытуға үлкен үлесін қосады. Сонымен бірге өз туған жеріне ... ... ... одан әрі ... Тілді үйретудың басты түйіні, кілті
– қазақ тілінде сөйлесе білу, өз ойын жеткізе білу. Ол ... ... ... ... ... ... ... тілдесе білуден
басталып кез келген ортада рікірлесуге дейін ... ... ... әр
турлі жұмыстар орталық өзектен пайда болып келіп, ... ... ... отыруы керек.
Барлық жұмыс түрлері тілдік материалмен салаларды тізбектеп оқыта
берумен емес, ... ... ... ... ең керектілерін сұраптап ала
білумен, сөйлеу ... ... ... ... ... ... тиімді пайдалана білумен де ерекшеленеді.
Жұмыс барысында нәтижеге тек қатысымдық ... ... ... ... технологиялардың элементтерін қолданып, ... ... ... ... ... келемін. Біріншіден,
оқушыларым дыбыстық ерекшеліктерді жақсы меңгерген, яғни айтылым дағдылары
жоғары. Екіншіден, ауызекі сөйлеу ... ... ... ... ... істеудің нәтижесінде оқушылар берілген тақырыпқа, соның ішінде
бүгінгі өзекті деген ... ... ... сұрақ қоя білу, жауап
беру дағдылары даму үстінде.
Оны 7 сынып оқушыларының мамыр айында өтетін жоба жұмыстарын қорғауға
дайындалу барысынан ... ... ... жан – ... ... ... қызу өтуде (топтар ішінде).
Үшіншіден оқушылардың пәнге деген қызығушылығы арта түсуде. Берілген
тапсырмаларды қосымша шығармашылықпен орындап келген шәкірттерімді ... ... ... ... ... сабағым қызықты, тартымды өтуіне
мұғалім ... ... ... ... ... Пчелинцева Света, Тарасова Анна жүлделі
үшінші, төртінші орынға ие ... ... ... ... ... ... орыннан көрінуі аталған жұмыстардың кішкене болса да
нәтижесі бар деп ... ... ... шектелмей, жұмысты одан әрі
жалғастыру басты міндетім. Қорыта келе, іздену, ... ... ... білу, сабақ барысында үнемі түрліше әдістерге сүйеніп отыру керек
екендігін қазіргі таңда әр оқытушы түсінеді.
Ұлы ғалым ... ... ... ... екен ... ... ... атқа
түрлі әдістерді меңгеріп, соларды оқытуда қолда білу ... ғана ... ... ... ... ... ... қана қоймай, табанда ... ... ... ... білу ... ... 32 ... әдебиеттер тізімі:
1.А.Байтұрсынов А.Қай әдіс жақсы? Жаңа мектеп. 1928, №4
2.Балақаев.М. Тіл мәдениеті және қазақ тілін оқыту. Алматы, мектеп, 1989.
З.Қордабаев Т.Р. Жалпы тіл ... ... ... ... Т.Р. Қазақ тіл білімінің мәселелері. Қарағанды университеті,
1992. 5.Оразбаева Ф.Ш. Тілдік қатынас: теориясы және әдістемесі. Алматы,
2000. 6.Пассов Е.И. Коммуникативный ... ... ... ... изд. М. Просвещение,1991.
7.Шығыс Қазақстан облысының 2005 – 2010 жылдарға арналған білім ... даму ... ... ... ... ... кітапханасында кітап, сурет көрмелерін ұйымдастыру
Ситуациялық жағдаят тудыру
Белгілі адамдармен кездесу
Өлкетану ... ... ... ... ... ... досым
Отбасым
Астана, Алматы
Өскемен

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Материал
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге



2008-2014 © stud.kz группа сайтов Stud.kz
Создание сайта - студия Riskk | Time 0.0974

Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

FAQ
Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін жұмасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz
Жабу / Закрыть
Көмек / Помощь